15 Φεβρουαρίου 2012

Περί χρεοκοπίας -14 | Νηφάλιοι μέσα στην καταιγίδα

  

Μάλεβιτς: Μαύρο τετράγωνο σε άσπρο φόντο
Το μέγεθος, και η επικινδυνότητα, της παρούσας κρίσης μπορούν να μετρηθούν στο βαθμό στον οποίο δοξολογούνται οι γυμνές βιολογικές ανάγκες καθώς και στην έκταση των πολιτικών δυνάμεων που διαλαλούν ότι, αυτές και όχι άλλες, μπορούν να εγγυηθούν την ικανοποίησή τους.

Όσο περισσότερες φωνές μπαίνουν σε τούτο το παιχνίδι τυφλής αναγωγής του ανθρώπινου στο βιολογικό, τόσο περισσότερο μπορούμε να είμαστε βέβαιοι πως η κρίση προχωράει προς την καρδιά του υπάρχοντος πολιτισμού. Διότι αυτές οι φωνές πολλαπλασιάζονται όσο περισσότερο καταρρέουν όλες εκείνες οι ιδέες, οι θεσμοί και οι πρακτικές μέσα από τις οποίες ο κυρίαρχος πολιτισμός βεβαιώνει, πως η κοινωνική σχέση είναι ισχυρότερη της γυμνής ανάγκης − δηλαδή όλα όσα του επιτρέπουν να παρουσιάζεται πειστικά ως πολιτισμός.

Αρκετά μακριά από την έμφαση στον «υπερκαταναλωτισμό», που δίνεται από πολλές πλευρές ως εξήγηση αυτής της κρίσης, η αλήθεια είναι πως αυτή συνδέεται με τη σχεδόν 40ετή περίοδο μιας ξέφρενης χρησιμοποίησης του πιστωτικού χρήματος ως όπλου κυριαρχίας − στην ουσία, αυτό ονομάστηκε «νεοφιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση» −, η οποία εμπνεύστηκε, στηρίχτηκε και ενισχύθηκε από: 
  • μια αναδιάρθρωση του κυρίαρχου συστήματος οργάνωσης, δηλαδή διοίκησης των πραγμάτων, στηριγμένη στην «πανοπτικότητα» που φαινόταν να εξασφαλίζει η πληροφορική επέλαση του Τεχνικού Συστήματος,
και οδήγησε σε:
  • μια αναδιάρθρωση του κυρίαρχου συστήματος παραγωγής, δηλαδή εργασίας, μέσα από την οποία παραχωρήθηκε στους διευθυντικούς υπαλλήλους του κεφάλαιου μερίδιο στη μετοχική σύνθεσή του και επομένως η συμμετοχή τους στη χρηματιστηριακή-τζογαδόρικη αντίληψη του επιχειρείν∙
  • μια αναδιάρθρωση του κυρίαρχου συστήματος κυκλοφορίας, δηλαδή του χρηματοπιστωτικού συστήματος, μέσα από την παραγωγή τζογαδόρικων πιστωτικών «προϊόντων» (subprimes, cds, κ.τ.λ) που αντιμετώπισαν το χρήμα ως εμπόρευμα, δηλαδή ως κάτι που δεν είναι και που, μάλιστα, απαγορεύεται αυστηρά να είναι αν θέλει να επιτελεί τον κεντρικό ρόλο του ως «δεσμός όλων των δεσμών»∙ 
και τέλος (μετά το 1990),
  • μια αναδιάρθρωση του κυρίαρχου συστήματος διανομής, δηλαδή κατανάλωσης, με την πλασματική αύξηση της αγοραστικής δύναμης των μικρομεσαίων και χαμηλών στρωμάτων μέσα από τον ανεξέλεγκτο δανεισμό (αντί μιας αύξησης των μισθών) και την, δι’ αυτού του τρόπου, υπαγωγή και «συμμετοχή» και αυτών (από τη θέση του καρπαζοεισπράκτορα) στη χρηματιστηριακή-τζογαδόρικη αντίληψη του ζην.

Το υποκείμενο αυτών των αναδιαρθρώσεων − τόσο από την πλευρά του πομπού όσο και από την πλευρά του δέκτη τους − δεν ήταν, ασφαλώς, άλλο από το αποχαλινωμένο άτομο της ύστερης νεωτερικότητας, δηλαδή το νεωτερικό άτομο, το οποίο:
  • έχει πλέον εφησυχασθεί ως προς την ικανότητα της Τεχνικής να συντηρεί την κοινωνία υπό τη μορφή Συστήματος και υποσυστημάτων («όπως ανοίγω τη βρύση και τρέχει νερό, έτσι απλά ξυπνώ το πρωΐ και βρίσκω τον πολιτισμό στη θέση του»)∙
  • αισθάνεται αποδεσμευμένο από την ευθύνη να αγωνίζεται το ίδιο για τη συντήρησή της∙ και επομένως
  • ελεύθερο να πραγματώσει το όνειρο της νεωτερικότητας, που είδε τον πολιτισμό σαν «πηγή δυσφορίας» και την κοινωνία σαν ένα απλό μέσο προς ανακούφισή της στην υπηρεσία των ατομικών βλέψεων (από όπου και όλες οι ιδέες περί «αόρατου χεριού», και τα παρόμοια, που τις ισορροπεί μαγικά).

Έτσι, οι αναδιαρθρώσεις που περιέγραψα, στην ουσία σήμαναν μια αποδιάρθρωση:  αποδιάρθρωση όχι μόνο των επιμέρους συστημάτων αλλά και του ίδιου του δεσμού τους, του «δεσμού όλων των δεσμών» και θεσμού όλων των θεσμών στον κυρίαρχο κεφαλαιοκρατικό πολιτισμό, δηλαδή του χρήματος.

Πράγματι, εκείνο που γίνεται ολοένα και πιο έντονα, όσο και τραγικά, αντιληπτό − όχι μόνο στους κυριαρχούμενους αλλά και στους ίδιους τους κυρίαρχους − μέσα από την καταφανή πλέον προσπάθεια των Δυνατών να διασώσουν το χρηματοπιστωτικό σύστημα γκρεμίζοντας στην εξαθλίωση τους λαούς τους (υπάγοντας ακόμα και τις συντάξεις στο κερδοσκοπικό παιχνίδι με την προοδευτική παράδοσή τους στο χρηματιστήριο και τις ασφαλιστικές εταιρείες), είναι η απογείωση της εσωτερικής αντίφασης του χρήματος, δηλαδή της αντίφασης ανάμεσα:
·         στην τεράστια μεταφυσική ισχύ που υπόσχεται ως ποιότητα («κατέχοντάς με μπορείς να αποκτήσεις όποιο αντικείμενο θέλεις και επιθυμείς εσύ, τον πλούτο όλου του κόσμου αν το θες»)∙ και
  • την τρομακτική υλική πενία που πραγματώνει ως ποσότητα («μπορείς ν’ αγοράσεις μόνον ό,τι αντέχει η τσέπη σου και ποτέ δεν μπορείς να εξισώσεις το περιεχόμενο του πορτοφολιού σου με τον πλούτο όλου του κόσμου»).

Όμως η αποδιάρθρωση του χρήματος είναι αποδιάρθρωση του «συμβόλου της πίστεως» τούτου εδώ του πολιτισμού! Δεν είναι τριγμός σε κάποιο υποσύστημά του, ούτε σε κάποια επιμέρους ιδεολογία του. Ούτε καν σε κάποιο κεντρικό «μέσον» του. Είναι τριγμός στη ραχοκοκκαλιά του. Κι ένας τέτοιος τριγμός δεν σταματά χωρίς να χυθούν δάκρυα, αίμα και ιδρώτας.

