05 Μαρτίου 2018

Η αυτοκαταστροφική φύση του Ροκ | Ένα σχόλιο


Ξαναδιαβάζοντας το βιβλίο Η αυτοκαταστροφική φύση του Ροκ (εκδ. Στύγα, 1992), γραμμένο από το Μάκη Μηλάτο, βαθύ γνώστη του θέματος, σκέφτηκα ότι δεν θα ήταν κακό να προσθέσω ένα μικρό συμπληρωματικό σχόλιο στις ερμηνευτικές δοκιμές των εκλεκτών κ.κ. Σηκάμ Σοτάλημ («το ροκ σέρνει πάνω του μια κατάρα, μια βασκανία»), Κησμά Λάτοσμη («πρόκειται για ένα φαινόμενο ανάλογο με αυτό που παρατηρείται στα lemmings, όπου η μαζική αυτοκτονία τους λειτουργεί σαν ένα είδος φυσικής δικλείδας ασφαλείας για τη διατήρηση μιας ισορροπίας») και Άσιμου Αμίλητου («το μυστικό βρίσκεται στη συνεχή έκθεση σε εντονότατες ηχητικές παλμοδονήσεις σε συνδυασμό με την απογοήτευση από τη σύγχρονη πραγματικότητα»).

Δανείζομαι το σχόλιό μου ανακατεύοντας παλιότερες σημειώσεις μου από τις μυστικές μελέτες του σπουδαίου Κιργισιανού κοινωνιοπαθολογοανατόμου και ιστοριοδίφη Σοναφέτς Σηνάζορ:

«Η μαγική δύναμη της μουσικής βρίσκεται στην απόλυτη διάστασή της με τον αισθητό κόσμο, στην απόλυτη άρνησή της να εμπλακεί στον πεπερασμένο χώρο όπου τα ανθρώπινα συναισθήματα διαπλέκονται με τις εξωτερικές μορφές των πραγμάτων, καθώς και στην απέραντη νοσταλγία της για την απειρότητα ενός αχανούς, μέσα στο οποίο παραμονεύει το μυστηριακό, το άγνωστο, το φοβερό και το τερατώδες. Και αν η ποίηση κατατείνει προς το ουτοπικό ιδεώδες της μουσικής, η ίδια η μουσική ως η τέχνη του απείρου είναι, όπως αποφαίνεται ο Ε.Τ.Α. Χόφφμαν, η ρομαντικότερη όλων των τεχνών. Οφείλουμε λοιπόν εδώ να θυμηθούμε, ότι η ένσταση που προέβαλλε ο ρομαντισμός αφορούσε συνολικά τον άνθρωπο της λογικής και τον ίδιο το Λόγο ως ουσία του ανθρώπου. Η ακύρωση του καρτεσιανού υποκειμένου υπήρξε η πρωταρχική του μέριμνα. Η ρομαντική εξέγερση ήταν λοιπόν καθολική, θέτοντας σε αμφισβήτηση το πολιτισμικό πλαίσιο, όπως αυτό είχε διαμορφωθεί από τη Αναγέννηση και θεσμισθεί από τον Διαφωτισμό. Επιπλέον, ένα πανίσχυρο ρεύμα επιστροφής προς τον Μεσαίωνα, προς ό,τι ο νεωτερικός άνθρωπος είχε ολοκληρωτικά απορρίψει ως σκοτεινό και ανάξιο μιας λογικής ύπαρξης, προσέδωσε στο ρομαντισμό έναν εντονότατα ανατρεπτικό χαρακτήρα που αγγίζει τα όρια της εσωτερικής αναρχίας: της βίαιης ρήξης σε όλες τις εκδηλώσεις της ζωής. Τούτη η ρήξη τελείται ως μια ριζοσπαστική επαναδιαπραγμάτευση και αναδιατύπωση του πραγματικού μέσω της Φαντασίας, πράγμα που σημαίνει ότι το ρομαντικό υποκείμενο συγκροτείται ως κατεξοχήν φαντασιακή δύναμη, ως φορέας σημασίας που τον ορίζοντά της διανοίγουν οι φαντασιακές δυνάμεις του υποκειμένου, ήτοι η ενεργητικότητα της φαντασίας του, η οποία σαφώς προηγείται του πραγματικού, αφού χάρις σ’ αυτήν και προς χάριν αυτής η σημασία εγκαθίσταται στο στατικό και προφανώς στερούμενο (νεκρό) πραγματικό. Αλλά η ηδονή της ανατροπής είναι η εκδίκηση. Όμως η εκδίκηση δεν ανήκει στο Απόλυτο. Ανήκει στον άνθρωπο, στο εγκόσμιο, στο αποσπασματικό. Κατά συνέπεια, το χάσμα ανάμεσα στο Απόλυτο και στο Ατομικό πρέπει να αποτελέσει αναφορικό άξονα του περί εκδικήσεως λόγου, προκειμένου η εκδίκηση να αποψιλωθεί από τις εμπειρικές συνδηλώσεις της και να αποκαλυφθεί ως λόγος περί του θεϊκού και του ανθρώπινου. Γι’ αυτό ακριβώς η εκδίκηση είναι η ίδια η ατομικότητα στη διαρκή αναζήτησή της ενός νόηματος για τον εαυτό της και ενός νοήματος για τα πράγματα, τις