31 Οκτωβρίου 2017

Εκπομπή #45 | Θεωρίες και δικιολογίες




Θεωρίες, δικαιολογίες, άνθρωποι, πίθηκοι, δυνατότητες, ελευθερία. Είναι οι άνθρωποι εξελιγμένοι πίθηκοι, ή μήπως οι πίθηκοι είναι άνθρωποι που ξέμειναν στο δρόμο; Σε ό,τι αφορά τον άνθρωπο πάντως, η αρχή βρίσκεται πάντα στο τέλος! Είχαν ανάγκη οι δουλέμποροι ν’ απαντήσουν κάτι στους αμπαρωμένους σκλάβους; Ή δεν γίνεται να κάνεις κάτι χωρίς να του δίνεις μια συνολικότερη διάσταση; Με ποιο θάρρος λες «εμείς»; Όντα βασανισμένα από θορύβους και κουμπάκια κάθε λογής. Ελευθερία δεν σημαίνει «περισσότερες δυνατότητες». Σημαίνει αποφασίζω και δεσμεύομαι σε αυτό που αποφάσισα. Η φιγούρα που περνάει δίπλα σου στη βιτρίνα σού βγάζει τη γλώσσα. Όλες οι λεπτομέρειες μέσα σε 1 ώρα και 57 λεπτά με μουσική που τα σπάει!

