29 Νοεμβρίου 2011

Η ριζική αντεπανάσταση: η θανάτωση του Λόγου


«19 καὶ ἔπλασεν ὁ Θεὸς ἔτι ἐκ τῆς γῆς πάντα τὰ θηρία τοῦ ἀγροῦ καὶ πάντα τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ καὶ ἤγαγεν αὐτὰ πρὸς τὸν ᾿Αδάμ, ἰδεῖν τί καλέσει αὐτά. καὶ πᾶν ὃ ἐὰν ἐκάλεσεν αὐτὸ ᾿Αδὰμ ψυχὴν ζῶσαν, τοῦτο ὄνομα αὐτῷ. 20 καὶ ἐκάλεσεν ᾿Αδὰμ ὀνόματα πᾶσι τοῖς κτήνεσι καὶ πᾶσι τοῖς πετεινοῖς τοῦ οὐρανοῦ καὶ πᾶσι τοῖς θηρίοις τοῦ ἀγροῦ»

Γένεσις, 2: 19,20


Ε. Κασίρερ (1874-1945)
«Σε τι λοιπόν συνίσταται η διαφορά ανάμεσα στην ψυχοδιανοητική στάση που μπορούμε ν’ αποδώσουμε σ’ ένα αμίλητο πλάσμα − σ’ ‘ένα ανθρώπινο ον προτού μπορέσει να μιλήσει ή σ’ ένα ζώο − και στην άλλη εκείνη νοοτροπία που χαρακτηρίζει έναν ενήλικο που κατέχει πλήρως τη μητρική του γλώσσα;

Κατά τρόπο αρκετά περίεργο, είναι ευκολότερο ν’ απαντήσουμε σ’ αυτό το ερώτημα στηριζόμενοι στις μη-κανονικές περιπτώσεις της εξέλιξης της ομιλίας. Η από μέρους μας εξέταση των περιπτώσεων της Έλεν Κέλλερ και της Λώρα Μπριτζμαν ξεκαθάρισε το γεγονός, ότι μια πραγματική επανάσταση συμβαίνει στη ζωή του παιδιού μόλις πρωτοκαταλάβει το συμβολισμό της ομιλίας. Από τότε και στο εξής η προσωπική και πνευματική του ζωή παίρνει καινούργια όψη. Χοντρικά, τούτη η αλλαγή μπορεί να χαρακτηριστεί αν πούμε ότι το παιδί περνάει από μια πιο υποκειμενική κατάσταση σε μια κατάσταση αντικειμενική, από μια στάση καθαρά συγκινησιακή σε μια στάση θεωρητική. […]

Το ίδιο το παιδί αισθάνεται ξεκάθαρα τη σημασία του καινούργιου οργάνου για την ψυχοδιανοητική του ανάπτυξη. Δεν ικανοποιείται με το να διδάσκεται κατά τρόπο καθαρά υποδεικτικό, αλλά παίρνει ενεργό μέρος στο προτσέσο της ομιλίας, που συνάμα είναι και προτσέσο προοδευτικής εξαντικειμενίκευσης. Οι δασκάλες της Κέλλερ και της Μπρίτζμαν μάς ιστόρησαν με πόσο ζήλο και πόσην ανυπομονησία και τα δυο παιδιά, μόλις κατάλαβαν τη χρήση των ονομάτων, συνέχισαν να ρωτούν το ιδιαίτερο όνομα όλων των αντικειμένων του περιβάλλοντός τους. Κι αυτό επίσης είναι γενικό γνώρισμα της ομαλής ανάπτυξης της ομιλίας. […]

Μια τέτοια στάση θα ήταν ακατανόητη, αν δεν ήταν στη μέση το γεγονός ότι το όνομα, μέσα στην ψυχοδιανοητική ανάπτυξη του παιδιού, έχει να επιτελέσει λειτουργία πρωταρχικής σημασίας. […] Οι αόριστες, αβέβαιες, κυμαινόμενες αντιλήψεις του και τα θολά του αισθήματα αρχίζουν να παίρνουν καινούργιαν όψη. Μπορεί να ειπωθεί, ότι κρυσταλλώνονται γύρω από το όνομα όπως σ’ ένα σταθερό κέντρο, μιαν εστία σκέψης. Χωρίς τη βοήθεια του ονόματος, κάθε καινούργια πρόοδος που γίνεται στο προτσέσο της εξαντικειμενίκευσης, θα διέτρεχε πάντα τον κίνδυνο να χαθεί ξανά την άλλη στιγμή. […]

Η γλώσσα, παρμένη σαν σύνολο, γίνεται είσοδος σ’ ένα καινούργιο κόσμο. Εδώ, η κάθε πρόοδος ανοίγει καινούργια προοπτική, διευρύνει και πλουτίζει τη συγκεκριμένα μας εμπειρία. Ο ζήλος κι ο ενθουσιασμός για συνομιλία δεν πηγάζουν από την απλή επιθυμία μάθησης ή χρήσης ονομάτων∙ σημαδεύουν την επιθυμία ανακάλυψης και κατάκτησης ενός αντικειμενικού κόσμου».


Ερνστ Κασσίρερ, Δοκίμιο για τον άνθρωπο (1944),
μετάφραση Τάκης Κονδύλης, εκδόσεις ΚΑΛΒΟΣ (1985)



Σημ. H.S. Μπορούμε, επομένως, να συμπεράνουμε εύκολα ποια είναι η ριζική αντεπανάσταση, που συντελείται σχεδόν αθόρυβα στον καιρό μας. Να συμπεράνουμε δηλαδή τι είναι αυτό που προσπαθούν να πλήξουν οι καλπάζουσες, εδώ και δεκαετίες, επιθέσεις που ξεκινούν από τη συστηματική αποπομπή του συμβολικού λόγου, τη «φιλοσοφική» υποτίμηση των διακριτικών ιδιοτήτων του ανθρώπου και τη δοξολογία του «ανθρώπινου κτήνους», για να περάσουν στην αντικατάσταση των σημασιών από κώδικες και των συμβόλων από σήματα, στην εκτεχνίκευση της επικοινωνίας, την «ελαστικοποίηση» των ονομάτων και το θόλωμα των εννοιών, φτάνοντας έως την από καθέδρας εκφορά ενός λόγου  περισσότερο ή λιγότερο επιτηδευμένα δυσνόητου και  τον πυροβολισμό των υπηκόων με ένα γενικευμένα αφασικό πολιτικό λόγο (π.χ. όπως αυτόν που καταγγέλλει ο Ευγένιος Αρανίτσης στο Βαθμό Μηδέν της Ρητορικής.)


27 Νοεμβρίου 2011

Κλειστοί Καιροί· κλειστοί, περίκλειστοι...

 1.

Τάκης Παπατσώνης, Εκλογή Β´. [Ίκαρος, 1962]

Σοφία

Εφθάσαμε έτσι λίγο λίγο στην γυμνότητα,
ένα ένα αποδυθήκαμε τα περίφημα προβλήματα,
τα πολύχρωμα, τα βύσσινα, τα πορφυρά των γοητειών,
και μόνον τώρα, μολονότι κάποιος φόβος κι από πριν,
κάποιο προμήνυμα, μας έλεγαν τι μας προσμένει,
όμως, μονάχα τώρα, οι γυμνωμένοι
είδαμεν, ότι χους εσμέν. Άθλιας επίγνωση
σοφίας. Ένδεια σημερινή. Βραδύνοια της χθες.
Δουλειά μας τώρα να την αναγάγομε σε θρίαμβο.



 2.

 Ζ.Ζ Ρουσό, Το Κοινωνικό Συμβόλαιο



Αν αφαιρέσετε από τις επιμέρους βουλήσεις 
τα συν και τα πλην που αλληλοεξουδετερώνονται,
θα απομείνει ως υπόλοιπο η γενική βούληση.









24 Νοεμβρίου 2011

Επιστήμη κι Επανάσταση

Ο Max Eastman [στο βιβλίο του Marxism: Is it Science? (1940)] νομίζει πως, αν ο μαρξισμός θέλει να βοηθήσει την επανάσταση, θα πρέπει να γίνει περισσότερο επιστημονικός. 

Αυτό είναι παρανόηση. Στην πραγματικότητα,  τίποτα δεν είναι πιο συντηρητικό από την επιστήμη. Η επιστήμη τοποθετεί τις σιδηροδρομικές γραμμές. Και για τους επιστήμονες είναι πρώτιστης σημασίας, ότι το έργο τους θα πρέπει ν' ακολουθεί αυτές τις γραμμές.


Wittgenstein, Αφορισμοί και Εξομολογήσεις,
Επιλογή, εισαγωγή, μετάφραση, σημειώσεις, επιμέλεια Κωστή Μ. Κωβαίου,
εκδ. ΚΑΡΔΑΜΙΤΣΑ (1993)


..έτσι τουλάχιστον φαίνεται...



Η επιστήμη κι η βιομηχανία, κι η πρόοδός τους, μπορεί νάναι το ανθεκτικότερο πράγμα αυτού του κόσμου. Οποιαδήποτε εικασία για μια επερχόμενη κατάρρευση της επιστήμης και της βιομηχανίας είναι για την ώρα, και για πολλά χρόνια ακόμη, ένα σκέτο όνειρο. Ίσως η επιστήμη κι η βιομηχανία, μετά και μέσα από ατέλειωτες συμφορές, να ενώσουν ξανά τον κόσμο, να τον συνοψίσουν, μ' άλλα λόγια, σε ένα ενιαίο όλον, στο οποίο βέβαια η ειρήνη θάναι το τελευταίο πράγμα που θα μπορεί να βρει μια στέγη.

Γιατί είναι η επιστήμη και η βιομηχανία που αποφασίζουν τους πολέμους - έτσι τουλάχιστον φαίνεται.

Ludwig Wittgenstein (1947)

23 Νοεμβρίου 2011

Τα κλσικά σημάδια τέλους εποχής


Γιόχαν Χάιζινχα ή Χουιζίνγκα
 (1872-1945)
«Ένα από τα θεμελιώδη χαρακτηριστικά του παρακμάζοντος μεσαιωνικού πνεύματος, είναι η πρωτοκαθεδρία της όρασης, πρωτοκαθεδρία που μοιάζει να σχετίζεται στενά με την ατροφία της σκέψης. Οι άνθρωποι σκέφτονταν κι εκφράζονταν με οπτικές εικόνες. Κι επειδή το πνεύμα εκείνης της εποχής αρκούνταν στην οπτική έννοια, γι’ αυτό έβρισκε ικανοποίηση στην πλαδαρότητα της πρόζας. Για τον ίδιο λόγο άλλωστε αποθέωνε τη ζωγραφική. Η ζωγραφική έκφραση ήταν περισσότερο σύμφωνη με την πνευματική έκφραση εκείνων των καιρών. Γι’ αυτό, τέλος, η ποιότητα της πρόζας το 15ο αιώνα ήταν γενικά ανώτερη από της ποίησης. Η πρόζα, όπως και η ζωγραφική, μπορούσαν να εκφράσουν καλύτερα έναν άμεσο ρεαλισμό, που απαγόρευε στην ποίηση να ανθίσει. […]

Η ποίηση του 15ου αιώνα δίνει συχνά την εντύπωση, ότι στερείται τελείως νέων ιδεών. Η αδυναμία να βρεθούν καινούργιες εμπνεύσεις είναι γενική. Το μόνο που κάνουν, είναι να ξαναδουλεύουν, να στολίζουν ή να εκσυγχρονίζουν παλιά θέματα. Υπάρχει κάτι σαν νέκρωση της σκέψης. Θα έλεγε κανείς, ότι το πνεύμα ολοκλήρωσε το μεσαιωνικό οικοδόμημα και εξαντλήθηκε, πέφτοντας σε κάποιου είδους νάρκη. Υπάρχει κενό και ξηρασία. Αμφιβολία για τον κόσμο. Γενικευμένη παρακμή. Δυσφορία βασιλεύει παντού. […]»

Johan Huizinga, Το φθινόπωρο του Μεσαίωνα (1919)
μετάφραση από τη γαλλική έκδοση Payot

Σημ. H.S. Ας μάθουμε να διαβάζουμε τα σημάδια! Πάσα ομοιότητα με την εποχή μας δεν είναι καθόλου τυχαία. Το κλασσικό αυτό έργο του Χάιζινχα|Χουιζίνγκα δεν έχει ακόμα κυκλοφορήσει στα ελληνικά, όπου βρίσκουμε όμως ένα άλλο περίφημο βιβλίο του, το Ο άνθρωπος και το παιχνίδι (Homo Ludens) από την εκδόσεις ΓΝΩΣΗ.


