Η υπόσταση του ανθρώπου

 

Ό,τι διασώθηκε από τη φωτιά στο μακρινό παρελθόν της Ευρώπης υλοτομήθηκε αργότερα για να χτιστούν σπίτια και να ναυπηγηθούν πλοία αλλά και να εξασφαλιστούν οι ασύλληπτες ποσότητες ξυλάνθρακα που ήταν απαραίτητες για την τήξη του σιδήρου. 

Ήδη κατά τον δέκατο έβδομο αιώνα, σε ολόκληρη τη νησιωτική επικράτεια  δεν είχαν απομείνει παρά μηδαμινά  μόνο αποθέματα των αλλοτινών δασών, παραδομένα στον μαρασμό. Τώρα ήταν η σειρά της άλλης πλευράς του ωκεανού να παραδοθεί στο πυρ. Δεν είναι τυχαίο ότι η αχανής χώρα της Βραζιλίας οφείλει το όνομά της στην γαλλική απόδοση της λέξης "ξυλάνθρακας". 

Η ανθρακοποίηση κάθε ανεπτυγμένου φυτικού είδους, η ακατάπαυστη καύση κάθε καύσιμης ύλης αποτελεί κατά βάθος την κινητήρια δύναμη για την εξάπλωσή μας πάνω στη Γη. Από την πρώτη λάμπα θυέλλης ως τους ανακλαστήρες του δέκατου όγδοου αιώνα  και από την λάμψη των ανακλαστήρων ως το θαμπό φως των των φανών πάνω από τους βελγικούς αυτοκινητοδρόμους, τα πάντα οφείλονται στην καύση και η καύση είναι η βαθύτερη υπόσταση κάθε υλικού προϊόντος του ανθρώπου. Η κατασκευή ενός αγκιστριού, ενός πορσελάνινου σκεύους και η παραγωγή ενός τηλεοπτικού προγράμματος έχουν σε τελευταία ανάλυση ως κοινό παρονομαστή τη δια του πυρός μετουσίωση. 

Όπως το σώμα μας και οι πόθοι μας, έτσι και οι μηχανές που έχει εφεύρει ο ανθρώπινος νους διαθέτουν εξίσου μια βραδυφλεγή καρδιά. Από τις απαρχές του κόσμου ο τεχνολογικός πολιτισμός δεν ήταν παρά μια σπίθα που δυνάμωνε ώρα με την ώρα, δίχως κανείς να γνωρίζει μέχρι τίνος σημείου θα πυρακτωθεί και πότε θα αργοκυλήσει ξανά στο σκοτάδι. Προς το παρόν οι πόλεις μας είναι ακόμη φωταγωγημένες, ενώ με μανία εξαπλώνονται συνεχώς οι πυρκαγιές. Στην Ιταλία, στην Γαλλία και στην Ισπανία, στην Ουγγαρία ,στην Πολωνία και στην Λιθουανία, στον Καναδά και στην Καλιφόρνια καίγονται το καλοκαίρι ολόκληρα δάση, χωρίς να λογαριάσουμε τις τεράστιες πυρκαγιές που μαίνονται ανεξέλεγκτες στους τροπικούς. 

Σε ένα ελληνικό νησί, που μέχρι το 1900 ήταν ακόμα στεφανωμένο από πυκνά δάση, έτυχε πριν από μερικά χρόνια να δω με πόση ταχύτητα σαρώνει στο διάβα της η φωτιά την ξερή βλάστηση. Στεκόμουν στην άκρη του δρόμου λίγο έξω από το λιμάνι όπου είχα πιάσει δωμάτιο,εν μέσω μιας ομάδας αναστατωμένων ανδρών. Πίσω μας έχασκε η σκοτεινή νύχτα, μα μπροστά μας , από το βάθος του φαραγγιού ξεσηκωμένη από τον άνεμο η κυματιστή φωτιά σκάλωνε κι όλας στις απότομες πλαγιές. Και δεν θα ξεχάσω ποτέ τους κέδρους που έστεκαν σκοτεινοί στο αντιφέγγισμα της πυράς, να τυλίγονται ο ένας μετά τον άλλο στις φλόγες, ευθύς μόλις τους έγλυφαν οι πρώτες πύρινες γλώσσες, και να λαμπαδιάζουν μονομιάς με έναν υπόκωφο κρότο, λες κι ήταν φτιαγμένη από ίσκα, και  την επόμενη στιγμή να σωριάζονται σαν άψυχα κορμιά μέσα σε βροχή από σπίθες."

Απόσπασμα από το βιβλίο του Ζέμπαλντ, Οι Δακτύλιοι του Κρόνου

 μετάφραση Γιάννη Καλιφατίδη

Ιερή πείνα | Οικονομία 07

 

 

Η Ιερή Πείνα του Μπάρυ Ανστγουωρθ (μετ. Γιάννης Σκαρπέλος).

Ένα πολύ καλό μυθιστόρημα για αυτό το καλοκαίρι των ολυμπιακών αγώνων.

Πολλές οι αντιστοιχίες με το παρόν μας.

Αυτό είναι, φανερά, μια από τις στοχεύσεις του συγγραφέα.

Ένας παραλληλισμός, κάποιες μεταφορές, η κοινωνία ως δουλεμπορικό πλοίο, το σύστημα της εξουσίας κτλ.

Ο μονόλογος λαμβάνει χώρα το 1753 σε ένα εμπορικό οχυρό στην δυτική Αφρική. Ακροατής είναι ο Μάθιου Πάρις γιατρός σε  δουλεμπορικό, τον "Έμπορο του Λίβερπουλ" και ομιλητής ο καλλιτέχνης πορτρέτων Ντελμπλάνκ, στο δωμάτιο του τελευταίου μπροστά από το, καλυμμένο με ένα ύφασμα, πορτραίτο του διοικητή του οχυρού.


"...εδώ φυσάει ένας άρρωστος άνεμος που δεν είναι για καλό. Ο αιδεσιμότατος Καλαμπάντα έχει πολλή δουλειά με τις κηδείες, για τις οποίες παίρνει κάποιο επίδομα από την εταιρεία". Η κούραση στο πρόσωπο του Ντελμπλάνκ υποχώρησε και τη θέση της πήρε ξαφνικά ένα χαμόγελο. "Να ο άνθρωπος για σένα. Είδες πως μιλούσε για τα κηρύγματα στους ελεύθερους αδελφούς του. Οι ελεύθεροι αδελφοί του είναι αναγκασμένοι να ακούνε τα κηρύγματα του, είτε το θέλουν είτε όχι. Όλοι χρωστάνε στην Εταιρεία, που έχει καθιερώσει να τους δίνει ποτό και άλλα εμπορεύματα επί πιστώσει. Η Εταιρεία μπορεί αύριο να τους πουλήσει για να ξοφλήσουν τα χρέη τους. Και το ξέρουν".
 "Σαν τον Τάκερ", είπε ο Πάρις.
" Ποιος είναι αυτός;"
 "Α, ένας μιγάς έμπορος στον ποταμό Σερμπρο, όπου βρισκόμασταν πριν τρεις μέρες. Έχει μεγάλο εμπορικό κόμβο και είναι ο μεγιστάνας της περιοχής. Πιστώνοντας, κάνει τους πάντες να τον φοβούνται κι έτσι τους έχει όλους στη δούλεψή του".
  "Μα είναι κοινή πρακτική", είπε ο Ντελμπλάνκ, "κι όχι μόνον στην Αφρική. Βέβαια εδώ αποκαλύπτεται στην καθαρότερη μορφή της, χωρίς υποκριτικά μασκαρέματα. Βλέπουμε την ιερότητα του χρήματος". [....]
 "Όπως όλοι γνωρίζουμε, το χρήμα είναι ιερό", είπε. "Το ίδιο ιερή λοιπόν πρέπει να είναι και η πείνα που νοιώθουμε για το χρήμα, αλλά και για τα μέσα που χρησιμοποιούμε για να το αποκτήσουμε. Όταν κάποιος άνθρωπος χρωστά, μετατρέπεται σε χρήμα με σάρκα και αίμα, σε επένδυση με ποδαράκια. Μπορείς να τον κάνεις ότι θέλεις, μπορείς να τον βάλεις να δουλέψει μέχρι θανάτου ή να τον πουλήσεις. Δεν μπορούμε να ονομάσουμε αυτή την συμπεριφορά βάρβαρη ή άπληστη, αφού προσπαθούμε απλά και μόνο να πάρουμε πίσω τα χρήματα που επενδύσαμε, και το καθήκον αυτό είναι ιερό. Και από αυτή την άποψη οι νέγροι δεν βρίσκονται σε πολύ χειρότερη θέση από τους λευκούς αν κρίνω από όσα μου λέει ο Σώντερς. Είναι ένας πράκτορας"
 "Ναι, τον γνωρίσαμε το απόγευμα. Μας πήγε να δούμε τους σκλάβους. Δεν μου φάνηκε και πολύ υγιής"
 "Θα πεθάνει αν δεν φύγει. Θα έφευγε αν μπορούσε , όσο υπάρχει ακόμη η πιθανότητα να γίνει καλά, αλλά δεν μπορεί - η Εταιρεία τον κρατά τόσο γερά σαν να τον έχει αλυσοδεμένο.
Εβδομήντα πέντε λίρες το χρόνο φαίνονται αρκετές στην Λήντενχωλ Στρήτ. Όταν έφτασε εδώ όμως, έμαθε πως πληρώνετε σε κράκα".
  "Τι είναι αυτό;"
"Ένα είδος ψευδονομίσματος που χρησιμοποιείται στις αποθήκες της Εταιρείας, - με τιμές που καθορίζει η Εταιρεία. Το μόνο που μπορεί να αγοράσει ο Σώντερς είναι τενεκεδάκια και χουρμαδέλαιο, και λίγο ψάρι για να κρατηθεί στη ζωή. Για τα υπόλοιπα αναγκάζεται να χρεώνεται. Και όλοι οι υπόλοιποι βρίσκονται στην ίδια κατάσταση.Δηλαδή είναι όλοι τους ένα μπουλούκι λευκών νέγρων και το ίδιο γίνεται σε όλα τα εμπορικά οχυρά που πήγα.Οι μόνοι που καλοπερνάνε είναι οι υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι της Εταιρείας"
Ξανακοίταξε, άθελά του την σκεπασμένη προσωπογραφία.
 "Αν ζήσουν αρκετά βέβαια"