Ένας ολόκληρος κόσμος λοιπόν, κι όχι μια χώρα μόνο, βρίσκεται υπό κατάρρευση. Αλλά αυτό δεν σημαίνει, ούτε ότι θα καταρρεύσει … αύριο, ούτε κι ότι από την κατάρρευσή του − εάν και όταν συντελεστεί − θα προκύψει οπωσδήποτε μια καλύτερη κοινωνία κι ένας πιο ανθρώπινος πολιτισμός. Η κηδεμόνευση μάλιστα του μεγαλύτερου μέρους των «αντιπολιτευτικών» στο σύστημα δυνάμεων από τις βασικές καταγωγικές ιδέες του (ωφελιμισμός, αναγκοκρατία, γραμμική ιστορικότητα, ιεροποίηση της βίας, κ.λπ.), την οποία έχουμε επισημάνει πολλές φορές εδώ, δεν επιτρέπει τέτοιου είδους υπεραισιοδοξίες. Τουλάχιστον όχι προς το παρόν.
Βρισκόμαστε, ακόμα, σε τροχιά πτώσης προς το πολιτισμικό Μηδέν. Η ίδια η επικράτηση στην πολιτική και τη γενικότερη σκηνή των φωνών που μιζάρουν στις γυμνές βιολογικές ανάγκες και την αυτοσυντήρηση τους, καθώς και η αίσθηση ότι όποια φωνή δεν μπαίνει σε τούτο το παιχνίδι είναι απίθανο να εισακουστεί από ένα ευρύτερο ακροατήριο, σηματοδοτεί μια πτώση του Συμβολικού Λόγου και μια αιχμαλώτισή του από το πεδίο της Μαγείας, χαρακτηριστική σε εποχές διάλυσης.

Δυο είναι οι κίνδυνοι, τώρα, για όποιους θέλουν ακόμη να μιλούν, αντέχουν να μιλούν, και δεν μπορούν να κάνουν χωρίς να μιλούν. 
·         Η απελπισία, ότι ένας λόγος που δεν υποκύπτει στη «μαγεία» δεν βρίσκει ακροατές∙
·         ο πειρασμός να υποκύψει σε αυτήν προκειμένου να εισακουστεί. 

Απέναντί τους, αυτό που μπορεί να μας βαστήξει όρθιους είναι η πίστη αυτή η υπέρτατη ένταση ανάμεσα στη βεβαιότητα και την αμφιβολία για κάτι που «γνωρίζουμε» αλλά μας διαφεύγει διαρκώς −, πως μόνο μέσα από την αντίσταση και σ’ αυτή την απελπισία και σ’ αυτό τον πειρασμό θα μπορέσει να αρθρωθεί ο Συμβολικός Λόγος, δηλαδή το «σύμβολο πίστεως» κι η ραχοκοκκαλιά μιας πιο ανθρώπινης κοινωνίας… όχι μόνο μιας «αυριανής» πιο ανθρώπινης κοινωνίας, αλλά και μιας πιο ανθρώπινης κοινωνίας εδώ και σήμερα, μ’ εκείνους που γνωρίζουμε άμεσα κι εκείνους που συναντάμε θελημένα ή αθέλητα στην πορεία μας
Νηφαλιότητα, άλλωστε, πάει να πει επαγρύπνηση.


UPDATE 25/5/2015 Μια ξαναδουλεμένη και λίγο μεγαλύτερη έκδοση αυτού του κειμένου κυκλοφόρησε στο 4ο τεύχος του εξαιρετικού περιοδικού ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΣΤΕΠΑΣ, 10 Μαΐου 2015



11 Φεβρουαρίου 2012

Σεισάχθεια ή Αρμαγεδώνας;





ΣΕΙΣΑΧΘΕΙΑ: «Καὶ ὅλως αἰεὶ τὴν αἰτίαν τῆς στάσεως ἀνάπτει τοῖς πλουσίοις· διὸ καὶ ἐν ἀρχῇ τῆς ἐλεγείας δεδοικέναι φησὶ τήν τε φιλαργυρίαν τήν θ’ ὑπερηφανίαν, ὡς διὰ ταῦτα τῆς  ἔχθρας ἐνεστώσης. Κύριος δὲ γενόμενος τῶν πραγμάτων Σόλων τόν τε δῆμον ἠλευθέρωσε καὶ ἐν τῷ παρόντι καὶ εἰς τὸ μέλλον, κωλύσας δανείζειν ἐπὶ τοῖς σώμασιν, καὶ νόμους ἔθηκε καὶ χρεῶν ἀποκοπὰς ἐποίησε, καὶ τῶν ἰδίων καὶ τῶν δημοσίων, ἃς σεισάχθειαν καλοῦσιν, ὡς ἀποσεισάμενοι τὸ βάρος» (Αριστοτέλης, Αθηναίων Πολιτεία).

 ή: διαζευκτικός-διαχωριστικός σύνδεσμος.
ΑΡΜΑΓΕΔΩΝΑΣ: «Βιβλικός προφητικός  τόπος ή κατάσταση πολεμικού πεδίου διεξαγωγής ολέθριων  συγκρούσεων».



Σημ HS. Ούτε «Μνημόνιο ή Χρεοκοπία», ούτε «Ευρώ ή Δραχμή», ούτε «Μέσα ή έξω από την Ευροζώνη»!  Ούτε απλώς διαγραφή των χρεών, ιδιωτών και κρατών. Ακύρωση και απαγόρευση όλων των «μαγειρεμάτων» του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος, από τα «subprimes» έως τις «securizations» κι από τα «cds» έως τις «off-shore» εταιρείες... 

ΣΕΙΣΑΧΘΕΙΑ ή ΑΡΜΑΓΕΔΩΝΑΣ, είναι σήμερα το δίλημμα που αντιμετωπίζει, όχι μόνο η Ελλάδα αλλά η Ευρώπη, η Δύση και μαζί τους ο κόσμος όλος.




10 Φεβρουαρίου 2012

06 Φεβρουαρίου 2012

Να γίνει, λοιπόν, της Αλταμίρας!


«Μιλούν για “άνθρωπο των σπηλαίων” χωρίς ποτέ να ρίξουν μια ματιά εκεί ακριβώς που παραπέμπει αυτός ο χαρακτηρισμός. Έτσι, κατατρίβονται με όλα όσα υποτίθεται πως έκανε ο άνθρωπος των σπηλαίων, εκτός από εκείνο που πράγματι έκανε μέσα στα σπήλαια και για το οποίο έχουμε πραγματικά και ορατά δεδομένα. Βέβαια τα δεδομένα αυτά είναι λιγοστά, όπως συμβαίνει με όλα τα τεκμήρια της προϊστορικής εποχής, αλλά έχουν να κάνουν με τον πραγματικό και όχι με τον φανταστικό ροπαλοφόρο άνθρωπο των σπηλαίων. Εάν θέλουμε λοιπόν να μην υποτιμάμε την πραγματικότητα, οφείλουμε πολύ απλά να κοιτάξουμε κατάματα αυτά τα πραγματικά τεκμήρια και όχι να τα προσπερνάμε για χάρη φανταστικών επινοήσεων. […]

Όποιος θυμάται τα εφηβικά του χρόνια, δεν θα δυσκολευτεί να νιώσει πώς είναι όταν ένα αγόρι τρυπώνει, όπως ο Πίτερ Παν, κάτω από τις ρίζες όλων των δέντρων και προχωράει ολοένα και βαθύτερα ώσπου να φτάσει σ’ αυτό που ο Γουίλιαμ Μόρρις αποκαλούσε “οι ρίζες των βουνών”. Ας υποθέσουμε τώρα, ότι κάποιος με τον ίδιο απλό κι αμόλυντο ρεαλισμό που χαρακτηρίζει την παιδική ηλικία, κάνει ετούτο το ταξίδι ίσαμε το τέλος του∙ όχι ψάχνοντας να βγάλει κάτι από εκεί, ούτε για να κάνει φιγούρα από τις στήλες κανενός περιοδικού, μα απλά και μόνο γι’ αυτό που ίσως θα δει εκεί. Κι αυτό που επιτέλους βλέπει, είναι μια σπηλιά τόσο μακριά από το φως της μέρας όσο κι η σπηλιά του Ποσειδώνα, που λένε πως είναι κάτω από το πυθμένα της θάλασσας. Ανάβει ένα πυρσό και ξάφνου αυτή η μυστική πέτρινη αίθουσα φωτίζεται έπειτα από μια νύχτα που βάστηξε αμέτρητους αιώνες∙ κι ευθύς αποκαλύπτονται, πάνω στα τοιχώματά της, φαρδιά και ακανόνιστα περιγράμματα με διάφορους χρωματισμούς. Ακολουθεί με το βλέμμα του τις παράξενες γραμμές και ξάφνου καταλαβαίνει πως είναι δουλειά ανθρώπινου χεριού. Είναι σχέδια και ζωγραφιές ζώων, και φτιάχτηκαν όχι απλώς από άνθρωπο αλλά από αληθινό καλλιτέχνη! 