22 Νοεμβρίου 2011

Είναι νεκροί ή μπας κι αγαπηθήκανε;


We must either love each other or we must die!*
 (Lyndon B. Johnson', USA 1964)



το μικρό αυτό φιλμάκι - εξαιρετικό από πολλές απόψεις - προβλήθηκε μια και μοναδική φορά στην διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας του Lyndon B. Johnson to 1964 και παραμένει ως σήμερα μια πολυσυζητημένη περίπτωση επιθετικής καμπάνιας >>>>


* η φράση του Johnson είναι προσαρμιογή από το ποίημα του W. H. Auden με τίτλο  September 1, 1939


Είμαι υποχρεωμένος να παραδεχτώ ότι όλα συνεχίζονται




...να αναιρεθούν οι στερεοποιημένες αντιθέσεις


21 Νοεμβρίου 2011

Η μεταμορφωτική δύναμη της θλίψης


Όσκαρ Ουάιλντ (1854-1900)
«Ζούσα άλλοτε ολοκληρωτικά για την απόλαυση. Απόφευγα κάθε λογής πόνο και θλίψη. Τα μισούσα και τα δυο. Είχα αποφασίσει να τ’ αγνοήσω, όσο μου ήταν δυνατόν, δηλαδή να φερθώ απέναντί τους σαν να ήταν μορφές της ατέλειας. Δεν αποτελούσαν μέρος του σχεδίου μου για τη ζωή. Δεν είχαν καμμιά θέση στη φιλοσοφία μου. […]



Ιδέα δεν είχα πως αυτό ήταν ένα από τα ιδιαίτερα πράγματα, που φύλαγαν για μένα οι Μοίρες. Πως αληθινά, έναν ολόκληρο χρόνο απ’ τη ζωή μου, σχεδόν τίποτε άλλο δεν θα έκανα. Και τους τελευταίους μήνες, ύστερ’ από τρομερές δυσκολίες κι αγώνες, στάθηκα ικανός να καταλάβω μερικά απ’ τα μαθήματα που κρύβονται στην καρδιά του πόνου. Κληρικοί και άνθρωποι που μεταχειρίζονται φράσεις χωρίς γνώση, μιλάνε κάποτε κάποτε για τον πόνο σαν για κάποιο μυστήριο. Πραγματικά είναι αποκάλυψη. Διακρίνει κανείς πράγματα, που ποτέ πριν δεν τα διέκρινε. Πλησιάζει κανείς όλη την ιστορία από διαφορετική άποψη. […]


Άλλα πράγματα μπορεί να είναι ξεγελάσματα για το μάτι, ή για την όρεξη, καμωμένα για να τυφλώνουν το ένα και να χορταίνουν την άλλη∙ από θλίψη όμως πλάστηκαν οι κόσμοι, και στη γέννηση παιδιού ή άστρου υπάρχει πόνος. Κάτι περισσότερο: υπάρχει στη θλίψη μια έντονη, ασυνήθιστη πραγματικότητα. […]
Τώρα μου φαίνεται πως κάποιας λογής αγάπη είναι η μόνη δυνατή εξήγηση για την εξαιρετική ποσότητα πόνου που υπάρχει στον κόσμο […] γιατί με κανέναν άλλο τρόπο η ψυχή του ανθρώπου δεν θα μπορούσε να φτάσει στο ακέριο ανάστημα της τελειότητάς της. […]


Θυμάμαι, τον καιρό που ήμουν στην Οξφόρδη, ένα χρόνο πριν πάρω το δίπλωμά μου, πως έλεγα σε κάποιο φίλο μου καθώς περπατούσαμε άσκοπα ένα πρωΐ στα στενά γεμάτα πουλιά, δρομάκια του Μάγκνταλεν, ότι επιθυμούσα να δοκιμάσω τον καρπό απ’ όλα τα δέντρα που βρίσκονται στον κήπο του κόσμου κι ότι θα ’βγαινα στον κόσμο μ’ αυτό το πάθος στην ψυχή μου. Κι έτσι πραγματικά βγήκα κι έτσι έζησα. Το μόνο μου λάθος ήταν πως περιορίστηκα τόσο αποκλειστικά στα δέντρα εκείνου του κομματιού του κήπου που μου φαινόταν ηλιοφώτιστο, κι απόφυγα το άλλο κομμάτι για τον ίσκιο και τη σκοτεινιά του. […]


Δεν μετανιώνω ούτε μια στιγμή που έζησα για την απόλαυση. Το έκαμα στα γεμάτα, όπως θα ’πρεπε κανείς να κάνει το κάθε τι που κάνει. […] Αλλά να εξακολουθήσω την ίδια ζωή δεν θα ήταν σωστό, γιατί θα ήταν περιοριστικό. Έπρεπε να προχωρήσω. Και το άλλο μισό του κήπου είχε μυστικά για μένα. 


Όσκαρ Ουάιλντ, De Profundis∙ Τέσσερα γράμματα από τη φυλακή του Ραίντινγκ (1896),
μετάφραση-εισαγωγή Στάθης Σπηλιωτόπουλος, εκδ. «Κλασσικά» Παπύρου (δρχ. 14).

 
Σημ.HS. Δεν θυμάμαι τη χρονολογία αυτής της ελληνικής έκδοσης. Η τιμή όμως, μπορεί να μας βοηθήσει να την εντοπίσουμε με σχετική ακρίβεια. Ήταν τότε που μια έκδοση τσέπης 200 σελίδων κόστιζε 4 (τέσσερα) λεπτά του ευρώ. Υπήρξε ποτέ τέτοια εποχή; ... Επιτρέψτε μου μόνο, με την ευκαιρία, να θυμήσω κάτι που γράφαμε εδώ πριν από τρία χρόνια:
«Είναι πολύς καιρός που το πένθος διατρέχει (και) αυτή τη χώρα. Είχαμε σχεδόν ξεχάσει επί πόσες δεκαετίες, μετά την πρόσκαιρη χαρά που έφερε η πτώση της δικτατορίας, ακούγαμε για το "φως στο βάθος του τούνελ", όταν, περίπου ξαφνικά, ανακαλύψαμε ότι το φως αυτό δεν ήταν της εξόδου αλλά του τρένου που ερχόταν καταπάνω μας. Είναι κάποιος καιρός που, σαν από το πουθενά (παρ' όλα τα σημάδια), η φαρσοκωμωδία της "ανάπτυξης" έδωσε τη θέση της στην τραγωδία της κατάρρευσης ... και το ψωροφαντασμένο σύνθημα "Ο καθένας για τον εαυτό του" στην πανικοβλημένη πίσω όψη του: "Ο σώζων εαυτόν σωθήτω". Είναι λίγος καιρός που (και) αυτή η χώρα άρχισε να ξεπέφτει μαζικά από την ευημερία με κυμαινόμενο επιτόκιο στη σταθερή, γυμνή απώλεια. Όλα ― κεκτημένα, μεροκάματα, σχέσεις, φιλίες, προσδοκίες, νόημα, ένας ολόκληρος κόσμος … ― βρέθηκαν στην κόψη του ξυραφιού. Και το ξυράφι είχε αρχίσει κιόλας να κόβει καθώς, πίσω από την απώλεια πραγμάτων, έφεγγε σιγά-σιγά εκείνη η αποτρόπαια αλήθεια, που όλα τούτα ήταν σαν να ’θελαν να κρύψουν: Είναι η ζωή μια απελπισμένη μάχη με το Μηδέν, έρμαιο της ωμής δύναμης κι έκθετη σε κάθε φρίκη είναι; [....] Το πένθος ξεκίνησε να γίνεται κοινό. Λόγια να το εκφράσουμε, δεν έχουν ακόμα βρεθεί. Ένας λόγος κοινός. Ακόμα πέφτουμε». 

20 Νοεμβρίου 2011

Η διάρκεια και η ευρυχωρία των εικόνων της ανασύνταξης








-« Σύντροφε διαβάτη!
Αυτή εδώ είν’ η οδός Ζουκόβσκι;»
Με κοιτάζει,
σαν ένα παιδί που βλέπει έναν βρικόλακα,
τα μάτια ορθάνοιχτα,
ζητά να με αποφύγει:
-«Όχι σύντροφε, αυτή είναι η οδός Μαγιακόφσκι
χιλιάδες χρόνια τώρα.
Δεν είν’ εδώ, στο κατώφλι της αγαπημένης,
που αυτοχειριάστηκε;»
Τι έκανε λέει;
Πώς;... Εγώ!... Αυτοκτόνησα;...

(μετάφραση: Νίκος Εγγονόπουλος)

Οπτικός Λώρος

Νίκος Καρούζος (1926-1990)
Ενάντια στη βρώση και στην πόση
-βαρέθηκα!-
Ενάντια στην παχυλή ρητορεία των πραγμάτων

ορνιθεύομαι όνειρα πάνω στ' αβγά του Μέλλοντος.
Δεν τρώω χώμα ωσάν τα λαϊκά παιδιά στο Δημοτικό
       που τα 'βλεπα και ένιωθα έκπληξη.
Είμαι θεόθεν αριστοκράτης

18 Νοεμβρίου 2011

Ανοιχτή επιστολή στον Μπέρτολντ Μπρεχτ

Μπέρτολντ Μπρεχτ (1898-1956)

«You gentlemen who think you have a mission
To purge us of the seven deadly sins
Should first sort out the basic food position
Then start your preaching,
that’s where it begins

You lot who preach restraint and watch your waist as well
Should learn, for once, the way the world is run

However much you twist or whatever lies that you tell
Food is the first thing, morals follow on
»





Μπέρτολντ,

με όλη την εκτίμηση που σου έχω, επειδή ακριβώς στη ζωή σου έδειξες ήθος παίρνοντας το μέρος των αδικημένων, των αδύναμων, των πεινασμένων και των καταπιεζόμενων, οφείλω να σου τραβήξω το αφτί και τις φαβορίτες μαζί.

Διότι τα παραπάνω λόγια σου δεν αποδεικνύουν, δυστυχώς, παρά πως το κυρίαρχο αστικό πνεύμα έχει ποτίσει −με το αναγκοκρατικό κήρυγμά του− ακόμα και ανήσυχα, ή τελοσπάντων όχι τόσο καθωσπρέπει, μυαλά όπως το δικό σου. Γιατί αυτό το πνεύμα είναι εκείνο που προχωράει με σημαία του τις «ανάγκες» και διακηρύσσει «ταΐστε πρώτα τον κόσμο κι έπειτα έρχεται το ήθος». Το κυρίαρχο πνεύμα των καιρών.


Μπέρτολντ,

το αναγκοκρατικό κήρυγμα −και όλα τα παρόμοια κηρύγματα του «πρακτικού λόγου» με τον ένα ή τον άλλο τρόπο− αναποδογυρίζει την πραγματικότητα.