---------------------------------------------------

Υ.Γ. Το δουλεμπόριο σήμερα είναι παράνομο αλλά οι πρακτικές του ασκούνται ανά τον κόσμο. Στην Βρεττανική αυτοκρατορία καταργήθηκε το 1833 (Slavery Abolition Act 1833), με κάποιες εξαιρέσεις, που κι αυτές ως το 1870 είχαν συμπεριληφθεί στο σχετικό νόμο.
 Οι  ιστορικοί διαφωνούν στα νούμερα, αλλά σίγουρο είναι πως τουλάχιστον είκοσι εκατομμύρια άνθρωποι απάχθηκαν από την Αφρική, οι μισοί εκ των οποίων πετάχθηκαν νεκροί -και κάποιοι ζωντανοί ακόμη- στην θάλασσα κατά την μεταφορά τους στην Αμερική.

Πορτογάλοι, Δανοί, Αγγλοι, Γάλλοι και Ολλανδοί δουλεμποροι αλώνιζαν τις θάλασσες. Χιλιάδες πλοία ναυπηγήθηκαν και αμέτρητοι άντρες ναυτολογήθηκαν (οι περισσότεροι με τη βία) για να φέρουν σε πέρας το επαίσχυντο εμπόριό της διαφωτισμένης Ευρώπης !

Σαράντα τρία χρόνια μετά την κατάργηση της δουλείας, το 1876, ιδρύθηκε στις Βρυξέλλες η μη κυβερνητική "Διεθνής Αφρικανική Εταιρία για την εξερεύνηση και τον εκπολιτισμό της Αφρικής".
Η δράση της εταιρίας κόστισε, σε μόλις μια δεκαετία, την ζωή  πέντε εκατομμυρίων ανθρώπων που άφησαν την τελευταία τους πνοή από τις κακουχίες της καταναγκαστικής εργασίας στο "Ελεύθερο κράτος του Κονγκό", αριστερά και δεξιά της γραμμής που θα τους εκπολίτιζε.
Μέσα στη ζούγκλα που θα διαφώτιζε ο Λεοπόλδος και οι Ευρωπαίοι ανθρωπιστές-μέτοχοι της εταιρίας σιδηροδρόμων.

Το χρήμα μεταξύ βίας και εμπιστοσύνης | Χρήμα 02

Υποστηρίξαμε ήδη ότι το χρήμα είναι θεσμός και όχι μέσον ή εργαλείο, και πρέπει να δούμε τι ακριβώς σημαίνει, για εμάς, αυτή η θέση και πού βρίσκεται η αντιπαλότητά της με την εργαλειακή θεώρηση του χρήματος. Για το σκοπό αυτό επιλέξαμε και παραθέτουμε εδώ αποσπάσματα από ένα σημαντικό σχετικό βιβλίο των Αντρέ Ορλεάν και Μισέλ Αλιετά για το χρήμα.

 

Η μετάφραση είναι δική μας καθώς και, για λόγους καθαρά ευκολίας ανάγνωσης εδώ, η διαίρεση με υπότιτλους. Να σημειώσουμε ότι οι εκδόσεις ΠΟΛΙΣ έχουν κυκλοφορήσει ένα βιβλίο του Αλιετά, το «Η οικονομική κρίση», το 2009, σε μετάφραση Α.Δ. Παπαγιαννίδη. -Σημ. HS.

*

  

Η εμπορευματική σχέση ως ριζική αποξένωση

«(…) Πρέπει να υπογραμμίσουμε τη σημασία που παίζουν οι ατομιστικές αξίες στην ίδια τη συγκρότηση της εμπορευματικής κοινωνιας. Η εμπορευματική σχέση είναι μια παράδοξη κοινωνική σχέση∙ παράδοξη με την έννοια ότι τελικός σκοπός της είναι ο χωρισμός των ατόμων. Αυτό προκύπτει αναγκαστικά εξαιτίας της προτεραιότητας που έχουν, σε αυτήν, οι σχέσεις με τα πράγματα έναντι των σχέσεων μεταξύ των ατόμων. (...)

Η αλλεργία προς τους άλλους αποτελεί το διακριτικό χαρακτηριστικό της εμπορευματικής σχέσης. Η αυτονομία, η ανεξαρτησία και η ελευθερία κερδίζονται εδώ εναντίον των άλλων και προτιμάται η επαφή με τα εμπορεύματα από την επαφή με τους άλλους. Αυτή η θεσμική μορφή αντιλαμβάνεται την κοινωνική ζωή και την αλληλεγγύη σαν εμπόδια ή αρχαϊσμούς. (…)

Ο εμπορευματικός χωρισμός υποτάσσει βίαια τα μέλη της κοινωνίας στο νόμο της σπάνης χωρίς να παρέχει κανένα δίχτυ προστασίας όταν τα πράγματα δεν τους πηγαίνουν κατ’ ευχήν. Γι’ αυτό, κάνει εξαιρετικά εύθραυστες και επισφαλείς τις ατομικές καταστάσεις. Η ανασφάλεια είναι η μόνιμη ψυχική κατάσταση του “ελεύθερου” και “ανεξάρτητου” ατόμου της εμπορευματικής κοινωνίας. (…)»

Η κοινωνική σπάνη και η ανάγκη για πλούτο

Οι επιπτώσεις αυτής της ανασφάλειας είναι ακόμα πιο ολέθριες επειδή η εμπορευματική κοινωνία δεν διαθέτει μηχανισμούς προστασίας από τους κινδύνους − μηχανισμούς όπως λ.χ. οι σχέσεις αλληλεγγύης μεταξύ οικογενειών, γειτόνων ή κοντινών προσώπων, χάρη στους οποίους, μέσα στις παραδοσιακές κοινωνίες, ο καθένας κινητοποιούσε τη συμπαράσταση των άλλων σε περίπτωση που τα πράγματα τού πήγαιναν στραβά. Απεναντίας, η εμπορευματική σχέση είναι μια σχέση εξαιρετικής σκληρότητας. Η ανασφάλεια κυριαρχεί, διότι κανείς δεν μπορεί να περιμένει τίποτα από τους άλλους στις δύσκολες ώρες του. Σε αυτή την κοινωνία τα αντικείμενα επιβάλλουν το νόμο τους στα άτομα και αυτός ο νόμος είναι η σπάνη. (...)

Πρέπει να καταλάβουμε καλά αυτό που έχει περιγράψει εξαιρετικά ο Μάρσαλ Σάλινς στις μελέτες του των αρχαιότερων κοινωνιών, όπου κατέδειξε πως εκείνες οι κοινωνίες δεν γνώριζαν τη σπάνη αλλά την αφθονία καθώς, όντας οργανωμένες κοινοτικά, φρόντιζαν διαρκώς να περιορίζουν την ιδιωτική ιδιοκτησία αγαθών όταν αυτή κινδύνευε να αποβεί σε βάρος του συνόλου.

Πρέπει να καταλάβουμε ότι η σπάνη δεν αποτελεί κατά κανένα τρόπο κάποιο φυσικό δεδομένο, το οποίο υποτίθεται ότι θα μπορούσαμε να μετρήσουμε με τη βοήθεια αντικειμενικών παραμέτρων όπως π.χ. το “μέσο επίπεδο διαβίωσης” του πληθυσμού.

Να καταλάβουμε επίσης ότι είναι εντελώς λάθος να πιστεύουμε πως όσο μια κοινωνία αναπτύσσεται και ακμάζει, τόσο περισσότερο αποβάλλει από μέσα της την σπάνη∙ διότι στην πραγματικότητα συμβαίνει το εντελώς αντίθετο! Να καταλάβουμε δηλαδή ότι η σπάνη προσδιορίζει τον ιδιαίτερο εκείνο τρόπο κοινωνικής οργάνωσης, τον οποίο θεσμίζει η αγορά και στον οποίον, σε διαστάσεις άγνωστες σε άλλου τύπου κοινωνίες, η ύπαρξη καθενός εξαρτάται αποκλειστικά και μόνον από την ικανότητά του να αποκτά αντικείμενα χωρίς να περιμένει βοήθεια από κανέναν. 