Με όλους τους περιορισμούς που ίσως έχουν σαν πρωτόγονα σχέδια, αποκαλύπτουν την ίδια αγάπη για τις μεγάλες, δυναμικές κι ελεύθερες κυματιστές γραμμές που δονεί κάθε άνθρωπο που ζωγραφίζει, ή που έχει δοκιμάσει να ζωγραφίσει, και για την οποία κανένας καλλιτέχνης δεν δέχεται την παραμικρή υπόδειξη από οποιονδήποτε επιστήμονα. Φανερώνουν το πειραματικό και περιπετειώδες πνεύμα του καλλιτέχνη, ένα πνεύμα που δεν αποφεύγει, αλλά προσπαθεί και παλεύει τα δύσκολα πράγματα − όπως το να ζωγραφίσει ένα ελάφι τη στιγμή που στρίβει το κεφάλι του και κοιτάζει προς την ουρά του με αυτή τη χαριτωμένη κίνηση, που βλέπουμε πολύ συχνά στα άλογα και που πολλοί σημερινοί ζωγράφοι ζώων δυσκολεύονται ν’ αποδώσουν με τόσην ομορφιά. Σε αυτήν και σε άλλες είκοσι λεπτομέρειες της ζωγραφιάς είναι ξεκάθαρο πως έχουμε να κάνουμε μ’ ένα καλλιτέχνη, ο οποίος παρατήρησε τα ζώα με έντονο ενδιαφέρον και μάλλον με χαρά∙ δηλαδή, όχι απλώς ως καλλιτέχνης αλλά και σαν φυσιοδίφης − σαν ένας πραγματικά φυσικός φυσιοδίφης. […] 

Ο άνθρωπος που διακρίνουμε πίσω από τις τοιχογραφίες των σπηλαίων, είναι ολοκληρωτικά ανθρώπινος και δεν έχει καμιά απολύτως σχέση με τον “υπάνθρωπο”, που υποδεικνύουν οι αφαιρέσεις της εκλαϊκευμένης επιστήμης. Όταν οι μυθιστοριογράφοι, οι παιδαγωγοί και οι ψυχολόγοι κάθε είδους μιλούν για τον άνθρωπο των σπηλαίων, δεν έχουν ποτέ κατά νου αυτό που πραγματικά έκανε μέσα στις σπηλιές του. Όταν για παράδειγμα ο ρεαλιστής συγγραφέας ερωτικών μυθιστορημάτων γράφει: “Τα εγκεφαλικά κύτταρα του προικισμένου βαρόνου Ντάγκμαρ άρπαξαν φωτιά καθώς ένιωσε το πάθος του ανθρώπου των σπηλαίων να ξυπνάει μέσα του”, οι αναγνώστες του δεν περιμένουν βέβαια ότι εννοεί, πως ο βαρόνος Ντάγκμαρ θα πεταχτεί όρθιος και θα τρέξει να ζωγραφίσει βουβάλια στην αίθουσα ζωγραφικής του πύργου του. Κι όταν ο ψυχαναλυτής λέει στον ασθενή του: “Το υποσυνείδητό σας ταλαιπωρείται από απωθημένα πρωτόγονα ένστικτα”, δεν θέλει να του πει ότι απωθεί την παρόρμηση να ζωγραφίσει με τέμπερες, ή να μελετήσει προσεκτικά πώς στέκονται οι βίσωνες όταν γυρίζουν τα κεφάλια τους για να κοιτάξουν προς τα πίσω. Κι όμως, εκείνο που σίγουρα ξέρουμε από τα απτά τεκμήρια, είναι πως ο άνθρωπος των σπηλαίων ζωγράφιζε και μάλιστα μελετούσε άριστα τα θέματά του − ενώ δεν έχουμε κανένα απολύτως τεκμήριο ότι αυτό που τον χαρακτήριζε ήταν η ωμή βία και η αμείλικτη βαναυσότητα. Κοντολογίς, ο άνθρωπος των σπηλαίων που συνήθως μας παρουσιάζουν, είναι απλώς μια μυθοπλασία ή μάλλον μια μουτζούρα∙ γιατί οι μύθοι έχουν τουλάχιστον κάποια φαντασιακή προσέγγιση της αλήθειας […]

Για να δούμε τον άνθρωπο όπως είναι, είναι και πάλι απαραίτητο να μην ξεχνάμε πως μόνο η απλότητα μπορεί να ξεκαθαρίσει την ομίχλη που έχουν συσσωρεύσει πάνω μας οι σοφιστείες. Και η απλούστερη αλήθεια για τον άνθρωπο είναι, πως πρόκειται για ένα πολύ παράξενο ον, μάλλον το πιο παράξενο απ’ όλα πάνω στη γη. […] Πλεονεκτεί και την ίδια στιγμή μειονεκτεί τρομερά. Δεν μπορεί να νιώσει καλά στο ίδιο του το πετσί, δεν μπορεί να εμπιστευτεί τα ένστικτά του, και είναι την ίδια στιγμή εκπληκτικά δημιουργικός και ανάπηρος. Τυλίγει το σώμα του με τεχνητές λουρίδες, που τις λέει ρούχα και βαστιέται από κάτι τεχνητά δεκανίκια που τα λέει έπιπλα. Το μυαλό του είναι ταυτόχρονα απίστευτα ελεύθερο και τρομερά περιορισμένο. […]

Μπορούμε να δεχτούμε τον άνθρωπο ως γεγονός μόνον εφόσον μας ικανοποιούν τα γεγονότα που δεν έχουν εξήγηση. Μπορούμε να τον δεχτούμε σαν ένα ζώο μόνο εάν δεχόμαστε πως ζούμε ανάμεσα σε μυθικά ζώα. Αν όμως θέλουμε μια αυστηρά λογική εξήγηση, μια αιτιακή ακολουθία γεγονότων και μια αναγκαιότητα για να εξηγήσουμε την εμφάνιση του ανθρώπου στη γη, τότε, για να τον δούμε σαν ένα συνηθισμένο πλάσμα, δεν γίνεται να σκεφτούμε παρά ότι ξεπήδησε μες από ένα πρελούδιο κι ένα κρεσέντο από συνεχόμενα θαύματα καταμεσής μιας θύελλας που τράνταξε συθέμελα το σύμπαν! […]

Άλλωστε η χαραυγή της ιστορίας αποκαλύπτει μια ήδη πολιτισμένη ανθρωπότητα. Ίσως μάλιστα ν’ αποκαλύπτει έναν ήδη αρχαίο πολιτισμό. […] Ταυτίζουν την προϊστορία με τη βαρβαρότητα. Σύμφωνα όμως με τα γραπτά τεκμήρια που έχουμε στα χέρια μας, η βαρβαρότητα και ο πολιτισμός δεν ήταν διαδοχικά στάδια σε μια προοδευτική πορεία της ανθρωπότητας. Ήταν καταστάσεις που συνυπήρξαν και εξακολουθούν να συνυπάρχουν. Υπήρχαν και τότε πολιτισμοί, όπως υπάρχουν και σήμερα. Υπήρχαν και τότε βαρβαρότητες όπως υπάρχουν και σήμερα. Και δεν υπάρχει η παραμικρή ένδειξη, ότι οι πρωτόγονες φυλές κυβερνούνταν από έναν αρχηγό-τύραννο, ότι η κυβέρνησή τους ήταν τυραννική! 

