Σκεπτικισμός, μια ηθικιστική επινόηση

Donetsk People’s Republic
  Jesus flag, communist flag, and national flag

"Δεν θεωρώ τον εαυτό μου σκεπτικιστή με την τρέχουσα έννοια. Κατά την πεποίθηση μου, η γνώση των ανθρωπίνων πραγμάτων είναι κατ' αρχήν δυνατή —υπό την προϋπόθεση μιας συνεπούς αποκοπής από την ηθική-κανονιστική σκέψη. Η διαπίστωση της σχετικότητας των κανονιστικών αρχών και των αξιών μονάχα στα μάτια των ηθικιστών αποτελεί έκφραση σκεπτικισμού. Για μένα η ίδια αυτή διαπίστωση αποτελεί απλώς εμπειρικά τεκμηριωμένη και αποδείξιμη γνώση. Και έρχομαι έτσι στο τελικό σας ερώτημα. Φυσικά είναι τέτοιες αξιολογικά ελεύθερες γνώσεις και τέτοιες περιγραφικές μεθοδεύσεις ανώτερες —όμως ανώτερες είναι μονάχα μέσα στην προοπτική της επιστήμης ως αναζήτησης της αλήθειας. Η περιγραφική αξιολογικά ελεύθερη έρευνα θα γινόταν ασυνεπής μόνον εάν θα προσπαθούσε να αυτονομιμοποιηθεί με τον ισχυρισμό ότι η επιστήμη και η αξιολογικά ελεύθερη αλήθεια αποτελεί, εν γένει και καθ' εαυτήν, την ύψιστη αξία. Όμως μονάχα οι ηθικές-κανονιστικές θέσεις αυτονομιμοποιούνται με την αντίληψη ότι οι δικές τους κανονιστικές αρχές έχουν γενική ισχύ και δεσμευτικότητα. Η επιστημονική γνώση —και μάλιστα ακριβώς στο βαθμό όπου παραμένει επιστημονική— δεν μπορεί να είναι πρακτικά δεσμευτική για κανέναν, επειδή δεν έχει να προσφέρει ηθικό-κανονιστικό προσανατολισμό' άλλωστε η ίδια συγκροτείται ακριβώς παραμερίζοντας την επιθυμία παρόμοιων προσανατολισμών, οι οποίοι σε τελευταία ανάλυση είναι θέμα γούστου, ήτοι διόλου δεν εξαρτώνται από την επιστημοσύνη. Και εκτός αυτού η επιστημονική γνώση κάθε άλλο παρά αποτελεί την κυρίαρχη μορφή σκέψης μέσα σε μια κοινωνία."

Απόσπασμα από συνέντευξη του Π. Κονδύλη στο 15ο τεύχος του περιοδικού Λεβιάθαν.   
Υπάρχει και στο βιβλίο με τίτλο "Το αόρατο χρονολόγιο της ιστορίας", αλλά και στο διαδίκτυο.

Εκπομπή #20 | Για τα εξιλαστήρια θύματα

Για τα εξιλαστήρια θύματα. Για το ρομαντικό ψεύδος και τη μυθιστορηματική αλήθεια. Για τη μιμητική φρενίτιδα. Για τη ριζοσπαστική υποκειμενικότητα και τη μεταφυσική επιθυμία. Για την αρχαία οδό των ασεβών. Για τον Ρενέ Ζιράρ.