Ο όλεθρος και ο αφανισμός κρέμονται διαρκώς πάνω από τα κεφάλια των ατόμων της εμπορευματικής σχέσης εξαιτίας του θεμελιώδους χωρισμού τους∙ και δεν καταπραΰνονται οριστικά με τίποτε και με κανένα τρόπο. Εξαιτίας του διαχωρισμού, ο τρόπος με τον οποίον ο καθένας εξαρτάται από τους άλλους κι από το κοινωνικό σύνολο είναι εκ των πραγμάτων εντελώς αδιαφανής, με αποτέλεσμα το κοινωνικό να έρχεται πάντοτε εκ των υστέρων και με τρόπο βίαιο κι απρόσμενο. Μέσα στην εμπορευματική κοινωνική σχέση κανείς δεν ξέρει τι θα του ξημερώσει, ούτε έστω κατά προσέγγιση και πιθανολογικά.

Αυτό το εντελώς χαρακτηριστικό της νεωτερικής κοινωνίας αίσθημα μιας βαθιάς ανασφάλειας, το οποίο επιβάλλεται από τη δικτατορία της σπάνης, γεννά μια εντελώς ιδιαίτερη ανάγκη για προστασία ή ασφάλεια: την “ανάγκη για πλούτο”. Διότι, εδώ, “πλούτος” είναι αυτό που επιτρέπει στο άτομο να προστατεύεται από την αβεβαιότητα και ανασφάλεια της ζωής στην εμπορευματική κοινωνία. […]»

Πλούτος και Ισχύς

Με άλλα λόγια, ο πλούτος δεν σχετίζεται απλώς με την απληστία, αλλά με μια πολύ ισχυρότερη ζωτική ανάγκη. Γι’ αυτό το λόγο η ελευθερία και η ανεξαρτησία σε σχέση με τους άλλους, τις οποίες τόσο ισχυρά θεσμίζει ο εμπορευματικός χωρισμός των ανθρώπων, μπορούν να πάρουν τη μορφή της ακραίας μοναξιάς και του κοινωνικού αποκλεισμού.

Το γεγονός ότι σε αυτές τις κοινωνίες κάποιοι ζουν μέσα στη φτώχεια, την ανέχεια και την πείνα ενώ άλλοι διαθέτουν πολλά περισσότερα απ’ όσα χρειάζονται, δεν είναι μυστήριο αλλά συνέπεια κοινωνικών ρυθμίσεων, οι οποίες καλύπτονται πλήρως από το νόμο. (...)

Αυτό συμβαίνει επειδή ο πλούτος δεν αποτελεί απλώς και μόνο έκφραση μιας ανάγκης για προστασία και ασφάλεια, που είναι κοινή σε όλα τα μέλη της εμπορευματικής κοινωνίας. Διότι, παρ’ όλο που μέσα από αυτή την ανάγκη εισάγεται ο πλούτος, άπαξ και αυτός πραγματωθεί, επιτρέπει μια σημαντική αναδίπλωση του ατόμου στον εαυτό του και ένα ισχυρότατο βαθμό αυτονομίας του έναντι των κινδύνων της εμπορευματικής οικονομίας. Κατ’ αυτό τον τρόπο, του δίνει τη δυνατότητα να “παγώσει το παιχνίδι” μονόπλευρα, απειλώντας σοβαρά ολόκληρη την εμπορευματική ομάδα με διάρρηξη των οικονομικών της δοσοληψιών.

Αυτή η απειλή γίνεται ακόμα περισσότερο πειστική στο βαθμό που ο κάτοχος του πλούτου είναι σε θέση να τον χρησιμοποιήσει για να συγκροτήσει νέες συμμαχίες και να επιβάλλει διαφορετικούς τρόπους ανταλλαγής και παραγωγής. Αυτό συμβαίνει π.χ. όταν επενδύει τον πλούτο του σε καινούργιες τεχνικές, που ξεπερνούν τις προηγούμενες μορφές παραγωγής με τέτοιον τρόπο ώστε να μεταλλάσσονται οι εμπορευματικοί δεσμοί βάζοντας σε θανάσιμο κίνδυνο τα έως τότε κεκτημένα. (…)

Κατ’ αυτό τον τρόπο ο πλούτος δεν ενσαρκώνει απλώς την ικανοποίηση μιας ζωτικής ανάγκης για ασφάλεια και προστασία μέσα στην εμπορευματική αποξένωση, αλλά παρουσιάζεται επιπλέον ως το κατεξοχήν εργαλείο, με τη βοήθεια του οποίου μπορεί κανείς να επιβληθεί πάνω στην κοινωνία και στους άλλους. (…)

Η δημιουργία του χρήματος

Για να αντιληφθούμε το όλο ζήτημα, πρέπει να δούμε πως εκείνο που διακυβεύεται με τον πλούτο μέσα στην εμπορευματική σχέση, είναι το να υπάρξει − να τεθεί − ένα “πράγμα”, το οποίο θα επιτρέπει την απόκτηση όλων των αγαθών και των υπηρεσιών που θεωρεί χρήσιμες εκείνος που το κατέχει και το προτείνει. Δηλαδή ένα “πράγμα”, το οποίο οι κάτοχοι αυτών των αγαθών και υπηρεσιών, όποιοι κι αν είναι, θα αποδέχονται ως αντάλλαγμα για αυτά. Υπ’ αυτή την έννοια, ο πλούτος μέσα στην εμπορευματική τάξη πραγμάτων δεν είναι παρά το όνομα που δίνεται στο απολύτως επιθυμητό, σε εκείνο δηλαδή το  “πράγμα” που, για την απόκτησή του, κάθε μέρος της ομάδας είναι διατεθειμένο να παραδώσει αυτά που κατέχει. Πρόκειται λοιπόν για ένα εμπόρευμα εντελώς ιδιαίτερου τύπου, δεδομένου ότι αντλεί τη δύναμή του από την ικανότητά του να γίνεται αποδεκτό και επιθυμητό από όλα τα μέλη της ομάδας.

Για να ορίσουμε αυτή τη συστατική ιδιότητα του εμπορευματικού πλούτου, χρησιμοποιούμε τον όρο “ρευστότητα”. Η ρευστότητα του πλούτου τον κάνει ένας είδος φυλαχτού, που προστατεύτει τον κάτοχό του από τις αναποδιές και τα βάσανα που επιφυλάσσει η εμπορευματική ανασφάλεια. Με αυτή την έννοια λοιπόν, ο πλούτος βγαίνει έξω από το καθαρά ωφελιμιστικό πλαίσιο. Διότι η χρησιμότητά του δεν προέρχεται από την καταπρόσωπο σχέση μεταξύ του αντικειμένου και του ατόμου, αλλά από την ικανότητα του πλούτου να επικεντρώνει πάνω του την ομόθυμη επιθυμία όλης της ομάδας. Πρόκειται για μια νέα και εντελώς ιδιαίτερη πραγματικότητα. Αυτός ο πλούτος, που είναι απολύτως ρευστός επειδή είναι απολύτως επιθυμητός από όλα τα μέλη της εμπορευματικής σχέσης, βρίσκεται στα θεμέλια του νομίσματος. Το νόμισμα είναι ένας κοινωνικά αναγνωρισμένος και νομιμοποιημένος πλούτος. (…)

Πρέπει λοιπόν ν' απομακρυνθούμε από τις περί πλούτου αντιλήψεις, που προέρχονται από τις θεωρίες της αξίας και οι οποίες υιοθετούν την ιδέα ότι ο πλούτος είναι μια ωφελιμιστική “ουσία”, μια “αξία χρήσης” πέραν των κοινωνικών συμβάσεων. Ο πλούτος είναι ουσιαστικά ζήτημα κοινωνικής σύμβασης. Πλούτος δεν είναι παρά αυτό που επιθυμούν όλα τα μέλη μιας ομάδας. (…)

Στο σημείο αυτό, η θεωρία του Ρενέ Ζιράρ για τη μιμητικότητα μάς βοηθάει να βρούμε ένα κατάλληλο πλαίσιο ανάλυσης για να εξειδικεύσουμε τους ορισμούς μας. Εφόσον όταν κανείς επιθυμεί τον πλούτο, ουσιαστικά επιθυμεί αυτό που επιθυμούν οι άλλοι, ο κοινωνικός μιμητισμός επιβάλλεται σαν η μόνη ορθολογική συμπεριφορά που αρμόζει σε αυτή την κατάσταση σχέσεων, δηλαδή στις εμπορευματικές σχέσεις.