[…] Το μοντέρνο παραμύθι, που λέει ότι ο δυνατότερος κυβερνούσε χάρη στη μυική του μάζα, είναι απλώς ένα παραμύθι όπως αυτό με τους Εκατόγχειρες. Ακόμα και τον πιο δυνατό άνθρωπο του κόσμου, είκοσι άντρες μπορούν να τον ρίξουν κάτω σε κάθε κοινωνία, πρωτόγονη, αρχαία ή σημερινή. Φυσικά οι άνθρωποι μπορεί να θαυμάζουν, με μια ρομαντική και ποιητική έννοια, έναν πάρα πολύ δυνατό άντρα, όπως ακριβώς θαυμάζουν, με μια μυστικιστική και ηθική έννοια, τον πιο αγνό ή τον πιο σοφό άνθρωπο. Όμως η υποταγή στις ορέξεις ενός τυράννου είναι κάτι διαφορετικό κι έχει να κάνει με κοινωνίες που έχουν ήδη γεράσει, όχι με νεαρές κοινωνίες. […] 

Αυτό πάντως που γνωρίζουμε αποδεδειγμένα από την ιστορία, είναι πως η τυραννία προέρχεται συνήθως από την παρακμή άκρως δημοκρατικών κοινωνιών. Πράγματι, μπορούμε να πούμε ότι ο δεσποτισμός είναι μια εξαντλημένη δημοκρατία. Καθώς η εξάντληση των δυνάμεών της κατατρώει μια κοινότητα, οι πολίτες της χάνουν την επαγρύπνηση που απαιτεί η ελευθερία και προτιμούν να οπλίσουν ένα μόνο φρουρό, για να φυλάει την πόλη ενώ αυτοί κοιμούνται. […]

Είναι πολύ πιο πιθανό λοιπόν, η πρωτόγονη κοινωνία να ήταν μια εντελώς δημοκρατική κοινωνία. Μέχρι τις μέρες μας άλλωστε οι σχετικά απλές αγροτικές κοινότητες είναι μακράν οι δημοκρατικότερες κοινωνίες. Η δημοκρατία πάντοτε συγκρούεται με την πολυπλοκότητα του πολιτισμού. Μπορεί κανείς να πει, αν θέλει, πως η δημοκρατία είναι εχθρός του πολύπλοκου πολιτισμού μας, αλλά δεν πρέπει να ξεχνάει πως πολλοί από εμάς προτιμάμε τη δημοκρατία από αυτόν τον πολιτισμό, δηλαδή προτιμάμε τη δημοκρατία από την πολυπλοκότητα. Ανέκαθεν εκείνοι που αυτοδιαχειρίζονταν αληθινά τη μοίρα τους ήταν οι αγρότες, που καλλιεργούσαν τη γη τους ισότιμα και συναντιούνταν για να συναποφασίσουν στην πλατεία του χωριού τους. Το πιο πιθανό δεν είναι λοιπόν να κυβερνούνταν με αυτό τον τρόπο οι ακόμα πιο απλοί πρωτόγονοι άνθρωποι; […]».

G.K. Chesterton, The Everlasting Man (1925)
 * υπό έκδοση στα ελληνικά



Σημ.  H.S. Έχουμε αναφερθεί ξανά στη συστηματική δυσφήμιση των καταβολών του ανθρώπου από τον αστικό-νεωτερικό λόγο, δυσφήμιση την οποία καταγγέλει εδώ και ο Γκίλμπερτ Κιθ Τσέστερτον. Ίσως ν’ αναρωτηθούν κάποιοι αναγνώστες μας το λόγο που επιμένουμε σε αυτό το θέμα. Εξηγούμαστε.
Το θέμα δεν είναι μια άνευ όρων υπεράσπιση του ανθρώπινου παρελθόντος απέναντι στην πραγματικά καταιγιστική κατασυκοφάντησή του από τη νεωτερικότητα. Το θέμα είναι η στενή και άρρηκτη σχέση αυτής της κατασυκοφάντησης με την επικράτηση (σε όλο το πολιτικό φάσμα) της ωφελιμιστικής ιδεολογίας, η οποία −προς χάριν του κυρίαρχου συστήματος− βλέπει τον άνθρωπο σαν ένα ον ριζικά καθορισμένο από τη «φυσική σπάνη», κατακυριευμένο από ακόρεστη πείνα και ά-λογα ένστικτα. Ίσως ορισμένοι δυσκολεύονται να το κατανοήσουν αυτό. Μπορεί να πέφτει και ολίγον τι «απλουστευτικό» για τα υπερλεπτεπίλεπτα διανοητικά τους γούστα.
Ωστόσο, για εμάς, είναι ξεκάθαρο πως τούτη ακριβώς η ωφελιμιστική «ανθρωπολογία» προετοίμασε και σήμερα δικαιολογεί την επικράτηση του τεχνικού πνεύματος εξισώνοντας αυθαίρετα την Τεχνική, όχι μόνο με τον πολιτισμό αλλά με την ίδια την επιβίωση του ανθρώπινου είδους. Είναι γνωστό λ.χ. το μοντέρνο ιδεολόγημα που θέλει τον άνθρωπο να ξεχωρίζει από τα ζώα ως “homo faber”, δηλαδή από την ικανότητα να φτιάχνει και να χειρίζεται εργαλεία, την οποία υποτίθεται ότι διαθέτει μόνον αυτός (κάτι που διαψεύδεται από πληθώρα τεκμηρίων από το ζωϊκό βασίλειο).
Σε τούτη την ωφελιμιστική «ανθρωπολογία» λοιπόν, στηρίζεται και η ιδέα ότι η κρίση οφείλεται, δήθεν, σε μια «μείωση της παραγωγικότητας» και πως, επομένως, από την κρίση μπορεί να μας βγάλει μόνο μια «αύξηση της παραγωγικότητας»!
Κάθε λογής σαχλαμάρα πρέπει να επιστρατευτεί, δηλαδή, προκειμένου να μην ειπωθεί το ουσιώδες: ότι σε κρίση (και της όποιας παραγωγικότητας, εντέλει!) οδηγεί μόνον ο κοινωνικός κατακερματισμός και η γενικευμένη αλληλοϋπονόμευση.  

Μια σημείωση για να κλεισουμε: Είμαστε βέβαιοι ότι σχεδόν οι πάντες συμφωνούν, πως είναι εντελώς αστεία (αν όχι επί σκοπώ εξαπάτησης) η ιδέα ότι μπορούν να βγάλουν την κοινωνία από την κρίση οι πολιτικοί, οι οικονομολόγοι, οι τεχνοκράτες και γενικότερα οι πολιτικές που την οδήγησαν στην κρίση. Θέλουμε λοιπόν να πιστεύουμε πως, το πιθανότερο είναι ότι οι περισσότεροι θα συμφωνούσαν στο ότι εξίσου αστεία (αν όχι επί σκοπώ εξαπάτησης) είναι και η ιδέα ότι μπορούν να βγάλουν την κοινωνία από την κρίση οι περί του ανθρώπου ιδέες που την οδήγησαν στην κρίση. Αρκεί, ελπίζουμε, να έβλεπαν με ποιο τρόπο αυτές οι ιδέες συνδέονται −κι ακόμα περισσότερο: συνέχουν, προσφέρουν σημεία αναφοράς, προσανατολίζουν, δικαιολογούν και διαμορφώνουν− με τις πολιτικές αυτές. Σε τούτο έχουμε αφιερώσει το μεγαλύτερο ίσως μέρος των εδώ προσπαθειών μας.

05 Φεβρουαρίου 2012

Gûna, Tûnica, Accappatoio, Peignoir, Mantija, Köntös, Gewaad, Szata, Rucho, Haljo, Robe, ΡΟΜΠΑ ΞΕΚΟΥΜΠΩΤΗ






Στις 19 του περασμένου μήνα, το στέλεχος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και μέλος της «Τρόικα», τεχνοκράτης ονόματι Κλάους Μάζουχ, δίνει συνέντευξη Τύπου στο Δουβλίνο σχετικά με το «πλάνο διάσωσης» της Ιρλανδίας. Ξεκινάει με τις γνωστές p.r. χαριτωμενιές, ότι πόσο ενθουσιάστηκε που στον ιρλανδικό Τύπο συζητούνται σε βάθος τα οικονομικά αυτά θέματα και πόσο εντυπωσιάστηκε που τα γνώριζε άριστα μέχρι και ο οδηγός του ταξί, που τον έφερε από το αεροδρόμιο.  Για κακή του τύχη όμως, μεταξύ των δημοσιογράφων ήταν και ο βετεράνος Βίνσεντ Μπράουν, ουδεμία σχέση έχων με τους δικούς μας οσφυοκάμπτες και αποφασισμένος, κάνοντας το αυτονόητο, να τον χορέψει κέλτικα:


«Μήπως ο ταξιτζής σας κ. Μάζουχ σάς είπε πόσο αποσβολωμένος έχει μείνει ο ιρλανδικός λαός  με την απαίτησή σας να πληρώσει δισεκατομμύρια ευρώ σε κατόχους μη-εγγυημένων ομολόγων για χρέη, με τα οποία δεν έχει καμιά σχέση, ούτε και ευθύνη, αλλά μόνο και μόνο για περισώσει ή για να εγγυηθεί την οικονομική φερεγγυότητα κάποιων ευρωπαϊκών τραπεζών; Κι αν ο ταξιτζής σας σάς έκανε αυτή την ερώτηση, ή αν σας την είχε κάνει, τι θα του απαντούσατε;».


