17 Νοεμβρίου 2013

Οι θρησκευτικές ρίζες του ανθρώπου

Δυο ακόμα αποσπάσματα, τροφή για σοβαρό στοχασμό σήμερα που απαιτείται η φιλοσοφική στερέωση της σκέψης μας.

1.

Τι είναι λοιπόν οι πατριές, οι οποίες μας παρέχουν τις  στοιχειωδέστερες μορφές πολιτικής οργάνωσης που συναντάμε όταν ανατρέχουμε την οδό που οδήγησε στη σύναξη των ανθρώπων μέσα στις πρωτόγονες κοινωνίες;

Αντίθετα απ’ ό,τι θα νόμιζε κανείς, οι πατριές δεν είναι οργανώσεις με βάση τον τόπο, δεν είναι πρωτόγονες μορφές εδαφικής οργάνωσης. 

Πράγματι, η κοινότητα του χωριού, ή η εγγύτητα μεταξύ των ανθρώπων μέσα στο χώρο, δεν φαίνεται να είναι ο πρωταρχικός τρόπος σύναξης των ανθρώπων. Αυτό γίνεται ξεκάθαρο εάν πάρουμε υπ’ όψη μας, ότι οι αγροτικοί και μη-νομαδικοί πολιτισμοί δεν είναι οι πρώτοι πολιτισμοί που γνωρίζουμε. Επομένως, είναι αρκετά φυσικό να υποθέσουμε ότι, πριν από την εμφάνιση αυτών των πολιτισμών, ο παράγοντας κοινωνικής οργάνωσης δεν ήταν −όπως έγινε στη συνέχεια− η σχέση του ανθρώπου μ’ ένα συγκεκριμένο κομμάτι γης. 

Ένα πλήθος ενδείξεων τείνουν να μας πείσουν ότι, πριν από τη γεωγραφία, η θρησκεία ήταν εκείνη που αποφάσιζε τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι συγκροτούνταν σε ομάδες. Το πρωτόγονο Δίκαιο, άλλωστε, ήταν μυστικιστικής φύσεως: βλέπουμε καθαρά ότι αναγνωρίζει όλους τους τρόπους μετοχής και ανήκειν που χαρακτηρίζουν τη μυστικιστική σκέψη.

Επομένως, δεν έχει κανένα νόημα να στηριζόμαστε στις σημερινές κατηγορίες της σκέψης και να προσπαθούμε, με βάση αυτές, να ξεχωρίζουμε τις πολιτικές από τις οικογενειακές μορφές κοινωνίας και κατά συνέπεια να θεωρούμε π.χ. την οικογένεια σαν το πρωτόγονο κοινωνικό κύτταρο, να φανταζόμαστε κατ' εικόνα της οικογένειας τις καθαρά πολιτικές διαιρέσεις, να βλέπουμε την πόλη σαν μια επαυξημένη οικογένεια, κ.ο.κ. 

Βέβαια, ο παράγοντας που συνενώνει τα μέλη των πρώτων κοινωνικών ομαδοποιήσεων, δεν διαφέρει από αυτόν που στερεώνει την οικογενειακή συγγένεια. Ποιος είναι αυτός; Είναι το γεγονός ότι, όπως ο οικογενειακός ιστός, έτσι και ο κοινωνικός ιστός των πρώτων ανθρώπινων ομάδων υφαίνεται πάνω σε μια μυστικιστική μέθεξη, η οποία δεν είναι κατά κανένα τρόπο η φυσική κοινότητα του αίματος, όπως έχουμε την τάση να λέμε πιστεύοντας ότι πάνω της θεμελιώνονται οι πρωτόγονοι οικογενειακοί δεσμοί.

Η πρώτη συνομάδωση που συναντάμε στις αρχικές κοινωνίες, η πατριά, έχει ένα ρόλο πολιτικό και οικογενειακό ταυτόχρονα (και δεν να υπάρχει λόγος ν’ αναζητούμε τι προηγείται τίνος), αλλά πάντοτε μυστικιστικής φύσεως. 

Η συνοχή της πατριάς θεμελιώνεται στο γεγονός ότι τα μέλη της θεωρούν τους εαυτούς τους φορείς του ίδιου τοτέμ και συνεπώς ενός κοινού ονόματος
  • ενός τοτέμ που είναι καμωμένο από μια κοινή μυστικιστική «ουσία», στην οποία συμμετέχουν όλοι χωρίς να την μονοπωλεί κανείς, 
  • και εκπορεύεται από μια κοινή καταβολή, στην οποία έρχεται αργότερα η μυθολογία να δώσει τις όψεις ατομικών χαρακτηριστικών μέσ’ από τη φαντασία ότι το τοτέμ αυτό αποκαλύφθηκε, σε κάποιο ομιχλώδες παρελθόν, σ' ένα λαμπρό προπάτορα της πατριάς που, γι’ αυτό το λόγο, έγινε ο επώνυμος πρόγονος. (...)
Όσοι ανήκουν σε μια πατριά, δεν είναι συγγενείς επειδή είναι αδελφοί, πατεράδες, ξαδέλφια μεταξύ τους, αλλά επειδή φέρουν όλοι το όνομα του τάδε ζώου ή του δείνα φυτού, δηλαδή επειδή έχουν την ίδια μυστικιστική «ουσία». Με άλλα λόγια, η πρωτόγονη οικογένεια δεν είναι η περιορισμένη ομάδα, που συνήθως φανταζόμαστε και υποτίθεται ότι κατάγεται από το γάμο και χαρακτηρίζεται από μια πραγματική συγγένεια αίματος. Είναι μια πιο πλατειά οικογενειακή ομάδα η οποία, όπως είπαμε, θεμελιώνεται στην τοτεμική συμμετοχή, στο τοτεμικό ανήκειν. Συνεπώς, η πρωτόγονη οικογένεια δεν είναι παρά ένας πιο εξειδικευμένος και πιο ιεραρχημένος σχηματισμός μέσα στην πατριά. Το γεγονός αυτό φανερώνεται στις υποχρεώσεις οι οποίες προκύπτουν από τη συμμετοχή στην πατριά, τις επιτάσσει το έθιμο και δεν είναι άλλες από τις υποχρεώσεις των οικογενειακών δεσμών με τη μυστικιστική έννοια που δώσαμε σ’ αυτό τον όρο. (...)

Βλέπουμε λοιπόν, ότι σ’ αυτήν εδώ τη μορφή αλληλεγγύης δεν υπάρχει τίποτε που να αφορά στην εδαφική επικράτεια. Τουλάχιστον σε ό,τι αφορά τις καταβολές της, η πατριά δεν σχετίζεται ούτε με το χωριό, ούτε με τη φυλή. (...)

 G. Davy, Η τοτεμική οργάνωση,
από το A. Moret και G. Davy, Des Clans aux Empires (1923)



2.

Η ανάπτυξη των ανθρώπινων συνομαδώσεων ανταποκρίνεται σε ανάγκες παρόμοιου τύπου με αυτές που βλέπουμε και σε άλλα είδη κοινωνικών ζώων. Όμως ευθύς αμέσως ανακαλύπτουμε τάσεις μιας εντελώς τάξης. Στα λείψανα που μας έχουν αφήσει οι νομαδικοί λαοί κυνηγών, εκεί όπου στρατοπέδευαν κι έφτιαχναν τα πρώτα λίθινα εργαλεία τους, βλέπουμε σημάδια από ενδιαφέροντα και αγωνίες που δεν συναντάμε σε άλλα είδη ζωντανών. Ανιχνεύουμε κυρίως την παρουσία μιας λατρείας των νεκρών, η οποία εκφράζεται μέσα από την πολλή φροντίδα με την οποία τους ενταφιάζουν και από τεκμήρια δέους και ιερού σεβασμού απέναντί τους. (...)