Λαμβάνοντας υπόψη τον κατά Ρενέ Ζιράρ μιμητικό ανταγωνισμό, αντιλαμβανόμαστε ότι η μιμητική επιδίωξη του πλούτου από όλα τα μέλη του εμπορευματικού κοινωνικού σχηματισμού απολήγει αναγκαστικά στην εστίαση όλων των επιθυμιών πλούτου σε ένα αγαθό. Όλοι καταλήγουν να επιθυμούν το ίδιο αγαθό ως υπέρτατη ενσάρκωση του πλούτου. Αυτή η ομόθυμη πόλωση έχει ως αποτέλεσμα το ριζικό μετασχηματισμό της φύσης αυτού του εκλεκτού αγαθού. Συγκεκριμένα, για να μην οδηγήσει ο γενικευμένος μιμητικός ανταγωνισμός περί αυτού σε διάλυση της κοινωνίας, το αγαθό αυτό τοποθετείται πέραν και υπεράνω των ατόμων. Ενώ προηγουμένως αποτελούσε μια ιδιωτική και δοκιμαστική μορφή του πλούτου − μια απλή “πρόταση” πλούτου εκ μέρους κάποιου ατόμου ή ομάδας, όπως κάθε άλλο εμπορευματικό αγαθό −, στο εξής αποκτά κοινωνικής εμβέλειας νομιμοποίηση και οι ιδιότητές του παγιώνονται σε “νόμο”. Γίνεται, δηλαδή, νόμισμα.

Κατ’ αυτό τον τρόπο, στο τέλος όλης αυτής της πορείας μιμητικών ανταγωνισμών, αναδύεται το νόμισμα, το οποίο δίνει μορφή στον εμπορευματικό διαχωρισμό. Πολύ μακρυά από την ιδέα ότι αποτελεί κάποιο είδους “γενικό ισοδύναμο” ανταλλαγής “αξιών χρήσης”, το νόμισμα είναι νόμισμα χάρη στη γενικευμένη μιμητική πολωση. (…)

Έτσι είναι σαφές, ότι κάθε εμπορευματική σχέση, ακόμα και στην πιο στοιχειώδη μορφή της, συνυφαίνεται με την ύπαρξη νομίσματος. Για να το πούμε ευθέως, με δυο λόγια: η εμπορευματική σχέση είναι πάντοτε μια χρηματική-νομισματική σχέση. (…)

Μεταξύ εμπιστοσύνης και βίας: ο δανεισμός

Το χρήμα, ως ένας κοινωνικά αναγνωρισμένος και νομιμοποιημένος πλούτος, είναι ένα πολιτισμικό γεγονός, το οποίο μας έρχεται από τα βάθη του χρόνου. Πολύ πριν από την επινόηση λεπτομερειακά σκαλισμένων νομισμάτων στις ελληνικές πόλεις του Αιγαίου πελάγους κατά τον 5ο π.Χ αιώνα, συναντάμε σχετικά τεκμήρια από την εποχή των Σουμερίων της 3ης χιλιετίας π.Χ. Πρόκειται για νομίσματα όπου είναι σκαλισμένο το κεφάλι της Αστάρτης, μιας μητρικής θεότητας που συμβόλιζε τόσο τη γέννηση όσο και το θάνατο. Τούτο υποδεικνύει τον αμφίπλευρο χαρακτήρα του νομίσματος ήδη από τις καταβολές του: μέσον κοινωνικής συνοχής, μέσον ειρήνευσης μέσα στην κοινότητα, αλλά και διακύβευμα αγώνα για την ισχύ και πηγή θανάσιμης βίας. (…)

Πράγματι, το χρήμα δεν καταργεί τις ενδογενείς αντιφάσεις της επιθυμίας για πλούτο. Τους δίνει όμως μορφές, μέσα στις οποίες μπορούν να κινούνται μετασχηματίζοντας τη βία σε κοινωνική δυναμική. Οι μορφές αυτές είναι αυτές των νομισμάτων που σχετίζονται με το δανεισμό. Αυτά τα νομίσματα μετασχηματίζουν την εμπορευματική αντιπαλότητα σε μια αντιφατική σχέση μεταξύ δανειστών και δανειζομένων. 

Από αυτή τη σχέση γεννήθηκε ο καπιταλισμός. Πρόκειται για μια ειδική σχέση, η οποία ρυθμίζεται από το νόμισμα και με τη σειρά της ρυθμίζει τους κανόνες της κυριαρχίας του. (…)

Εδώ το νόμισμα συνδέεται άρρηκτα με την πίστωση και η πίστωση στηρίζεται σε μια εμπιστοσύνη, η οποία εκφράζεται στην πίστη σε ένα αξιακό απόθεμα. Συνεπώς στον καπιταλισμό οι κανόνες κυριαρχίας ρυθμίζονται από το χρηματοπιστωτικό σύστημα, μέσω του οποίου επιβάλλονται στο σύνολο της οικονομίας. (…)».

Michel Aglietta και André Orléan, La Monnaie entre Violence et Confiance

[Το χρήμα-νόμισμα μεταξύ βίας και εμπιστοσύνης], εκδ. Odile Jacob, 2002.

 

επόμενο >>

 

 

Η έκρηξη της απανθρωπιάς | Νεμπράσκα

They wanted to know why I did what I did

Well sir I guess there's just a meanness in this world

Την ώρα που κάποιοι ειδήμονες αναζητούν τη μεγάλη έκρηξη στην αρχή του Χρόνου, εμείς οι ερασιτέχνες ας αφιερώσουμε ένα λεπτό σιγής στην επερχόμενη έκρηξη απανθρωπιάς και στα δικά της ... μποζόνια.

Από το τέλος του 20ού αιώνα, με πρώτο το συντηρητικό Τέξας (1999), οι πολιτείες των ΗΠΑ άρχισαν να υιοθετούν η μια μετά την άλλη έναν ιδιαίτερο νόμο, το νόμο “ασφαλούς καταφυγίου”, ή “προστασίας του βρέφους Μωυσή” όπως τον αποκάλεσαν, χάρη στον οποίον αποποινικοποίησαν την εγκατάλειψη παιδιού, αρκεί αυτή να γίνεται σε κάποιο δημόσιο νοσοκομείο, αστυνομικό τμήμα, πυροσβεστικό σταθμό και γενικά σε χώρους που επιτρέπουν στο κράτος να θέσει άμεσα το παιδί υπό την κηδεμονία του.

Πριν από τέσσερα ακριβώς χρόνια λοιπόν, στις 18 Ιουλίου του 2008, η Νεμπράσκα έγινε η τελευταία Πολιτεία των ΗΠΑ που υιοθέτησε ένα τέτοιο νόμο∙ με την εξής επιπλέον … πρωτοτυπία: ενώ στις άλλες πολιτείες ο νόμος αναφερόταν ρητά στα νεογέννητα και στα βρέφη, οι νομοθέτες της Νεμπράσκα δεν προσδιόρισαν τα ηλικιακά όρια της έννοιας «παιδί». Δεν τα προσδιόρισαν, όχι επειδή τους διέφυγε αλλά επειδή δεν κατέληξαν σε κάποια απόφαση πάνω σε αυτό.

Έτσι, μέσα στον επόμενο μήνα 35 παιδιά εγκαταλείφθηκαν στη Νεμπράσκα μιας και γονείς ακόμη και από άλλες Πολιτείες βρήκαν το «παράθυρο» για να παρατάνε τα διαφόρων ηλικιών (ακόμα και στην εφηβεία) παιδιά τους σε κάποιο νοσοκομείο της Νεμπράσκα − λέγοντάς τους π.χ. ότι πρέπει να πάνε εκεί για εξετάσεις.

Φυσικά, η κοινωνία αντέδρασε και λίγο αργότερα ο νόμος άλλαξε, προσδιορίζοντας και εκεί ότι αφορά αποκλειστικά στην εγκατάλειψη νεογέννητων και βρεφών.

Τέλος καλό, όλα καλά; Όχι ακριβώς! Το ότι στη ναυαρχίδα, ατμομηχανή και οδηγητικό πρότυπο του σύγχρονου κόσμου, τις ΗΠΑ, εκεί που τείνει πλέον να μονιμοποιηθεί η φονική εισβολή τρελαμένων ενόπλων σε σχολεία και νηπιαγωγεία, έφτασαν να δέχονται ότι είναι καλύτερο ν’ αποποινικοποιηθεί η εγκατάλειψη παιδιών επειδή − αυτό είναι το κύριο επιχείρημα των υποστηρικτών της − διαφορετικά οι γονείς αυτοί θα προτιμούσαν να τα πουλάνε στον οποιονδήποτε, να τα ρημάζουν, ακόμα και να τα σκοτώνουν, δεν είναι για να κοιμάται κανείς ήσυχος. Θα πρέπει, απεναντίας, να συλλογιστεί σοβαρά πάνω σε όλα όσα «γκρέμισαν τους λόφους» κι «εποίησαν ευθεία» την οδό μιας τόσο εκτεταμμένης αποστροφής προς τα παιδιά.

Μεγάλα, ελεύθερα, δημοκρατικά!