... πάντοτε με φο-βε-ρή μουσική,

Βία και Ιερό

«Είτε φυσική, είτε λεκτική είναι η βία, ανάμεσα στα χτυπήματα μεσολαβεί ένα ορισμένο χρονικό διάστημα. Κάθε φορά που ένας από τους αντιπάλους πλήττει τον άλλον, ελπίζει να δώσει ένα νικηφόρο τέλος τη μονομαχία ή τη λογομαχία, να δώσει τη χαριστική βολή, να ξεστομίσει την τελευταία βίαιη φράση. Το θύμα, αλαλιασμένο προς στιγμήν, έχει ανάγκη κάποιο διάστημα για να συνέλθει (να μαζέψει τα μυαλά του), να προετοιμαστεί και να απαντήσει τον αντίπαλο. Όσο αυτή η απάντηση αργεί, εκείνος που έχει χτυπήσει τελευταίος μπορεί να φαντάζεται ότι έχει καταφέρει το αποφασιστικό πλήγμα. Συνοπτικά, η οριστική νίκη ταλαντεύεται ανάμεσα στους δυο αντιπάλους σε όλη τη διάρκεια της αναμέτρησης, χωρίς ακόμα να καταλήγει στον έναν ή τον άλλον. Ξέρουμε ότι μόνο η συλλογική αποπομπή του ενός ή του άλλου έξω από την κοινότητα θα κατορθώσει να ορίσει τη νίκη.

[…] Ο προφητικός ή διονυσιακός ίλιγγος δεν είναι τίποτε άλλο από αυτή την τρομερή αμφιταλάντευση του ίδιου του κόσμου στη διάκριση της βίας που φαίνεται να ευνοεί πότε τον ένα και πότε τον άλλον. Όλα όσα μια πρώτη βία πιστεύει ότι θεμελιώνει, μια δεύτερη βία τα ανατρέπει για να τα θεμελιώσει εκ νέου. Τίποτα δεν μπορεί να ακινητοποιήσει τη βία ενόσω αυτή παραμένει παρούσα μεταξύ των ανθρώπων, ενόσω συνιστά μια ολική και συνάμα μηδενική βασκανία.

[…] Μέσα στον Όμηρο υπάρχουν πολλά στοιχεία που αποκαλύπτουν εκτυφλωτικά τη σχέση ανάμεσα στη βία, την επιθυμία και τη θεότητα. Ο πιο χαρακτηριστικός όρος είναι το ουσιαστικό Κύδος, που πρέπει να οριστεί ως γόητρο, κατά κάποιον τρόπο θεϊκό, ως μυστική εκλογή που συνδέεται με την στρατιωτική κατίσχυση.

[…] Το Κύδος είναι “φυλαχτό ανωτερότητας”. Είναι η βασκανία, την οποία ασκεί η βία. Όπου επιδεικνύεται, γοητεύει και συνάμα τρομάζει τους ανθρώπους. Δεν είναι ποτέ ένα απλό εργαλείο. Είναι εμφάνιση θεότητας. Εκείνοι που κατέχουν το Κύδος βλέπουν τη δύναμή τους να δεκαπλασιάζεται. Όσοι το στερούνται, μένουν με τα χέρια δεμένα ή παράλυτα. Κάτοχος του Κύδους είναι όποιος καταφέρνει το πιο ισχυρό πλήγμα, ο νικητής της στιγμής, εκείνος που κάνει τους άλλους να πιστέψουν −και πιθανώς τον εαυτό του να φανταστεί− ότι η βία του έχει θριαμβεύσει οριστικά. Οι αντίπαλοί του πρέπει τότε να καταβάλλουν μια υπεράνθρωπη προσπάθεια για να ξεφύγουν από τη βασκανία και να ανακτήσουν το Κύδος.

[…] Οριακά, το Κύδος δεν είναι τίποτα. Είναι το κενό σημείο μιας πρόσκαιρης νίκης, μιας υπεροχής που παρευθύς τίθεται υπό αμφισβήτηση.»

Ρενέ Ζιράρ, Η Βία και το Ιερό (1972),

     μετάφραση Κωστής Παπαγιώρης (ΕΞΑΝΤΑΣ, 1991)

Σημ. HS Αναδημοσίευση ανάρτησής μας από τον Φλεβάρη του 2013.

Εις μνημόσυνον ζωής...