Η πρώτη σταθερή κατοικία που συναντάμε στη διάρκεια του παλαιολιθικού νομαδισμού, είναι η κατοικία των νεκρών: μια σχισμή πάνω στο βράχο, ένα βουναλάκι από πέτρες, ένας κοινοτικός τύμβος. Οι ζωντανοί επέστρεφαν σε αυτά τα σημεία συνάντησης και σύναξης, για να μνημονεύσουν την ψυχή των προγόνων ή για να τους προσφέρουν δώρα ώστε να γαληνέψουν την οργή τους. Η άυλη επίκληση των νεκρών ήταν εκείνη που προσέδιδε όλη τη σημασία του σ’ ένα τόπο, ο οποίος παρέμενε σταθερός ενόσω οι απαιτήσεις του κυνηγιού και της τροφοσυλλογής έστελναν τους ζωντανούς σε άλλα μέρη. (...)


Lewis Mumford, The City in History  (1961)



Σημ. HS. Δηλαδή: ανθρώπινη κοινωνία δεν μπορεί να συγκροτηθεί χωρίς κεντρική προσανατολιστική αναφορά σε κάτι που ξεπερνάει το απλό φυσικό-βιολογικό δεδομένο, σε κάτι που συνθέτει τη φύση με την ελευθερία. Όλα τα σημάδια και τα τεκμήρια, αυτό μαρτυρούν!

Δυστυχώς, Η σύγχρονη κοινωνία θέλησε να θεσπίσει σαν κεντρική προσανατολιστική αναφορά της δεδομένα καθαρά φυσικο-βιολογικής τάξης προκειμένου να ξεφορτωθεί τις όποιες «μεταφυσικές» αναφορές. Όμως, αυτό που κατόρθωσε με αυτό τον τρόπο να στήσει σαν σύνθεση φύσης-ελευθερίας, ήταν η Τεχνική. Και σαν τύπο ανθρώπου, που να αναλογεί σε τούτη την προσανατολιστική σύνθεση, τον τεχνικό άνθρωπο, το άθροισμα homo sapiens + homo faber


Και μόνο η τρομαχτική φτώχεια των γιορτών της εποχής μας αρκεί για να πάρουμε μια αίσθηση της αποτυχίας αυτής της σύνθεσης.
 

17 σχόλια:

Πατριδιος είπε...

Μήπως να ξανασκεφτούμε όμως ρε παιδιά αυτό το "ανθρώπινη" αλλά και άτιμη κενωνία...
Λέω μήπως το έχουμε και περί πολλού!
Η κοινωνία είναι το ζητούμενο;

Και εδώ που τα λέμε και με τη "μυστικιστική μέθεξη" αυτή δε πήγε μακριά ε;
Η τώρα θα την φτάσουμε-τη μέθεξη- καλύτερα;
Άλλωστε και τοτέμ έχουμ€ και κοινή μυστικιστική «ουσία» δόξα το θεό.

Άσχετο κάπως αλλά να σημειώσω πως η Ελλαδάρα μας η ορθόδοξος πατρία μας είναι στο τοπ τεν των χωρών με αμιγώς χριστιανικό πληθυσμό (πάνω από 98%) ναν καλά ο πατριωτισμός μας η Μακεδονίαρα μας και ο Χριστόδουλος.


http://en.wikipedia.org/wiki/Christian_population_growth

HollowSky είπε...

Χαχαχαχά! Πατρίδιε, ναι, η Ελλάδα έχει 98% χριστιανούς όπως ακριβώς στην ΕΣΣΔ το 98% του πληθυσμού ήτανε ... κομμουνιστές. :-)
Το πολύ το γουίκι γουίκι βγάζει στο παιδί μπιμπίκι, που έλεγε ο παπούς μου.
Κατά τα άλλα, τίποτα δεν πάει πιο μακριά από τον ίσκιο του.
Κοίτα ποιος ίσκιος σε σκεπάζει.

Πατριδιος είπε...

Ε ναι, είναι επειδή ψάχνουν που φυτρώνει η μυστικιστική ουσία

HollowSky είπε...

Ωραία η γουκιπαραπομπή! Κρατώ το "lacks of definite definition". Ευτυχώς! Υπάρχουν άρα περιθώρια ανάσας. :-)

Ανώνυμος είπε...

Στη φραση:"Αυτοί που ανήκουν σε μια πατριά, είναι γονείς όχι επειδή είναι αδελφοί, πατεράδες, ξαδέλφια μεταξύ τους....", μηπως μεταφραζεις λάθος το "parents" ως "γονείς;
Μάλλον "συγγενείς" εννοεί ο συγγραφέας.
Το απόσπασμα μου θύμισε μια σκηνή από τον Νονό (il Padrino, δηλ. πατερούλης), όπου οι αρχιμπράβοι της φαμίλιας Κορλεόνε ζητούν να αυτονομηθούν λέγοντας "θέλουμε να φτιάξουμε δική μας οικογένεια", που σημαίνει ότι δεν είναι απλοί υπάλληλοι, αλλά "ανήκουν" στην οικογένεια Κορλεόνε.

A.N.

HollowSky είπε...

@ Α.Ν, έχεις δίκιο για το μεταφραστικό λάθος μου, θα έπρεπε να μού ήταν προφανές, το γονείς δεν κολλάει (το μυαλό μου όμως κολλάει) - το διορθώνω - σ' ευχαριστώ!
Ωραία η υπενθύμιση του "Νονού".

Ουτόπιος Ματριξιανjavascript:void(0)ός είπε...

Εξαιρετικόν! Και η σημείωσή σου, όλα τα "λεφτά"! Ευχαριστούμε!

HollowSky είπε...

Σ' ευχαριστώ κι εγώ Ουτόπιε! Καλό σου βράδι - έχει ωραία πανσέληνο με δροσιά, που ασημίζει ακόμα και την πόλη μας.

Ουτόπιος Ματριξιανjavascript:void(0)ός είπε...

Πανσέληνος;;;!!!

Κι έλεγα κι εγώ φίλτατε σύντροφε εν τη... "μεταφυσική", τι μ' έπιασε;!

Καλό σου βράδυ!

panagiotis είπε...