παραστάσεις, τα συναισθήματα και τις προθέσεις που επιζητεί να φέρει πίσω στον εαυτόν της, να τα οικειωθεί κατά το μέτρο του δικού της παραστασιακού και προθεσιακού σχεδίου. Χωρίς αυτή την ηδονή της ανατροπής του κατεστημένου και ρυθμισμένου κόσμου, χωρίς την εκδίκηση, η ατομική ψυχή χάνεται βυθισμένη στην Απουσία. Δεν είναι τυχαίο που, στη βιβλική αφήγηση, η γένεση της ατομικότητας συνδέεται με τον αρχετυπικό φόνο έπειτα από τη διάπραξη του οποίου το μεν εγκόσμιο απαιτεί την εκδίκηση με την καταδίκη και την εξόντωση του φονιά, ενώ το θείο κατηγορηματικά τού αρνείται αυτό το αίτημα. Ο εκδικητής Άγγελος, τούτη η Υψίστη μορφή της ρομαντικής κοσμοθεώρησης, είναι λοιπόν η καταγωγική περιοχή και το αδιαφιλονίκητο πρότυπο της ατομικής ψυχής εναντίον της ανεκδίκητης Αβύσσου, η οποία είναι το Απόλυτο. ‘‘Δεν νιώθω σα να ’μουν άντρας / Μα σαν δαίμονας προορισμένος να τιμωρώ / Τις αδικίες κάποιου αξέχαστου κόσμου’’, ομολογεί με αξιομνημόνευτο πάθος και εμμονή ο Τσέντσι του Πέρσυ Σέλλεϋ, τραγικό πρόσωπο στο χορό των Δαιμόνων του ρομαντισμού κι επίγονος του εωσφορικού ιδεώδους του Μίλτωνος. Η καταγωγή της εκδίκησης ως καταγωγή της ατομικότητας αναδύεται πράγματι από μια διαδικασία παρουσίας και απουσίας, γίγνεσθαι και εξαφάνισης. Γι’ αυτό, εξάλλου, η εκδικητική πράξη ενέχει ένα χαρακτήρα καταστροφικό και αυτοκαταστροφικό, μια έντονα μηδενιστική ροπή, η οποία παρασύρει την ατομικότητα στην εξαφάνισή της. Αλλά θα πρέπει να τονισθεί ότι ο καταστροφικός και αυτοκαταστροφικός χαρακτήρας της εκδικητικής μανίας, καθώς και η μηδενιστική της τάση, διόλου δεν αντιφάσκουν προς τη φύση της ατομικότητας, η οποία μέσα σε αυτά τα συναισθήματα βρίσκει την καταγωγική της περιοχή. Ίσα-ίσα, ο καταστροφικός και αυτοκαταστροφικός χαρακτήρας και η μηδενιστική κλίση της εκδίκησης αποτελούν μια εσωτερική αλήθεια της ατομικότητας, ένα ψυχικό χώρο του ατομικού, έναν καταγωγικό τόπου του ονείρου εκείνου που πλάθει την ατομικότητα με το υλικό από το οποίο είναι και τα όνειρα πλασμένα

Καταιγισμός! Ναι, υπονοώ ότι το Ροκ συνδέεται άμεσα, εγγενώς ας πούμε, με τη μοντέρνα ατομικότητα και την καταγωγή της όπως τη μελέτησε ο κ. Σηνάζορ. Θα έλεγα μάλιστα, με μια από τις πιο εξτρεμιστικές εκδηλώσεις της, όπου ως εξτρεμισμό παρακαλώ να θεωρήσετε την απόπειρα πραγμάτωσης ενός ιδεώδους, δηλαδή την απόπειρα κατάργησης και της παραμικρότερης απόστασης ανάμεσα σε ένα ιδεώδες και στην πραγματικότητα. Ε λοιπόν, τ' ομολογώ: πιστεύω ακράδαντα πως η αυτοκαταστροφική φύση του Ροκ, όπως την ερεύνησε και εξεθεσε ο Μηλάτος, έχει να κάνει με αυτό το γεγονός κι ίσως ακόμα πιο ειδικά με το μυητικό στη μοντέρνα εξατομίκευση χαρακτήρα του. Θα πείτε: μα το καταγωγικό φαινόμενο της νεωτερικότητας δεν ήταν ο Διαφωτισμός, στον οποίο αντιτέθηκε τόσο ριζικά ο Ρομαντισμός; Ασφαλώς! Ωστόσο, στηρίζοντας το εξατομικευτικό ιδεώδες στη λογική και μόνο, ο Διαφωτισμός συντομα οδήγησε το μοντέρνο Άτομο σε μια αδιέξοδη στεγνότητα, καθώς του έλειπε το απαραίτητο για τη ζωή ψυχικό βάθος. Αυτό το βάθος ήρθε λοιπόν να συμπληρώσει ο Ρομαντισμός με το δικό του πρόταγμα το στηριγμένο, όπως λέει ο κ. Σηνάζορ, στη σκοτεινή φαντασία, εναντίον μεν της υπερλογικότητας του Διαφωτισμού αλλά υπέρ, και αυτός, του νεωτερικού Ατόμου, το οποίο βρέθηκε έτσι να τρέφεται από δυο συμπληρωματικά αντίθετες πηγές ζωής.