Η πραγματικότητα είναι η εξής: Όλοι οι έμβιοι οργανισμοί τρώνε για να ζήσουν. Ο άνθρωπος, όμως, για να φάει πρέπει να συνεργαστεί, δηλαδή να συμπορευτεί με άλλους ανθρώπους. Βέβαια και άλλοι έμβιοι οργανισμοί πρέπει, περισσότερο ή λιγότερο να το κάνουν αυτό. Πολλά ζώα ζουν σε αγέλες και συμπορεύονται μέσα από διάφορα, θαυμαστά, συστήματα κωδίκων. Όμως ο άνθρωπος δεν μπορεί να συμπορευτεί με άλλους ανθρώπους στη βάση απλώς ενός συστήματος κωδίκων, όπως αυτά. Ο άνθρωπος συμπορεύεται με άλλους ανθρώπους μέσα από κόσμους σημασιών, οι οποίοι δεν είναι απλά συστήματα κωδίκων, και τους οποίους οφείλει να επινοεί. 

  • Επομένως: Για να φάει, ο άνθρωπος πρέπει να συν-επινοεί κοινωνικά κόσμους σημασιών.
Δεδομένου, τώρα, ότι σημασία είναι κάτι που προσδιορίζει το σημαντικό, άρα και το λιγότερο σημαντικό έως το τελείως ασήμαντο, εύκολα συμπεραίνεται πως σημασία είναι διάπλαση νοήματος. Δηλαδή προσανατολισμού, φοράς, κατεύθυνσης. Αλλά στον κόσμο των σημασιών, η διάπλαση νοήματος, ήτοι φοράς, κατεύθυνσης, δεν έχει την τεχνική χροιά «μπρος-πίσω», «πάνω-κάτω», «αριστερά-δεξιά». Διάπλαση νοήματος στον κόσμο των σημασιών είναι, αξεδιάλυτα, διάπλαση ήθους: «γνήσιο-κάλπικο», «ουσιώδες-ευτελές», «καλό-κακό».
  • Επομένως: Για να φάει, ο άνθρωπος πρέπει να συμπορευτεί με άλλους ανθρώπους, δηλαδή να συν-επινοεί κόσμους σημασιών, δηλαδή να συν-τάσσει κόσμους νοημάτων, ήτοι να διαπλάθει ήθος. Όταν δεν το κατορθώνει αυτό, τότε κινδυνεύει άμεσα να πεθάνει από την πείνα.
Το βλέπουμε πια ξεκάθαρα: Ο κόσμος δεν πεινάει, ούτε κινδυνεύει άμεσα να πεθάνει από την πείνα σήμερα επειδή δεν υπάρχει φαΐ.  Πεινάει και κινδυνεύει να πεθάνει από την πείνα επειδή ο κυρίαρχος τρόπος συμπόρευσης, ο κυρίαρχος κόσμος σημασιών, τα κυρίαρχα σχήματα νοημάτων, η κυρίαρχη διάπλαση ήθους … διέρχονται κρίση∙ και επειδή ο κόσμος δεν έχει βρει ακόμα άλλες σημασίες/νοήματα/ήθη συμπόρευσης. 

Γι’ αυτό −και μόνο με αυτή την έννοια− χτυπιόμαστε, όσοι χτυπιόμαστε εδώ κι αλλού, να λέμε πως η κρίση δεν είναι οικονομική, αλλά, πριν και πάνω από όλα, πολιτισμική, πνευματική, κρίση νοήματος και ήθους. 

Μπέρτολντ,

καταλαβαίνεις τώρα γιατί πονάει το αφτί και οι φαβορίτες σου, έτσι δεν είναι; Πρόσεξε, τέλος κι επιτέλους, κάτι ακόμα: την κρίσιμη διαφορά μεταξύ των δυο κηρυγμάτων, εκείνου δηλαδή που ειρωνεύεσαι κι εκείνου που, δυστυχώς, υιοθετείς.

Ένα κήρυγμα ήθους μπορεί να λέει σαχλαμάρες, ψεύδη, κακίες, να προτείνει παράλογα αυταρχικές σημασίες, κ.λπ. Όμως δεν αναποδογυρίζει την πραγματικότητα, δεν υποκαθιστά τις σημασίες από κάτι έξω από αυτές.

Απεναντίας, το αναγκοκρατικό κήρυγμα (και τα ανάλογα του «πρακτικού λόγου» κηρύγματα) αναποδογυρίζει την πραγματικότητα, ανάγει τις σημασίες σε κάτι έξω από αυτές (μάσα-μάσα) και, έτσι, εργάζεται για την υποκατάσταση των σημασιών από κάτι έξω από αυτές (μάσα-μάσα)∙ Εργάζεται δηλαδή για την υποκατάσταση του ανθρώπου από το «ζώο».

Τούτη η αντίληψη/υποκατάσταση είναι βέβαια η αντίληψη που είχαν ιστορικά και εξακολουθούν να έχουν οι αφέντες για τους σκλάβους. Είναι η αντίληψη εκείνων που θέλουν τους άλλους δούλους. Γι’ αυτό λοιπόν, αγαπητέ μου, τα αναγκοκρατικά κηρύγματα είναι τα δικά τους (εκείνων που θέλουν τους άλλους δούλους) κηρύγματα και τη δική τους τάξη πραγμάτων υπηρετούν.

Αυτά και σε αφήνω να τα κουβεντιάσετε με τον Καρλ. Και κοίτα, πες του από εμάς: Ο ωφελιμισμός είναι μηδενισμός.
Με εκτίμηση,
  HollowSky

Υ.Γ. Φαντάζομαι ότι εκεί που είσαι, θα έχεις καταφέρει πλέον να επινοήσεις το ειδικό σκάκι που έλεγες, όπου οι κανόνες θα αλλάζουν ακολουθώντας τις «αλλαγές των συνθηκών», και θα το απολαμβάνετε μαζί με τον Κορς! Τι κρίμα να μην ξέρω σκάκι...


---

Update Ιανουάριος 2012 Για να διασκεδάσετε, μπορεί να δείτε πώς υποδέχτηκε τη ανάρτησή μας αυτή ένα ιστολόγιο που υπεραμύνεται, λέει, του διαλεκτικού υλισμού -όμως με προσοχή: με το κόλλημα που έφαγαν εκεί με την αναφορά μας στις ... φαβορίτες του Μπρεχτ, μπορεί να σας φύγουν οι μασέλες!



17 Νοεμβρίου 2011

What Keeps Mankind Alive?


You gentlemen who think you have a mission
To purge us of the seven deadly sins
Should first sort out the basic food position
Then start your preaching, that’s where it begins

You lot who preach restraint and watch your waist as well
Should learn, for once, the way the world is run
However much you twist or whatever lies that you tell
Food is the first thing, morals follow on

So first make sure that those who are now starving
Get proper helpings when we all start carving
What keeps mankind alive?

What keeps mankind alive?
The fact that millions are daily tortured
Stifled, punished, silenced and oppressed
Mankind can keep alive thanks to its brilliance
In keeping its humanity repressed
And for once you must try not to shriek the facts
Mankind is kept alive by bestial acts

16 Νοεμβρίου 2011

Η μεταμορφωτική δύναμη της υπομονής




Από την συνεχώς πίπτουσα σταγόνα
τρυπάται και ο βράχος
Βίων


Υπομονή. Ακούγεται συνήθως ως ενός άλλου είδους ηρεμιστικό. Ως υποχρεωτική αποδοχή μιας κατάστασης που δεν μπορεί ν’ αλλάξει. Ως έκφραση που αντιστοιχεί να λέγεται σε καταστάσεις αποτυχίας, έντασης, πένθους.

Η υπομονή γίνεται τότε παθητική, απωθητική στάση παραίτησης, που αντιστοιχεί σε αδύναμους, ανήμπορους και ηττοπαθείς. Αντιπροσωπεύει μια γεροντική στάση απόσυρσης σε περίοδο προχωρημένης ανημπόριας. Στην καλύτερη περίπτωση, αντιστοιχεί σε μια αίθουσα αναμονής που ο χρόνος γίνεται βασανιστικός. […]

Η διαστρέβλωση της υπομονής σε ανοχή, σε παθητικότητα, σε απουσία δράσης, σε παράδοση στο μοιραίο, αφαιρεί τη δύναμή της και την καθιστά μια σχηματική νεκρή έκφραση κάποιου που δεν αντέχει να ακούει δυσάρεστα γεγονότα.

Η υπομονή είναι ο ευλογημένος χρόνος κατά τη διάρκεια του οποίου δεν υφίσταται αντίδραση, αφού συντελείται επεξεργασία των δεδομένων. Γίνεται αναζήτηση κάτω από την ταραγμένη επιφάνεια των βαθύτερων στοιχείων που θα προσφέρουν την κατανόηση αυτών που έμοιαζαν ανεξήγητα.

Είναι ο ευλογημένος χρόνος που απαιτείται για την αποφυγή της παρορμητικής αντίδρασης, η οποία συνεπάγεται τη μίζερη επανάληψη ατελέσφορων συμπεριφορών. Είναι ο ευλογημένος χρόνος που αρνείται να καταναλωθεί από την αδηφάγο ανάγκη, γιατί αναζητά την ελευθερία της υπέρβασης.

Υπομονή είναι το χειμερινό τοπίο του κάμπου, όπου δε φαίνεται τίποτα να συμβαίνει. Κάτω από την επιφάνεια όμως, μέσα στη γη, συντελείται η μαγική μετάλλαξη του σπόρου σε φυτό. […]

Επομένως η υπομονή δεν σημαίνει τη μη-αντίδραση, αλλά την επεξεργασμένη στάση, που αποφεύγει την παρορμητική αντίδραση. […]

Η άσκηση της υπομονής, συνεπώς, δεν αναφέρεται σε ένα απλό ξεπέρασμα της δύσκολης στιγμής, αλλά σε μια δυναμική άσκησης, ενδυνάμωσης και ελευθερίας. Η υπομονή δηλαδή αναπαριστάται με την κοπιαστική άνοδο σε μια κορυφή, που προσφέρει μια πανοραμική θέαση.

Υπομονή δεν σημαίνει την αποδοχή του κλουβιού που αφαιρεί την ελευθερία του πετάγματος, αλλά τη μακρόχρονη και απαιτητική επεξεργασία των όρων που επιτρέπουν την πτήση. […]

Η υπομονή είναι χαρακτηριστικό γνώρισμα των ανθρώπων που είναι σίγουροι για τις επιλογές τους. Που δεν παρασύρονται από εύκολους ενθουσιασμούς και γι’ αυτό δεν απογοητεύονται και εύκολα. Η υπομονή δηλαδή είναι η σιγουριά που επιτρέπει τη διάρκεια και την αποτελεσματικότητα, την στιγμή που οι ανυπόμονοι θα έχουν χάσει τον ενθουσιασμό τους και θα έχουν εγκαταλείψει τον αγώνα.

Δημήτρης Φ. Καραγιάννης, Η δυναμική της υπέρβασης του μοιραίου,
στο Ρωγμές και Αγγίγματα, εκδ. ΑΡΜΟΣ (2005)





15 Νοεμβρίου 2011

15 Νοέμβρη : σαν σήμερα...


"Σαν σήμερα, στις 15 Νοεμβρίου ο πρόεδρος του έκτακτου στρατοδικείου Αντισυνταγματάρχης Ανδρέας Σταυρόπουλος ανακοινώνει την ετυμηγορία, πλαισιωμένος από τους στρατοδίκες Γεώργιο Παπαδόπουλο (τον μετέπειτα δικτάτορα), Ν. Κομιάνο, Γ. Κοράκη, και Θ. Κυριακόπουλο. Ο Νίκος Μπελογιάννης είναι μεταξύ των καταδικασθέντων σε θάνατο. Η απόφαση προκαλεί διεθνή κατακραυγή, ενώ στο εσωτερικό της χώρας το πολιτικό κλίμα φορτίζεται και πάλι επικίνδυνα.