"Στην Μινεάπολη της πολιτείας Μινεσότα, τον Νοέμβριο 1967, πρωτοφερμένος στην Αμερική, σε μια συζήτηση με Αμερικάνους διανοούμενους διατύπωσα την παρατήρησή μου ότι η στάση του Στέητ Ντηπάρτμεντ και του Πενταγώνου στο θέμα της Ελλάδας είναι αντίθετη με το παραδοσιακό πνεύμα της αμερικάνικης δημοκρατίας. 'Μα δεν πολεμήσαμε όλοι μαζί, πλάι πλάι, στην Ευρώπη κατά του ολοκληρωτισμού;' ρώτησα, ομολογώ με κάποια αφέλεια. Πήρα την εξής απάντηση: 'Δημοκρατία και ελευθερία μπορούν να έχουν μόνο τα πολύ μεγάλα κράτη και οι πλούσιες κοινωνίες. Τα άλλα κράτη είναι καταδικασμένα να έχουν ή ωμή ολιγαρχία ή προθήκη δημοκρατίας'."

Από το βιβλίο του Γιάννη Κάτρη με τίτλο Η Γέννηση του Νεοφασισμού στην Ελλάδα

Δυο λόγια μόνο σχετικά με τη θέση των συγκεκριμένων Αμερικάνων διανοούμενων, που μιλώντας για "δημοκρατία" και "ελευθερία" στα "μεγάλα κράτη" και τις πλούσιες "κοινωνίες", εννοούσαν πρωτίστως αυτή την ίδια την αμερικάνικη μαζική δημοκρατία που οι ίδιοι ζούσαν το 1967.

Είναι περίεργο, αν σκεφτεί κανείς πως την ίδια χρόνια και μόλις τέσσερις μήνες πριν λάβει χώρα η συζήτηση του Κάτρη μαζί τους, ο στρατός των ΗΠΑ, όσος είχε μείνει στην χώρα, επενέβη μαζί με την εθνοφυλακή στο εξεγερμένο Ντιτρόιτ αφήνοντας πίσω του  43 νεκρούς,  πάνω από  500 τραυματίες και περισσότερους από 7000, συλληφθέντες - αλλά και στην ίδια την πόλη της Μινεάπολις, το ίδιο αυτό καλοκαίρι είχαν ξεσπάσει σφοδρές ταραχές.

Συμπεραίνω εύκολα πως οι συγκεκριμένοι διανοούμενοι της Αμερικής του '67 είχαν μια εξαιρετικά ιδιοσυγκρασιακή αντίληψη για τη δημοκρατία και την ελευθερία, που προφανώς ήταν σε αντίθεση με αυτή που είχαν αντιληφθεί εγκαίρως για παράδειγμα ο Frank Zappa, ή ακόμη  και οι άλλοι "αλητήριοι", που μετά τα βεβιασμένα tv shows της εποχής, σήμερα η "καλλιτεχνική διεύθυνση" τούς μοστράρει σε γραμματόσημα.

Πώς μπορεί να εξηγηθεί αυτη η αντίληψη και αυτή η θέση;

Και σήμερα ακόμη στην αμερικάνικη "ισχυρή" "δημοκρατία" εκτελούν μετά από δικαστικές αποφάσεις καμιά εξηνταριά ανθρώπους το χρόνο με ηλεκτρικές καρέκλες, δηλητηριώδεις ενέσεις και αέρια. Κανονικά και με το Νόμο!

Καλοκαίρι του 2012 στο Λονδίνο!

***

Μια επίσκεψη στο ολυμπιακό Λονδίνο του φετινού καλοκαιριού ήταν οπωσδήποτε αποκαλυπτική εκ νέου.
Το Λονδίνο εκτός από το "πορτοφόλι", είναι και το παρηκμασμένο πάρκο του σκότους, η καρδιά του οποίου συνεχίζει να χτυπά κουρασμένα στο Κονγκό (και αλλού).


***
Τι γυρεύουν όλοι αυτοί εδώ; μπορεί να αναρωτηθείς , αναφερόμενος στους  καλλιτέχνες που συγκεντρώνει η μεγαλούπολη της ευτυχισμένης γνώσης, συγκροτώντας ένα από τα κέντρα της "δημιουργικής τάξης".

Την γαλήνη που επικρατεί στο μάτι του κυκλώνα;
Τα χρήματα και την διασημότητα ;

Την κάθαρση μέσω της αυτογελοιοποίησης;

Τον θόρυβο και την παραζάλη των επιλογών;
Το ..."κέντρο των εξελίξεων";
Τον χαρούμενο μηδενισμό της μαζικότητας;
Την εξαφάνιση και την παραλλαγή μέσα στο πλήθος;
Ή μήπως την καλλιτεχνική διεύθυνση του δυστοπικού πάρκου;

***
Στο πάρκο υπάρχουν πίστες όπως στα ηλεκτρονικά παιχνίδια.
Υπάρχουν πίστες για βάνδαλους "street artists" που κάνουν εξαιρετικά γκραφίτι!
Υπάρχουν πίστες για παρκούρ και σκειτμπορντ όπου οι έφηβοι αυτοδαμάζονται σπάζοντας κόκαλα.
Πίστες για "city hackers",για επαναστατημένους αρχιτέκτονες, για πανκ φιλάνθρωπους αλλά και για ανατρεπτικούς χορτοφάγους διανοούμενους, για φεμινίστριες χορεύτριες του στριπτιζ και ομοφυλόφιλους παίκτες του ράγκμπι.
Πίστες για φιλότεχνους, για πότες αλλά και για πλάνητες αλήτες.
Πίστες για τα πάντα, σε ένα τελικό συνονθύλευμα ολοένα και πιο δυσδιάκριτων πεδίων δραστηριότητας.
.

***
Κάθε ένας μας μπορεί να χει το "cause" του στην δική του πίστα.
Και o καθένας καταλήγει cause του εαυτού του.

***
Στο πάρκο ζούνε τα έμμισθα κατοικίδια περιορισμένα από ένα σύστημα που τα ταΐζει με καριέρες, τα ζαλίζει με κενή δημοσιότητα, ενώ φροντίζει να μην τους γίνει ποτέ αντιληπτός ο περιορισμός τους.
Η δυστυχία, μονίμως προ των πυλών, παραβιάζει το άσυλο του πάρκου σε κάθε ευκαιρία μπουκάροντας ως ταύρος μαινόμενος.
Το αλκοόλ και η αντικαταθλιπτικές αγωγές δεν αρκούν. Οι γελωτοποιοί και οι παλιάτσοι του πάρκου αναλαμβάνουν άμεσα δράση!

Αμφισβήτηση και επαναστατικά καρναβάλια. Σκληρή Κριτική. Νεανικά κινήματα, φοιτητές. Νησίδες ελευθερίας. Πλήθος εν δράσει.

Επιτέλους Δημοκρατία...
Το παιχνίδι αποκτά ενδιαφέρον εκ νέου.

Το έμμισθο πλήθος αρχικά συμμετέχει, αναλαμβάνει πρωτοβουλίες αλλά τα χάνει και πάλι, θέλει να "μπουν τα πράγματα στην θέση τους", δεν αντέχει το "χάος" και λίγα μέτρα μετά την είσοδό του στο τούνελ της ανακατωσούρας πανικοβάλλεται και οπισθοχωρεί.
Το κόλπο πιάνει ξανά και ξανά. Νέα προϊόντα. Νέες ανάγκες. Αποκατάσταση.

Αν η βία και η αδικία μπορούσαν να εξαλειφθούν από την κοινωνία μας με σκληρή θεωρητική έρευνα και ιδεολογικές αναλύσεις, με ψύχραιμη ρητορεία και με νηφάλια συλλαλητήρια στους δρόμους, με οργάνωση μεγαλύτερων συνδικάτων και ομάδων πιέσεως, ή περίπλοκων συνασπισμών, με οδοφράγματα βόμβες και σφαίρες....τότε θα ζούσαμε από καιρό στην Νέα Ιερουσαλήμ!

***
Στο κέντρο αυτής της πόλης άσυλο, αναπτύσσεται, με τον επιθετικότερο τρόπο, μαζί με την χυδαία ηθικιστική της τάξη, αυτό που λέγεται "αγορά" .
Ο ατομισμός θριαμβεύει υπέρ μιας σκληροπυρηνικής τεχνοκρατίας και στηλιτεύει κάθε ανθρώπινο δεσμό στηρίζοντας τον αδιάλλακτο μηδενισμό της.
Ο μεσοαστικός κοσμικός ουμανισμός προσφέρει ανακουφιστικές βεβαιότητες στο κάθε μας βήμα.
Η διοίκηση είναι "το μη χείρον", και πάνω από όλα είναι ειδικευμένη. Αυτή ξέρει πως θα πάμε μπροστά, πως θα προοδεύσουμε.
Οι "τοποθετήσεις"  της "διανόησης" δίνουν και παίρνουν επ' αυτού (τι γνωρίζει το "κατεστημένο"?) βομβαρδίζοντάς το ναρκωμένο κατοικίδιο με εκατοντάδες λεπτομέρειες σχετικά με την διαχείριση του πάρκου τις δυνατότητες και την βελτίωση του.
Αυτό όμως που δεν υπάρχει στο (κάθε) Λονδίνο, είναι η σημασία όλων των παραπάνω.
Τίποτα από αυτά δεν έχει σημασία και τίποτα δεν μπορεί να σημασιοδοτηθεί κατά την διάρκεια μιας εν ευδαιμονία πτώσης προς το, φτιαγμένο από χάλυβα γυαλί και megabytes, κράσπεδο της απάθειας.