Ας συμπληρώσω μόνο ότι, διαβάζοντας τις παραπάνω γραμμές, καλό θα ήταν να έχουμε στο βάθος του μυαλού μας τη θεμελιώδη διάκριση ανάμεσα στην ατομικότητα ως μοναδικότητα καθενός ανθρώπου —η οποία, όπως έχουμε πει τόσες φορές, υπάρχει σε όλες τις ανθρώπινες κοινωνίες ανεξαιρέτως—, και την ατομικότητα ως ένα ορισμένο τύπο υποκειμένου, η οποία σε πλήθος κοινωνιών είτε δεν υφίσταται (δηλαδή δεν αναγνωρίζεται), είτε υφίσταται μόνο απωθημένη στο περιθώριό τους, ή εκτοπισμένη μακριά τους, ενώ σε ελάχιστες, μεταξύ των οποίων η λεγόμενη «νεωτερική» αναγνωρίζεται ως κεντρική σημασία, καλώντας τον καθένα και την καθεμιά μας να αυτοπροσδιορίζεται κατά πρώτο λόγο όχι στη μοναδικότητά του ως πρόσωπο σε κοινωνία, αλλά σε ό,τι τον/την διαχωρίζει από τους άλλους, σε ό,τι τον/την κάνει, όπως λέμε, «ξεχωριστό/ή». 



Υ.Γ. Απαραίτητη μάλλον διευκρίνηση, έπειτα από επισήμανση φίλου, σχετικά με το ποιος Μηλάτος είναι ο συγγραφέας αυτού του βιβλίου. Διαβάζει κανείς στο οπισθόφυλλο: «Ο Μάκης Μηλάτος διέγραψε μια δεκάχρονη πορεία στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, στον ειδικό χώρο των rock media. Από το 1976 μέχρι το 1985 άφησε δείγματα γραφής στα περιοδικά ΣΤΕΡΕΟ, ΠΟΠ & ΡΟΚ, ΙΔΕΟΔΡΟΜΙΟ κι όλο και κάπου αλλού. Τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του ’80, σα δισκογραφικός παραγωγός, έδωσε τη δυνατότητα σε αρκετά συγκροτήματα να κυκλοφορήσουν τη δουλειά τους (…) Οι προτάσεις για επαγγελματική καλοπληρωμένη αποκατάσταση ήταν πολλές. Παρ’ όλες τις ευοίωνες προοπτικές, ο Πλούτωνας ζωντάνεψε το Δίδυμο μέσα του και γύρισε την πλάτη του στους προσκυνημένους επαγγελματίες του είδους. Η rocknroll καρδιά του τον έσπρωχνε γι’ αλλού. Αφού ‘‘πούλησε’’ τα πρωτοτόκια κι έπαψε να έχει σχέση με τ’ όνομα (τη διαιώνιση του έργου ανέλαβε ο συνονόματος εξάδελφος), από διάσημος ροκογραφιάς υποχώρησε σε άσημο ασκητή χωρίς υστεροφημία, χωρίς ομιλία και γραφή. Το rock and roll όμως όχι μόνο δεν το εγκατέλειψε ποτέ, αλλά εμβάθυνε και περισσότερο στην αναζήτηση των μυστικών κωδίκων, που δονούν και συντονίζουν δημιουργούς και ακροατήρια. (…)».



Δεν υπάρχουν σχόλια:

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Follow by Email

Ταγοί (ήτοι οδηγοί, αγγλ. tags)

1000 ρέγγες 1789 1864 190cm 1917 1929 1940 1955 1957 1965 1968 1980 2008 2013 2014 3/45 Ά. Γιάπε/A.Jappe Α. Καγιέ/A. Caillé Α. Καμύ/A. Camus Α. Κοζέβ/A. Kojève Α. Σοπενχάουερ/A. Schopenhauer Ά. Σπέερ/A. Speer Ά. Τιούρινγκ/A. Turing αγάπη Αισχύλος Άκης Πάνου Αλ. Μπέρκμαν/Al. Berkman Αλ. Σμέμαν/Al. Schmeman Άλασνταιρ Μακιντάιρ/Alasdair MacIntyre Αλέκα Παπαρήγα Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης Αλέξανδρος Τομπάζης Αλεξάντερ Τρόκκι/Alexander Trocchi Αλέξης Ασλάνογλου αλήθεια Αληthεια αλλοτρίωση Άλμπερτ Φίνεϊ/Albert Finney Αλταμίρα αμνησία Αναξίμανδρος αναρχισμός Ανδρέας Εμπειρίκος Ανδρέας Παπανδρέου ανθρώπινα