Πανικός στο πάνελ των τεχνοκρατών! Ψιλοτραυλίζοντας, η εκ δεξιών του τεχνοκράτη κυρία προσπαθεί να ψαρώσει τον Μπράουν, υποδεικνύοντάς του να κάνει και μια δεύτερη ερώτηση. Ο βετεράνος δεν μασάει και επιμένει να του απαντηθεί πρώτα η ερώτησή του αυτή. Η κυρία, νομίζοντας ότι είναι γάτα, τον ευχαριστεί για την ερώτηση και τον καλεί να περάσει το μικρόφωνο στον επόμενο δημοσιογράφο για άλλη ερώτηση, αλλά χτυπάει τοίχο:

«Υπάρχει μια παράδοση στην ιρλανδέζικη δημοσιογραφία», απαντά ήρεμα ο Μπράουν, «να εμβαθύνουμε στα ζητήματα κι όταν κάποιος δεν απαντάει, εμείς να επιμένουμε. Ελπίζω να τη σεβαστείτε κι εδώ. Απαντήστε λοιπόν στην ερώτησή μου!».


Τι να κάνει ο τεχνοκράτης; Αυτό που έχει μάθει να κάνει: να κρυφτεί πίσω από ένα ανθυπομειδίαμα και να καμωθεί πως απαντάει. Μασώντας κι ανακατεύοντας τα λόγια του, με παρόμοια διασπαστικές χειρονομίες αραδιάζει κάτι ασυνάρτητα περί «δύσκολων αποφάσεων», «σύνθετων προβλημάτων», «τραπεζικής πίστης», «ισορροπίας του συστήματος» και «κατανόησης» για να καταλήξει στο dictatum: «Ήταν μια δύσκολη απόφαση αλλά αυτή η απόφαση έχει παρθεί»!



Φυσικά ο Μπράουν δεν ψαρώνει: 

«Δεν απαντήσατε την ερώτησή μου! Μας ζητάτε κάτι που δεν έχει καμιά σχέση με την ευημερία του ιρλανδικού λαού, ζητάτε να πληρώσουμε χρέη φαληριμένων τραπεζών για τα οποία δεν ευθυνόμαστε, ζητάτε και μας απειλείτε να πληρώσουμε δισεκατομμύρια ευρώ μη-εγγυημένων ομολόγων μόνο και μόνο για χάρη ευρωπαϊκών τραπεζών. Επεμβαίνετε σ’ αυτή τη χώρα και προξενείτε τεράστια καταστροφή. Πώς εξηγείτε αυτή την κατάσταση στον ταξιτζή σας;».


Η ρόμπα δεν έχει άλλα κουμπιά…

04 Φεβρουαρίου 2012

Κρίσεις πανικού

The Wall Street Journal | Middle East :

U.S. fears Iran's links to al Qaeda



Σημ. του H.S. Το άρθρο δημοσιεύτηκε χτες, Παρασκευή, 3/2/2012. Δεν θυμάμαι και πολύ καλά, αλλά νομίζω πως κάτι είχε γίνει την προηγούμενη φορά που υπήρξαν παρόμοιοι φόβοι για άλλη χώρα... Τα έχει αυτά η εφεύρεση της ευτυχίας. 


03 Φεβρουαρίου 2012

Dirty dam dead





Ο Mike Kelley μουσικός, εικαστικός καλλιτέχνης* πέθανε στα 57 του, την Τρίτη στο Λος Άντζελες.
Λένε πως αυτοκτόνησε. Είναι πολύ πιθανό. Γεννήθηκε στο Detroit τον Οκτώβριο του '54.
Το μακρινό, ωστόσο θλιβερό γεγονός, μας δίνει την ευκαιρία για κάποιες εμβόλιμες αναφορές, και την παράθεση πηγών, σχετικά με την τέχνη που ριζώνει στα λαϊκά στρώματα δίχως να τα πνίγει.
Μια τέτοια περίπτωση ήταν και η τέχνη του M. Kelley της οποίας κεντρικό ζήτημα ήταν η αποστροφή, η δυσφορία αλλά και οι παρανοήσεις που δημιουργεί ο μαζικό-καταναλωτικός μας κόσμος.

*[Μεταξύ πολλών άλλων δραστηριοτήτων, ένα όχι και τόσο βραχύβιο αλλά ακριβοθώρητο μουσικό συγκρότημα που συμμετείχε ήταν από την γενέτηρά του, οι  Destroy All Monsters. Φοβεροί! Δίπλα τους έπαιξαν οι καλύτεροι της καλύτερης σκηνής που ανέδειξε το πανκ .]

01 Φεβρουαρίου 2012

Καλό Μήνα! (δίχως παραισθήσεις)



No hay banda
There is no band!
Il n'est pas de orquestra!
This is all... a tape-recording.
No hay banda! and yet we hear a band.
If we want to hear a clarinette... listen...
Un trombon "à coulisse".
Un trombon "con sordina".
Sient le son du trombon in sourdine.
Hear le son... and mute it... drop it...
It's all recorded.
No hay banda!
It's all a tape.
Il n'est pas de orquestra.
It is... an illusion.
Listen...

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Follow by Email

Ταγοί (ήτοι οδηγοί, αγγλ. tags)