Ρενέ Ζιράρ

(25/12/1923 - 4/11/2015)

«Μας λένε ότι δεν υπάρχει γλώσσα άλλη από τις θανάσιμες εξισώσεις της επιστήμης από τη μια πλευρά, και από μια αγόρευση, η οποία αναγνωρίζει την ίδια της τη ματαιότητα και αρνείται ασκητικά στον εαυτό της την καθολική διάσταση από την άλλη. Για τα άνευ προηγουμένου συμβάντα των οποίων είμεθα μάρτυρες −την επιταχυνόμενη συγκέντρωση της ανθρωπότητας σε ένα μοναδικό πλανητικό χωριό−, όπως φαίνεται, δεν υπάρχει, λένε, τίποτα που θα μπορούσαμε να πούμε, δεν υπάρχει τίποτε το οριστικό ή έστω συνεκτικό. Όλα αυτά φαίνεται σαν να μην παρουσιάζουν κανένα ενδιαφέρον. Υποχρεωνόμαστε να υποκλιθούμε μπροστά στα συστήματα του απειρομέγιστου και του απειροελάχιστου, γιατί αυτά είναι σε θέση, λένε, να αποδείξουν την εκρηκτική τους δύναμη.

Ωστόσο δεν υπάρχει θέση για καμμία σκέψη σε ανθρώπινη κλίμακα, για κανένα στοχασμό ικανό να προσεγγίσει κατά μέτωπο το αίνιγμα μιας ιστορικής κατάστασης άνευ προηγουμένου: του θανάτου όλων των πολιτισμών.

Το να καταδικάζεται η ανθρωπότητα στην απουσία νοήματος και στο μηδέν τη στιγμή ακριβώς που έχει εφοδιαστεί με μέσα, τα οποία μπορούν να αφανίσουν τα πάντα εν ριπή οφθαλμού∙ και το να εξαρτάται το μέλλον του ανθρώπινου οικοσυστήματος από άτομα, τα οποία δεν έχουν οδηγό άλλο από τις επιθυμίες τους και τα ‘‘ένστικτα θανάτου’’ τους −όλα αυτά είναι μια προοπτική διόλου καθησυχαστική, η οποία, ωστόσο, μαρτυρεί πολλά για την ανικανότητα της νεωτερικής επιστήμης και των νεωτερικών ιδεολογιών να ελέγξουν τις δυνάμειες που έθεσαν στη διάθεσή τους.

Ο απόλυτος σκεπτικισμός, ο γνωσιολογικός μηδενισμός, προβάλλεται συχνά πλέον με τρόπο το ίδιο δογματικό όσο και οι ποικίλοι δογματισμοί που προηγήθηκαν. Η σύγχρονη σκέψη απορρίπτει πλέον κάθε βέβαιη γνώση και αυθεντία, αλλά με ένα τόνο βεβαιότητας και αυθεντίας κατηγορηματικότερο από ποτέ.

Ο νεωτερικός κόσμος έχει απαλλαχθεί από μια μορφή πουριτανισμού μόνο και μόνο για να παραδοθεί σε μιαν άλλη. Και αυτή τη φορά, εκείνο που επιδιώκουν να στερήσουν από τους ανθρώπους δεν είναι η σεξουαλικότητα, αλλά κάτι από το οποίο οι άνθρωποι έχουν ακόμη περισσότερη ανάγκη: το νόημα.

Ο άνθρωπος δεν ζει μόνο με άρτον ή σεξουαλικότητα. Η σημερινή σκέψη είναι η χειρότερη μορφή ευνουχισμού: ο ευνουχισμός του σημαινομένου. Όλοι οι άνθρωποι είναι τώρα σε συνεχή επιφυλακή για να συλλάβουν επ’ αυτοφόρω τον διπλανό τους να πιστεύει σε κάτι, ο,τιδήποτε.

Αγωνιστήκαμε εναντίον του πουριτανισμού των πατέρων μας για να πέσουμε σε ένα πουριτανισμό πολύ χειρότερο απ’ τον δικό τους, τον πουριτανισμό του νοήματος, που νεκρώνει ό,τι κι αν αγγίξει∙ ένα πουριτανισμό που αποστεώνει όλα τα κείμενα και σκορπίζει παντού την πιο θανάσιμη πλήξη, ακόμη και εν μέσω των πιο καινοφανών καταστάσεων.»