@Hollowsky, δεν ξέρω αν είναι θέμα σύνθεσης, όσο απόρριψης του διαχωρισμού αυτών που υποτίθεται ότι θα πρέπει να συνθέσουμε :
[…]οι οντότητες που έχουν ορισθεί από τη λέξη φύση μπορεί να είναι επίσης:
2- ο αντικειμενικός κόσμος που υπόκεινται στους νόμους της αιτιότητας και της αναγκαιότητας (σε αντίθεση με την ελευθερία και την ανθρώπινη υποκειμενικότητα ή τον πολιτισμό)?
3- όλοι οι νόμοι που διέπουν την τύχη του κόσμου, συμπεριλαμβανομένων και των ανθρώπινων κοινωνιών (όπως ο όρος της εξέλιξης ή της φυσικής επιλογής , κ.λπ.).
4- κάποια μορφή αιτιοκρατίας που εφαρμόζεται στον άνθρωπο (ανθρώπινη φύση)?
5- το φυσικό μέρος του ατόμου σε αντίθεση με την ψυχή του ή το μυαλό του (καρτεσιανός δυϊσμός)?
6- το μη βιολογικό σώμα του ανθρώπου (η φύση που δεν είναι ανθρώπινο σώμα, σύμφωνα με τα λόγια του Μαρξ)?[…]
[…]Πρέπει να σημειώσουμε ότι η ανθρωπολογία έχει υιοθετήσει σε μεγάλο βαθμό την οπτική του σύγχρονου νατουραλισμού, περιγράφοντας τις σχέσεις των πρωτόγονων στο «φυσικό» τους περιβάλλον – ενώ αυτή λέξη δεν είχε κανένα νόημα για αυτούς τους ίδιους ανθρώπους - και προβάλλοντας επάνω τους την περίφημη διχοτόμηση φύση / πολιτισμός που προέρχεται από το αντιθετικό μοντέλο πόλος-αντικείμενο / πόλος-υποκείμενο. […]
Bernard Pasobrola

panagiotis είπε...

Το ερώτημα του τι λαμβάνουμε ως πραγματικό και το ζήτημα του πώς συζητούμε είναι άρρηκτα συνδεδεμένα. Οι κατηγορίες μας, των πραγμάτων στον κόσμο καθορίζουν το τι παίρνουμε ως πραγματικό: δέντρα, βράχια, ζώα, ανθρώπους, κτίρια, και ούτω καθεξής. Οι έννοιές μας καθορίζουν το πώς συζητούμε γι 'αυτές τις κατηγορίες. Για να λειτουργήσουμε ρεαλιστικά στον κόσμο, οι κατηγορίες μας και οι μορφές του λόγου μας πρέπει να "δουλέψουν" πολύ καλά μαζί. Οι έννοιές μας πρέπει να χαρακτηρίζουν τη δομή των κατηγοριών μας αρκετά καλά για μας, για να λειτουργήσουμε.
Η mainstream Δυτική φιλοσοφία προσθέτει σε αυτήν την εικόνα ορισμένους ισχυρισμούς που θα υποστηρίξουμε ότι είναι ψευδείς. Όχι επιπόλαια ψευδείς, αλλά τόσο ψευδείς που στρεβλώνουν δραστικά την κατανόησή μας για το τι είναι τα ανθρώπινα όντα, τι είναι ο νους και η λογική, τι είναι η αιτιότητα και η ηθική, και ποια η θέση μας στο σύμπαν. Εδώ είναι αυτοί οι ισχυρισμοί:
1. Η πραγματικότητα λαμβάνεται διαχωρισμένη σε κατηγορίες που υπάρχουν ανεξάρτητα από τις συγκεκριμένες ιδιότητες του ανθρώπινου νου, εγκέφαλου, ή σώματος.
2. Ο κόσμος έχει μια λογική δομή: Οι σχέσεις μεταξύ των κατηγοριών στον κόσμο, χαρακτηρίζονται από ένα υπερβατικό ή καθολικό λόγο, ο οποίος είναι ανεξάρτητος από τις ιδιαιτερότητες του ανθρώπινου νου, εγκέφαλου και σώματος
3. Οι έννοιες που χρησιμοποιούνται από τον ανεξάρτητο από το μυαλό, τον εγκέφαλο, και το σώμα Λόγο, χαρακτηρίζουν ακριβώς τις ανεξάρτητες από το μυαλό, τον εγκέφαλο, και το σώμα κατηγορίες της πραγματικότητας.
4. Ο ανθρώπινος Λόγος είναι η ικανότητα του ανθρώπινου μυαλού να χρησιμοποιεί υπερβατικό Λόγο, ή τουλάχιστον ένα τμήμα του. Ο ανθρώπινος Λόγος μπορεί να εκτελείται από τον ανθρώπινο εγκέφαλο, αλλά η δομή του ανθρώπινου Λόγου ορίζεται από τον υπερβατικό Λόγο, ανεξάρτητο από τα ανθρώπινα σώματα ή εγκεφάλους. Έτσι, η δομή του ανθρώπινου Λόγου είναι μη-ενσώματη.
5. Οι Ανθρώπινες έννοιες είναι οι έννοιες του υπερβατικού Λόγου. Ως εκ τούτου, ορίζονται ανεξάρτητα από τους ανθρώπινους εγκεφάλους ή σώματα, επομένως είναι και αυτές μη-ενσώματες.
6. Ανθρώπινα έννοιες χαρακτηρίζουν ως εκ τούτου τις αντικειμενικές κατηγορίες της ανεξάρτητης από τον νου-, τον εγκέφαλο, και το σώμα πραγματικότητας. Δηλαδή, ο κόσμος έχει μια μοναδική, σταθερή δομή κατηγοριών, και την γνωρίζουμε όλοι και την χρησιμοποιούμε όταν συλλογιζόμαστε σωστά.
7. Αυτό που μας κάνει ουσιαστικά ανθρώπινους είναι η ικανότητά μας για μη ενσώματο Λόγο.
8. Καθώς ο υπερβατικός Λόγος είναι ανεξάρτητος από τον πολιτισμό, αυτό που μας κάνει ουσιαστικά ανθρώπινους δεν είναι η ικανότητά μας για πολιτισμό και για διαπροσωπικές σχέσεις.
9. Δεδομένου ότι ο Λόγος είναι μη-ενσώματος, αυτό που μας κάνει ουσιαστικά ανθρώπινους δεν είναι σχέση μας με τον υλικό κόσμο. Η ουσιαστική ανθρωπινότητά μας δεν έχει σε τίποτα να κάνει με τη σύνδεσή μας με τη φύση ή την τέχνη ή τη μουσική ή οποιαδήποτε από τις αισθήσεις μας.
Συνέχεια από κάτω

panagiotis είπε...

Μεγάλο μέρος της ιστορίας της mainstream Δυτικής φιλοσοφίας αποτελείται από την εξερεύνηση των παραλλαγών αυτών των θεμάτων και αντλείται από τις συνέπειες των ισχυρισμών αυτών. Ένα συγκεκριμένος φιλόσοφος μπορεί να μην κρατά όλα αυτά τα δόγματα στην ισχυρή μορφή που τα έχουμε αναφέρει. Ωστόσο, όλοι μαζί αυτοί οι ισχυρισμοί σχηματίζουν μια εικόνα των εννοιών, του Λόγου, και του κόσμου που κάθε φοιτητής της φιλοσοφίας είναι εξοικειωμένος με αυτές. Αν είναι ψευδείς, τότε ένα μεγάλο μέρος της Δυτικής φιλοσοφικής παράδοσης και πολλές από τις πιο κοινές πεποιθήσεις μας πρέπει να επανεξεταστούν.
Αυτά τα δόγματα δεν θεσπίστηκαν βάσει των εμπειρικών στοιχείων. Προέκυψαν αντίθετα από μια a priori φιλοσοφία. Η σύγχρονη γνωσιακή επιστήμη θέτει όλη αυτή τη φιλοσοφική κοσμοθεωρία υπό την σοβαρή αμφισβήτηση των εμπειρικών δεδομένων. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η γνωσιακή επιστήμη έχει σημαντικές συνέπειες επί των θεμάτων αυτών.
Στην καρδιά αυτής της κοσμοθεωρίας είναι τα δόγματα 4, 5, και 6-ότι ο ανθρώπινος Λόγος και οι ανθρώπινες έννοιες είναι ανεξάρτητες από το μυαλό, τον εγκέφαλο, και το σώμα και χαρακτηρίζουν αντικειμενικά, την εξωτερική πραγματικότητα. Εάν αυτά τα δόγματα είναι λάθος, ολόκληρη η κοσμοθεωρία καταρρέει. Ας υποθέσουμε ότι οι ανθρώπινες έννοιες και ο ανθρώπινος λόγος είναι εξαρτώμενα από το σώμα και τον εγκέφαλο. Ας υποθέσουμε ότι έχουν διαμορφωθεί σε τέτοιο βαθμό από το σώμα και τον εγκέφαλο όσο και από την πραγματικότητα. Επομένως, το σώμα και το μυαλό είναι ουσιώδη για την ανθρωπινότητά μας.. Επιπλέον, η αντίληψη μας για το τι είναι η πραγματικότητα αλλάζει. Δεν υπάρχει κανένας λόγος να πιστεύουμε ότι υπάρχει ένας μη ενσώματος Λόγος ή ότι ο κόσμος έρχεται όμορφα σκαλισμένος σε κατηγορίες ή ότι οι κατηγορίες του μυαλού μας είναι οι κατηγορίες του κόσμου. Εάν τα δόγματα 4, 5, και 6 είναι εμπειρικά λανθασμένα, τότε έχουμε πολλά να επανεξετάσουμε σχετικά με το ποιοι είμαστε και ποια είναι η θέση μας στο σύμπαν.
[…]