1000 ρέγγες 1789 1900 190cm 1917 1940 1955 1965 1968 1980 2008 Αδάμ Κέρτις/Adam Curtis Αδάμ Σμιθ/Adam Smith Αιδ. Μπίλι/Rev Billy Αιμίλιος Μπενβενίστ/Emile Beneveniste Αιμίλιος Ντυρκέμ/Emile Durkheim Αιμίλιος Σιοράν/Emil Cioran Αισχύλος Άκης Πάνου Ακρόπολη Αλαίν Καγιέ/Alain Caillé Άλαν Τιούρινγκ/Alan Turing Άλασνταιρ Μακιντάιρ/Alasdair MacIntyre Αλβέρτος Αϊνστάιν/Albert Einstein Αλβέρτος Καβαλκάντι/Alberto Cavalcanti Αλβέρτος Καμύ/Albert Camus Αλβέρτος Σπέερ/Albert Speer Αλβέρτος Φίνεϊ/Albert Finney Άλδος Χάξλεϊ/Aldus Haxley Αλέξανδρος Κοζέβ/Alexandre Kojève Αλέξανδρος Μπέρκμαν/Александр Беркман Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης Αλέξανδρος Πούσκιν/Александр Пушкин Αλέξανδρος Σμέμαν/Александр Шмеман Αλέξανδρος Σοκούροφ/Алекса́ндр Соку́ров Αλέξανδρος Τομπάζης Αλέξανδρος Τρόκκι/Alexander Trocchi Αλέξης Ασλάνογλου Αλέξης ντε Τοκβίλ/Alexis deTocqueville αλήθεια Αληthεια αλλοτρίωση Αλταμίρα αμνησία Αναξίμανδρος ανάπτυξη αναρχισμός Ανδρέας Εμπειρίκος Ανδρέας Κερτέζ/André Kertész Ανδρέας Ορλεάν/André Orléan Ανδρέας Παπανδρέου ανθρώπινα πιράνχας ανθρωποποίηση Άννα Άρεντ/Hannah Arendt Άννα Κοκκίνου Άννα Κρούγκερ/Ann Krueger Άνσελμος Γιάπε/Anselm Jappe Αντίνοος Άντυ Γουώρχολ/Andy Warhol Αντώνης Κουτρουμπής Αντώνιος Νέγκρι/Toni Negri Αντώνιος ντε Σαιντ-Εξυπερύ/Antoine de Saint-Exupéry Αποκάλυψη Απόστολος Παύλος Άρβο Περτ/Arvo Pärt Αργυριάδης-Καλούμενος-Μπάτσης Άρης Αλεξάνδρου Άρης Κωνσταντινίδης Άρης Μπερλής Αρθούρος Λένινγκ/Arthur Lehning Αρθούρος Σοπενχάουερ/Arthur Schopenhauer Αρθούρος Τζένσεν/Arthur Jensen Αριστερά Αριστοτέλης Αρμαγεδώνας Αρμάνδος Μέλβιλ/Herman Melville Άσγκερ Γιόρν/Asger Jorn Ασφαλιστικό Άυν Ραντ/Ayn Rand αυτοπεριστρεφόμενοι διανοούμενοι αυτοπεριστροφή Αφρική Βαβυλώνα Βαγγέλης Αρτέμης Βαλεντίνος Βολόσινοφ/Валенти́н Воло́шинов Βάλτερ Μπένγιαμιν/Walter Benjamin Βανς Πάκαρντ/Vance Packard Βασίλης Ηλιακόπουλος Βασίλης Καραποστόλης Βενσάν Ντεκόμπ/Vincent Descombes Βερνάρδος Μάντεβιλ/Bernard Mandeville Βέρνερ Χέρτσογκ/Werner Herzog Βερολίνο βία Βικέντιος Μπράουν/Vincent Browne Βίκτωρ Μπούλλα/Виктор Буллаa Βίκτωρ Ουγκώ/Victor Hugo Βίκτωρ Σερζ/Ви́ктор Киба́льчич Βίκτωρ Σκλόφκσι/Ви́ктор Шкло́вский Βίκτωρ Φρανκλ/Victor Frankl Βίλεμ Φλούσερ/Vilem Flusser Βίνφριντ Γκ. Ζέμπαλντ/Wienfried G. Sebald βιοτεχνολογία Βλαδίμιρος Λένιν/Влади́мир Ле́нин Βλαδίμιρος Μαγιακόφκι/Влади́мир Маяко́вский βοηθήματα μνήμης Γαλαρίες Γαλλία Γεράρδος Νταβί/Gerard Davy Γεράσιμος Λυκιαρδόπουλος Γερμανία Γεώργιος Αγκάμπεν/Giorgio Agamben Γεώργιος Ζίμελ/Georg Simmel Γεώργιος Λ. Μπόρχες/Jorge L. Borges Γεώργιος Λίγκετι/György Ligeti Γεώργιος Λούκατς/György Lukács Γεώργιος Μπατάιγ/Georges Bataille Γεώργιος Όργουελ/George Orwell Γεώργιος Στάινερ/George Steiner Γεώργιος Χάμπερμας/Jurgen Habermas Γιάννηδες Γιάννης Γρηγοριάδης Γιάννης Ισιδώρου Γιάννης Κάτρης Γιάννης Πεδιώτης Γιάννης Ρίτσος Γιάννης Σκαρίμπας Γιάννης Τσέγκος γιορτή Γιώργος Γαϊτάνος Γιώργος Μακρής Γιώργος Νικολαΐδης Γιώργος Σεφέρης Γιώργος Χαντζής Γκ. Κ. Τσέστερτον/G.K. Chesterton Γκετζ Άλυ/Götz Aly Γκι Αμπέιγ/Guy Abeille Γκουίντο Καβαλκάντι/Guido Cavalcanti Γκυ Ντεμπόρ/Guy Debord Γκύντερ Άντερς/Günther Anders γλώσσα Γουάλας Στήβενς/Wallace Stevens Γουδή Γουλιέλμος Ήγγλετον/William Eggleton Γουλιέλμος Μπάροους/William Burroughs Γουλιέλμος Σαίξπηρ/William Shakespeare Γουλιέλμος Χηρστ/William Hearst Γούντι Άλλεν/Woody Allen Γρηγόρης Βαλτινός Δαβίδ Λυντς/David Lynch Δαβίδ Μπομ/David Bohm Δαβίδ Ρικάρντο/David Ricardo Δαβίδ Χιούμ/David Hume Δανία του Βορρά Δανία του Νότου Δελφοί Δέσποινα Ζευκιλή Δημήτρης Δημητριάδης Δημήτρης Καραγιάννης Δημήτριος Πρίγκοφ/Дми́трий При́гов Δημήτρις Βεργέτης δημιουργικότητα Διεθνής δικαιοσύνη δοκιμασίες Δουβλίνο Δραπετσώνα δυσφορία Έ. Λ. Μάστερς / Ε. L. Masters Ε.Ε. Κάμινγκς/E.E. Cummings Ε.Χ. Γονατάς Εδουάρδος Βιλ/Edouard Will εικονική δημόσια σφαίρα εικονογραφημένα κείμενα εκπομπές Ελένη Κέλλερ/Helen Keller Ελένη Μπέλλου Ελευθερία Ελευθεριακός Ελισάβετ Άνσκομπ/Elizabeth Anscombe Έμιλυ Ντίκινσον/Emily Dickinson Εμμανουήλ Ζάχος Παπαζαχαρίου Εμμανουήλ Καντ/Emmanuel Kant Εμμανουήλ Λεβινάς/Emmanuel Levinas Εμμανουήλ Μουνιέ/Emmanuel Mounier εξατομίκευση εξέγερση εξουσία επανάσταση επαναστατικός χαρτοπολτός επιβίωση επιστήμη εργασία ερείπια Ερνέστος Γιούνγκερ/Ernst Junger Ερνέστος Γκέλνερ/Ernest Gellner Ερνέστος Κασσίρερ/Ernst Cassirer Ερνέστος Μπλοχ/Ernst Bloch Ερρίκος Γκουγκενχάιμ/Harry Guggenheim Ερρίκος Λεφέβρ/Henri Lefebre Ερρίκος Μισώ/Henry Michaux Ερρίκος Ντεμπριγιώ/Henry Debrillaut Ερρίκος Σατί/Eric Satie Ερρίκος Φράνκφουρτ/Harry Frankfurt Ερρίκος Χομπσμπάουμ/Eric Hobsbaum ΕΣΣΔ Ευγένιος Αρανίτσης Ευγένιος Ενρικέζ/Eugène Enriquez Ευγένιος Ζαμιάτιν/Евге́ний Замя́тинn ευθύνη ευρωπαϊκή προοπτική ευτυχία Ζάχα Χαντίντ/Zahā Ḥadīd Ζερμαίν Γκρηρ/Germaine Greer Ζήσης Κοτιώνης Ζήσης Σαρίκας Ζορ Βον/Zohr Vaughan ζωή ηθική Ηλίας Κανέττι/Elias Canetti ΗΠΑ Θανάσης Σβώλος θέαμα Θένια Κουτρουμπή Θεόδωρος Αντόρνο/Theodor Adorno Θεόδωρος Ντοστογιέφσκι/Фёдор Достоевский Θεόδωρος Ρόζακ/Theodore Roszak Θεός Θεοφάνης Μελάς θλίψη Θόδωρος Ζιάκας Θουκυδίδης Θωμάς Ιμπάνιεθ/Tomás Ibáñez Θωμάς Πίντσον/ Thomas Pynchon Θωμάς Ράιντ/Thomas Reid Θωμάς Χομπς/Thomas Hobbes Ι.