Ρενέ Ζιράρ, Κεκρυμμένα από καταβολής (1978),

απόσπασμα από τη μνημειώδη μετάφραση του Κωνσταντίνου Γκότση,

ο οποίος είχε επιμεληθεί και την ελληνική έκδοση (1994)

Η Τριλεκτική Μέθοδος για αρχαρίους, 2

 

 

Όπως εξηγήσαμε κλείνοντας την 19η εκπομπή, αυτή τη στιγμή παίζεται ένα κρίσιμο μπρα-ντε-φερ στην ανθρώπινη ιστορία. Σε όλες τις ζώνες όπου έχει ήδη κατακτηθεί έως ένα ικανοποιητικό βαθμό η Διαλεκτική, δίνεται πάνω στις πιο δύσβατες βουνοκορφές ένας τριπλός αγώνας: 

• από τις δυνάμεις της αντίδρασης, και με κύριο πρόσχημα την Οικονομία και διάφορα εκφοβιστικά ρητορικά τεχνάσματα, ένας λυσσαλέος αγώνας για να υποστρέψει η ανθρωπότητα από τη διαλεκτική στη Μονολεκτική∙

• από τις δυνάμεις της υπέρβασης, και με κύριο όπλο προς το παρόν το Παιχνίδι και την πνευματική τόλμη, η μάχη για να περάσουμε από τη διαλεκτική στην Τριλεκτική∙

• με τις δυνάμεις της συντήρησης να παλεύουν ασθμαίνουσες υπέρ της Διαλεκτικής.

Ωστόσο, λίγοι εξακολουθούν να είναι εκείνοι που αντιλαμβάνονται πως, από ένα υψόμετρο 1100-1250 περίπου μέτρων και κάτω, μεγαλώνει ολοένα και περισσότερο, καταπίνοντας τα πάντα, μια ολέθρια Μαύρη Τρύπα!

Βλέποντας ήδη την αντάρα αυτή του Μηδενός να πλησιάζει, και στην προσπάθειά μας να συνεισφέρουμε στον ολοένα και πιο επείγοντα Αγώνα απ' τη μεριά των δυνάμεων της υπέρβασης, αποφασίσαμε τώρα να παραδώσουμε στο ευρύτατο διαδικτυακό κοινό δύο από τις περικλεείς πλακέτες, όπου έχουν αναγραφεί οι θεμελιώδεις αρχές της Τριλεκτικής από τον πρωτεργάτη σκαπανέα της, Άσγκερ Γιόρν.

Ιδού! Καλή έμπνευση!

 

 Γιάννης Hollowsky Ιωαννίδης

 

Εκπομπή #19 | Γ' ΚΥΚΛΟΣ - Τεχνοσάχλα και ευρωπαϊκή προπτική

Εκπομπή γευσιγνωσίας. Ορντέβρ. Ονειροκρισία και Διακυβέρνηση: οδηγίες χρήσης. Σαλάτες. Πώς η ανθρωπότητα πατάει το κορδόνι της όταν αγνοεί τους χρησμούς. Τι συμβαίνει όταν ο άνθρωπος παρατάει το πάρε-δώσε για τα σκάνερ. Κυρίως πιάτο. Τι σημαίνει προανταλλαγμένο εμπόρευμα.  Επιδόρπιο. Έκλειψη του υποκειμένου. Οι σειρήνες (του συναγερμού) έχουν μείνει από μπαταρία. 

Μείνε κοντά μας κάθε δεύτερη Τετάρτη στο RadioBubble
 για το επιδόρπιο!

Τέρμα οι διαπραγματεύσεις! Ώρα για δουλειά!

Με τα πρώτα κρύα

ξανασηκώνουμε τα μανίκια, δένουμε τα ζωνάρια, παίρνουμε τα εργαλεία μας

κι από

αυτή την Τετάρτη, 28 Οκτωβρίου,

και κάθε δεύτερη Τετάρτη

(για ξεκίνημα)

στο δίωρο 16.00΄ με 18.00΄

ξαναπιάνουμε το νήμα

στον διαδικτυακό τυφώνα

RadioBubble

3^ος κύκλος εκπομπών!