Τρεις μήνες μετά, στις 15 Φεβρουαρίου 1952, η δίκη επαναλαμβάνεται. Δεσπόζουσα μορφή, ο 37χρονος Μπελογιάννης, ο οποίος παρακολουθεί την όλη διαδικασία μ' ένα κόκκινο γαρύφαλλο στο χέρι, άψογα ντυμένος και με περισσή ευπρέπεια και ψυχραιμία. Την 1η Μαρτίου ο πρόεδρος του Στρατοδικείου Σίμος ανακοινώνει την ετυμηγορία... Εις θάνατον καταδικάζονται ο Νίκος Μπελογιάννης και επτά ακόμη κατηγορούμενοι.

Τα ξημερώματα της Κυριακής 30 Μαρτίου, ο βασιλικός επίτροπος συνταγματάρχης Αθανασούλας ανακοινώνει στους Μπελογιάννη, Καλούμενο, Αργυριάδη και Μπάτση ότι η αίτηση χάριτος που υπέβαλαν απορρίφθηκε. Λίγο αργότερα οδηγούνται στο Γουδί, όπου και εκτελούνται δια τουφεκισμού στις 4:12 π.μ. Στο άκουσμα των πυροβολισμών, ο πρωθυπουργός Νικόλαος Πλαστήρας κυριολεκτικά καταρρέει. Όλη η κινητοποίηση εντός και εκτός Ελλάδας δεν κατάφερε να αποτρέψει το γεγονός"

14 Νοεμβρίου 2011

Ένας προφήτης ... μα τι προφήτης!


 Ή αλλιώς, πώς εξαιτίας της τολμηρής κριτικής θεωρίας σας για την καπιταλιστική Αξία,
αυτή εκδικητικά σε κάνει ...χαλκομανία!


13 Νοεμβρίου 2011

Θαύμα, Mυστήριο, Kύρος

Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι (1821-1881)
«Δες τώρα μόνος Σου, ποιός είχε δίκιο: Εσύ ή εκείνος που σε ρωτούσε τότε [στην έρημο]; Θυμήσου το πρώτο ερώτημα. Αν και δεν σ’ το λέω κατά λέξη, μα το νόημά του ήταν τούτο: “Θέλεις να πας στον κόσμο και πηγαίνεις μ’ αδειανά χέρια, με κάποια υπόσχεση ελευθερίας που οι άνθρωποι με την ηλιθιότητά τους και με την έμφυτή τους διαφθορά δεν μπορούν ούτε καν να την κατανοήσουν, που τη φοβούνται και τη σκιάζονται γιατί τίποτα και ποτέ δεν υπήρξε για τον άνθρωπο και την ανθρώπινη κοινωνία πιο αφόρητο από την ελευθερία! Εσύ βλέπεις αυτές τις πέτρες μέσα σε τούτη τη γυμνή πυραχτωμένη έρημο; Κάνε τες ψωμιά και η ανθρωπότητα θα τρέξει από πίσω Σου σαν κοπάδι, γεμάτη ευγνωμοσύνη και υπακοή, αν και πάντα θα τρέμει από φόβο πως θα μπορούσε ν’ αποτραβήξεις το χέρι Σου και να πάψεις να τής δίνεις τα ψωμιά Σου”. 

Μα Συ δε θέλησες να στερήσεις απ’ τον άνθρωπο την ελευθερία κι απόρριψες την προσφορά γιατί σκέφτηκες: “Τι ελευθερία θα ’ναι αυτή όταν η υπακοή θα εξαγοραστεί με ψωμιά;” Πρόβαλες την αντίρρηση πως ο άνθρωπος “ουκ επ’ άρτω μόνω ζήσεται”, μα το ξέρεις πως εν ονόματι αυτού του ίδιου του γήινου άρτου θα ξεσηκωθεί εναντίον Σου το πνεύμα της γης, θα Σε πολεμήσει και θα Σε νικήσει κι όλοι θα το ακολουθήσουν φωνάζοντας: “Κανείς δε μοιάζει μ’ αυτό το θηρίο που μάς έδωσε τη φωτιά τ’ ουρανού!”. 

Το ξέρεις πως θα περάσουν αιώνες κι αιώνες, και η ανθρωπότητα θα διακηρύξει με το στόμα της Σοφίας και της Επιστήμης πως έγκλημα δεν υπάρχει, και πως συνεπώς δεν υπάρχει αμαρτία και πως υπάρχουν μονάχα πεινασμένοι: “Χόρτασέ τους και τότε μονάχα να τούς ζητάς αρετή!”. Να τι θα γράψουν στη σημαία που θα σηκώσουν εναντίον Σου και που μ’ αυτήν θα γκρεμίσουν το ναό Σου. […]

Ω, ποτέ, ποτέ δεν θα χορτάσουν χωρίς εμάς. Καμιά επιστήμη δε θα τους δώσει ψωμί όσο θα μένουν ελεύθεροι∙ μα στο τέλος θα ’ρθουν να καταθέσουν την ελευθερία τους στα πόδια μας και θα μας πουν: “Κάντε μας σκλάβους, μα χορτάστε μας”. […]

Αν αποδεχόσουν τους “άρτους”, τότε θ’ απαντούσες στη συμπαντική και προαιώνια ανθρώπινη λαχτάρα τόσο του ατόμου όσο και τού συνόλου, δηλαδή στο: “Ποιόν θα προσκυνήσω;”. Γιατί δεν υπάρχει πιο ακατάπαυστη και πιο βασανιστική φροντίδα για τον άνθρωπο, όταν μένει ελεύθερος, παρά πώς να βρει όσο γίνεται γρηγορότερα κάποιον να προσκυνάει. Γι’ αυτή τη γενική λατρεία εξολοθρεύουν ο ένας τον άλλον με το σπαθί. […]

Υπάρχουν τρεις δυνάμεις στον κόσμο που θα μπορούσαν να νικήσουν και να υποτάξουν για πάντα τη συνείδηση αυτών των αδύναμων στασιαστών, κι αυτό για τη δική τους ευτυχία. Αυτές οι δυνάμεις είναι: το θαύμα, το μυστήριο και το κύρος. Εσύ απόρριψες και το ’να, και το άλλο, και το τρίτο∙ κι έδωσες μονάχος σου τα παράδειγμα για να κάνουν όλοι το ίδιο. […]

Αυτό κάναμε λοιπόν. Διορθώσαμε το έργο Σου και το θεμελιώσαμε στο θαύμα, στο μυστήριο και στο κύρος. Και οι άνθρωποι χάρηκαν που τους οδήγησαν και πάλι σαν αγέλη και που πέταξαν επιτέλους απ’ τις καρδιές τους το τόσο τρομερό δώρο τής ελευθερίας, που τους έφερνε βάσανα».
Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι, Αδελφοί Καραμάζοφ (1879-1880) 
[όπου μιλάει ο Μέγας Ιεροεξεταστής]
μετάφραση Άρης Αλεξάνδρου




12 Νοεμβρίου 2011

Ευφυΐα και υποκρισία στη νεωτερική ζωή

Τζον Ράλστον Σάουλ

«Ο ρασιοναλισμός προώθησε την ιδέα, ότι ο άνθρωπος είναι ένα ον που κρύβεται μάλλον παρά φανερώνεται. Όπως συνήθως, σκαπανέας στην ανάπτυξη της ρασιοναλιστικής σκέψης ήταν ο Μακιαβέλι. Αυτός ο αυλικός, ο μάστορας της χειραγώγησης, ο ιντριγκαδόρος τών διαδρόμων, υποστήριζε πως ο άνθρωπος οφείλει να κρύβει πολλά πράγματα αν θέλει να κατατροπώσει τούς αντιπάλους του. Μετά τον Μακιαβέλι ήρθε ο καλοπροαίρετος Έρασμος, που έγινε ο διανοούμενος και ο ουμανιστής με τη μεγαλύτερη επιρροή κατά την Αναγέννηση στην Βόρεια Ευρώπη. 

[…] Ο Έρασμος εγκωμίαζε την αρετή της διακριτικότητας, η οποία υποτίθεται ότι θα χαλιναγωγούσε τον αναιδή κάνοντας μετριοπαθέστερη τη δημόσια συμπεριφορά τού ατόμου : “Είναι ανθυγιεινό να συγκρατείς τα ούρα σου, αλλά ορθό το να ουρείς κρυφά. Ορισμένοι συνιστούν στους νέους να συγκρατούν τα αέριά τους σφίγγοντας τον πισινό τους. Λοιπόν! Δεν είναι σωστό ν’ αρρωστήσει κανείς μόνο και μόνο για να είναι ευγενικός. Αν μπορείς να βγεις από το δωμάτιο, βγες έξω για να κλάσεις. Αν δεν μπορείς, τότε πρέπει ν’ ακολουθήσεις την παλιά συμβουλή: κρύψε το θόρυβο μ’ ένα βήχα”, De Civilitate Morum Puerilum (1530).

Κάνε ένα θόρυβο για να κρύψεις έναν άλλον: αυτή η πρακτική επρόκειτο να γίνει το σήμα κατατεθέν του σύγχρονου καλλιεργημένου ανθρώπου. […]

Ο Μακιαβέλι και ο Έρασμος είχαν παραπλήσια άποψη για τον άνθρωπο. Στην καινούργια συμπεριφορά που διακήρυσσαν, ανιχνεύουμε αυτό που θα μπορούσαμε να ονομάσουμε διακριτικότητα ή μυστικοπάθεια, είτε όταν θέλεις ν’ ανακουφίσεις τα σπλάχνα σου, είτε προκειμένου να χειραγωγήσεις κυβερνήσεις. Το μυστικό συνόδευσε όλη την εξέλιξη του Ορθού λόγου. Σύμφωνα με αυτό που οι φιλόσοφοι άφηναν να εννοηθεί, η Ιερά Εξέταση βρήκε να επιβεβαιώνεται εδώ η παλιά πεποίθησή της κατά την οποία “όλοι οι άνθρωποι έχουν κάτι να κρύψουν”. Οι ιεροεξεταστές συμπέραιναν, με άκρο ορθολογισμό, ότι αρκεί να θέσεις τις σωστές ερωτήσεις για ν’ αποκαλυφθεί η αλήθεια. Φυσικά μπορούσαν μια χαρά να ανακρίνουν κάποιον χωρίς να τον βασανίσουν. Αλλά τα βασανιστήρια εξασφάλιζαν, ότι ο ανακρινόμενος θα έδινε απαντήσεις. […]

Ας μην ξεχνάμε, πως ο ρασιοναλισμός διακηρύσσει, σαν την Ιερά Εξέταση, πως για κάθε ερώτηση υπάρχει μία και μόνον απάντηση, μία και μόνον αληθινή απάντηση. […]

Ο Λογιόλα, συμβαδίζοντας με τον Μακιαβέλι, ενδιαφερόταν κυρίως για τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσαν να δομηθούν οι ερωτήσεις προκειμένου να πάρει κανείς την κατάλληλη απάντηση. Μάστορας στην τεχνική της διακριτικότητας, ή μάλλον ένας μαέστρος γητευτής στην υπηρεσία τού Θεού, βάλθηκε να την κάνει αληθινή τέχνη στο πεδίο της οργάνωσης και της επιχειρηματολογίας. […]

Ο Ρισελιέ υιοθέτησε αυτές τις ιδέες και τις ανέπτυξε στην υπηρεσία του έθνους-κράτος. Γι’ αυτόν, η απόκτηση γνώσεων ήταν το πολυτιμότερο όπλο: γνώσεις που έπαιρνε πριν από τους άλλους∙ γνώσεις που υφάρπαζε εν αγνοία των αποστολέων τους ή των παραληπτών τους∙ γνώσεις που έκρυβε ίσως και για πάντα ή για να τις χρησιμοποιήσει αργότερα∙ γνώσεις που χρησιμοποιούσε κατά περίσταση προκειμένου να κατατροπώσει κάποιον ή να πείσει τον βασιλιά∙ ακόμα και πλαστές γνώσεις, γεγονότα κατασκευασμένα από το τίποτα, παραθέσεις αποσπασμάτων που τα εφεύρισκε ο ίδιος, συκοφαντίες, καλές ειδήσεις που τις προπαγάνδιζε για να εξυπηρετήσει τα συμφέροντά του […].