Philosophy in the Flesh
George Lakoff and Mark Johnson

izi είπε...

There are things
We live among "and to see them
Is to know ourselves"

George Oppen, Of Being Numerous

http://www.poetryfoundation.org/poem/238470
θα βρείτε και μια εξαιρετική απαγγελία

HollowSky είπε...

@ Παναγιώτη,
αναφέρεσαι προφανώς στο περί "σύνθεσης φύσης και ελευθερίας" της υποσημείωσής μου.

Να πω πρώτα, ότι (ως γνωστόν ίσως_ εν τίθεται, για μένα, ΚΑΝΕΝΑ θέμα μη-ενσώματου λόγου! Όταν μιλώ για φύση και ελευθερία, ΔΕΝ εννοώ από τη μια μεριά (της φύσης) κάτι το ενσώματο κι από την άλλη (της ελευθερίας) κάτι το ασώματο.

Δεύτερον, θα ήθελα βέβαια να τα πεις με δικά σου λόγια,αλλά κι έτσι δεν χαλιέμαι. Απαντώ κι εγώ με τσιτάτα:

"Το πρόβλημα της αιτιότητας είναι ένα ψευτοπρόβλημα, που μας το επιβάλλει η κάλπικη επιστήμη, η επιστήμη που θέλει να προβλέπει. Μπορώ να εισδύσω στο παρελθόν με μια ακρίβεια, που καθορίζεται από την αιτιακή κλίμακα. Είμαι λ.χ. το αποτέλεσμα, η δημιουργική σύνθεση, των γονιών μου όπως και αυτοί είναι η δημιουργική σύνθεση των γονιών τους. Έτσι, έωχω 4 παππούδες, 8 προπαπούδες, κ.ο.κ. Είκοσι γενιές πίσω, δλδ γύρω στον 15ο αιώνα, έχω ακριβώς 1.048.576 προγόνους. [...]"

συνέχεια από κάτω

HollowSky είπε...

(συνέχεια του αποπάνω)

"[...] Η αιτιακή περιγραφή αποκαλύπτει μία μόνο όψη της εξέλιξης: τα αναγκαία ή οικονομικά στοιχεία της. Το σφάλμα γίνεται όταν θεωρούμε τους δεσμούς αυτούς συγχρόνως και επαρκείς για την εξέλιξη αυτή, και όλα τα υπόλοιπα τα θεωρούμε άχρηστα και τα αγνοούμε. Από την άλλη μεριά βέβαια, είναι ανόητο να απαρνηθούμε όλες τις αιτιακές σχέσεις με το πρόσχημα ότι υπάρχει και κάτι άλλο πέρα από αυτές" (Άσγκερ Γιορν, ΠΕΡΙ ΜΟΡΦΉΣ)

ή αλλιώς:

ΤΟ ΑΝ ΘΑ ΚΑΝΩ ΚαΙ ΕΓΩ ΠΑΙΔΙ, ΔΛΔ ΑΝ ΘΑ ΣΥΝΕΧΙΣΩ ΑΥΤΗ ΤΗΝ ΑΙΤΙΑΚΗ ΑΛΥΣΙΔΑ ή ΟΧΙ, ΕΞΑΡΤΑΤΑΙ ΑΠΌ ΤΗ ΔΙΚΗ ΜΟΥ ΑΠΟΦΑΣΗ, ΠΟΥ ΔΕΝ ΤΗΝ ΥΠΑΓΟΡΕΥΕΙ ΑΙΤΙΑΚΑ Η ΙΔΙΑ Η ΑΛΥΣΙΔΑ ΑΛΛΑ Η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΟΥ, Η ΟΠΟΙΑ ΛΑΒΑΙΝΕΙ ΥΠΟΨΗ ΤΗΣ ΤΗΝ ΑΛΥΣΙΔΑ ΑΛΛΑ ΔΕΝ ΑΠΟΦΑΣΙΖΕΙ ΜΕ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΑΥΤΗΝ ΚΑΙ ΜΟΝΟ ΑΥΤΗΝ.

Κι αυτό ισχύει, προφανώς, για τον καθένα από τους προγόνους μου ή κρίκους αυτής της αλυσίδας. Απαξάπαντες κινήθηκαν συνθέτοντας φύση και ελευθερία.

(συνέχεια από κάτω)

HollowSky είπε...

(συνέχεια του αποπάνω)

Ένα άλλο καλό παράδειγμα, που δείχνει την εμπειρική βάση της διαφοράς μεταξύ των όρων φύση/ελευθερία, είναι και το εξής:

Πηγαίνεις να αγοράσεις ένα παντελόνι. ΠΩΣ ΑΠΟΦΑΣΙΖΕΙΣ ΤΕΛΙΚΑ ΠΟΙΟ ΘΑ ΑΓΟΡΑΣΕΙΣ; ΜΕ ΠΟΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ; Είναι αυτά τα κριτήρια απλώς και μόνον αιτιακής φύσης; Ή μήπως η απόφαση λαμβάνεται ΟΧΙ ΜΕ ΤΗΝ ΑΙΤΙΑΚΗ ΖΥΓΑΡΙΑ αλλά κάπως σαν ΤΟ ΚΟΨΙΜΟ ΕΝΟΣ ΓΟΡΔΙΟΥ ΔΕΣΜΟΥ;

Αυτά.

panagiotis είπε...

@Hollowsky, είναι πολύ καλό το παράδειγμα που αναφέρεις γιατί ακριβώς το γούστο, η αισθητική είναι ενσώματα δηλαδή αδιαχώριστα από την φύση, χωρίς βέβαια αυτό να αναιρεί την ελευθερία, εγώ το αντιλαμβάνομαι σαν ένα μέρος-όλον σαν μια gestalt.