Και μην ξεχνάς:

Στα ερείπια ενός κόσμου,

οι μεταμορφωτικές δυνάμεις ετοιμάζουν το αύριο!

Οι Νεκροί μιλούν για τη Ζωή

Η ανθολογία του Σπουν Ριβερ του Αμερικάνου ποιητή Εντγκαρ Λη Μαστερς (1868-1950) εκδόθηκε το 1916 «και σκανδάλισε σύσσωμο το έθνος». 

 
Είναι μια συγκλονιστική ποιητική συλλογή και μια περιπετειώδης κατασκευή, ένας εντυπωσιακός λαβύρινθος.

 
Αποτελείται από 243 επιτάφιους μονολόγους των  νεκρών κατοίκων του φανταστικού χωριού "Σπουν Ρίβερ". Μαζί ακολουθεί η «Σπουνιάδα» ένα εκτεταμένο ποίημα, μια ατελείωτη ραψωδία, “του αείμνηστου Τζόναθαν Σουίφτ Σομερς” ποιητή του Σπούν Ρίβερ, που δεν πρόλαβε κι αυτός, όπως όλοι οι ποιητές, να τελειώσει το έργο του.

 
Το έργο έλαβε πολλές και αντιφατικές κριτικές στον καιρό του αλλά και για καιρό δεν έπαψε να προκαλέι έντονες συζητήσεις. Μαζί με την έκθεση της παλιανθρωπιάς, της μικροψυχίας, της ανθρώπινης βλακείας, η απόγνωση και η τραγικότητα χαρακτηρίζει πολλούς από τους μονολόγους.
 

Διαλέξαμε όμως να μοιραστούμε τρεις που μιλούν για την Ζωή. Οι δύο από το ζεύγος Μάτλοκ, κι ο τρίτος από την Σόνια τη Ρωσίδα.

*

Λουσίντα Μάτλοκ [206]

ΠΗΓΑ στους χορούς στο Τσαντλερβιλ
Κι έπαιξα σνάπ-αουτ στο Γουιντσεστερ.
Μια φορά αλλάξαμε ταίρια,
Γυρνώντας σπίτια μας με φεγγαράδα Ιούνη μήνα,
Και τότε βρήκα τον Ντέϊβις.
Παντρευτήκαμε και ζήσαμε μαζί εβδομήντα χρόνια,
Ξεφαντώνοντας, δουλεύοντας, ανατρέφοντας δώδεκα παιδιά,
Που χάσαμε τα οχτώ
Πριν φτάσω τα εξήντα.
Έκλωθα, ύφαινα, κρατούσα το νοικοκυριό, φρόντιζα τους αρρώστους,
Έφτιαχνα τον κήπο, και για σχόλη
Γυρνούσα στα χωράφια που τραγουδούσαν οι κορυδαλλοί,
Και στις ακροποταμιές του Σπουν Ρίβερ μαζεύοντας πολλές αχιβάδες,
Και πολλά λουλούδια και βοτάνια--
Αλαλάζοντας στους δασωμένους λόφους, τραγουδώντας στις πράσινες
κοιλάδες
Στα ενενήντα έξι είχα πια ζήσει αρκετά, έφτανε,
Και πέρασα σε μιαν γλυκιά ανάπαψη.
Τι είν' αυτά που ακούω για λύπη και κούραση,
Για θυμό, πίκρα κι ελπίδες που μαράθηκαν;
Ανάξιοι γιοί και θυγατέρες,
Η ζωή είναι πολύ δυνατή για να την βαστάξετε
Πρέπει να τηνε ζήσεις για να την αγαπήσεις τη Ζωή

Ντεϊβις Ματλοκ [207]