Σε τελική ανάλυση, το μυστικό, συνδεδεμένο με τον πρωτεύοντα ρόλο που έπαιζε ο αυλικός, αντικαθιστούσε την ευφυΐα με την πανουργία, μια ιδιότητα απαραίτητη για όποιον έτρεφε την ελπίδα να κερδίσει εξουσία μέσα στις δημόσιες υποθέσεις.»

[κλικ και το διαβάζετε - thanx για το link Ράκος Κουρελάριος!]
Free Press, Nέα Υόρκη (1991)


Σημ. H.S. Στα ελληνικά κυκλοφορεί ένα άλλο, πολύ ενδιαφέρον βιβλίο του Saul, Πολιτισμός χωρίς συνείδηση, εκδ. ΡΟΕΣ (2002), που έχουμε παρουσιάσει στην ιστοσελίδα μας των HappyFew. Σε αυτό, δείχνει πολύ καλά την επικράτηση του κορπορατισμού (συντεχνίες και λόμπι) στη σύγχρονη μεταπολεμική κοινωνία - χαρακτηριστικά, ο υπότιτλος που ήθελε να βάλει σε αυτό το βιβλίο ήταν Πώς ο Μουσολίνι κέρδισε τον πόλεμο ... σκέψη που, από μια διαφορετική μεριά συναντάει τα παρόμοια συμπεράσματα στοχαστών όπως π.χ. ο Καρλ Κορς, ο Ζακ Ελλύλ, ή ο Γκύντερ Άντερς.


11 Νοεμβρίου 2011

Μετά τον «αντιεξουσιαστή πρωθυπουργό», λέτε να μας συμβεί και αυτό;

Φερνάντο Πεσσόα (1888-1935)
«Είχαμε τελειώσει το δείπνο. Απέναντί μου καθόταν ο φίλος μου ο τραπεζίτης, μέγας έμπορος και ξακουστός σπεκουλαδόρος∙ κάπνιζε σα να μη σκεφτόταν τίποτα. Η συζήτηση είχε αρχίσει να κολλάει και τελικά νέκρωσε εντελώς. Προσπάθησα καλή τη πίστη να την ξαναρχίσω, κι έτσι άρπαξα την πρώτη ιδέα που έτυχε να μου περάσει απ’ το μυαλό. Στράφηκα χαμογελαστός προς το μέρος του:


-     - Αλήθεια! Κάποιος μου διηγήθηκε ότι παλιότερα ήσαστε αναρχικός.

-    - Όχι μόνο ήμουν, αλλά και παραμένω. Απ’ αυτή τη σκοπιά δεν έχω αλλάξει. Είμαι αναρχικός.

      - Μα τι μου λέτε τώρα! Είστε αναρχικός; Από πού κι ως πού αναρχικός; Ίσως να εννοείτε τη λέξη διαφορετικά…


- Διαφορετικά απ’ ό,τι συνηθίζεται; Όχι, καθόλου. […] Αλήθεια, τι θέλει ένας αναρχικός; Ελευθερία − ελευθερία για τον εαυτό του και για τους άλλους. Θέλει να ελευθερωθεί από την επίδραση και την καταπίεση που ασκούν πάνω του οι κοινωνικοί θεσμοί, θέλει να είναι ελεύθερος σαν τότε που γεννήθηκε και βγήκε στη ζωή, τόσο ελεύθερος όπως θα ’πρεπε να ’ναι στην πραγματικότητα σε όλη του τη ζωή αν βασίλευε δικαιοσύνη […]
        Έπρεπε να μάθω ποιος ήταν ο μεγαλύτερος και σημαντικότερος θεσμός. Προτιμούσα να μετρήσω σ’ αυτόν τη δύναμή μου παρά σε κάποιον άλλο, ήθελα να τον υποτάξω και να τον καταδικάσω σε αδράνεια. Ο σημαντικότερος θεσμός της εποχής μας τυχαίνει να είναι το χρήμα. Πώς να υποτάξει όμως κανείς το χρήμα, ή, για να το πούμε καλύτερα, την εξουσία και την τυραννία του χρήματος; Εγώ θα το ’κανα ελευθερώνοντάς με από την επιρροή του και καταδικάζοντάς το, σε σχέση με το άτομό μου, σε αδράνεια. Σε σχέση με το άτομό μου καταλάβατε; Εγώ ήμουν που το πολεμούσα, κι αν το καταδίκαζα σε αδράνεια σε σχέση με τους άλλους, αν δεν το ’χα απλώς υποτάξει αλλά και καταστρέψει, τότε θα είχα θέσει τέλος στο θεσμό του χρήματος. […]

         Πώς να νικήσει και να υποτάξει κανείς το χρήμα; Πώς να ξεφύγει απ’ την επιρροή και την τυραννία του δίχως να χάσει το δρόμο του; Η μόνη μέθοδος είναι − να το αποκτήσεις, να αποκτήσεις τόσο μεγάλα ποσά, που να μην είναι πια αισθητή η επιρροή του. Μόλις συνειδητοποίησα, μ’ όλη τη δύναμη της αναρχικής μου πίστης και με τη λογική της οξύτατης σκέψης μου αυτό το γεγονός, τότε προχώρησα, αγαπητέ μου φίλε, στην τωρινή φάση − στη φάση της εμπορικής και τραπεζικής αναρχικής δράσης μου. […]»


Φερνάντο Πεσσόα, Ο αναρχικός Τραπεζίτης (1922)

Σημ. του H.S. Αυτό το αριστούργημα της σοφιστικής έχει κυκλοφορήσει σε αρκετές εκδόσεις στα ελληνικά. Αξίζει να το μελετήσετε!



10 Νοεμβρίου 2011

Σήμερα κληρώνει: δειλοί, μοιραίοι κι άβουλοι αντάμα, προσμένουμε ίσως κάποιο θάμα

είπε ο σκύλος: η αναγκαιότητα είναι μια ερμηνεία, όχι ένα γεγονός.
είπε ο σκύλος: δειλοί μοιραίοι κι άβουλοι αντάμα,
προσμένουμε ίσως κάποιο θάμα.
κι είπε ο σκύλος: από τα εφτά θανάσιμα αμαρτήματα, η τεμπελιά είναι το μόνο για το οποίο έχω ακόμα δυνάμεις.

09 Νοεμβρίου 2011

Σοσιαλισμός και αφθονία

Στόχος του σοσιαλισμού είναι η αφθονία: ο μεγαλύτερος αριθμός αγαθών στον μεγαλύτερο αριθμό ανθρώπων. Αυτός ο στόχος υπονοεί στατιστικά την μεγαλύτερη δυνατή μείωση των εμφανίσεων του απρόβλεπτου. Η αύξηση του αριθμού των αγαθών μειώνει την αξία του καθενός τους. Αυτή η απαξίωση όλων των ανθρώπινων αγαθών μέχρι του σημείου της απόλυτης εξουδετέρωσης, θα είναι το αποτέλεσμα μιας καθαρά επιστημονικής ανάπτυξης του σοσιαλισμού. Είναι λυπηρό το πόσο οι διανοούμενοι δεν ξεπερνούν αυτήν την ιδέα της μηχανικής αναπαραγωγής, και προετοιμάζουν την προσαρμογή του ανθρώπου σ'αυτό το άχρωμο και συμμετροποιημένο μέλλον.


 Άσγκερ Γιόρν, Περί μορφής, σ.131 (1958)

"Οι Καταστασιακοί και η Αυτοματοποίηση"

μετ. Γιάννης Δ. Ιωαννίδης

(υπάρχει και στην ανθολογία κειμένων της Internationale Situationniste, 
Το Ξεπέρασμα της Τέχνης, σ. 64)


Back to 1950: Ακόμα δεν είδατε τίποτα!

06 Νοεμβρίου 2011

Πάμε προς νέο Μπρέτον Γουντς;

Οι BRIC

Πίσω από τον καπνό των "δικών" μας, προκύπτει από τα πράγματα ένα ερώτημα.

Η αυξημένη εξουσία, την οποία οι G20  αποφάσισαν να παραχωρηθεί στο ΔΝΤ, είναι πολύ πιθανό να σημαίνει πως πηγαίνουν προς ένα νέο Μπρέτον Γουντςδηλαδή προς μια αναδιάταξη του διεθνούς νομισματικού συστήματος με βάση το σύγχρονο συσχετισμό δυνάμεων, στον οποίον παίζουν πλέον ισχυρά και οι BRIC.

Το παλεύουν... Θα το σώσουν;


04 Νοεμβρίου 2011

Η Ανατολή είναι κακή, η Δύση είναι καλή...


Πίσω στο παρόν με ένα βαθύ αναστεναγμό.

Τα εξωτικά όμορφα ζώα όλο και θα λιγοστεύουν.  Η μεξικάνικη άτριχη γάτα έχει ήδη εξαφανιστεί.
Οι μικροσκοπικές άγριες γάτες που ζυγίζουν λιγότερο από ένα κιλό  και μπορούν να εξημερωθούν εύκολα ,γίνονται όλο και πιο σπάνιες,  όλο και πιο μακρινά, παραπονεμένα χαμένα πνεύματα που περιμένουν το ανθρώπινο χέρι που δεν θα έρθει ποτέ, εύθραυστες και θλιμμένες.

Ή οι φωσφορίζουσες νυχτερίδες που εμφανίζονται μια φορά κάθε επτά χρόνια για να γεμίσουν τον αέρα με απίθανα άγρια όργια χρωμάτων.... μελωδικά, μακρινά καλέσματα από νυχτεριδόγατους, και οι ιπτάμενοι Λεμούριoι...τα τροπικά δάση του Βόρνεο και της νότιας Αμερικής θα εξαφανιστούν...για να δώσουν τη θέση τους σε τι;

--

Στο Ranch School του Λος Άλαμος, εκεί που αργότερα κατασκεύασαν την ατομική βόμβα και ανυπομονούσαν να την ρίξουν στην Κίτρινη Απειλή, τα παιδιά κάθονται σε κούτσουρα και πέτρες τρώγοντας κάτι. Στις παρυφές της πλαγιάς υπάρχει ένα ποτάμι. Ο διευθυντής ήταν ένας νότιος με εμφάνιση πολιτικάντη. Μας έλεγε ιστορίες γύρω από την φωτιά - βγαλμένες από τα ρατσιστικά σκουπίδια του Σαξ Ρόμερ- η Ανατολή είναι κακή η Δύση είναι καλή.