***
Το υποκείμενο της μητρόπολης διαχωρίζεται δια παντός από το γεγονός της.
Γίνεται ένα πιστωτικό δεδομένο.
Ignorance is bliss!

***
Σε ένα κόσμο που τα πάντα αναπτύσσονται και προχωρούν, αυτό που πτωχεύει και ερημώνεται είναι η ίδια η ύπαρξη.
Οι αισθήσεις παραδίδονται στην ψυχρότητα του ανταγωνισμού και οδηγούνται από την οδό της ανταγωνιστικότητας στην στρέβλωση και την ακύρωση τους. Η λογική και η συναίσθηση βυθίζονται στο βούρκο του ασθμαίνοντος ωφελιμισμού.
Παραδομένο στην υπνωτική δύναμη της οικονομικής φρίκης το, δήθεν ανεξάρτητο, άτομο επιχειρεί, αναγνωρίζεται, δημιουργεί, αυτοπροσδιορίζεται και τελικά αφανίζεται σε μια αέναη επανάληψη την δίνη της οποίας δεν είναι σε θέση να κατανοήσει.

Τα επίπεδα των σημασιών συγχωνεύονται στο ελάχιστο γύρω από ανόητες επιτεύξεις, σκοπούς, διαγωνιστικές πράξεις και επικοινωνιακές τακτικές. Αυτό που παραμένει άγρυπνο δίπλα μας είναι ένας καλόβολος εαυτός που μας χαϊδεύει τρυφερά και μας καθησυχάζει χτυπώντας μας στην πλάτη, ψιθυρίζοντας μας πως την κουρτίνα την κούνησε ο αέρας, και πως η σκιά που πήρε το μάτι μας ήταν ...απλά η ιδέα μας.
Η μαύρη τρύπα που θα μας ξεβράζει, έξω από την μητρόπολη, στην κενή απεραντοσύνη του μη-νοήματος και τον εφιάλτη μιας τυπικής γλώσσας συστήνεται τώρα και πάλι.

Το καλοκαίρι του 2012 στο Λονδίνο!

Η πτώχευση των φαντασμάτων

Ο Αμερικανός ποιητής  Wallace Stevens υποστήριζε ότι το ενδιαφέρον της ζωής βιώνεται με την συμμετοχή και την κοινωνία, όχι με την παρατήρηση και την σκέψη, και πως τελικά ένας πλασματικός κόσμος δεν έχει κανένα απολύτως ενδιαφέρον.

Το να βρίσκεσαι στο τέλος της πραγματικότητας έλεγε, δεν ισοδυναμεί με το να βρίσκεσαι στην αρχή της φαντασίας αλλά στο τέλος και των δύο.

Θεωρούσε πως η ποίηση είναι η ανανέωση της εμπειρίας.

βλ. wallace stevens, δεκατρείς τρόποι να κοιτάς ένα κοτσύφι, από τις εκδόσεις αγρα

Το βάρος των άλλων και η φιλελεύθερη ευγονική

"Ο πρώτος νόμος για την στείρωση των κατώτερων κοινωνικών στοιχείων εκδόθηκε το 1907 στις Ηνωμένες πολιτείες. Επέτρεπε να στειρωθούν οι σκληροί εγκληματίες και οι διανοητικά άρρωστοι και το 1914 προστέθηκαν στην λίστα και οι υπότροποι εγκληματίες και οι αλκοολικοί όπως και το 1923 στο Μισούρι οι μαύροι και οι Ινδιάνοι κλεφτοκοτάδες μιας και οι λευκοί κλεφτοκοτάδες μπορούσαν εύκολα να επανέλθουν στους κόλπους της κοινωνίας δουλεύοντας για το κοινό καλό. Το 1929 υιοθετήθηκε νόμος για την στείρωση και στην Ελβετία και την Δανία, ενώ το 1934 στην Νορβηγία και το 1935 στη Φινλανδία και στην Σουηδία όπου έμεινε εν ισχύ ως το 1975 και 13.820 Σουηδοί και 48.955 Σουηδές στειρώθηκαν με δικαστική απόφαση [...]

Το 1910, οι Αμερικανοί δημιούργησαν το Γραφείο στατιστικών δεδομένων της ευγονικής (Eugenics Record Office) και το 1922 ο διευθυντής αυτού του Γραφείου έστειλε στην κυβέρνηση έναν κατάλογο των κοινωνικά απροσάρμοστων που έπρεπε να στειρωθούν προς όφελος της διατήρησης μιας ισορροπημένης κοινωνίας. Ο κατάλογος ήταν χωρισμένος σε δέκα ενότητες που ανταποκρίνονταν σε κοινωνικά και ιατρικά κριτήρια και περιελάμβανε τους αλήτες τους τρελούς τους ψυχοπαθείς τους εγκληματίες τις πόρνες τους ομοφυλόφιλους τους συφιλιδικούς τους τοξικομανείς τους αλκοολικούς όπως και αυτούς στους οποίους προσφέρονταν κοινωνική υποστήριξη δηλαδή τους πολίτες που δεν διέθεταν κατοικία ή αυτούς που έπαιρναν ανεπαρκή μισθό καθώς και τους πολίτες που είχαν κάποια σοβαρή αναπηρία όρασης ή ακοής και τέλος τους φυματικούς ή τους επιληπτικού. (...)

Πολλοί βιολόγοι γενετιστές ψυχίατροι και ανθρωπολόγοι σκέφτονταν ότι μαζί με τον ηλεκτρισμό η ευγονική αποτελούσε τη μεγαλύτερη συνεισφορά της σύγχρονης επιστήμης στην ανθρωπότητα και ότι ακριβώς όπως ο ηλεκτρισμός είχε μεταβάλει τις υλικές συνθήκες της ζωής και είχε επιτρέψει στον κόσμο να μπει σε μια νέα εποχή, έτσι και η ευγονική θα μεταμόρφωνε ριζικά την βιολογική βάση της κοινωνίας και θα επέτρεπε στον κόσμο να μπει σε μια νέα εποχή. Μερικοί ευγονιστές όμως έλεγαν πως οι στειρώσεις δεν θα έφερναν κανένα αποτέλεσμα και υπολόγιζαν ότι θα χρειάζονταν είκοσι δύο γενεές ακόμη για να μειωθεί το ποσοστό των τρελών και ψυχοπαθών κατά 0,9% και ενενήντα γενιές ακόμη για να σταθεροποιηθεί η αναλογία των τρελών και ψυχοπαθών στην κοινωνία στο 1%. Κι έλεγαν πως έπρεπε να βρεθεί ένας πιο γρήγορος τρόπος για να εξυγιανθεί η ανθρωπότητα."

ΥΓ Izi. Σε αυτά τα απόσπάσματα από  το ποιητικά απαισιόδοξο μικρό βιβλίο με τίτλο Europeana του Τσέχου συγγραφέα Patrik Ourednik, μπορούμε να πάρουμε μια ακόμη γεύση των φιλελευθέρων καινοτομιών. Το γραφείο της ευγονικής στην Αμερική χρηματοδότησε αρχικά η χήρα του Edward Henry "Ned" Harriman, βαρόνου των αμερικάνικων σιδηροδρόμων. Την χρηματοδότησή του συνέχισαν πρώτα η γνωστή οικογένεια Rockefeller και αργότερα οι επιχειρηματίες του ιδρύματος Garnegie. Ιδρυτής υπήρξε ο διαβόητος Charles Davenport οι θεωρίες του οποίου ενέπνευσαν το ολοκαύτωμα που ακολούθησε στην Ευρώπη, και ισόβιος διευθυντής του ένα απίστευτο κάθαρμα, ο Harry Hamilton Laughlin εμπνευστής της νομοθετικής ρύθμισης για την υποχρεωτική στείρωση.

Κατακάθια της φιλελευθερης ιδεολογίας, η οποία εφαρμόζοντας την "κοινή λογική" της αποικιοκρατίας, μέσα στις ίδιες της τις βάσεις, έθρεψε τον εθνικισμό τον ολοκληρωτισμό και την μαζική δημοκρατία, καταδικάζοντας μέχρι σήμερα, και σήμερα περισσότερο από ποτέ, δισεκατομμύρια ανθρώπους στην γενική εξαθλίωση.

Η τεχνική πρόοδος, η οικονομική ανάπτυξη, η αποτελεσματικότητα και η καινοτομία, καλά συνδιασμένες μέσα σε μόλις εκατό χρόνια καταφέρνουν να ρίξουν στα δεσμά της "εθελοντικής" σκλαβιάς σχεδόν το σύνολο των ανθρώπων του πλανήτη και, για καλό και για κακό, είναι σε θέση σε μια μόνο πολεμική επίθεση να εξαφανίσουν 29 εκ. άτομα και να τραυματίσουν σοβαρά άλλα 7 εκ. (με εκτιμήσεις του 1980!)