ΒΑΛΕ με το νου σου πως δεν υπάρχει τίποτα πέρα από μια κυψέλη:
Ότι εκεί βρίσκονται κηφήνες κι εργάτριες
Και βασίλισσες, και τίποτα έξω από του μελιού το μάζεμα
(Πράγματα υλικά, κουλτούρα και σοφία)
Για την επόμενη γενιά, τη γενιά αυτή που δε μπορεί να ζήσει
Παρά σα σμάρι στην αυγή της νιότης
Δυναμώνοντας τα φτερά της μ’ ο,τι έχει μαζευτεί,
Και δοκιμάζοντας , καθώς γυρίζει στην κυψέλη
Από το τριφυλλοχώραφο, τη νόστιμη λεία.
Υπόθεσε όλα τούτα και την αλήθεια υποθέτεις
Ότι του ανθρώπου η φύση είναι πλατύτερη
Από την ανάγκη της φύσης στην κυψέλη~
Κι ότι πρέπει να σηκώνεις το βάρος της ζωής,
Καθώς και την παρόρμηση από το περισσό σου πνεύμα
Σου λέω λοιπόν να την ζήσεις σαν θεός
Σίγουρος για την αθανασία μ ‘όλο που αμφιβάλεις,
Είναι ο μόνος τρόπος να την ζήσεις.
Κι αν αυτό δεν κάνει το θεό περήφανο για σένα,
Τότε ο Θεός δεν είναι τίποτε άλλο από το νόμο της βαρύτητας
Κι ο θάνατος είναι ο υπέρτατος σκοπός.

Σόνια η Ρωσίδα [83]

ΕΓΩ, γεννημένη στη Βαιμάρη
Από μάνα Γαλλίδα
Και πατέρα Γερμανό, σοφό καθηγητή
Ορφανεμένη στα δεκατέσσερα,
Έγινα χορεύτρια, γνωστή σαν Σόνια η Ρωσίδα,
Σ’ όλα του Παρισιού τα βουλευάρτα
Μετρέσα στην αρχή δουκών και κομήτων
Κι έπειτα φτωχών καλλιτεχνών και ποιητών.
Στα σαράντα passée, αναζήτησα τη Νέα Υόρκη
Και συνάντησα στο πλοίο τον γέρο-Πάτρικ Χόμερ,
Κοκκινομάγουλο και δυνατό, μ’ όλο που χε περάσει τα εξήντα,
Καθώς γύριζε αφού πούλησε ένα φορτίο
Βουβάλια στην γερμανική πόλη, το Αμβούργο
Μ’ έφερε στο Σπουν Ρίβερ και ζήσαμε εδώ
Είκοσι χρόνια-μας νόμιζαν παντρεμένους!
Αυτός ο δρυς εδώ κοντά μου είναι τ’ αγαπημένο στέκι
Της γαλάζιας κίσσας που τιτιβίζει, τιτιβίζει ολημερίς.
Και γιατί όχι; αφού ακόμη κι η σκόνη μου γελάει
Καθώς συλλογιέται τ΄ αστείο εκείνο πράγμα που λέγεται ζωή.

Υγ Izi διαβάστε την on-line στο πρωτότυπο αλλά και τυπωμένη στην ολοκληρωμένη δίγλωση έκδοση από τον Gutemberg σε μετάφραση του Σπύρου Αποστόλου

Με τη Λ.Α.Ε. για το ξεπέρασμα της κρίσης!

«Η εξέγερση της ύλης κατά του ανθρώπου (που είναι, πιστεύω, γεγονός) έχει καταλήξει στις μέρες μας αγώνας σ’ ένα μόνο μέτωπο. Μας πολεμούν, μας κατατροπώνουν, θα ’λεγα, όχι τα μεγάλα αλλά τα μικροπράγματα. Τα κόκκαλα και του τελευταίου μαμούθ έχουν λιώσει εδώ κι αιώνες –ένα επιβλητικό ερείπιο. Οι φουρτούνες δεν καταβροχθίζουν πια τους στόλους μας, ούτε τα βουνά με σωθικά φωτιάς ξερνούν πια πυρωμένη κόλαση πάνω από τις πόλεις μας. Αντίθετα, έχουμε εμπλακεί σ’ έναν αέναο κι αδυσώπητο πόλεμο με τα μικρά πράγματα∙ όπως τα μικρόβια και τα κουμπάκια των κολάρων. Ενάντια σ’ ένα τέτοιο ακριβώς κουμπάκι είχα αρχίσει ένα σκληρό αγώνα επί ίσοις όροις, καθώς έκανα τις παραπάνω σκέψεις. Πολεμούσα να το περάσω από την κουμπότρυπα του κολάρου μου, όταν ακούστηκε ένα δυνατό χτύπημα στην πόρτα. (...)