πιράνχας ανθρωποποίηση Άννα Άρεντ/Hannah Arendt Άννα Κρούγκερ/Ann Krueger Ανρί Λεφέβρ/Henri Lefebre Ανρί Μισώ/Henry Michaux Ανρί Ντεμπριγιώ/Henry Debrillaut Άνταμ Κέρτις/A. Curtis Άνταμ Σμιθ/Adam Smith Αντίνοος Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ Αντρέ Κερτέζ/André Kertész Αντρέ Ορλεάν/André Orléan Άντυ Γουώρχολ.Andy Warhol Άντυ Γουώρχολ/Andy Warhol Αντώνης Κουτρουμπής Αποκάλυψη Ιωάννου Απόστολος Παύλος Άρβο Περτ/Arvo Pärt Αργυριάδης Άρης Κωνσταντινίδης Άρθουρ Λένινγκ/Arthur Lehning Άρθουρ Τζένσεν/Arthur Jensen Αριστερά Αριστοτέλης Αρμαγεδώνας Άσγκερ Γιόρν/Asger Jorn Ασφαλιστικό Άυν Ραντ/Ayn Rand Β. Γκ. Ζέμπαλντ/W.G. Sebald Βαβυλώνα Βαγγέλης Αρτέμης Βαλεντίν Βολόσινοφ/Valentin Voloshinov Βάλτερ Μπένγιαμιν/Walter Benjamin Βανς Πάκαρντ/Vance Packard Βασίλης Ηλιακόπουλος Βασίλης Καραποστόλης Βενσάν Ντεκόμπ/Vincent Descombes Βέρνερ Χέρτσογκ/Werner Herzog Βερολίνο βία Βιετνάμ Βίκο/Vico Βίκτορ Μπούλλα/Victor Bulla Βικτόρ Σερζ/Victor Serge Βίκτορ Σκλόφκσι/Victor Chklovski Βίκτορ Φρανκλ/Victor Frankl Βίκτωρ Ουγκώ/Vicror Hugo Βίλεμ Φλούσερ/Vilem Flusser Βίνσεντ Μπράουν/Vincent Browne βιοτεχνολογία βοηθήματα μνήμης Βολταίρος Βομβάη Βόρειοι Γ. Γκ. Φίχτε/ J. G. Fichte Γ. Τζέης/W. James Γαλαρίες Γένεσις Γεράσιμος Λυκιαρδόπουλος Γιάννης Γρηγοριάδης Γιάννης Ισιδώρου Γιάννης Κάτρης Γιάννης Πεδιώτης Γιάννης Ρίτσος Γιάννης Σκαρίμπας Γιάννης Τσέγκος Γιεβγκένι Ζαμιάτιν/Yevgeny Zamyatin Γιόζεφ Ντίτζγκεν/Josef Dietzgen γιορτή Γιούργκεν Χάμπερμας/Jurgen Habermas Γιόχαν Γκριμονπρέ/Johan Grimonprez Γιόχαν Χάιζινχα/Johan Huizinga Γιώργος Γαϊτάνος Γιώργος Δάβος Γιώργος Μακρής Γιώργος Νικολαΐδης Γιώργος Σεφέρης Γιώργος Χαντζής Γκ. Κ. Τσέστερτον/G.K. Chesterton Γκ. Λούκατς/G. Lukacs Γκέοργκ Βύχνερ/Georg Büchner Γκεοργκ Ζίμελ/Georg Simmel Γκεόρκι Λούκατς/Georgy LuKacs Γκετζ Άλυ/Gotz Aly Γκι Αμπέιγ/Guy Abeille Γκιόργκι Λίγκετι/György Ligeti Γκυ Ντεμπόρ/Guy Debord Γκύντερ Άντερς/Günther Anders γλώσσα Γουάλας Στήβενς/Wallace Stevens Γουδή Γούντι Άλλεν/Woody Allen Γουόλτ Ουΐτμαν/Walt Whitman Γρηγόρης Βαλτινός Δανία του Βορρά Δανία του Νότου Δαρβίνος/Darwin δάσκαλοι Δελφοί Δέσποινα Ζευκιλή Δημήτρης Δημητριάδης Δημήτρης Καραγιάννης Δημήτρις Βεργέτης δημιουργικότητα δικαιοσύνη ΔΝΤΟΟΣΑΤΡΟϊΚΑΘΕΣΜΟΙ δόγμα Τρούμαν δοκιμασίες Δουβλίνο Ε. Βιλ/E. Will Ε.Ε. Κάμινγκς/E.E. Cummings Ε.Χ. Γονατάς εγωπαθείς διανοούμενοι εικονική δημόσια σφαίρα εικονογραφημένα κείμενα εκλογές εκπομπές Έλεν Κέλλερ/Helen Keller Ελένη Μπέλλου Ελευθερία Ελευθεριακός Ελίας Κανέττι/Elias Canetti Ελίζαμπεθ Άνσκομπ/E. Anscombe Εμίλ Ντυρκέμ/Emile Durkheim Εμίλ Σιοράν/Emil Cioran Έμιλυ Ντίκινσον/Emily Dickinson Εμμανουήλ Ζάχος Παπαζαχαρίου Εμμανουήλ Λεβινάς/Emmanuel Levinas Εμμανουήλ Μουνιέ/Emmanuel Mounier Έντγκαρ Λη Μάστερς / Edgar Lee Masters εξατομίκευση εξέγερση εξελικτισμός εξουσία επανάσταση επαναστατικός χαρτοπολτός Επενδυτικό περιβάλλον επιβίωση επιστήμη Έρασμος εργασία ερείπια Έρικ Χομπσμπάουμ/Eric Hobsbawm Έρνεστ Γκέλνερ/Ernest Gellner Ερνστ Γιούνγκερ/Ernst Junger Ερνστ Κασσίρερ/Ernst Cassirer Έρνστ Μπλοχ/Ernst Bloch Ερυθρογράφος Ετιέν ντε λα Μποεσί/E. de la Boetie Ευγένιος Αρανίτσης Ευγένιος Ενρικέζ/Eugène Enriquez ευθύνη ευρωπαϊκή προοπτική ευτυχία Ζ. Νταβί/G. Davy Ζ.