Ξαφνικά ένας ασβός πετάγεται ανάμεσα στα παιδιά - δεν ξέρω γιατί το έκανε, ήταν απλώς παιχνιδιάρης , φιλικός και άπειρος, όπως οι Αζτέκοι που έφερναν φρούτα στους Ισπανούς κι εκείνοι τους έκοψαν τα χέρια. Τότε ο διευθυντής τρέχει στο σακίδιο της σέλας του και βγάζει έξω το σαρανταπεντάρι ένα αυτόματο Colt του 1911, και αρχίζει να ρίχνει στον ασβό αστοχώντας σε όλες τις βολές από τα δύο μέτρα. Στο τέλος με το όπλο σχεδόν κολλημένο στον ασβό , πυροβολεί.

Αυτή τη φορά ο ασβός κατρακυλάει στην πλαγιά και πέφτει στο ποτάμι. Βλέπω το χτυπημένο ζώο, το θλιμμένο ζαρωμένο του πρόσωπο, να κατρακυλάει στην πλαγιά, αιμορραγώντας, πεθαίνοντας.

"Αν δεις ένα ζώο το σκοτώνεις, έτσι δεν είναι; Μπορεί να δάγκωνε κανένα παιδί"

--


Ο ασβός ήθελε μόνο να παίξει, κι έφαγε μια σφαίρα από ένα σαρανταπεντάρι της κυβέρνησης.Για σκεφτήτε το αυτό. Νοιώστε το και ρωτήστε μετα τον εαυτό σας, ποιανού η ζωή αξίζει περισσότερο; Του ασβού ή αυτού του μοχθηρού λευκού σκατού; >>>


William S. Burroughs, Η γάτα μέσα μας



03 Νοεμβρίου 2011

Ο Ωφελιμισμός είναι Μηδενισμός!

Μάρσαλ Σάλινς
«... Το βιβλίο τούτο [Πολιτισμός και πρακτικός Λόγος] αποτελεί μια ανθρωπολογική κριτική της ιδέας ότι οι ανθρώπινοι πολιτισμοί διαμορφώνονται μέσα από την πρακτική δραστηριότητα και, σε τελική ανάλυση, από το ωφελιμιστικό συμφέρον. Την εν λόγω ιδέα την ονομάζω γενικώς «θεωρία της πράξης», όταν επικεντρώνεται σε μορφές οικονομικής δραστηριότητας, ή «θεωρία της ωφέλειας», όταν αναφέρεται στη λογική του υλικού πλεονεκτήματος που υποτίθεται ότι διέπει την παραγωγή.

Τον όρο «πράξη» [praxis], θα επιθυμούσα να τον περιορίσω στην έννοια της παραγωγικής δράσης, την κύρια δηλαδή σημασία που έχει στη μαρξιστική παράδοση, συμπεριλαμβάνοντας τόσο τις αντικειμενικές όσο και τις υποκειμενικές όψεις της διαδικασίας: από τη μία τα ιστορικώς δεδομένα παραγωγικά μέσα και σχέσεις, από την άλλη την εμπειρία που αποκτούν οι άνθρωποι για τον εαυτό τους και τα αντικείμενα της ύπαρξής τους καθώς μετασχηματίζουν παραγωγικά τον κόσμο μέσα από ένα δεδομένο εργαλειακό τρόπο. 

Η «ωφέλεια», παρόμοια, πρέπει να νοηθεί τόσο στις υποκειμενικές όσο και στις αντικειμενικές διαστάσεις της, μολονότι πολλές θεωρίες δεν διευκρινίζουν καθαρά ποια πρακτική λογική θεωρούν βάση της πολιτισμικής τάξης. Σύμφωνα με κάποιες άλλες, ωστόσο, είναι ξεκάθαρο ότι ο πολιτισμός είναι το καταστάλαγμα της ορθολογικής δραστηριότητας ατόμων που επιδιώκουν τα δικά τους συμφέροντα. Αυτός είναι ο γνήσιος «ωφελιμισμός»: λογική του είναι η μεγιστοποίηση της σχέσης μεταξύ μέσων και σκοπών. 

Οι θεωρίες της αντικειμενικής ωφέλειας είναι νατουραλιστικές και οικολογικές: σύμφωνα μ’ αυτές, η καθοριστική υλική σοφία που υποστασιοποιείται σε πολιτισμική μορφή είναι η επιβίωση του ανθρώπινου πληθυσμού ή της δεδομένης κοινωνικής ευταξίας. Η ακριβής λογική είναι το προσαρμοστικό πλεονέκτημα, ή η διατήρηση του συστήματος μέσα στα φυσικά όρια βιωσιμότητας.

Απέναντι σε όλα αυτά τα γένη και τα είδη του πρακτικού λόγου, τούτο το βιβλίο αντιπαραθέτει ένα λόγο διαφορετικού είδους: τον συμβολικό ή σημαίνοντα. Ορίζει ως διακριτική ιδιότητα του ανθρώπου, όχι το ότι αυτός πρέπει απλώς να ζήσει σ’ έναν υλικό κόσμο (συνθήκη που μοιράζεται με όλους τους οργανισμούς), αλλά το ότι ζει εκεί σύμφωνα μ’ ένα σημαίνον σχήμα που το έχει επινοήσει ο ίδιος: στην ικανότητά της αυτή, η ανθρωπότητα είναι μοναδική. 

Θεωρεί, επομένως, ότι η καθοριστική διάσταση του πολιτισμού (που δίνει σε κάθε τρόπο ζωής τα γνωρίσματα που τον χαρακτηρίζουν) δεν είναι το ότι αυτός ο πολιτισμός οφείλει να συμμορφωθεί με κάποιους υλικούς περιορισμούς, αλλά το ότι συμμορφώνεται μ’ αυτούς σύμφωνα με ένα καθορισμένο συμβολικό σχήμα, το οποίο ποτέ δεν είναι το μόνο εφικτό. Άρα, ο πολιτισμός είναι εκείνος που συγκροτεί την ωφέλεια [και όχι το αντίστροφο - σ.τ. HS].»

Μάρσαλ Σάλινς, Πολιτισμός και πρακτικός λόγος (1976),
μετάφραση Νίκος 'Μπουκανιέρος' Κούρκουλος,
εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου (2003).



Σημ. του H.S. Ο τίτλος της ανάρτησης είναι δανεικός από μια άκρως ευθύβολη ρήση του Ζαν-Πιέρ Βουαγιέ. Είναι επείγουσα η "απεξάρτηση" από τον "πρακτικό λόγο", που ειδικά σε ώρες κρίσης, μέσα από κραυγές ή αναλύσεις που προβάλλουν τον "αγώνα για την επιβίωση" σαν βασικό μοχλό αλλαγής του κόσμου, αποτελεί το έσχατο οχυρό του κυρίαρχου ωφελιμισμού.

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Follow by Email

Ταγοί (ήτοι οδηγοί, αγγλ. tags)