‘‘Π. Τζ. Νορθόβερ, πτ. Φιλ., μέλος Λ.Α.Ε., Γραφείον Μυθιστορηματικών Περιπετειών, 14 Τάννερ’ς Κώρτ, Φλητ Στρητ’’.

‘‘Τι στην οργή σημαίνει Μέλος Λ.Α.Ε.;’’

‘‘Πώς; Δεν ξέρετε;’’, αποκρίθηκε ο Νορθόβερ. ‘‘Δεν έχετε ακουστά για τη Λέσχη Αλλόκοτων Επαγγελμάτων;’’.

‘‘Φαίνεται πως είναι πολλά τα παράξενα και τα περίεργα που δεν τα ’χουμε ακουστά! Αυτό πάλι τι είναι;’’.

‘‘Η Λέσχη Αλλόκοτων Επαγγελμάτων έχει μέλη αποκλειστικά και μόνο άτομα που επινόησαν κάποιον καινούργιο κι αναπάντεχτο τρόπο για να κερδίζουν τα προς το ζην. Ένα ολότελα καινούργιο επάγγελμα δηλαδή. Τον ακριβή ορισμό αυτής της προϋπόθεσης τον βρίσκουμε στους δυο κύριους κανόνες. Πρώτον, δεν πρέπει να πρόκειται για απλή εφαρμογή ή παραλλαγή ενός ήδη γνωστού επαγγέλματος. Για παράδειγμα, η Λέσχη δεν θα δεχόταν ποτέ ως μέλος έναν ασφαλιστικό πράκτορα απλώς και μόνο επειδή αντί ν’ ασφαλίζει τα έπιπλα κάποιου σε περίπτωση πυρκαγιάς, του ασφάλιζε, ας πούμε, το παντελόνι αν τύχαινε να του το σκίσει κάποιος εξαγριωμένος σκύλος. Διότι η ίδια αρχή διέπει και τις δυο περιπτώσεις. Δεύτερον, το επάγγελμα πρέπει ν’ αποτελεί γνήσιο πόρο εισοδήματος για τον επινοητή του. Κατά συνέπεια, η Λέσχη δεν θα δεχόταν ποτέ κάποιον που απλώς και μόνον αποφάσισε να περνά τις μέρες του μαζεύοντας άδεια σαρδελοκούτια, εκτός κι αν το είχε αναγάγει σε ρωμαλέα εμπορική επιχείρηση. (...)

Η ανακάλυψη του παράξενου αυτού συλλόγου σ’ έκανε περιέργως να ξανανιώνεις∙ το να διαπιστώνεις πως μπορεί να υπάρξουν και νέα επαγγέλματα στον κόσμο, ήταν κάπως σαν να ’βλεπες το πρώτο πλοίο ή το πρώτο άροτρο. Σ’ έκανε να αισθάνεσαι αυτό που πρέπει καμμιά φορά να αισθάνεται ο άνθρωπος: ότι βρίσκεται ακόμα στην παιδική ηλικία του κόσμου.»

Γκ. Κ. Τσέστερτον, Λέσχη Αλλόκοτων Επαγγελμάτων (1905)

Σημ. HS. Σπουδαίος και πολύ αγαπημένος μας ο Γκίλμπερτ! Σημειώστε ότι σε μια από τις ιστορίες  της Λέσχης Αλλόκοτων Επαγγελμάτων, που κυκλοφόρησε σε μετάφραση Γ.Ν. Πεντζίκη  από τις εκδόσεις Άγρα το 1988, βασίστηκε η συναρπαστική ταινία The Game (1997) με τους Μάικλ Ντάγκλας και Σον Πεν.