Π. Βερνάν/J.P. Vernant Ζ.Π. Ντιτέιγ/J.P. Duteuil Ζακ Ελλύλ/Jacques Ellul Ζακ Λακάν/Jacques Lacan Ζακ Μπουβερές/Jacques Bouveresse Ζακ Ντεριντά/Jacques Derrida Ζακ Πρεβέρ/Jacques Prévert Ζακ Σαπίρ/Jacques Sapir Ζαν Ιτάρ/Jean Itard Ζαν Λυκ Γκοντάρ/Jean Luc Godard Ζαν Μορώ/Jeanne Moreau Ζαν-Ζακ Ρουσσό/Jean-Jacques Rousseau Ζαν-Πιερ Βουαγιέ/Jean-Pierre Voyer Ζάχα Χαντίντ/Zaha Hadid Ζερμαίν Γκρηρ/Germaine Greer Ζήσης Κοτιώνης Ζήσης Σαρίκας Ζίγκμουντ Μπάουμαν/Zygmunt Bauman Ζιλ Ντελέζ/Gilles Deleuze Ζιλ Ντωβέ/Gilles Dauvé Ζορ Βον/Zohr Vaughan Ζορζ Μπατάιγ/Georges Bataille ζωή Η Διεθνής ηθική Θ. Ρόσζακ/Th. Roszak Θανάσης Σβώλος Θάτσερ/Ρήγκαν θέαμα Θένια Κουτρουμπή Θεός Θεοφάνης Μελάς Θίοντορ Αντόρνο/Theodor Adorno θλίψη Θόδωρος Ζιάκας Θουκυδίδης Ίαν Χάκινγκ/Ian Hacking Ιβάν Παβλόφ/Ivan Pavlov Ιβάν Τοθργκένιεφ/I. Tourgueniev Ίγγα Κρεστενσεν/Inger Christensen Ιγνάτιος Λογιόλα ιδεολογία ιδρύματα τέχνης ικέτες και ξένιοι Ιράν Ισαάκ Μπ. Σίνγκερ/Isaac B. Singer Ισπαχάν ιστορία ισχύς Ιχάμπ Χασσάν/Ihab Hassan Ιωάννα Τσιβάκου Κ.Π. Καβάφης Κ.Σ. Λιούις/C.S. Lewis Καβαλκάντι/Cavalcanti Κάθλην Ρέιν/Kathleen Raine Καλκούτα καλλιτέχνες Καλοκαίρι Καλούμενος Καντ κάπο Καραμανλής Κάρελ Φουνκ/Karel Funk Κάρεν Κίλιμνικ/Karen Kilimnik Καρλ Κορς/Karl Korsch Καρλ Κράους/Karl Kraus Καρλ Μαρξ/Karl Marx Καρλ Πολάνυι/Karl Polanyi Καρλ Χέκερ/Karl Hocker Καρλομάγνος Καρτέσιος/Descartes καταναλωτικοπαραγωγισμός καταστασιακοί/situationnistes καταστροφή Κατερίνα Ηλιοπούλου Κέβιν Κέλι/Kevin Kelly Κένεθ Γκέργκεν/Kenneth Gergen κενό Κίνημα 22 Μάρτη Κιουσόπουλος Κλάους Κάρστενσον/Claus Carstensen Κλερ Οζιάς/Claire Auzias Κλοντ Λεβί Στρώς/Claude Levy Strauss κοινωνιοποίηση Κομμούνα κομμουνισμός Κονγκό Κόνσταντ/Constant Niewenhuys Κορέα Κορνήλιος Καστοριάδης Κορνήλιος/Corneille κορπορατισμός Κουρτ Βάιλ/Kurt Weil Κουρτ Σβίττερς/Kurt Schwitters κράτος κρίσεις πανικού κρίση κρισολογία Κριστιάν Ντελακαμπάιν/Christiane Delacampaigne Κριστίν Λαγκάρντ Κριστόφ Κισλόφσκι/Krzysztof Kieslowski Κρίστοφερ Λας/Ch. Lash Κροστάνδη κυριαρχία Κωνσταντίνος Ματσούκας Κωνσταντίνος Μίχος Κώστας Βάρναλης Κώστας Δεσποινιάδης Κώστας Κολημένος Κώστας Παπαϊωάννου Κωστής Βελόνης Κωστής Παπαγιώργης Λ. Βαλράς/L. Walras Λα Μετρί/ La Mettrie λαβύρινθος Λάζαρος Αρσενίου Λάκι Λουτσιάνο/Lucky Luciano Λάμπρος Κωνσταντάρας Λάο Τσε Λένιν Λεόν Βαλράς/Léon Walras Λέον Τρότσκι Λέσχη της Ρώμης Λέσχη Φιλελεύθερης Ανάγνωσης Λέων Σεστώφ/Lev Shestov Λίντον Τζόνσον/Lyndon Johnson Λιούις Μάμφορντ/Lewis Mumford Λισιέν Μαλζόν/Lucien Malson λογική λογοκρισία Λόγος λογοτεχνία Λονδίνο Λόρδος Μπάϋρον/Lord Byron Λουί Αλτουσέρ/Louis Althusser Λουί Ντυμόν/Louis Dumont Λουίς Μπουνιουέλ/Louis Bunuel Λούντβιχ Βιτγκενστάιν/Ludwig Wittgenstein Λουσίντα και Ντέιβις Μάτλοκ Λυγκέας Λωτρεαμόν Μ. Ντριούρι/M. Drury Μ. Μπένετ/M. Bennet Μαγιακόφκι/Mayakovski μαγιονέζα Μάης '68 μαθητές Μάικ Κέλυ/Mike Kelley Μάικλ Χάρντ/Michael Hardt Μάιλς Ντέιβις/Miles Davis Μάκης Μηλάτος Μάλκολμ Λόουρι/Malcolm Lowry Μάλκολμ Χ μανιφέστα Μανόλης Λαμπρίδης Μανώλης Αναγνωστάκης Μαξ Βέμπερ/Max Weber Μαξ Ήστμαν/Max Eastman Μάπετς Μάρθα Γκέλχορν/Martha Gellhorn Μαρί ντε Ενζέλ/Marie de Hennezel Μαρίνα Τσβετάγιεβα/Marina Tsvetaeva μαρξιστές-λενινιστές Μαρσαλ Σάλινς/Marshall Sahlins Μαρσέλ Μαριέν/Marcel Mariën Μαρσέλ Μως/Marcel Mauss Μαρσέλ Ντυσάν/Marcel Duchamp Μάρτζορυ Πέρλοφ/Marjorie Perloff Μάρτιν Μπούμπερ/Martin Buber Μάρτιν Χάϊντεγγερ/Martin Heidegger μελαγχολία Μεσαίωνας μεταμοντέρνο μεταμορφωτική δύναμη μετανάστευση μηδέν μηδενισμός Μηνάς Εμμανουήλ Μίκαελ Λέβι/Michael Loewy Μικελάντζελο Αντονιόνι/Michelangelo Antonioni μικροαστισμός Μίλτον Φρίντμαν/Milton Friedmann Μίλτος Σαχτούρης Μιράντα Τερζοπούλου μισαλλοδοξία Μισέλ Αλιετά/Michel Aglietta Μισέλ Ουελμπέκ/Michel Houellebecq Μισέλ Σερ/Michel Serres Μισέλ Τουρνιέ/Michel Tournier Μισέλ Φουκώ/Michel Foucault μισθωτοί σκλάβοι Μιχαήλ Μπακούνιν/Michail Bakunin Μιχαήλ Μπαχτίν/Mikhael Bachtine ΜΜΕ Μόμπυ Ντικ Μουσείο Ακρόπολης μουσική μοφερισμός/mofferism Μπ. Μάντεβιλ/B. Mandeville Μπάρυ Άνσγουωρθ/Barry Unsworth Μπάτσης Μπέλα Ταρ/Bela Tarr Μπερνάρντο Σοάρες/Bernardo Soares Μπέρτολντ Μπρεχτ/Bertold Brecht Μπιενάλε Μπίφο Μπεράρντι/Bifo Berardi Μπουκανιέρος Μπραντ Μπγιόρκ/Brant Bjork Μπρέτον Γουντς Μωρίς Μερλώ-Ποντύ/Maurice Merleau-Ponty Ν.Γ. Πεντζίκης ναζιστοφασισμός Νασρεντίν Χότζας ναυαγοί νεοφιλελευθερισμός Νικολό Μακιαβέλλι Νίκος Εγγονόπουλος Νίκος Ζαχαριάδης Νίκος Καρούζος Νίκος Μπελογιάννης Νίκος Σκοπλάκης Νίκος Buccanier Κούρκουλος Νόαμ Τσόμσκι/Noam Chomsky Νόρμπερτ Ελίας/Norbert Elias Νούτσιο Όρντινε/Nuccio Ordine Νταβός νταντά Ντέιβιντ Λυντς/David Lynch Ντέιβιντ Μπομ/David Bohm Ντέιβιντ Ρικάρντο/David Ricardo Ντέιβιντ Χιούμ/David Hume Ντιμίτρι Πρίγκοφ Ντιτρόιτ Ντον Ντελίλο/Don Delillo Ντόναλντ Γουίνικοτ/Donald Winnicott Ντονέλα Μήντοους/Donella Meadows Ξενοδοχείο των Ξένων Ξενοφών ξεψάρωμα Ο κήπος Ο Μικρός Πρίγκηπας Οδύσσεια οικονομία Οκτάβιο Πας/Octavio Paz Όλγα Γερογιαννάκη ολιγαρχία ολοκληρωτισμός ομιλίες Ορφέας Απέργης Όσκαρ Ουάιλντ/Oskar Wilde Ουίλιαμ Ήγγλετον/William Eggleton Ουίλιαμ Μπάροους/William Burroughs Ουίλιαμ Σαίξπηρ/William Shakespeare Ουίσταν Ώντεν/Wystan Auden Π. Κονδύλης Π.Μ.