-Π. Βουαγιέ/Jean-Pierre Voyer Ι.-Π. Ντιτέιγ/Jean Pierre Duteuil Ιάκωβος Α. Γκόλντστοουν/Jack A. Goldstone Ιάκωβος Ελλύλ/Jacques Ellul Ιάκωβος Λακάν/Jacques Lacan Ιάκωβος Μπάλντουιν/James Baldwin Ιάκωβος Μπουβερές/Jacques Bouveresse Ιάκωβος Ντεριντά/Jacques Derrida Ιάκωβος Πρεβέρ/Jacques Prévert Ιάκωβος Σαπίρ/Jacques Sapir Ιάκωβος Φρέιζερ/James Frazer Ίγγα Κρεστενσεν/Inger Christensen ιδεολογία ιδρύματα τέχνης Ιερεμίας Μπένθαμ/Jeremy Bentham ικέτες και ξένιοι Ιουλία Κρίστεβα/Julia Cristeva Ιουλιανός ντε Λα Μετρί/ Julien de La Mettrie Ιούλιος Ντελέζ/Gilles Deleuze Ιούλιος Ντωβέ/Gilles Dauvé Ισαάκ Μπ. Σίνγκερ/Isaac B. Singer Ισπαχάν ιστορία ισχύς Ιχάμπ Χασσάν/Ihab Hassan Ιωάννα Μορώ/Jeanne Moreau Ιωάννα Τσιβάκου Ιωάννης Βίβες/Juan Vives Ιωάννης Γκριμονπρέ/Johan Grimonprez Ιωάννης Ιτάρ/Jean Itard Ιωάννης Κ. Γκαλμπρέιθ/John K. Galbraith Ιωάννης Λοκ/John Locke Ιωάννης Μ. Εντσενσμπέργκερ/Hans M. Enzensberger Ιωάννης Μ. Κούτσι/John M. Coetzee Ιωάννης Παβλόφ/Ива́н Па́влов Ιωάννης Ρ. Σάουλ/John R. Saul Ιωάννης Ρωλς/John Rawls Ιωάννης Σερλ/John Searle Ιωάννης Στ. Μιλλ/John St. Mill Ιωάννης Στάινμπεκ/John Steinbeck Ιωάννης Τουργκένιεφ/Иван Тургенев Ιωάννης Φ. Κέννεντυ Ιωάννης Φόουλς/John Fowles Ιωάννης Χάκινγκ/Ian Hacking Ιωάννης Χιούστον/John Houston Ιωάννης Χουιζίνγκα/Johan Huizinga Ιωάννης-Ιάκωβος Ρουσσό/Jean-Jacques Rousseau Ιωάννης-Λουκάς Γκοντάρ/Jean Luc Godard Ιωάννης-Παύλος Σαρτρ/Jean-Paul Sartre Ιωάννης-Πέτρος Βερνάν/Jean Pierre Vernant Ιωσήφ Μπλοχ/Joseph Bloch Ιωσήφ Ντίτζγκεν/Josef Dietzgen Ιωσήφ Στάλιν/Ио́сиф Ста́лин Κ.Π. Καβάφης Κ.Σ. Λιούις/C.S. Lewis Κάθλην Ρέιν/Kathleen Raine καλλιτέχνες Καλοκαίρι Κάρελ Φουνκ/Karel Funk Κάρεν Κίλιμνικ/Karen Kilimnik Κάρολος Γκέοργκ Μπύχνερ/Karl Georg Büchner Κάρολος Δαρβίνος/Charles Darwin Κάρολος Κορς/Karl Korsch Κάρολος Κράους/Karl Kraus Κάρολος Μαρξ/Karl Marx Κάρολος Μπουκόφσκι/Charles Bukowski Κάρολος Μπωντλέρ/Charles Baudeilaire Κάρολος Ντέιβενπορτ/Charles Davenport Κάρολος Πεγκί/Charles Péguy Κάρολος Πολάνυι/Karl Polanyi Κάρολος Ράιτ Μιλλς/Charles Wright Mills Κάρολος Σ. Περς/Charles S. Peirce Κάρολος Τέιλορ/Charles Taylor Κάρολος Φορτ/Charles Fort Κάρολος Φουριέ/Charles Fourier Καρτέσιος/Descartes Καταστασιακή Διεθνής/Internationale Situationniste καταστασιακοί/situationnistes καταστροφή Κατερίνα Ηλιοπούλου Κέβιν Κέλι/Kevin Kelly Κένεθ Γκέργκεν/Kenneth Gergen κενό κεφαλαιοκρατία Κλαίρη Οζιάς/Claire Auzias Κλάους Κάρστενσον/Claus Carstensen Κλαύδιος Λεβί-Στρώς/Claude Lévi-Strauss Κομμούνα κομμουνισμός Κόνσταντ/Constant Niewenhuys Κορνήλιος Καστοριάδης κορπορατισμός Κουρτ Βάιλ/Kurt Weil Κουρτ Σβίττερς/Kurt Schwitters κράτος κρίσεις πανικού κρίση Κριστιάν Ντελακαμπάιν/Christiane Delacampaigne Κροστάνδη κυριαρχία Κωνσταντίνος Καραμανλής Κωνσταντίνος Ματσούκας Κωνσταντίνος Μίχος Κώστας Βάρναλης Κώστας Δεσποινιάδης Κώστας Κολημένος Κώστας Παπαϊωάννου Κώστας Χριστοδούλου Κωστής Βελόνης Κωστής Παπαγιώργης Λάζαρος Αρσενίου Λάκι Λουτσιάνο/Lucky Luciano Λάμπρος Κωνσταντάρας Λάο Τσε/老子 Λαρς φον Τρίερ/Lars von Trier λενινισμός Λέσχη της Ρώμης Λέσχη Φιλελεύθερης Ανάγνωσης Λέων Βαλράς/Léon Walras Λέων Σεστώφ/Лев Шесто́в Λέων Τρότσκι/Лев Тро́цкий λογική λογοκρισία Λόγος λογοτεχνία Λονδίνο Λόρδος Μπάϋρον/Lord Byron Λουδοβίκος Αλτουσέρ/Louis Althusser Λουδοβίκος Αραγκόν/Louis Aragon Λουδοβίκος Βιτγκενστάιν/Ludwig Wittgenstein Λουδοβίκος Μαλ/Louis Mal Λουδοβίκος Μάμφορντ/Lewis Mumford Λουδοβίκος Μπουνιουέλ/Louis Buñuel Λουδοβίκος ντε Σαιν Ζυστ/Louis de Saint Juste Λουδοβίκος Ντυμόν/Louis Dumont Λουκιανός Μαλζόν/Lucien Malson Λουσίντα και Ντέιβις Μάτλοκ/L & D Matlock Λυγκέας Λωτρεαμόν/Lautréamont μαγεία Μάης '68 Μάκης Μηλάτος Μάλκολμ Λόουρι/Malcolm Lowry Μάλκολμ Χ/Malcolm X μανιφέστα Μανόλης Λαμπρίδης Μανώλης Αναγνωστάκης Μαξ Βέμπερ/Max Weber Μαξ Ήστμαν/Max Eastman Μαξ Μπένετ/Max Bennet Μαργαρίτα Πέρλοφ/Marjorie Perloff Μαργαρίτα Ρόουλινγκ/Marjorie Rowling Μάρθα Γκέλχορν/Martha Gellhorn Μαρία ντε Ενζέλ/Marie de Hennezel Μαρίνα Τσβετάγιεβα/Мари́на Цвета́ева Μάρκελος Μαριέν/Marcel Mariën Μάρκελος Μως/Marcel Mauss Μάρκελος Ντυσάν/Marcel Duchamp Μάρσαλ Σάλινς/Marshall Sahlins Μαρτίνος Μπούμπερ/Martin Buber Μαρτίνος Χάιντεγγερ/Martin Heidegger Μέγας Κάρολος μελαγχολία Μεσαίωνας μεταμοντέρνο μεταμορφωτική δύναμη μηδέν μηδενισμός Μηνάς Εμμανουήλ Μίλτος Σαχτούρης Μίλτων Φρίντμαν/Milton Friedmann Μιράντα Τερζοπούλου Μιριέλ Μπαρμπερί/Muriel Barbery Μιχαήλ Αλιετά/Michel Aglietta Μιχαήλ Κέλυ/Mike Kelley Μιχαήλ Λέβι/Michael Loewy Μιχαήλ Μπακούνιν/Михаил Бакунин Μιχαήλ Μπαχτίν/Михаи́л Бахти́н Μιχαήλ Ουελμπέκ/Michel Houellebecq Μιχαήλ Σερ/Michel Serres Μιχαήλ Τουρνιέ/Michel Tournier Μιχαήλ Φουκώ/Michel Foucault Μιχαήλ Χάρντ/Michael Hardt Μιχαηλάγγελος Αντονιόνι/Michelangelo Antonioni ΜΜΕ Μόμπυ Ντικ μουσική μοφερισμός/mofferism Μπαρούχ Σπινόζα/Baruch Spinoza Μπάρυ Άνσγουωρθ/Barry Unsworth Μπέλα Ταρ/Béla Tarr Μπέρτολντ Μπρεχτ/Bertold Brecht Μπιενάλε Μπίφο Μπεράρντι/Bifo Berardi Μπραντ Μπγιόρκ/Brant Bjork Μπρέτον Γουντς Μώρις Ντρούρι/Maurice Drury Μωρίς Μερλώ-Ποντύ/Maurice Merleau-Ponty Ν.