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Follow by Email

Ταγοί (ήτοι οδηγοί, αγγλ. tags)

1000 ρέγγες 1100 1789 1900 190cm 1917 1939 1940 1944 1965 1967 1968 1978 1980 2008 Α. Σβιατόγκορ/А. Святогор αγάπη Αγγλία Αδάμ Σμιθ/Adam Smith Αθήνα Αιδ. Μπίλι/Rev Billy Αισχύλος Άκης Πάνου Ακρόπολη Αλαίν Καγιέ/Alain Caillé Άλαν Τιούρινγκ/Alan Turing Άλασνταιρ Μακιντάιρ/Alasdair MacIntyre Αλβέρτος Αϊνστάιν/Albert Einstein Αλβέρτος ο Μέγας Αλέξανδρος Κοζέβ/Alexandre Kojève Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης Αλέξανδρος Σμέμαν/Александр Шмеман Αλέξανδρος Σοκούροφ/Алекса́ндр Соку́ров Αλέξανδρος Τομπάζης Αλέξανδρος Τρόκκι/Alexander Trocchi Αλεξάντερ Μπέρκμαν/Александр Беркман Αλέξης Ασλάνογλου Αλέξης Καλοφωλιάς Αλέξης ντε Τοκβίλ/Alexis deTocqueville αλήθεια Αληthεια αλλοτρίωση Αλμπέρ Καμύ/Albert Camus Άλμπερτ Σπέερ/Albert Speer Άλμπερτ Φίνεϊ/Albert Finney Αλμπέρτο Καβαλκάντι/Alberto Cavalcanti Άλμπρεχτ Ντύρερ/Albrecht Duhrer Άλντους Χάξλεϊ/Aldus Haxley Αλταμίρα Αναξίμανδρος ανάπτυξη αναρχισμός Ανδρέας Εμπειρίκος Ανδρέας Παπανδρέου ανθρώπινα πιράνχας ανθρωποποίηση Άννα Άρεντ/Hannah Arendt Άννα Κοκκίνου Ανρί Ντεμπριγιώ/Henry Debrillaut Ανρί Λεφέβρ/Henri Lefebre Ανρί Μισώ/Henry Michaux Άνσελμος Γιάπε/Anselm Jappe Άνταμ Κέρτις/Adam Curtis Αντίνοος Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ/Antoine de Saint-Exupéry Αντρέ Κερτέζ/André Kertész Αντρέ Ορλεάν/André Orléan Άντυ Γουώρχολ/Andy Warhol Αντώνης Κουτρουμπής Αποκάλυψη Απόστολος Παύλος Άρβο Περτ/Arvo Pärt Αργυριάδης-Καλούμενος-Μπάτσης Άρης Αλεξάνδρου Άρης Κωνσταντινίδης Άρης Μπερλής Αρθούρος Λένινγκ/Arthur Lehning Αρθούρος Σοπενχάουερ/Arthur Schopenhauer Αριστοτέλης Αρμαγεδώνας Άσγκερ Γιόρν/Asger Jorn Άυν Ραντ/Ayn Rand αυτοπεριδίνηση αυτοπεριστρεφόμενοι διανοούμενοι Αφρική Β.Α. Μότσαρτ/W.A/ Mozart Βαβυλώνα Βαγγέλης Αρτέμης Βαλεντίν Βολόσινοφ/Валенти́н Воло́шинов Βάλτερ Μπένγιαμιν/Walter Benjamin Βανς Πάκαρντ/Vance Packard Βασίλης Ηλιακόπουλος Βασίλης Καραποστόλης Βενετιά Βενσάν Ντεκόμπ/Vincent Descombes Βέρνερ Χέρτσογκ/Werner Herzog Βερολίνο βία Βιετνάμ Βίκτωρ Μπούλλα/Виктор Буллаa Βίκτωρ Ουγκώ/Victor Hugo Βίκτωρ Σερζ/Ви́ктор Киба́льчич Βίκτωρ Σκλόφκσι/Ви́ктор Шкло́вский Βίκτωρ Φρανκλ/Victor Frankl Βίλεμ Φλούσερ/Vilem Flusser Βίνσεντ Μπράουν/Vincent Browne Βίνφριντ Γκ. Ζέμπαλντ/Wienfried G. Sebald βιοτεχνολογία Βλαδίμιρος Λένιν/Влади́мир Ле́нин Βλαντίμιρ Μαγιακόφκι/Влади́мир Маяко́вский βοηθήματα μνήμης Γαλλία Γεράσιμος Λυκιαρδόπουλος Γερμανία Γιάννηδες Γιάννης Γρηγοριάδης Γιάννης Ισιδώρου Γιάννης Κάτρης Γιάννης Πεδιώτης Γιάννης Ρίτσος Γιάννης Σκαρίμπας Γιάννης Τσέγκος γιορτή Γιούργκεν Χάμπερμας/Jurgen Habermas Γιόχαν Γκριμονπρέ/Johan Grimonprez Γιόχαν Χουιζίνγκα/Johan Huizinga Γιώργος Γαϊτάνος Γιώργος Μακρής Γιώργος Νικολαΐδης Γιώργος Σεφέρης Γιώργος Χαντζής Γκ. Κ. Τσέστερτον/G.K. Chesterton Γκαίτε/Goethe Γκέοργκ Ζίμελ/Georg Simmel Γκετζ Άλυ/Götz Aly Γκι Αμπέιγ/Guy Abeille Γκιόργκι Λίγκετι/György Ligeti Γκιόργκι Λούκατς/György Lukács Γκουίντο Καβαλκάντι/Guido Cavalcanti Γκυ Ντεμπόρ/Guy Debord Γκύντερ Άντερς/Günther Anders γλώσσα Γουάλας Στήβενς/Wallace Stevens Γουδή Γουίλιαμ Ήγγλετον/William Eggleton Γουίλιαμ Μπάροους/William Burroughs Γουίλιαμ Σαίξπηρ/William Shakespeare Γούντι Άλλεν/Woody Allen Γρηγόρης Βαλτινός Δανία του Βορρά Δανία του Νότου Δελφοί Δημήτρης Δημητριάδης Δημήτρης Καραγιάννης Δημήτρις Βεργέτης δημιουργικότητα Διεθνής δικαιοσύνη δοκιμασίες Δουβλίνο Δραπετσώνα δυσφορία Έ. Λ. Μάστερς / Ε. L. Masters Ε.Ε. Κάμινγκς/E.E. Cummings Ε.Χ. Γονατάς Εδουάρδος Βιλ/Edouard Will εικονική δημόσια σφαίρα εικονογραφημένα κείμενα εκπομπές Ελβετία Έλεν Κέλλερ/Helen Keller Ελένη Ηλιοπούλου Ελένη Μπέλλου Ελευθερία Ελευθεριακός Ελισάβετ Άνσκομπ/Elizabeth Anscombe Εμίλ Μπενβενίστ/Emile Beneveniste Εμίλ Ντυρκέμ/Emile Durkheim Εμίλ Σιοράν/Emil Cioran Έμιλυ Ντίκινσον/Emily Dickinson Εμμανουήλ Ζάχος Παπαζαχαρίου Εμμανουήλ Καντ/Emmanuel Kant Εμμανουήλ Λεβινάς/Emmanuel Levinas Εμμανουήλ Μουνιέ/Emmanuel Mounier Έντσο Τραβέρσο/Enzo Traverso εξατομίκευση εξέγερση εξουσία επανάσταση επαναστατικός χαρτοπολτός επιβίωση επιστήμη εργασία ερείπια Ερίκ Σατί/Eric Satie Έρικ Χομπσμπάουμ/Eric Hobsbaum Έρνεστ Γκέλνερ/Ernest Gellner Ερνστ Γιούνγκερ/Ernst Junger Ερνστ Κασσίρερ/Ernst Cassirer Ερνστ Μπλοχ/Ernst Bloch ΕΣΣΔ Ετιέν Ντε λα Μποεσί/Etien De la Boetie Ευγένιος Ενρικέζ/Eugène Enriquez Ευγένιος Ζαμιάτιν/Евге́ний Замя́тинn Ευγένιος Ιονέσκο/Eugene Ionesco ευθύνη ευρωπαϊκή προοπτική ευτυχία Ζ.