Σ. Χάκερ/P.M.S. Hacker παιδεία παιχνίδι Παναγιώτης Κονδύλης πανοπτικόν πανσέληνος Παπάγος παράδοση παραλήρημα παραπληροφόρηση Πασκάλ Ενγέλ/Pascal Engel Πάσχος Μανδραβέλης Πέδρο Ματέρο πένθος Πέπη Ρηγοπούλου Πέτρος Αρτάνης Πέτρος Παπαθανασίου Πήτερ Γκητς/P.T. Geach Πήτερ Μπρουκ/Peter Brook Πήτερ Ουότκινς/Peter Watkins Πιέρ Κλαστρ/Pierre Clastres Πιέρ Μπουρντιέ/Pierre Bourdieu Πιέρ-Ζοζέφ Προυντόν/P.J. Proudhon Πινοσέτ πίστη Πίτερ Κρήφτ/Peter Kreeft Πλαστήρας Πλάτωνας Πλεύσις πλουραλισμός ποίηση πολεμικά κείμενα πόλεμος πόλη πολιτική Ποτάμι προλεταριάτο Προμηθέας Δεσμώτης πρόοδος προπαγάνδα Πωλ Βαλερύ/Paul Valery Πωλ Βιριλιό/Paul Virilio Πωλ Ζοριόν/Paul Jorion Πωλ Ζωγραφάκης Πωλ Λαφάργκ/Paul Lafargue Πωλ Ρικέρ/Paul Ricoeur Ρ. Τζακομπι/R. Jacobi Ραούλ Βανεγκέμ/Raoul Vaneigem Ραούλ Σουρίτα/Raul Zurita Ρέι Μπράντμπερι/Ray Bradbury Ρενέ Ζιράρ/René Girard Ρέϋμοντ Κάρβερ/Raymond Carver Ρίνγκο Σταρ/Ringo Star Ρίτα Γκαβέρα Ρίτσαρντ Κόμπντεν/Richard Cobden Ρίτσαρντ Μοράν/Richard Moran Ρίτσαρντ Ρόρτι/Richard Rorty Ροβεσπιέρος Ροβινσώνας Κρούσος Ροζα Λουξεμπουργκ Ρόζα Λούξεμπουργκ/Rosa Luxembourg Ροκ ρομαντισμός Ρομπέρ Αντέλμ/Robert Antelme Ρόμπερτ ΜακΝαμάρα/Robert MacNamara Ρομπερτ Οπενχάϊμερ/Robert Oppenheimer Ρόμπερτ Φρανκ/Robert Frank Ρόμπερτ Χας/Robert Hass Ρομπέρτο Χουαρόθ/Roberto Juarroz Ρούντι Σαιν Ζυστ/Saint Juste Σαρλ Μπωντλερ/Charles Baudeilaire Σαρλ Πεγκι/Charles Péguy Σαρλ Φουριέ/Ch. Fourier Σελίν/Céline Σεμπάστιαν Χάφνερ Σέρεν Κίρκεγκωρ/Soren Kierkegaard σθένος Σίγκμουντ Φρόιντ/Sigmund Freud Σιμόν Βέιλ/Simone Weil Σιμόν Λέις/Simon Leys σινεμά ΣΙΣΒ/SICV Σίσυφος σκεπτικισμός Σκιπίων ο Αφρικανός σκουπιδοντενεκέδες Σλαβόι Ζίζεκ/Slavoj Zizek Σοκούροφ/Sokurov σολιψισμός Σομαλία Σόνια σοσιαλδημοκρατία Σουδάν Σουν Τζου σουρεαλισμός σοφία σοφιστές Σπιναλόγκα Σπινόζα/Spinoza Σπύρος Κυριαζόπουλος Στάλιν σταλινισμός Σταμάτης Πολενάκης Στάνλεϊ Κάβελ/Stanley Cavell Στάντις Λώουντερ/Standish Lawder Στέλιος Κούλογλου Στέλιος Ράμφος Στεφάν Λιαβινιότ/Stéphane Lavignotte Στέφανος Λουπάσκο/Stephan Lupasco Στέφανoς Ροζάνης Στήβεν Πίνκερ/Steven Pinker στρατόπεδα εργασίας Συλβαίν Πιρόν/Sylvain Piron Σύλβια Πλαθ/Sylvia Plath Σύλλογος Υπαλλήλων Βιβλίου-Χάρτου συμβολικό πεδίο συμβολισμός Σύναψις συνείδηση Συνταγή για μαγιονέζα Σύνταγμα συνωμοσιολογία Σφαγεία σχέδιο Μάρσαλ σχετικισμός Σωκράτης σώμα Τ. Ρ. Μιλλς/C. W. Mills Τ.Κ.Παπατσώνης Τ.Σ. Έλλιοτ/T.S. Elliot τα κορδόνια σου! Τάκης Μίχας Τάσος Λάγγης ταχυπρόσβαση/HSA τεστ τέχνη τεχνικό σύστημα τεχνοεπιστήμη τεχνοκρατία τεχνολογικός μεσσιανισμός τεχνοσάχλα Τζ. Α. Γκόλντστοουν/J.A. Goldstone/Τζ. Τζ. Ρ. Σάουλ/J.R. Saul Τζ.Μ. Κούτσι/J.M. Coetzee Τζ.Ρ.