 

Αναποδισμός των τροχών: εξαπλώνεται, τσέκαρε μήπως το έπαθες κι εσύ!.

Γιάννης Σκαρίμπας
(28/09/1893-21/01/1984)

Λοιπόν ωραία! Εφτάσαμε, ποιος ξέρει από τι κήπους

ξένα πουλιά γης άγνωστης −Πρώσσοι εδώ ατενείς−

κι είμαστ’ εδώ (στης χάλκινης καρδιάς μας μπρος τους χτύπους)

μ’ άγνωστο εντός μας γύρισμα και ρόγχο μηχανής.

Κι ήταν ωραία −πρώτο φτερό− άκρη, άκρη τ’ ακρωτήριου

της χίμαιρας ως στάθκαμε με πόζες και ρυθμούς,

με στήθος κούφιο, ακούοντας εντός μας του μυστήριου

τη ρόδα, πόθους να γυρνά, γρανάζια κι αριθμούς.

Πρώτο φτερό −τι πήδημα!− Παράδεισος που εχάθη

η πρώτη ανυπαρξία μας (αργά τάχα ή νωρίς;)

κι είμαστ’ −α-χά!− απ’ το υλικό (να ζούμε χωρίς λάθη)

πούν’ −με σοφία− οι ηλίθιοι και η σοφοί ’ν’ χωρίς.

Λειψοί ή περισσοί; Αίνιγμα! Μυστήριο γύρω οι τόποι

κι ο σπαραγμός της μύτης μας μοιάζει άνθος τ’ ουρανού

−δε φτάσαμε ή περάσαμε− κι εμείς − νάμαστ’ ανθρώποι;

δώθες τάχα σταθήκαμε∙ ή πέρα από το νου;

Τα ρομπότ

από τη συλλογή Εαυτούληδες (1950)

στο Άπαντες οι στίχοι 1936-1970 (εκδ. Νεφέλη, 2010)

*

«[…] Βάρδα… λέω ιδόντας −κεί− νάρχεται η Ρίτα Γκαβέρα. Αυτή η πολυλογού θα με ζάλιζε. Μα αυτή δεν εστάθη. Διάβηκε από μπρος μου, σαν έπιπλο εξευγενισμένο και σκούρο. Νάβλεπε; Αδύνατο. Νάκουε; Μπα. Είχε φάει δυο έφηβων −προψές το βράδυ− νεφρά, κ’ εννοούσε αντιθέτως. Ήθελε να πει «η συνεδρίασις άρχεται» κι έλεγε «η αρχή συνεδριάζει». Ήθελε να πάει να ιδεί ποιος τη φώναξε και πήγαινε να φωνάξει −αυτή!− ποιος την είδε! Ήταν κοντολογής, δυστυχής… Αχ, την κακομοίρα! Κάνω και τραβάω πίσωθέ της. Την ανακόφτω μονοκόμματη, εκεί στη γωνία του δρόμου: Ρίτα, λέω, τι σου εγίνη; Θέλεις λάδωμα; Αντίς άλλης απάντησης, αυτή μου μίλησεν έτσι:

Η βόλτα πήρε ανάποδα

και το ψηλά καθέτως∙

κι αντίς το ποιος με φώναξε

να βγω να ιδώ −αντιθέτως

(εγώ που μήδε ήξερα

και που νοούσα μήδε)

βγήκα στην πόρτα ανάποδα

και φώναξα: «ποιος μ’ είδε;»

Κι έμοιαζε σαν πολλαπλασιασμός δεκαδικών με ακεραίων… Η φουκαριάρα είχε πάθει αναποδισμό των τροχών… Κι έφυγε. Έφυγε νοτιοανατολική σαν ικρίωμα γυναικείων φορεμάτων. […]»

από Το σόλο του Φίγκαρω

(1938)