-Π. Βουαγιέ/J.-P. Voyer Ζ.-Π. Ντιτέιγ/J.-P. Duteuil Ζ.-Π. Σαρτρ/J.-P. Sartre Ζακ Ελλύλ/Jacques Ellul Ζακ Λακάν/Jacques Lacan Ζακ Μπουβερές/Jacques Bouveresse Ζακ Ντεριντά/Jacques Derrida Ζακ Πρεβέρ/Jacques Prévert Ζακ Σαπίρ/Jacques Sapir Ζαν Ιτάρ/Jean Itard Ζαν Μορώ/Jeanne Moreau Ζαν Μπωντριγιάρ/Jean Baudrillard Ζαν-Ζακ Ρουσσώ/Jean-Jacques Rousseau Ζαν-Λυκ Γκοντάρ/Jean Luc Godard Ζαν-Πιέρ Βερνάν/Jean Pierre Vernant Ζαπατίστας Ζάχα Χαντίντ/Zahā Ḥadīd Ζεράρ Νταβί/Gerard Davy Ζερμαίν Γκρηρ/Germaine Greer Ζήσης Κοτιώνης Ζήσης Σαρίκας Ζιλ Ντωβέ/Gilles Dauve Ζορ Βον/Zohr Vaughan Ζύγκμουντ Μπάουμαν/Zygmunt Bauman Ζυλ Ντελέζ/Gilles Deleuze Ζυλ Ντωβέ/Gilles Dauvé ζωή Ζωρζ Μπατάιγ/Georges Bataille ηθική Ηλίας Κανέττι/Elias Canetti ΗΠΑ Θανάσης Σβώλος Θατσερήγκαν/Thatchereagan θέαμα/spectacle Θένια Κουτρουμπή Θεολόγος Βοσταντζόγλου Θεός Θεοφάνης Μελάς Θεσσαλονίκη Θήοντορ Ρόζακ/Theodore Roszak θλίψη Θόδωρος Ζιάκας Θουκυδίδης Θωμάς Ιμπάνιεθ/Tomás Ibáñez Ι.Θ. Κακριδής Ίαν Χάκινγκ/Ian Hacking Ιβάν Παβλόφ/Ива́н Па́влов Ιβάν Τουργκένιεφ/Иван Тургенев Ίγγα Κρεστενσεν/Inger Christensen ιδεολογία ιδρύματα τέχνης Ιερεμίας Μπένθαμ/Jeremy Bentham ικέτες και ξένιοι Ιράν Ισαάκ Μπ. Σίνγκερ/Isaac B. Singer Ισπαχάν ιστορία ισχύς Ιχάμπ Χασσάν/Ihab Hassan Ιωάννα Τσιβάκου Ιωσήφ Μπλοχ/Joseph Bloch Ιωσήφ Ντίτζγκεν/Josef Dietzgen Ιωσήφ Στάλιν/Ио́сиф Ста́лин Κ.Π. Καβάφης Κ.Σ. Λιούις/C.S. Lewis Κάθλην Ρέιν/Kathleen Raine καλλιτέχνες Καλοκαίρι Κάρελ Φουνκ/Karel Funk Κάρεν Κίλιμνικ/Karen Kilimnik Καρλ Γκέοργκ Μπύχνερ/Karl Georg Büchner Καρλ Κορς/Karl Korsch Καρλ Κράους/Karl Kraus Καρλ Πολάνυι/Karl Polanyi Καρλ Σμιτ/Karl Schmidt Κάρολος Δαρβίνος/Charles Darwin Κάρολος Μαρξ/Karl Marx Κάρολος ο Μέγας Κάρολος Φουριέ/Charles Fourier Καρτέσιος/Descartes Καταστασιακή Διεθνής/Internationale Situationniste καταστασιακοί/situationnistes καταστροφή Κατερίνα Ηλιοπούλου Κέβιν Κέλι/Kevin Kelly Κεν Λόουτς/Ken Loach Κένεθ Γκέργκεν/Kenneth Gergen κενό κεφαλαιοκρατία Κίνα Κλάους Κάρστενσον/Claus Carstensen Κλερ Οζιάς/Claire Auzias Κλωντ Λεβί-Στρώς/Claude Lévi-Strauss Κομμούνα κομμουνισμός Κόνσταντ/Constant Niewenhuys Κόρα Ντάιαμοντ/Cora Diamond Κορνήλιος Καστοριάδης Κουρτ Βάιλ/Kurt Weil Κουρτ Σβίττερς/Kurt Schwitters κράτος κρίσεις πανικού Κριστιάν Ντελακαμπάιν/Christiane Delacampaigne Κριστόφ Κισλόφσκι/Krzysztof Kieslowski Κρίστοφερ Λας/Christopher Lash Κροστάνδη κυριαρχία Κωνσταντίνος Καραμανλής Κωνσταντίνος Ματσούκας Κωνσταντίνος Μίχος Κώστας Βάρναλης Κώστας Δεσποινιάδης Κώστας Κολημένος Κώστας Παπαϊωάννου Κώστας Χριστοδούλου Κωστής Βελόνης Κωστής Παπαγιώργης Λ. Βίτγκενσταϊν/L. Wittgenstein Λα Μετρί/ La Mettrie Λάζαρος Αρσενίου Λάκι Λουτσιάνο/Lucky Luciano Λάμπρος Κωνσταντάρας Λάο Τσε/老子 Λαρς φον Τρίερ/Lars von Trier λενινισμός Λέσχη Φιλελεύθερης Ανάγνωσης Λετριστές/Lettristes Λέων Βαλράς/Léon Walras Λέων Σεστώφ/Лев Шесто́в Λέων Τρότσκι/Лев Тро́цкий Λιούις Μάμφορντ/Lewis Mumford Λιούις Μάμφορντ/Lewis Mumford. οικονομία λογική Λόγος λογοτεχνία Λονδίνο Λόρδος Βύρων/Lord Byron Λουί Αραγκόν/Louis Aragon Λουί Μαλ/Louis Mal Λουΐ ντε Σαιν Ζυστ/Louis de Saint Juste Λουί Ντυμόν/Louis Dumont Λουίς Αλτουσέρ/Louis Althusser Λουίς Μπουνιουέλ/Louis Buñuel Λουσιέν Μαλζόν/Lucien Malson Λουσίντα και Ντέιβις Μάτλοκ/L & D Matlock Λυγκέας Λωτρεαμόν/Lautréamont μαγεία Μάης '68 Μάικ Κέλυ/Mike Kelley Μάικλ Χάρντ/Michael Hardt Μάκης Μηλάτος Μάλκολμ Λόουρι/Malcolm Lowry Μάλκολμ Χ/Malcolm X μανιφέστα Μανόλης Λαμπρίδης Μανώλης Αναγνωστάκης Μαξ Βέμπερ/Max Weber Μαξ Ήστμαν/Max Eastman Μάρθα Γκέλχορν/Martha Gellhorn Μαρία ντε Ενζέλ/Marie de Hennezel Μαρίνα Τσβετάγιεβα/Мари́на Цвета́ева Μάρσαλ Σάλινς/Marshall Sahlins Μαρσέλ Μαριέν/Marcel Mariën Μαρσέλ Μως/Marcel Mauss Μαρσέλ Ντυσάν/Marcel Duchamp Μάρτζορι Πέρλοφ/Marjorie Perloff Μάρτζορι Ρόουλινγκ/Marjorie Rowling Μάρτιν Λούθερ Κινγκ/M.L. King Μάρτιν Μπούμπερ/Martin Buber Μάρτιν Χάιντεγγερ/Martin Heidegger μελαγχολία Μελούνα Μεσαίωνας μεταμοντέρνο μεταμορφωτική δύναμη μηδέν μηδενισμός Μηνάς Εμμανουήλ Μίλτος Θεοδοσίου Μίλτος Σαχτούρης Μίλτων Φρίντμαν/Milton Friedmann Μιράντα Τερζοπούλου Μιριέλ Μπαρμπερί/Muriel Barbery Μισέλ Αλιετά/Michel Aglietta Μισέλ Ουελμπέκ/Michel Houellebecq Μισέλ Πικολί/Michel Piccoli Μισέλ Σερ/Michel Serres Μισέλ Τουρνιέ/Michel Tournier Μισέλ Φουκώ/Michel Foucault ΜισέλΤουρνιέ/Michel Tournier Μιχαήλ Θερβάντες/Miguel Cervantes Μιχαήλ Λέβι/Michael Loewy Μιχαήλ Μπακούνιν/Михаил Бакунин Μιχαήλ Μπαχτίν/Михаи́л Бахти́н Μιχαήλ Φουκώ/Michel Foucault Μιχαηλάγγελος Αντονιόνι/Michelangelo Antonioni Μόρις Ντρούρι/Maurice Drury μουσική Μουσταφά Καγιάτι/Mustafa Khayati μοφερισμός/mofferism Μπαρούχ Σπινόζα/Baruch Spinoza Μπάρυ Άνσγουωρθ/Barry Unsworth Μπέλα Ταρ/Béla Tarr Μπέρναρντ Μάντεβιλ/Bernard Mandeville Μπέρτολντ Μπρεχτ/Bertold Brecht Μπιόρκ Γκουμνστότερ/Björk Guðmundsdóttir Μπίφο Μπεράρντι/Bifo Berardi Μπραντ Μπγιόρκ/Brant Bjork Μπρέτον Γουντς Μπριζίτ Μπαρντό/Brigitte Bardot μυστικισμός Μωρίς Μερλώ-Ποντύ/Maurice Merleau-Ponty Ν.Α. Μπερντγιάεφ/ Н/ А. Бердя́ев Ν.Γ. Πεντζίκης ναζιστοφασισμός Νασρεντίν Χότζας ναυαγοί Νέα Ζηλανδία νεοφιλελευθερισμός Νικολό Μακιαβέλλι/Niccolò Machiavelli Νίκος Εγγονόπουλος Νίκος Ζαχαριάδης Νίκος Καρούζος Νίκος Μπελογιάννης Νίκος Σκοπλάκης Νίκος Buccanier Κούρκουλος Νόαμ Τσόμσκι/Noam Chomsky Νόρμπερτ Ελίας/Norbert Elias νους Νούτσιο Όρντινε/Nuccio Ordine Ντ. Χάνκοκ/D. Hancock Ντεζιντέριος Έρασμος/Desiderius Erasmus Ντέιβιντ Λυντς/David Lynch Ντέιβιντ Μπομ/David Bohm Ντέιβιντ Ρικάρντο/David Ricardo Ντέιβιντ Χιούμ/David Hume Ντμίτρι Πρίγκοφ/Дми́трий При́гов Ντον Ντελίλο/Don Delillo Ντόναλντ Γουίνικοτ/Donald Winnicott Ντονέλα Μήντοους/Donella Meadows Ξενοδοχείο των Ξένων Ξενοφών ξεψάρωμα Οδύσσεια οικονομία Οκτάβιος Πας/Octavio Paz Όλγα Γερογιαννάκη ολιγαρχία ομιλίες Ορφέας Απέργης Όσκαρ Ουάιλντ/Oskar Wilde Ούγος του Σαιντ Βίκτορ/Hugh of Saint Victor Ουίσταν Ώντεν/Wystan Auden Ουόλτ Ουΐτμαν/Walt Whitman Π.Μ.Σ. Χάκερ/P.M.S. Hacker παιδεία παιχνίδι Παναγιώτης Κονδύλης Παπάγος παπαρολογία παράδοση παραπληροφόρηση Πασκάλ Ενζέλ/Pascal Engel Πάσχος Μανδραβέλης Πέδρο Ματέο/Pedro Mateo Πέπη Ρηγοπούλου περιπέτεια Πέτρος Αρτάνης Πέτρος Κορνήλιος/Pierre Corneille Πέτρος Παπαθανασίου Πέτρος-Ιωσήφ Προυντόν/Pierre-Joseph Proudhon Πήτερ Γκητς/P.T. Geach Πήτερ Κρηφτ/Peter Kreeft Πήτερ Μπρουκ/Peter Brook Πήτερ Ουίντς/Peter Winch Πήτερ Ουότκινς/Peter Watkins Πιέρ Μανάν/Pierre Manent Πιέρ Μπουρντιέ/Pierre Bourdieu Πλαστήρας Πλάτωνας πλουραλισμός ποίηση Πολ Ρικέρ/Paul Ricoeur πολεμικά κείμενα πόλεμος πόλη πολιτική Ποτάμι προαίρεση προεκλογικά μηνύματα προλεταριάτο Προμηθέας προπαγάνδα Πωλ Βιριλιό/Paul Virilio Πωλ Βαλερύ/Paul Valery Πωλ Ζοριόν/Paul Jorion Πωλ Ζωγραφάκης Πωλ Λαφάργκ/Paul Lafargue Πωλ Ρικέρ/Paul Ricoeur Ραούλ Βανεγκέμ/Raoul Vaneigem Ραούλ Σουρίτα/Raul Zurita Ρας Ρίις/Rush Rhees Ράσελ Τζάκομπι/Russel Jacobi Ρέι Μπράντμπερι/Ray Bradbury Ρενέ Ζιράρ/René Girard Ρενέ Κλερ/ René Clair Ρέυμοντ Κάρβερ/Raymond Carver Ρίτα Γκαβέρα Ρίτσαρντ Κόμπντεν/Richard Cobden Ρίτσαρντ Μοράν/Richard Moran Ρίτσαρντ Ρόρτι/Richard Rorty Ροβεσπιέρος Ρόζα Λούξεμπουργκ/Rosa Luxembourg ρομαντισμός Ρομπέρ Αντέλμ/Robert Antelme Ρόμπερτ ΜακΝαμάρα/Robert MacNamara Ρόμπερτ Μπράουνινγκ/Robert Browning Ρόμπερτ Οπενχάϊμερ/Robert Oppenheimer Ρόμπερτ Ρέντφορντ/Robert Redford Ρόμπερτ Φρανκ/Robert Frank Ρόμπερτ Χας/Robert Hass Ρομπέρτο Χουαρόθ/Roberto Juarroz Ρωσία Σαίξπηρ/Shakespeare Σαν Φρανσίσκο Σαρλ Μπωντλέρ/Charles Baudeilaire Σαρλ Μπωντλέρ/Charles Baudeilaire Σαρλ Πεγκί/Charles Péguy Σέρεν Κίρκεγκωρ/Søren Kierkegaard Σέσιλ ντε Μιλ/Cecil DeMille σθένος Σιγισμούνδος Φρόιντ/Sigmund Freud Σιμόνη Βέιλ/Simone Weil Σίμων Λέις/Simon Leys σινεμά Σίντνεϊ Λιουμέτ/Sidney Lumet Σίσυφος σκεπτικισμός Σκιπίων ο Αφρικανός σκουπιδοντενεκέδες Σλαβόι Ζίζεκ/Slavoj Žižek Σόνια σοσιαλδημοκρατία Σοσιαλισμός ή Βαρβαρότητα Σουηδία Σουν Τζου/ 孫子 σουρεαλισμός σοφία σοφιστική Σπύρος Κυριαζόπουλος σταλινισμός Σταμάτης Πολενάκης Στάνλεϊ Κάβελ/Stanley Cavell Στάντις Λώουντερ/Standish Lawder Στέλιος Κούλογλου Στέλιος Ράμφος Στεφάν Λιαβινιότ/Stéphane Lavignotte Στέφανος Λουπάσκο/Stephan Lupasco Στέφανoς Ροζάνης Στήβεν Πίνκερ/Steven Pinker στρατόπεδα εργασίας Συλβαίν Πιρόν/Sylvain Piron Σύλβια Πλαθ/Sylvia Plath Σύλλογος Υπαλλήλων Βιβλίου-Χάρτου Σύνταγμα σχετικισμός Σωκράτης σώμα Τ.