1000 ρέγγες 1789 1900 190cm 1917 1940 1955 1965 1968 1980 2008 Αδάμ Κέρτις/Adam Curtis Αδάμ Σμιθ/Adam Smith Αιδ. Μπίλι/Rev Billy Αιμίλιος Μπενβενίστ/Emile Beneveniste Αιμίλιος Ντυρκέμ/Emile Durkheim Αιμίλιος Σιοράν/Emil Cioran Αισχύλος Άκης Πάνου Ακρόπολη Αλαίν Καγιέ/Alain Caillé Άλαν Τιούρινγκ/Alan Turing Άλασνταιρ Μακιντάιρ/Alasdair MacIntyre Αλβέρτος Αϊνστάιν/Albert Einstein Αλβέρτος Καβαλκάντι/Alberto Cavalcanti Αλβέρτος Καμύ/Albert Camus Αλβέρτος Σπέερ/Albert Speer Αλβέρτος Φίνεϊ/Albert Finney Άλδος Χάξλεϊ/Aldus Haxley Αλέξανδρος Κοζέβ/Alexandre Kojève Αλέξανδρος Μπέρκμαν/Александр Беркман Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης Αλέξανδρος Πούσκιν/Александр Пушкин Αλέξανδρος Σμέμαν/Александр Шмеман Αλέξανδρος Σοκούροφ/Алекса́ндр Соку́ров Αλέξανδρος Τομπάζης Αλέξανδρος Τρόκκι/Alexander Trocchi Αλέξης Ασλάνογλου Αλέξης ντε Τοκβίλ/Alexis deTocqueville αλήθεια Αληthεια αλλοτρίωση Αλταμίρα αμνησία Αναξίμανδρος ανάπτυξη αναρχισμός Ανδρέας Εμπειρίκος Ανδρέας Κερτέζ/André Kertész Ανδρέας Ορλεάν/André Orléan Ανδρέας Παπανδρέου ανθρώπινα πιράνχας ανθρωποποίηση Άννα Άρεντ/Hannah Arendt Άννα Κοκκίνου Άννα Κρούγκερ/Ann Krueger Άνσελμος Γιάπε/Anselm Jappe Αντίνοος Άντυ Γουώρχολ/Andy Warhol Αντώνης Κουτρουμπής Αντώνιος Νέγκρι/Toni Negri Αντώνιος ντε Σαιντ-Εξυπερύ/Antoine de Saint-Exupéry Αποκάλυψη Απόστολος Παύλος Άρβο Περτ/Arvo Pärt Αργυριάδης-Καλούμενος-Μπάτσης Άρης Αλεξάνδρου Άρης Κωνσταντινίδης Άρης Μπερλής Αρθούρος Λένινγκ/Arthur Lehning Αρθούρος Σοπενχάουερ/Arthur Schopenhauer Αρθούρος Τζένσεν/Arthur Jensen Αριστερά Αριστοτέλης Αρμαγεδώνας Αρμάνδος Μέλβιλ/Herman Melville Άσγκερ Γιόρν/Asger Jorn Ασφαλιστικό Άυν Ραντ/Ayn Rand αυτοπεριστρεφόμενοι διανοούμενοι αυτοπεριστροφή Αφρική Βαβυλώνα Βαγγέλης Αρτέμης Βαλεντίνος Βολόσινοφ/Валенти́н Воло́шинов Βάλτερ Μπένγιαμιν/Walter Benjamin Βανς Πάκαρντ/Vance Packard Βασίλης Ηλιακόπουλος Βασίλης Καραποστόλης Βενσάν Ντεκόμπ/Vincent Descombes Βερνάρδος Μάντεβιλ/Bernard Mandeville Βέρνερ Χέρτσογκ/Werner Herzog Βερολίνο βία Βικέντιος Μπράουν/Vincent Browne Βίκτωρ Μπούλλα/Виктор Буллаa Βίκτωρ Ουγκώ/Victor Hugo Βίκτωρ Σερζ/Ви́ктор Киба́льчич Βίκτωρ Σκλόφκσι/Ви́ктор Шкло́вский Βίκτωρ Φρανκλ/Victor Frankl Βίλεμ Φλούσερ/Vilem Flusser Βίνφριντ Γκ. Ζέμπαλντ/Wienfried G. Sebald βιοτεχνολογία Βλαδίμιρος Λένιν/Влади́мир Ле́нин Βλαδίμιρος Μαγιακόφκι/Влади́мир Маяко́вский βοηθήματα μνήμης Γαλαρίες Γαλλία Γεράρδος Νταβί/Gerard Davy Γεράσιμος Λυκιαρδόπουλος Γερμανία Γεώργιος Αγκάμπεν/Giorgio Agamben Γεώργιος Ζίμελ/Georg Simmel Γεώργιος Λ. Μπόρχες/Jorge L. Borges Γεώργιος Λίγκετι/György Ligeti Γεώργιος Λούκατς/György Lukács Γεώργιος Μπατάιγ/Georges Bataille Γεώργιος Όργουελ/George Orwell Γεώργιος Στάινερ/George Steiner Γεώργιος Χάμπερμας/Jurgen Habermas Γιάννηδες Γιάννης Γρηγοριάδης Γιάννης Ισιδώρου Γιάννης Κάτρης Γιάννης Πεδιώτης Γιάννης Ρίτσος Γιάννης Σκαρίμπας Γιάννης Τσέγκος γιορτή Γιώργος Γαϊτάνος Γιώργος Μακρής Γιώργος Νικολαΐδης Γιώργος Σεφέρης Γιώργος Χαντζής Γκ. Κ. Τσέστερτον/G.K. Chesterton Γκετζ Άλυ/Götz Aly Γκι Αμπέιγ/Guy Abeille Γκουίντο Καβαλκάντι/Guido Cavalcanti Γκυ Ντεμπόρ/Guy Debord Γκύντερ Άντερς/Günther Anders γλώσσα Γουάλας Στήβενς/Wallace Stevens Γουδή Γουλιέλμος Ήγγλετον/William Eggleton Γουλιέλμος Μπάροους/William Burroughs Γουλιέλμος Σαίξπηρ/William Shakespeare Γουλιέλμος Χηρστ/William Hearst Γούντι Άλλεν/Woody Allen Γρηγόρης Βαλτινός Δαβίδ Λυντς/David Lynch Δαβίδ Μπομ/David Bohm Δαβίδ Ρικάρντο/David Ricardo Δαβίδ Χιούμ/David Hume Δανία του Βορρά Δανία του Νότου Δελφοί Δέσποινα Ζευκιλή Δημήτρης Δημητριάδης Δημήτρης Καραγιάννης Δημήτριος Πρίγκοφ/Дми́трий При́гов Δημήτρις Βεργέτης δημιουργικότητα Διεθνής δικαιοσύνη δοκιμασίες Δουβλίνο Δραπετσώνα δυσφορία Έ. Λ. Μάστερς / Ε. L. Masters Ε.Ε. Κάμινγκς/E.E. Cummings Ε.Χ. Γονατάς Εδουάρδος Βιλ/Edouard Will εικονική δημόσια σφαίρα εικονογραφημένα κείμενα εκπομπές Ελένη Κέλλερ/Helen Keller Ελένη Μπέλλου Ελευθερία Ελευθεριακός Ελισάβετ Άνσκομπ/Elizabeth Anscombe Έμιλυ Ντίκινσον/Emily Dickinson Εμμανουήλ Ζάχος Παπαζαχαρίου Εμμανουήλ Καντ/Emmanuel Kant Εμμανουήλ Λεβινάς/Emmanuel Levinas Εμμανουήλ Μουνιέ/Emmanuel Mounier εξατομίκευση εξέγερση εξουσία επανάσταση επαναστατικός χαρτοπολτός επιβίωση επιστήμη εργασία ερείπια Ερνέστος Γιούνγκερ/Ernst Junger Ερνέστος Γκέλνερ/Ernest Gellner Ερνέστος Κασσίρερ/Ernst Cassirer Ερνέστος Μπλοχ/Ernst Bloch Ερρίκος Γκουγκενχάιμ/Harry Guggenheim Ερρίκος Λεφέβρ/Henri Lefebre Ερρίκος Μισώ/Henry Michaux Ερρίκος Ντεμπριγιώ/Henry Debrillaut Ερρίκος Σατί/Eric Satie Ερρίκος Φράνκφουρτ/Harry Frankfurt Ερρίκος Χομπσμπάουμ/Eric Hobsbaum ΕΣΣΔ Ευγένιος Αρανίτσης Ευγένιος Ενρικέζ/Eugène Enriquez Ευγένιος Ζαμιάτιν/Евге́ний Замя́тинn ευθύνη ευρωπαϊκή προοπτική ευτυχία Ζάχα Χαντίντ/Zahā Ḥadīd Ζερμαίν Γκρηρ/Germaine Greer Ζήσης Κοτιώνης Ζήσης Σαρίκας Ζορ Βον/Zohr Vaughan ζωή ηθική Ηλίας Κανέττι/Elias Canetti ΗΠΑ Θανάσης Σβώλος θέαμα Θένια Κουτρουμπή Θεόδωρος Αντόρνο/Theodor Adorno Θεόδωρος Ντοστογιέφσκι/Фёдор Достоевский Θεόδωρος Ρόζακ/Theodore Roszak Θεός Θεοφάνης Μελάς θλίψη Θόδωρος Ζιάκας Θουκυδίδης Θωμάς Ιμπάνιεθ/Tomás Ibáñez Θωμάς Πίντσον/ Thomas Pynchon Θωμάς Ράιντ/Thomas Reid Θωμάς Χομπς/Thomas Hobbes Ι.-Π. Βουαγιέ/Jean-Pierre Voyer Ι.-Π. Ντιτέιγ/Jean Pierre Duteuil Ιάκωβος Α. Γκόλντστοουν/Jack A. Goldstone Ιάκωβος Ελλύλ/Jacques Ellul Ιάκωβος Λακάν/Jacques Lacan Ιάκωβος Μπάλντουιν/James Baldwin Ιάκωβος Μπουβερές/Jacques Bouveresse Ιάκωβος Ντεριντά/Jacques Derrida Ιάκωβος Πρεβέρ/Jacques Prévert Ιάκωβος Σαπίρ/Jacques Sapir Ιάκωβος Φρέιζερ/James Frazer Ίγγα Κρεστενσεν/Inger Christensen ιδεολογία ιδρύματα τέχνης Ιερεμίας Μπένθαμ/Jeremy Bentham ικέτες και ξένιοι Ιουλία Κρίστεβα/Julia Cristeva Ιουλιανός ντε Λα Μετρί/ Julien de La Mettrie Ιούλιος Ντελέζ/Gilles Deleuze Ιούλιος Ντωβέ/Gilles Dauvé Ισαάκ Μπ. Σίνγκερ/Isaac B. Singer Ισπαχάν ιστορία ισχύς Ιχάμπ Χασσάν/Ihab Hassan Ιωάννα Μορώ/Jeanne Moreau Ιωάννα Τσιβάκου Ιωάννης Βίβες/Juan Vives Ιωάννης Γκριμονπρέ/Johan Grimonprez Ιωάννης Ιτάρ/Jean Itard Ιωάννης Κ. Γκαλμπρέιθ/John K. Galbraith Ιωάννης Λοκ/John Locke Ιωάννης Μ. Εντσενσμπέργκερ/Hans M. Enzensberger Ιωάννης Μ. Κούτσι/John M. Coetzee Ιωάννης Παβλόφ/Ива́н Па́влов Ιωάννης Ρ. Σάουλ/John R. Saul Ιωάννης Ρωλς/John Rawls Ιωάννης Σερλ/John Searle Ιωάννης Στ. Μιλλ/John St. Mill Ιωάννης Στάινμπεκ/John Steinbeck Ιωάννης Τουργκένιεφ/Иван Тургенев Ιωάννης Φ. Κέννεντυ Ιωάννης Φόουλς/John Fowles Ιωάννης Χάκινγκ/Ian Hacking Ιωάννης Χιούστον/John Houston Ιωάννης Χουιζίνγκα/Johan Huizinga Ιωάννης-Ιάκωβος Ρουσσό/Jean-Jacques Rousseau Ιωάννης-Λουκάς Γκοντάρ/Jean Luc Godard Ιωάννης-Παύλος Σαρτρ/Jean-Paul Sartre Ιωάννης-Πέτρος Βερνάν/Jean Pierre Vernant Ιωσήφ Μπλοχ/Joseph Bloch Ιωσήφ Ντίτζγκεν/Josef Dietzgen Ιωσήφ Στάλιν/Ио́сиф Ста́лин Κ.Π. Καβάφης Κ.