• Black, Edwin (2003). War Against the Weak: Eugenics and America's Campaign to Creat a Master Race. New York / London: Four Walls Eight Windows
• Clarence J. Karier, "Testing for Order and Control in the Corporate Liberal State,"
  
• Liberalism: A Counter-History by Domenico Losurdo
• Daniel J. Kevles, In the Name of Eugenics: Genetics and the Uses of Human Heredity (Cambridge, Mass.: Harvard University Press, 2001).

Δημιουργία σημείου επαναφοράς

Η Επαναφορά Πολιτικού Συστήματος βοηθά να επανέλθουν τα αρχεία συστήματος σε ένα παλαιότερο χρονικό σημείο. Είναι ένας τρόπος να αναιρεθούν αλλαγές του συστήματος χωρίς να επηρεαστούν τα δομικά αρχεία.

Η Επαναφορά Πολιτικού Συστήματος χρησιμοποιεί μια δυνατότητα που ονομάζεται Προστασία Συστήματος για την τακτική δημιουργία και αποθήκευση σημείων επαναφοράς.

Τα σημεία επαναφοράς περιέχουν πληροφορίες σχετικά με ρυθμίσεις μητρώου και άλλες πληροφορίες συστήματος*.

Σημεία επαναφοράς δημιουργούνται και με μη αυτόματο τρόπο.

Το σημείο επαναφοράς αντιπροσωπεύει μια αποθηκευμένη κατάσταση των αρχείων του συστήματος. Τα σημεία επαναφοράς δημιουργούνται αυτόματα από την Επαναφορά Συστήματος κάθε εβδομάδα και σε κάθε περίπτωση που η Επαναφορά Συστήματος εντοπίσει την έναρξη αλλαγής.

Τα αντίγραφα ασφαλείας ειδώλου συστήματος που είναι αποθηκευμένα σε σκληρούς δίσκους μπορούν να χρησιμοποιηθούν για Επαναφορά Συστήματος, όπως ακριβώς τα σημεία επαναφοράς δημιουργήθηκαν από την προστασία του συστήματος.

* Εν προκειμένω, η κυψέλη ΔΗΜΑΡ αντικατέστησε την κυψέλη ΛΑΟΣ ώστε να αυξηθεί η σταθερότητα του Συστήματος στην κεντροαριστερή είσοδό του.

Μήνυμα προς ναυαγούς

Απομεινάρια του Grafton το 1888

«Ο γιατρός Αλαίν Μπομπάρ, γνωστός για το αξιοθαύμαστο θαλάσσιο εγχείρημά του (το 1952 διέσχισε με μια μικρή φουσκωτή σχεδία τον Ατλαντικό από τα Κανάρια έως τις Αντίλλες μέσα σε 65 μέρες τρεφόμενος αποκλειστικά από ό,τι είχε να του δώσει η ίδια η θάλασσα), έχει συνοψίσει πολύ εύστοχα το βασικό πρόβλημα του ναυαγού: χωρίς φαγητό μπορούμε να επιβιώσουμε 30 μέρες∙ χωρίς νερό μπορούμε να ζήσουμε 10 μέρες∙ αλλά η απελπισία μπορεί να μας σκοτώσει μέσα σε λίγες ώρες. (...)

[1864. Νότια της Νέας Ζηλανδίας.] Ακινητοποιημένο από έναν ξαφνικό και βίαιο ανεμοστρόβιλο στο μυχό ενός φιόρδ, το Grafton ναυαγεί. Σε αυτό το άγριο νησί με το απάνθρωπο κλίμα, το πρώτο πρόβλημα των ναυαγών είναι το εντελώς στοιχειώδες: πώς θα καταφέρουν να επιβιώσουν; Με το πέρασμα των εβδομάδων και των μηνών, ένα δεύτερο πρόβλημα έρχεται στην επιφάνεια: πώς θα καταφέρουν να αποδράσουν από αυτή την φρικτή φυσική φυλακή; (...)

Σε αυτή την κατάσταση ακραίας ένδειας (αφού δεν είχαν κατορθώσει να περισώσουν και πολλά πράγματα από το ναυάγιο), έχουν πρώτα πρώτα να αντιμετωπίσουν υλικά προβλήματα που τους φαίνονται τεράστια. Όμως πολύ γρήγορα το καταπληκτικό απόθεμα εμπειρικών γνώσεων, που είχε αποκομίσει κατά την περιπετειώδη ζωή του ο Ρεϊνάλ, κάνει πραγματικά θαύματα. Καθοδηγεί τη μικρή κοινότητα στο πρώτο μεγάλο έργο της, που είναι η κατασκευή μιας μεγάλης ξύλινης καλύβας γερά στερεωμένης στο έδαφος για να τους προστατεύει από τους τυφώνες που έρχονταν από την Ανταρκτική. Χάρη στις γνώσεις εφαρμοσμένης χημείας που είχε, καταφέρνει να φτιάξει τσιμένο για να συγκολλήσει τις πέτρες της καμινάδας, και δεψικό οξύ για να συντηρεί σε άριστη κατάσταση τα δέρματα φώκιας που σύντομα αντικατέστησαν τα κουρελιασμένα ρούχα τους και από τα οποία έφτιαξαν καινούργιες μπότες. Εφηύρε μάλιστα και μια μέθοδο για να φτιάχνει εξαιρετικής ποιότητας σαπούνι! (...)

Ωστόσο, καμιά από αυτές τις προσπάθειες επιβίωσης δεν θα μπορούσε να ευοδωθεί αν η μικρή κοινότητα δεν είχε συνοχή. Και σε αυτό το πολιτικό, ψυχολογικό και ηθικό πεδίο, ο Ρεϊνάλ αποδείχτηκε ιδιοφυής. Όσο το πλοίο ταξιδεύει κανονικά, οι πάντες αναγνωρίζουν ως υπέρτατη αρχή τον καπετάνιο. Όμως όταν το πλοίο ναυαγήσει, η αρχή αυτή διαλύεται: ο καπετάνιος είναι κι αυτός ένας ναυαγός όπως όλοι και η αρχηγία του δεν στηρίζεται πουθενά. Από τις πρώτες κιόλας εβδομάδες μετά το ναυάγιο, ο κάπταιν Μάσγκρεϊβ σημειώνει με ανησυχία στο Ημερολόγιό του την αλλαγή στάσης που παρατηρεί, αν και όχι τόσο ξεκάθαρα, στους τρεις ναύτες του. Δεν ξέρει όμως με ποιο τρόπο να αντιμετωπίσει αυτό το πρόβλημα. (...)

Ο Ρεϊνάλ ωστόσο το αντιλήφθηκε πάρα πολύ γρήγορα. Μόλις ολοκληρώθηκε η κατασκευή της καλύβας, αναλύει με μεγάλη διαύγεια την κατάσταση:

“Όμως δεν έφτανε να φροντίσουμε μόνο την υλική όψη της ζωής. Η ηθική πλευρά απαιτούσε εξίσου την προσοχή μας. Βέβαια, από τη στιγμή που ναυαγήσαμε και μετά, ζούσαμε ενωμένοι και με ομόνοια∙ θα έλεγα ακόμη και με γνήσια αδερφοσύνη μεταξύ μας. Παρολαυτά, σιγά σιγά αρχίσαμε, πότε ο ένας και πότε ο άλλος, να παρασυρόμαστε από τις διαθέσεις της στιγμής, να μας ξεφεύγουν προσβλητικά λόγια που φυσικά προκαλούσαν εξίσου έντονη αντίδραση από τον άλλον, ή πάλι να γινόμαστε στριφνοί και πικρόχολοι αναμεταξύ μας, δηλαδή να πέφτουμε σε συμπεριφορές που θα είχαν ολέθριες επιπτώσεις. Είχαμε τόση ανάγκη ο ένας τον άλλον! (…) Ήταν ολοφάνερο, ότι η μόνη μας δύναμη ήταν η ενότητά μας και πως η διχόνοια και η διαίρεση θα μας οδηγούσαν στο χαμό. Μα ο άνθρωπος είναι τόσο αδύναμος, που ούτε η λογική, ούτε η αγωνία να μη χάσει τον αυτοσεβασμό του, ούτε ακόμα και η ψυχρή αποτίμηση του συμφέροντός του δεν είναι πάντοτε ικανά να τον βαστήξουν σταθερό σε αυτό που πρέπει να κάνει”.

Και από όλα αυτά συμπεραίνει :

“Ο άνθρωπος χρειάζεται έναν εξωτερικό κανόνα, μια πειθαρχία, να τον προστατεύει από την αποθάρρυνση της θέλησής του”. 

Έτσι, ο Ρεϊνάλ προτείνει στους συντρόφους του να εκλέξουν ανάμεσά τους, “όχι έναν αφέντη, ούτε κάποιον ανώτερό τους, μα έναν αρχηγό οικογένειας” − ή, καλύτερα ακόμη, “ένα πρωτότοκο αδελφό”. Καθήκον του θα είναι να βαστάει την πειθαρχία και την ομόνοια στην κοινότητα, να λύνει τις ενδεχόμενες συγκρούσεις, και να διευθύνει και να καταμερίζει τις καθημερινές δουλειές. Όμως στα σοβαρά ζητήματα, δεν θα μπορεί να αποφασίζει χωρίς τη συγκατάθεση της πλειοψηφίας. Και αν έκανε κατάχρηση της εξουσίας του, τότε η κοινότητα είχε το δικαίωμα να τον παύσει και να βάλει άλλον στη θέση του. 