Γ. Πεντζίκης ναζιστοφασισμός Νασρεντίν Χότζας ναυαγοί νεοφιλελευθερισμός Νικόλαος Γκόγκολ/Николай Гоголь Νικόλαος Μακιαβέλλι/Niccolò Machiavelli Νίκος Εγγονόπουλος Νίκος Ζαχαριάδης Νίκος Καρούζος Νίκος Μπελογιάννης Νίκος Σκοπλάκης Νίκος Buccanier Κούρκουλος Νόαμ Τσόμσκι/Noam Chomsky Νόρμπερτ Ελίας/Norbert Elias Νούτσιο Όρντινε/Nuccio Ordine Ντεζιντέριος Έρασμος/Desiderius Erasmus Ντον Ντελίλο/Don Delillo Ντόναλντ Γουίνικοτ/Donald Winnicott Ντονέλα Μήντοους/Donella Meadows Ξενοδοχείο των Ξένων Ξενοφών ξεψάρωμα Οδύσσεια οικονομία Οκτάβιο Πας/Octavio Paz Οκτάβιος Πας/Octavio Paz Όλγα Γερογιαννάκη ολιγαρχία ολοκληρωτισμός ομιλίες ΟΟΣΑ Ορφέας Απέργης Όσκαρ Ουάιλντ/Oskar Wilde Ούγος του Σαιντ Βίκτορ/Hugh of Saint Victor Ουίσταν Ώντεν/Wystan Auden Ουόλτ Ουΐτμαν/Walt Whitman Π.Μ.Σ. Χάκερ/P.M.S. Hacker παιδεία παιχνίδι Παναγιώτης Κονδύλης πανοπτικόν Παπάγος παπαρολογία παράδοση παραπληροφόρηση Πασχάλης Ενζέλ/Pascal Engel Πάσχος Μανδραβέλης Παύλος Βαλερύ/Paul Valery Παύλος Βιριλιό/Paul Virilio Παύλος Ζοριόν/Paul Jorion Παύλος Λαφάργκ/Paul Lafargue Παύλος Ρικέρ/Paul Ricoeur Πέδρο Ματέο/Pedro Mateo Πέπη Ρηγοπούλου περιπέτεια Πέτρος Αρτάνης Πέτρος Γκητς/P.T. Geach Πέτρος Κλαστρ/Pierre Clastres Πέτρος Κορνήλιος/Pierre Corneille Πέτρος Κρηφτ/Peter Kreeft Πέτρος Μπουρντιέ/Pierre Bourdieu Πέτρος Μπρουκ/Peter Brook Πέτρος Ουότκινς/Peter Watkins Πέτρος Παπαθανασίου Πέτρος-Ιωσήφ Προυντόν/Pierre-Joseph Proudhon Πινοσέτ Πλαστήρας Πλάτωνας πλουραλισμός ποίηση πολεμικά κείμενα πόλεμος πόλη πολιτική Ποτάμι προεκλογικά μηνύματα προλεταριάτο Προμηθέας προπαγάνδα Πωλ Ζωγραφάκης Ραούλ Βανεγκέμ/Raoul Vaneigem Ραούλ Σουρίτα/Raul Zurita Ράσελ Τζάκομπι/Russel Jacobi Ρέι Μπράντμπερι/Ray Bradbury Ρενέ Ζιράρ/René Girard Ρενέ Κλερ/ René Clair Ρεϋμόνδος Κάρβερ/Raymond Carver Ρίτα Γκαβέρα Ριχάρδος Κόμπντεν/Richard Cobden Ριχάρδος Μοράν/Richard Moran Ριχάρδος Ρόρτι/Richard Rorty Ροβέρτος Αντέλμ/Robert Antelme Ροβέρτος ΜακΝαμάρα/Robert MacNamara Ροβέρτος Οπενχάϊμερ/Robert Oppenheimer Ροβέρτος Φρανκ/Robert Frank Ροβέρτος Χας/Robert Hass Ροβέρτος Χουαρόθ/Roberto Juarroz Ροβεσπιέρος Ροβινσώνας Κρούσος Ρόζα Λούξεμπουργκ/Rosa Luxembourg ρομαντισμός Σέρεν Κίρκεγκωρ/Søren Kierkegaard σθένος Σιγισμούνδος Μπάουμαν/Zygmunt Bauman Σιγισμούνδος Φρόιντ/Sigmund Freud Σίδνεϊ Λιουμέτ/Sidney Lumet Σιμόνη Βέιλ/Simone Weil Σίμων Λέις/Simon Leys σινεμά ΣΙΣΒ/SICV Σίσυφος σκεπτικισμός Σκιπίων ο Αφρικανός σκουπιδοντενεκέδες Σλαβόι Ζίζεκ/Slavoj Žižek Σόνια σοσιαλδημοκρατία Σουηδία Σουν Τζου/ 孫子 σουρεαλισμός σοφία σοφιστές Σπύρος Κυριαζόπουλος σταλινισμός Σταμάτης Πολενάκης Στάνλεϊ Κάβελ/Stanley Cavell Στάντις Λώουντερ/Standish Lawder Στέλιος Κούλογλου Στέλιος Ράμφος Στέφανος Λιαβινιότ/Stéphane Lavignotte Στέφανος Λουπάσκο/Stephan Lupasco Στέφανος Πίνκερ/Steven Pinker Στέφανος Nτε λα Μποεσί/Etien De la Boetie Στέφανoς Ροζάνης στρατόπεδα εργασίας Συλβαίν Πιρόν/Sylvain Piron Σύλβια Πλαθ/Sylvia Plath Σύλλογος Υπαλλήλων Βιβλίου-Χάρτου συμβολικό πεδίο συνείδηση Σύνταγμα σχετικισμός Σωκράτης σώμα Τ.Κ.Παπατσώνης Τ.Σ. Έλλιοτ/T.S. Elliot Τάκης Μίχας Τάλκοτ Πάρσονς/Talcott Parsons Τάσος Λάγγης τέχνη τεχνικό σύστημα τεχνοεπιστήμη τεχνοκρατία τεχνολογικός μεσσιανισμός τεχνοσάχλα Τζ.Ρ.Ρ. Τόλκιν/J.R.R. Tolkien Τζέφρεϊ Χερφ/Jeffrey Herf Το καταραμένο απόθεμα Τόνι Σουάρτζ/Tony Schwartz τραγωδία τριλεκτική Τρόικα τυραννία Υβ Λε Μανάκ/Yves Le Manach Υβ Μισώ/Yves Michaud υλισμός υπαρξισμός υποκείμενο υποκρισία υπομονή Φ. Ε. Ρεϊνάλ/F. E. Reynal Φαινομενολογία Φερδινάνδος Αρρραμπάλ/Fernando Arrabal Φερδινάνδος Πεσσόα/Fernando Pessoa Φερδινάνδος Σελίν/Ferdinand Céline Φίγκαρο Φιλανθρωπία φιλία Φίλιππος Λάρκιν/Philip Larkin Φιλοσοφία Φλαν Ο' Μπράϊαν/Flann O' Brien Φουκουσίμα Φραγκίσκος Γκρουά/François Grua Φραγκίσκος Καραντέκ/François Caradec Φραγκίσκος Κάφκα/Frantz Kafka Φραγκίσκος Λυοτάρ/François Lyotard Φραγκίσκος Μπέικον/Francis Bacon Φραγκίσκος Σιμιάν/François Simiand Φραγκίσκος Φουρκέ/François Fourquet Φραγκίσκος-Μάριος Βολταίρος/François-Marie Voltaire Φρειδερίκος Γιάκομπι/Friedrich Jacobi Φρειδερίκος Έμπερτ/Fredrich Ebert Φρειδερίκος Ένγκελς/Friedrich Engels Φρειδερίκος Λάιστ/Fritz Leist Φρειδερίκος Μουρνάου/Friedrich Murnau Φρειδερίκος Νίτσε/Friedrich Nietsche Φρειδερίκος Τέιλορ/Frederick Taylor Φρειδερίκος Τζέιμσον/Frederick Jameson Φρειδερίκος Χάγιεκ/Friedriech Hayek φρμκ Φύση Φώτης Τερζάκης χαρά Χάρβαρντ Χάρι Χόλε Χέγκελ/Hegel Χέερτ Μακ/Geert Mak Χέρμπερτ Μαρκούζε/Herbert Marcuse χιούμορ Χιροσίμα Χλόη Κολλύρη χρεοκοπία χρήμα Χρήστος Βακαλόπουλος Χριστόφορος Κισλόφσκι/Krzysztof Kieslowski Χριστόφορος Λας/Christopher Lash χρόνος ψυχή ωφελιμισμός beton7 Bloomberg Bob Marley Bodies Bruce Springsteen Cinemarian D-503 dada dangerfew David Bowie DAVOS DOCUMENTA Einsatzgruppe D EMAF Frank Zappa gosplan Grafton Happyfew HighSpeedAcces Hildegoesasger Hollowsky Iggy Pop Il Consigliere intothepill izi Jazz Jeffrey Lee Pierce Jimmy Cliff Joe Strummer Johnny Cash Keith Richards La Tribune Les Lèvres Nues lifestyle Malaguena memento mori Metz Miles Davis Monty Python Muppet Show Necrology nem68 Nick Cave Nosotros RadioBubble Reggae Renty robe de chambre Rock RSA Salon De Vortex Scott Asheton sexbox Soul Tales from the Crypt TESTS! The Guardian TwixtLab urban hacking Vince Taylor Wall Street Journal WIRED wobblies Zabriskie Point Zoviets