Κ.Παπατσώνης Τ.Σ. Έλλιοτ/T.S. Elliot Τάκης Μίχας Τάλκοτ Πάρσονς/Talcott Parsons Τάσος Λάγγης ΤΒΧΣ Τέοντορ Αντόρνο/Theodor Adorno τέχνη τεχνικό σύστημα τεχνοεπιστήμη τεχνοκρατία τεχνολογικός μεσσιανισμός τεχνοσάχλα Τζ. Ρ. Σάουλ/J. R. Saul Τζ. Στ. Μιλλ/J. St. Mill Τζ.Ρ.Ρ. Τόλκιν/J.R.R. Tolkien Τζακ Α. Γκόλντστοουν/Jack A. Goldstone Τζέημς Μπάλντουιν/James Baldwin Τζένια Σενμπάουμσφελντ/G. Schönbaumsfeld Τζέφρεϊ Χερφ/Jeffrey Herf Τζον Κ. Γκαλμπρέιθ/John K. Galbraith Τζον Λοκ/John Locke Τζον Μ. Κούτσι/John M. Coetzee Τζον Ρωλς/John Rawls Τζον Σερλ/John Searle Τζον Στάινμπεκ/John Steinbeck Τζον Φ. Κέννεντυ Τζον Φόουλς/John Fowles Τζον Χιούστον/John Houston Τζον Ώστιν/John Austin Τζορτζ Όργουελ/George Orwell Τζορτζ Στάινερ/George Steiner Τζόρτζιο Αγκάμπεν/Giorgio Agamben Τζουζέπε Πίνοτ-Γκαλίτσιο/Giuseppe Pinot-Gallizio Τζούλια Κρίστεβα/Julia Cristeva Τόμας Πίντσον/ Thomas Pynchon Τόμας Ρηντ/Thomas Reid Τόμας Χομπς/Thomas Hobbes Τόνι Νέγκρι/Toni Negri Τόνι Σουάρτζ/Tony Schwartz τραγωδία Τρανσχιουμανισμός Τριλεκτική Μέθοδος Τρόικα Τσαρλς Μπουκόφσκι/Charles Bukowski Τσαρλς Ντέιβενπορτ/Charles Davenport Τσαρλς Ράιτ Μιλλς/Charles Wright Mills Τσαρλς Σ. Περς/Charles S. Peirce Τσαρλς Τέιλορ/Charles Taylor Τσαρλς Φορτ/Charles Fort τυραννία Υβ Λε Μανάκ/Yves Le Manach Υβ Μισώ/Yves Michaud υλισμός υπαρξισμός υποκείμενο υποκρισία υπομονή Φ. Ε. Ρεϊνάλ/F. E. Reynal Φαινομενολογία Φερδινάνδος Σελίν/Ferdinand Céline Φερνάντο Αρρραμπάλ/Fernando Arrabal Φερνάντο Πεσσόα/Fernando Pessoa Φίγκαρο Φιλανθρωπία φιλία Φίλιππος Λάρκιν/Philip Larkin Φιλοσοφία Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι/Фёдор Достоевский Φλαν Ο' Μπράϊαν/Flann O' Brien Φουκουσίμα Φραγκίσκος Λυοτάρ/François Lyotard Φραγκίσκος Φουρκέ/François Fourquet Φράνσις Μπέικον/Francis Bacon Φρανσουά Γκρουά/François Grua Φρανσουά Καραντέκ/François Caradec Φρανσουά Σιμιάν/François Simiand Φρανσουά Φουρκέ/François Fourquet Φρανσουά-Μαρί Βολταίρος/François-Marie Voltaire Φραντς Κάφκα/Frantz Kafka Φρειδερίκος Έμπερτ/Fredrich Ebert Φρειδερίκος Ένγκελς/Friedrich Engels Φρειδερίκος Μουρνάου/Friedrich Murnau Φρειδερίκος Νίτσε/Friedrich Nietsche Φρέντερικ Τέιλορ/Frederick Taylor Φρέντερικ Τζέιμσον/Frederick Jameson Φρήντριχ Γιάκομπι/Friedrich Jacobi Φρήντριχ Χάγιεκ/Friedriech Hayek φρίκη Φριτς Λάιστ/Fritz Leist φρμκ Φώτης Τερζάκης Χ. Λ. Μπόρχες/J. L. Borges Χ. Μ. Εντσενσμπέργκερ/H. M. Enzensberger χαρά Χάρβαρντ Χάρι Χόλε Χάρυ Γκουγκενχάιμ/Harry Guggenheim Χάρυ Φράνκφουρτ/Harry Frankfurt Χέγκελ/Hegel Χέερτ Μακ/Geert Mak Χένρικ Ίψεν/H. Ibsen Χέρμαν Μέλβιλ/Herman Melville Χέρμπερτ Μαρκούζε/Herbert Marcuse χιούμορ Χιροσίμα Χλόη Κολλύρη Χουάλ Βίβες/Juan Vives χρεοκοπία χρήμα Χρήστος Βακαλόπουλος Χριστός χρόνος ψυχή ωφελιμισμός Bar Beduin beton7 BHL Biennale Bob Marley Bodies Bruce Springsteen Cinemarian dada dangerfew David Bowie DAVOS DOCUMENTA Einsatzgruppe D EMAF Frank Zappa Gaston Bachelard/Γκαστόν Μπασλάρ Happyfew HighSpeedAcces Hildegoesasger Hollowsky Iggy Pop Il Consigliere intothepill izi Jazz Jeffrey Lee Pierce Jimmy Cliff Joe Strummer Johnny Cash Keith Richards lifestyle Malaguena media memento mori Miles Davis Monty Python Muppet Show nem68 Nick Cave Nosotros RadioBubble Renty robe de chambre Salon De Vortex Scott Asheton Serajevomag sexbox Svetlana Alexievits/Σβετλάνα Αλεξίεβιτς Tales from the Crypt TESTS! The Guardian TwixtLab urban hacking Vince Taylor Wall Street Journal wobblies Zabriskie Point Zoviets