 

Αυτό το Σύνταγμα έγινε ομόφωνα δεκτό, το ανέγραψαν στο εσώφυλλο μιας Βίβλου, που είχαν σώσει απ’ το ναυάγιο, και “κάθε Κυριακή, πριν από την προσευχή, έπρεπε να το διαβάζουμε και να ορκιζόμαστε, ακουμπώντας τα χέρια μας στο ιερό βιβλίο, πίστη και σεβασμό στο Σύνταγμά μας”. (...)

Η ελπίδα που επέτρεψε στους ναυαγούς των νήσων Ώκλαντ να επιβιώσουν, και στη συνέχεια να θριαμβεύσουν, ήταν καμωμένη από ιδιοφυΐα, θάρρος και θέληση. (...)

Στο βιβλίο που έγραψε αργότερα ο Ρεϊνάλ,  αναφέρεται  σε πολλά σημεία στη θεία Πρόνοια και στον Παντοδύναμο. Αυτά τα κομμάτια είναι γραμμένα σε ένα ύφος μάλλον θρήσκο, διδακτικό και συμβατικό, κάτι που με έκανε να θεωρήσω αρχικά ότι απλώς αναμασούσε τα κλισέ της εποχής του. Όμως, τώρα πια πιστεύω πως έκανα λάθος. Χρησιμοποιούσε τα κλισέ διότι δεν είχε άλλες λέξεις για να εκφράσει μια γνήσια αλήθεια της εμπειρίας του. Αν κατάφερε να επιβιώσει, το κατόρθωσε και χάρη στην πίστη του.»

Simon Leys, Les naufragés des Auckland

 από το βιβλίο του Le Studio de l’ inutilité (Απρίλιος 2012, εκδ. Flammarion)

Σημ. H.S. Το κείμενο αναφέρεται στο ναυάγιο της σκούνας Grafton το Γενάρη του 1864 στη νήσο Ώκλαντ, το μεγαλύτερο νησί (40 χλμ μήκος) του ομώνυμου αρχιπελάγους νότια της Νέας Ζηλανδίας − μια ιστορία, από την οποία φαίνεται να εμπνεύστηκε ο Ιούλιος Βέρν το μυθιστόρημά του Η μυστηριώδης νήσος. Η περιπέτεια ξεκίνησε όταν ο μόλις 30 ετών πολύπλαγκτος και πολύτροπος François Edouard Reynal ναύλωσε τη σκούνα και προσέλαβε τον σχεδόν συνομήλικό του Αμερικανό καπετάνιο Thomas Musgrave, τον 20χρονο Άγγλο George Harris και τον 28χρονο Νορβηγό Alexander McLaren για ναύτες, και τον 23χρονο Πορτογάλο μάγειρα Henry Forgès, πιστεύοντας ότι θα πετύχαινε κυνηγώντας φώκιες στο ακατοίκητο νησί Κάμπελ, κοντά στην Ανταρκτική. Το ταξίδι τους αποδείχτηκε άκαρπο και στην επιστροφή ναυάγησαν στη νήσο Ώκλαντ, όπου έμειναν για 18 μήνες με την ελπίδα, αρχικά, ότι κάποιο πλοίο θα περνούσε και θα τους έσωζε. Μα οι ελπίδες τους αυτές αποδείχτηκαν φρούδες∙ κι έτσι, έπειτα από πολλούς αγώνες, σκάρωσαν σιγά-σιγά μια μικρή βάρκα με πανιά, στην οποία επιβιβάστηκαν 3 από τους 5 (δεν τους χωρούσε όλους), έφτασαν στην ασφαλή νήσο Στιούαρτ από όπου έστειλαν ένα πλοίο για να σώσει και τους δυο εναπομείναντες στην Ώκλαντ. 

Τόσο ο Ρεϊνάλ όσο και ο Μάσγκρεϊβ έγραψαν σε βιβλίο την περιπέτειά τους. Το βιβλίο του πρώτου, με τίτλο Les naufragés des Auckland, κυκλοφόρησε το 1870 κι είχε τεράστια επιτυχία. Οι τρεις τόμεις της Μυστηριώδους Νήσου κυκλοφόρησαν μεταξύ 1874-1875.

Αξίζει να σας μεταφέρω και μια παράλληλη, αλλά τραγική ιστορία, που εκτυλίχθηκε την ίδια εποχή στο ίδιο νησί και αναφέρει ο Leys. Μόλις δυο μήνες μετά το ναυάγιο του Grafton, στην άλλη άκρη του νησιού ναυαγεί το σκωτσέζικο τρικάταρτο Invercauld με 25 επιβαίνοντες. Από αυτούς, οι 6 πνίγηκαν επιτόπου και οι υπόλοιποι 19 κατάφεραν να βγουν στο νησί. Εννοείται ότι οι ναυαγοί των δυο πλοίων δεν συναντήθηκαν ποτέ, αφού τους χώριζαν 40 χλμ γκρεμών και κακοτράχαλων βράχων.  Δυστυχώς, σύντομα ξέσπασαν έριδες ανάμεσα στους ναυαγούς του Invercauld και η ομάδα σκόρπισε. Όταν έπειτα από ένα χρόνο έφτασε εκεί ένα πορτογαλέζικο μπρίκι, που είδε καπνό να υψώνεται απ’ το βορειοδυτικό άκρο του νησιού, δεν είχαν απομείνει ζωντανοί παρά μονάχα τρεις άντρες από τους δεκαεννιά!  

Δυό λόγια για τον συγγραφέα του κειμένου. Simon Leys είναι το ψευδώνυμο που υιοθέτησε ο Βέλγος συγγραφέας, δοκιμιογράφος, μεταφραστής και σινολόγος Pierre Ryckmans (1935-2014) όταν το 1971 δημοσίευσε από τις τότε περίφημες φιλοκαταστασιακές εκδόσεις Champ Libre το βιβλίο, Les habits neufs du président Mάο (Τα καινούργια ρούχα του προέδρου Μάο, κατά το γνωστό παραμύθι «Τα κανούργια ρούχα του βασιλιά»), με θέμα την κινέζικη «πολιτιστική επανάσταση». 

Ο λόγος για το ψευδώνυμο; Έτσι που τα έψελνε στον μεγάλο τιμονιέρη, δεν θα ξανάβλεπε την αγαπημένη του Κίνα αν υπέγραφε με το πραγματικό του όνομα. Από τότε έχει συγγράψει κάμποσα, αξιόλογα όπως φαίνεται, βιβλία με τελευταίο αυτό από όπου και το απόσπασμά μας. 

Υ.Γ. Αγαπητέ Λ. Π. σε ευχαριστώ θερμά!

Ο μέγας Άσγκερ

Μήπως είμαι τεχνοφοβικός;

Διαβάζω σε ένα λεξικό: 

 

Τεχνοφοβία. Έννοια που επισημαίνει τη συγκυρία κατά την οποία ο αποξενωμένος κόσμος των τεχνικών χειρισμών και αντικειμένων εκλαμβάνεται από τον άνθρωπο ως απειλή της ύπαρξης του. Είναι η απαισιόδοξη και δαιμονολογική εκδοχή του "τεχνολογικού ντετερμινισμού" (αντιτεχνικισμός), η οποία επικρίνει τον αλλοτριωτικό ρόλο και τα παραπροϊόντα της τεχνικής, προτάσσοντας τα ανθρωπιστικά ιδεώδη και (είτε) ρομαντικές ουτοπίες. Χαρακτηρίζει αρκετούς εκπροσώπους του οικολογικού κινήματος, του νεομαρξισμού, αλλά και του νεοσυντηρητισμού (J. Ellul, Αντόρνο, Μαρκούζε κ.α.).

 

υγ Ιζι. Το βρήκα εδώ και σκέφτηκα, λες να είμαι κι εγώ τεχνοφοβικός όπως ο Αντόρνο; Μετά έψαξα για τον "νεομαρξισμό", είπα μέσα μου, για κοίταξε το μπας και είσαι τεχνοφοβικός νεο- μαρξιστής, αλλά δεν βρήκα τίποτα στο συγκεκριμένο λεξικό. Από την άλλη μπορεί να είμαι και οικολόγος ή νεοσυντηρητικός.  Σίγουρα πάντως είμαι ουτοπιστής με ανθρωπιστικά ιδεώδη..... Kάτι δε πάει καλά εδώ στο dangerfew

Οι Φιλόσοφοι μάς παρακολουθούν!

...μου φαίνεται πως παγκοσμίου φήμης φιλόσοφοι παρακολουθούν τους dangerfew!

Τώρα το τι ακριβώς καταλαβαίνουν, είναι άλλη ιστορία :-))

Wobblies