Σ. Λιούις/C.S. Lewis Κάθλην Ρέιν/Kathleen Raine καλλιτέχνες Καλοκαίρι Κάρελ Φουνκ/Karel Funk Κάρεν Κίλιμνικ/Karen Kilimnik Κάρολος Γκέοργκ Μπύχνερ/Karl Georg Büchner Κάρολος Δαρβίνος/Charles Darwin Κάρολος Κορς/Karl Korsch Κάρολος Κράους/Karl Kraus Κάρολος Μαρξ/Karl Marx Κάρολος Μπουκόφσκι/Charles Bukowski Κάρολος Μπωντλέρ/Charles Baudeilaire Κάρολος Ντέιβενπορτ/Charles Davenport Κάρολος Πεγκί/Charles Péguy Κάρολος Πολάνυι/Karl Polanyi Κάρολος Ράιτ Μιλλς/Charles Wright Mills Κάρολος Σ. Περς/Charles S. Peirce Κάρολος Τέιλορ/Charles Taylor Κάρολος Φορτ/Charles Fort Κάρολος Φουριέ/Charles Fourier Καρτέσιος/Descartes Καταστασιακή Διεθνής/Internationale Situationniste καταστασιακοί/situationnistes καταστροφή Κατερίνα Ηλιοπούλου Κέβιν Κέλι/Kevin Kelly Κένεθ Γκέργκεν/Kenneth Gergen κενό κεφαλαιοκρατία Κλαίρη Οζιάς/Claire Auzias Κλάους Κάρστενσον/Claus Carstensen Κλαύδιος Λεβί-Στρώς/Claude Lévi-Strauss Κομμούνα κομμουνισμός Κόνσταντ/Constant Niewenhuys Κορνήλιος Καστοριάδης κορπορατισμός Κουρτ Βάιλ/Kurt Weil Κουρτ Σβίττερς/Kurt Schwitters κράτος κρίσεις πανικού κρίση κρισολογία Κριστιάν Ντελακαμπάιν/Christiane Delacampaigne Κροστάνδη κυριαρχία Κωνσταντίνος Καραμανλής Κωνσταντίνος Ματσούκας Κωνσταντίνος Μίχος Κώστας Βάρναλης Κώστας Δεσποινιάδης Κώστας Κολημένος Κώστας Παπαϊωάννου Κώστας Χριστοδούλου Κωστής Βελόνης Κωστής Παπαγιώργης Λάζαρος Αρσενίου Λάκι Λουτσιάνο/Lucky Luciano Λάμπρος Κωνσταντάρας Λάο Τσε/老子 Λαρς φον Τρίερ/Lars von Trier λενινισμός Λέσχη της Ρώμης Λέσχη Φιλελεύθερης Ανάγνωσης Λέων Βαλράς/Léon Walras Λέων Σεστώφ/Лев Шесто́в Λέων Τρότσκι/Лев Тро́цкий λογική λογοκρισία Λόγος λογοτεχνία Λονδίνο Λόρδος Μπάϋρον/Lord Byron Λουδοβίκος Αλτουσέρ/Louis Althusser Λουδοβίκος Αραγκόν/Louis Aragon Λουδοβίκος Βιτγκενστάιν/Ludwig Wittgenstein Λουδοβίκος Μαλ/Louis Mal Λουδοβίκος Μάμφορντ/Lewis Mumford Λουδοβίκος Μπουνιουέλ/Louis Buñuel Λουδοβίκος ντε Σαιν Ζυστ/Louis de Saint Juste Λουδοβίκος Ντυμόν/Louis Dumont Λουκιανός Μαλζόν/Lucien Malson Λουσίντα και Ντέιβις Μάτλοκ/L & D Matlock Λυγκέας Λωτρεαμόν/Lautréamont μαγεία Μάης '68 Μάκης Μηλάτος Μάλκολμ Λόουρι/Malcolm Lowry Μάλκολμ Χ/Malcolm X μανιφέστα Μανόλης Λαμπρίδης Μανώλης Αναγνωστάκης Μαξ Βέμπερ/Max Weber Μαξ Ήστμαν/Max Eastman Μαξ Μπένετ/Max Bennet Μαργαρίτα Πέρλοφ/Marjorie Perloff Μάρθα Γκέλχορν/Martha Gellhorn Μαρία ντε Ενζέλ/Marie de Hennezel Μαρίνα Τσβετάγιεβα/Мари́на Цвета́ева Μάρκελος Μαριέν/Marcel Mariën Μάρκελος Μως/Marcel Mauss Μάρκελος Ντυσάν/Marcel Duchamp Μάρσαλ Σάλινς/Marshall Sahlins Μαρτίνος Μπούμπερ/Martin Buber Μαρτίνος Χάιντεγγερ/Martin Heidegger Μέγας Κάρολος μελαγχολία Μεσαίωνας μεταμοντέρνο μεταμορφωτική δύναμη μηδέν μηδενισμός Μηνάς Εμμανουήλ Μίλτος Σαχτούρης Μίλτων Φρίντμαν/Milton Friedmann Μιράντα Τερζοπούλου Μιριέλ Μπαρμπερί/Muriel Barbery Μιχαήλ Αλιετά/Michel Aglietta Μιχαήλ Κέλυ/Mike Kelley Μιχαήλ Λέβι/Michael Loewy Μιχαήλ Μπακούνιν/Михаил Бакунин Μιχαήλ Μπαχτίν/Михаи́л Бахти́н Μιχαήλ Ουελμπέκ/Michel Houellebecq Μιχαήλ Σερ/Michel Serres Μιχαήλ Τουρνιέ/Michel Tournier Μιχαήλ Φουκώ/Michel Foucault Μιχαήλ Χάρντ/Michael Hardt Μιχαηλάγγελος Αντονιόνι/Michelangelo Antonioni ΜΜΕ Μόμπυ Ντικ μουσική μοφερισμός/mofferism Μπαρούχ Σπινόζα/Baruch Spinoza Μπάρυ Άνσγουωρθ/Barry Unsworth Μπέλα Ταρ/Béla Tarr Μπέρτολντ Μπρεχτ/Bertold Brecht Μπιενάλε Μπίφο Μπεράρντι/Bifo Berardi Μπραντ Μπγιόρκ/Brant Bjork Μπρέτον Γουντς Μώρις Ντρούρι/Maurice Drury Μωρίς Μερλώ-Ποντύ/Maurice Merleau-Ponty Ν.Γ. Πεντζίκης ναζιστοφασισμός Νασρεντίν Χότζας ναυαγοί νεοφιλελευθερισμός Νικόλαος Γκόγκολ/Николай Гоголь Νικόλαος Μακιαβέλλι/Niccolò Machiavelli Νίκος Εγγονόπουλος Νίκος Ζαχαριάδης Νίκος Καρούζος Νίκος Μπελογιάννης Νίκος Σκοπλάκης Νίκος Buccanier Κούρκουλος Νόαμ Τσόμσκι/Noam Chomsky Νόρμπερτ Ελίας/Norbert Elias Νούτσιο Όρντινε/Nuccio Ordine Ντεζιντέριος Έρασμος/Desiderius Erasmus Ντον Ντελίλο/Don Delillo Ντόναλντ Γουίνικοτ/Donald Winnicott Ντονέλα Μήντοους/Donella Meadows Ξενοδοχείο των Ξένων Ξενοφών ξεψάρωμα Οδύσσεια οικονομία Οκτάβιο Πας/Octavio Paz Οκτάβιος Πας/Octavio Paz Όλγα Γερογιαννάκη ολιγαρχία ολοκληρωτισμός ομιλίες ΟΟΣΑ Ορφέας Απέργης Όσκαρ Ουάιλντ/Oskar Wilde Ούγος του Σαιντ Βίκτορ/Hugh of Saint Victor Ουίσταν Ώντεν/Wystan Auden Ουόλτ Ουΐτμαν/Walt Whitman Π.Μ.Σ. Χάκερ/P.M.S. Hacker παιδεία παιχνίδι Παναγιώτης Κονδύλης πανοπτικόν Παπάγος παπαρολογία παράδοση παραπληροφόρηση Πασχάλης Ενζέλ/Pascal Engel Πάσχος Μανδραβέλης Παύλος Βαλερύ/Paul Valery Παύλος Βιριλιό/Paul Virilio Παύλος Ζοριόν/Paul Jorion Παύλος Λαφάργκ/Paul Lafargue Παύλος Ρικέρ/Paul Ricoeur Πέδρο Ματέο/Pedro Mateo Πέπη Ρηγοπούλου περιπέτεια Πέτρος Αρτάνης Πέτρος Γκητς/P.T. Geach Πέτρος Κλαστρ/Pierre Clastres Πέτρος Κορνήλιος/Pierre Corneille Πέτρος Κρηφτ/Peter Kreeft Πέτρος Μπουρντιέ/Pierre Bourdieu Πέτρος Μπρουκ/Peter Brook Πέτρος Ουότκινς/Peter Watkins Πέτρος Παπαθανασίου Πέτρος-Ιωσήφ Προυντόν/Pierre-Joseph Proudhon Πινοσέτ Πλαστήρας Πλάτωνας πλουραλισμός ποίηση πολεμικά κείμενα πόλεμος πόλη πολιτική Ποτάμι προεκλογικά μηνύματα προλεταριάτο Προμηθέας προπαγάνδα Πωλ Ζωγραφάκης Ραούλ Βανεγκέμ/Raoul Vaneigem Ραούλ Σουρίτα/Raul Zurita Ράσελ Τζάκομπι/Russel Jacobi Ρέι Μπράντμπερι/Ray Bradbury Ρενέ Ζιράρ/René Girard Ρενέ Κλερ/ René Clair Ρεϋμόνδος Κάρβερ/Raymond Carver Ρίτα Γκαβέρα Ριχάρδος Κόμπντεν/Richard Cobden Ριχάρδος Μοράν/Richard Moran Ριχάρδος Ρόρτι/Richard Rorty Ροβέρτος Αντέλμ/Robert Antelme Ροβέρτος ΜακΝαμάρα/Robert MacNamara Ροβέρτος Οπενχάϊμερ/Robert Oppenheimer Ροβέρτος Φρανκ/Robert Frank Ροβέρτος Χας/Robert Hass Ροβέρτος Χουαρόθ/Roberto Juarroz Ροβεσπιέρος Ροβινσώνας Κρούσος Ρόζα Λούξεμπουργκ/Rosa Luxembourg ρομαντισμός Σέρεν Κίρκεγκωρ/Søren Kierkegaard σθένος Σιγισμούνδος Μπάουμαν/Zygmunt Bauman Σιγισμούνδος Φρόιντ/Sigmund Freud Σίδνεϊ Λιουμέτ/Sidney Lumet Σιμόνη Βέιλ/Simone Weil Σίμων Λέις/Simon Leys σινεμά ΣΙΣΒ/SICV Σίσυφος σκεπτικισμός Σκιπίων ο Αφρικανός σκουπιδοντενεκέδες Σλαβόι Ζίζεκ/Slavoj Žižek Σόνια σοσιαλδημοκρατία Σουηδία Σουν Τζου/ 孫子 σουρεαλισμός σοφία σοφιστές Σπύρος Κυριαζόπουλος σταλινισμός Σταμάτης Πολενάκης Στάνλεϊ Κάβελ/Stanley Cavell Στάντις Λώουντερ/Standish Lawder Στέλιος Κούλογλου Στέλιος Ράμφος Στέφανος Λιαβινιότ/Stéphane Lavignotte Στέφανος Λουπάσκο/Stephan Lupasco Στέφανος Πίνκερ/Steven Pinker Στέφανος Nτε λα Μποεσί/Etien De la Boetie Στέφανoς Ροζάνης στρατόπεδα εργασίας Συλβαίν Πιρόν/Sylvain Piron Σύλβια Πλαθ/Sylvia Plath Σύλλογος Υπαλλήλων Βιβλίου-Χάρτου συμβολικό πεδίο συνείδηση Σύνταγμα σχετικισμός Σωκράτης σώμα Τ.Κ.Παπατσώνης Τ.Σ. Έλλιοτ/T.S. Elliot Τάκης Μίχας Τάλκοτ Πάρσονς/Talcott Parsons Τάσος Λάγγης τέχνη τεχνικό σύστημα τεχνοεπιστήμη τεχνοκρατία τεχνολογικός μεσσιανισμός τεχνοσάχλα Τζ.Ρ.Ρ. Τόλκιν/J.R.R. Tolkien Τζέφρεϊ Χερφ/Jeffrey Herf Το καταραμένο απόθεμα Τόνι Σουάρτζ/Tony Schwartz τραγωδία τριλεκτική Τρόικα τυραννία Υβ Λε Μανάκ/Yves Le Manach Υβ Μισώ/Yves Michaud υλισμός υπαρξισμός υποκείμενο υποκρισία υπομονή Φ. Ε. Ρεϊνάλ/F. E. Reynal Φαινομενολογία Φερδινάνδος Αρρραμπάλ/Fernando Arrabal Φερδινάνδος Πεσσόα/Fernando Pessoa Φερδινάνδος Σελίν/Ferdinand Céline Φίγκαρο Φιλανθρωπία φιλία Φίλιππος Λάρκιν/Philip Larkin Φιλοσοφία Φλαν Ο' Μπράϊαν/Flann O' Brien Φουκουσίμα Φραγκίσκος Γκρουά/François Grua Φραγκίσκος Καραντέκ/François Caradec Φραγκίσκος Κάφκα/Frantz Kafka Φραγκίσκος Λυοτάρ/François Lyotard Φραγκίσκος Μπέικον/Francis Bacon Φραγκίσκος Σιμιάν/François Simiand Φραγκίσκος Φουρκέ/François Fourquet Φραγκίσκος-Μάριος Βολταίρος/François-Marie Voltaire Φρειδερίκος Γιάκομπι/Friedrich Jacobi Φρειδερίκος Έμπερτ/Fredrich Ebert Φρειδερίκος Ένγκελς/Friedrich Engels Φρειδερίκος Λάιστ/Fritz Leist Φρειδερίκος Μουρνάου/Friedrich Murnau Φρειδερίκος Νίτσε/Friedrich Nietsche Φρειδερίκος Τέιλορ/Frederick Taylor Φρειδερίκος Τζέιμσον/Frederick Jameson Φρειδερίκος Χάγιεκ/Friedriech Hayek φρμκ Φύση Φώτης Τερζάκης χαρά Χάρβαρντ Χάρι Χόλε Χέγκελ/Hegel Χέερτ Μακ/Geert Mak Χέρμπερτ Μαρκούζε/Herbert Marcuse χιούμορ Χιροσίμα Χλόη Κολλύρη χρεοκοπία χρήμα Χρήστος Βακαλόπουλος Χριστόφορος Κισλόφσκι/Krzysztof Kieslowski Χριστόφορος Λας/Christopher Lash χρόνος ψυχή ωφελιμισμός beton7 Bloomberg Bob Marley Bodies Bruce Springsteen Cinemarian D-503 dada dangerfew David Bowie DAVOS DOCUMENTA Einsatzgruppe D EMAF Frank Zappa gosplan Grafton Happyfew HighSpeedAcces Hildegoesasger Hollowsky Iggy Pop Il Consigliere intothepill izi Jazz Jeffrey Lee Pierce Jimmy Cliff Joe Strummer Johnny Cash Keith Richards La Tribune Les Lèvres Nues lifestyle Malaguena memento mori Metz Miles Davis Monty Python Muppet Show Necrology nem68 Nick Cave Nosotros RadioBubble Reggae Renty robe de chambre Rock RSA Salon De Vortex Scott Asheton sexbox Soul Tales from the Crypt TESTS! The Guardian TwixtLab urban hacking Vince Taylor Wall Street Journal WIRED wobblies Zabriskie Point Zoviets