Ρ. Τόλκιν/J.R.R. Tolkien Τζακάρτα Τζέημς Μπάλντουιν/James Baldwin Τζέιμς Φρέιζερ/James Frazer Τζέρεμι Μπένθαμ/Jeremy Bentham Τζέφρεϊ Χερφ/Jeffrey Herf Τζιανφράνκο Σανγκουινέτι/Gianfranco Sanguinetti Τζιόρτζιο Αγκάμπεν/Giorgio Agamben Τζον Κένεθ Γκαλμπρέιθ/J.K. Galbraith Τζον Ρωλς/John Rawls Τζον Σερλ/John Searle Τζον Στάινμπεκ/John Steinbeck Τζον Χιούστον/John Houston Τζόρτζ Όργουελ/George Orwell Τζορτζ Στάινερ/George Steiner Τζούλια Κρίστεβα/Julia Cristeva Τζων Λοκ/John Locke Τζων Φόουλς/John Fowles Το καταραμένο απόθεμα Το Ξεπέρασμα της Τέχνης Τοκβίλ/Tocqueville Τομάς Ιμπάνιεθ/Tomas Ibanez Τόμας Μαν/Tomas Mann Τόμας Πίντσον/ Thomas Pynchon Τόμας Ράιντ/Thomas Reid Τόνι Νέγκρι/Toni Negri Τόνι Σουάρτζ/Tony Schwartz τραγωδία τριλεκτική Τσ. Σ. Περς/Ch. S. Peirce Τσαρλς Μπουκόφσκι/Charles Bukowski Τσαρλς Ντέιβενπορτ/Charles Davenport Τσαρλς Τέιλορ/Charles Taylor Τσαρλς Φορτ/Charles Fort τυραννία τύψεις Υβ Λε Μανάκ/Yves Le Manach Υβ Μισώ/Yves Michaud υλισμός υπαρξισμός ύπνος υποκείμενο υποκρισία υπομονή Φ. Β. Μουρνάου/F.W. Murnau Φ. Γιάκομπι/F. Jacobi Φ. Ε. Ρεϊνάλ/F. E. Reynal Φαινομενολογία Φερνάντο Αρρραμπάλ/F. Arrabal Φερνάντο Πεσσόα/Fernando Pessoa Φίγκαρω Φιλανθρωπία φιλία Φίλιπ Λάρκιν/Philip Larkin Φιλοσοφία Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι/Fyodor Dostoevsky Φλαν Ο' Μπράϊαν/Flann O' Brien Φουκουσίμα Φρ. Έμπερτ/Fr. Ebert Φρ. Καραντέκ/F. Caradec Φρ. Φουρκέ/Fr. Fourquet Φρ. Χάγιεκ/Fr. Hayek Φρανκ Ζάπα/Frank Zappa Φράνσις Μπέικον/Francis Bacon Φρανσουά Λυοτάρ/François Lyotard Φρανσουά Σιμιάν/François Simiand Φραντς Κάφκα/Frantz Kafka Φρέντερικ Τέιλορ/Frederick Taylor Φρεντερικ Τζεϊμσον/Frederick Jameson Φρίντριχ Ένγκελς/Friedrich Engels Φρίντριχ Νίτσε/Friedrich Nietsche Φριτς Λάιστ/Fritz Leist φρμκ Φύση Φώτης Τερζάκης Χ. Τζ. Θορώ/H.J. Thoreau Χ.Λ. Μπόρχες/J.L. Borges Χ.Μ Ενζενσμπέργκερ χαρά Χάρι Φράνκφουρτ/Harry Frankfurt Χάρι Χόλε Χέγκελ/Hegel Χειρτ Μακ/Geert Mak Χέρμαν Μέλβιλ/Herman Melville Χέρμπερτ Μαρκούζε/Herbert Marcuse Χίλαρι Κλίντον Χιλή χιούμορ χίπστερ Χιροσίμα Χλόη Κολλύρη Χομπς/Hobbes χοντρό δούλεμα Χουάν Βίβες/Juan Vives χρεοκοπία χρήμα Χρήμα και Μαγεία Χρήστος Βακαλόπουλος χριστιανισμός χρόνια πολλά χρόνος ψέμματα ψυχή Ψυχρή Ιδεολογία ωφελιμισμός AP auld lang syne beton7 Bob Dylan Bob Marley Bodies Bruce Springsteen Christopher Cinemarian CoBrA D-503 dangerfew David Bowie DOCUMENTA Einsatzgruppe D European Media Art Festival F. C. Stanley Frank Zappa gosplan Grafton Happyfew Hildegoesasger Hollowsky homunculus Iggy Pop Il Consigliere Internationale Lettriste/Λεττριστική Διεθνής Internationale Situationniste/Καταστασιακή Διεθνής intothepill izi Jeffrey Lee Pierce Jimmy Cliff Joe Strummer Johnny Cash Keith Moon Keith Richards La Commune Les Levres Nues Les Lèvres Nues Mοφερισμός/Mofferism Malaguena Melanie Pain memento mori Monty Python Necrology nem68 Nick Cave Nosotros RadioBubble remap 2 Renty RSA Salon De Vortex sexbox Sunrise Tales from the Crypt The Adicts The Beatles The Crass The Great Society The Gun Club The Juniors The Meteors The Morlocks The Please The Rolling Stones The Ruts The Sonic Youth The Stooges The Stranglers The Three Johns The UK Subs The War TwixtLab Vince Taylor Wall Street Journal WIRED wobblies Zabriskie Point Zoviets