25 Οκτωβρίου 2017

Η εξέλιξη ως εξόντωση των αδύναμων


«Η επιθετική στάση του δυτικού ανθρώπου απέναντι στη Φύση και στους πρωτόγονους λαούς ήταν, με μια έννοια, μια αναψυχή από τις επιθέσεις που είχε εξαπολύσει για πολύ καιρό ενάντια στους άμεσους γειτόνους του. Είχε το πλεονέκτημα να είναι σαφώς πιο μονόπλευρη, γι’ αυτό και είχε ευκολότερους και μεγαλύτερους καρπούς. Μα η στάση του ανθρώπου απέναντι στον πρωτόγονο και τη Φύση ήταν αμφίλογη. Η μια του πλευρά ντρεπόταν για την απληστία του και τη σκληρή του αλαζονεία, και τον οδηγούσε να στραφεί με εγκάρδιο ενδιαφέρον προς το ίδιο το αντικείμενο, στο οποίο είχε επιτεθεί. (…)
Ο Μπυφφόν, ο Έρασμος, ο Δαρβίνος, ο Λαμάρκ, ο Γκαίτε, ενδιαφέρονταν όλοι όχι απλώς για τη μεγάλη ποικιλία των ζωντανών οργανισμών, με τους οποίους ήταν διαπλεγμένη η ζωή του ανθρώπου, μα και για τη φύση και την ανάπτυξη και το μετασχηματισμό τους. Ο άνθρωπος άρχισε ν’ αναγνωρίζει τον εαυτό του ως το κορυφαίο βλαστάρι ενός γιγάντιου γενεαλογικού δέντρου, κι όχι ως ένα νεόπλουτο που του είχε απονεμηθεί ένας θείος τίτλος ευγενείας κάπου πέντε χιλιάδες χρόνια παλιότερα. (…)
Η γεωλογία, η παλαιοντολογία, η φυλογενετική επέκτειναν όλες τους τη χρονική προοπτική του ανθρώπου· οπότε ο άνθρωπος άρχισε ν’ αντιμετωπίζει την ανάπτυξή του ως μέρος μιας ιστορικής διαδικασίας, στην οποία ήταν ενταγμένα και άλλα πλάσματα, η ίδια η Γη και τελικά το ηλιακό σύστημα και το σύμπαν. (…)
Δώστε αρκετό χρόνο στη Φύση, αναφωνούσαν οι οπαδοί του εξελικτισμού, κι εκείνη θα μεταμορφώσει ένα αρχέγονο κύτταρο σε μια παρέα πιθήκων, ή σε μια Ακαδημία πλατωνιστών. (…)
Ο φυσιοδίφης Κάρολος Δαρβίνος ήταν ένα πρότυπο στο είδος του. Συνδύαζε την έξη της οξυδερκούς παρατήρησης με μια μεθεκτική ενόραση των παρορμήσεων και των αναγκών κάθε οργανικής ζωής. (…) Η έρευνά του πάνω στην έκφραση των συναισθημάτων στα ζώα έβαλε τα θεμέλια της νέας επιστήμης της ψυχολογίας των ζώων, που τόσες καρποφόρες ενδείξεις έχει δώσει για τα πρωταρχικά περιεχόμενα της ανθρώπινης συμπεριφοράς. (…)
Μην το λες εξόντωση, πες το «φυσική επιλογή»
Μα ο Δαρβίνος δοξάστηκε από τους συγχρόνους του για κάτι διαφορετικό από τη διήγηση του ταξιδιού του με το Μπιγκλ [, το καράβι με το οποίο για πέντε χρόνια περιδιάβηκε τα πέρατα της γης παρατηρώντας το φυσικό τοπίο και της μορφές της ζωής].  Έγινε γνωστός ως ο κεντρικός εκφραστής της θεωρίας της βιολογικής εξέλιξης.
Η διδασκαλία πως όλες οι υπαρκτές μορφές ζωής είχαν αναπτυχθεί από παλιότερες και απλούστερες μορφές, που όλες τους μπορούσαν να αναχθούν σε μια κεντρική ρίζα, ήταν γνώριμη στους αρχαίους Έλληνες και είχε ξαναδιατυπωθεί σε στίχους από τον παππού του Δαρβίνου, τον Έρασμο Δαρβίνο. (…)
Μα στην Καταγωγή των Ειδών, ο Δαρβίνος είχε δώσει μια ιδιότυπη τροπή στη θεωρία της εξέλιξης. Η βασική του ιδέα, εκείνη που είχε την εντύπωση πως ήταν καθαυτό δική του, ήταν η άποψη πως, κάτω από φυσιολογικές συνθήκες, ο πληθυσμός κάθε είδους τείνει να υπερσκελίσει την προσφορά τροφής· πως αυτό επιφέρει έναν αγώνα ύπαρξης μεταξύ των μελών του ίδιου είδους· και πως, ως αποτέλεσμα, τα πιο αδύναμα μέλη στήνονται στον τοίχο, ενώ εκείνα που επιβιώνουν αναπαράγουν το είδους τους και μεταβιβάζουν στους απογόνους τους εκείνες ακριβώς τις ευνοϊκότερες παραλλαγές που τους επέτρεψαν να επιβιώσουν. Η εξόντωση γινόταν, έτσι, το κλειδί της ανάπτυξης.
Ιδέα: φτιάξε το σπίτι σου ρίχνοντας στην τύχη τούβλα!
Η θεωρία αυτή, που ξεδιπλωνόταν μέσα από μια πληθώρα φυσιοδιφικών παρατηρήσεων, συνάρμοζε πολλά δεδομένα σχετικά με τις μετατροπές, τις ταλαντεύσεις και τις μεταβολές που συνέβαιναν μέσα στα είδη [και] πολλά λαβράκια πιάστηκαν σ’ αυτό το εξελικτικό δίχτυ· μα το μεγαλύτερο ήταν μια πλάνη, που είχε ασυνείδητα τοποθετηθεί εκεί από τον ίδιο τον Δαρβίνο: η άποψη πως η φυσική επιλογή εξηγούσε την οργανική ανάπτυξη. Ο Δαρβίνος προσπάθησε να συναγάγει ένα σκόπιμο αποτέλεσμα από τα δεδομένα της τυχαίας μεταβολής. Ο μηχανισμός αυτής της σκοπιμότητας ήταν ο αγώνας για την ύπαρξη και «η επιβίωση του καταλληλότερου».
Ως προς αυτή την κεντρική θέση, η συμβολή του Δαρβίνου παρέμεινε συγκεχυμένη και αντιφατική. Πράγματι, αρκεί να τη διατυπώσουμε ξεκάθαρα και θα δούμε ότι πρόκειται για μια αρνητική αρχή, η οποία, ακόμα κι αν υποτεθεί ότι εξηγεί την επιβίωση, δεν προσφέρει κάποια εκδοχή για τις συγκεκριμένες διαδικασίες της μεταβολής και του μετασχηματισμού αυτές καθαυτές. (…) Για την ίδια την ιδέα της «φυσικής επιλογής» μάλιστα, ο Χανς Ντρις [1867-1941] χαρακτήρισε ορθά την υπόθεση του Δαρβίνου για μια βαθμιαία συσσώρευση τυχαίων μεταβολών, ως μια υπόθεση η οποία, αν ίσχυε, θα δημιουργούσε εξίσου καλά τη δομή ενός σπιτιού με το να πετάει κανείς στη τύχη τούβλα μέσα στο οικόπεδο.
Μα είναι φυσικό να πατάς τον άλλο κάτω!
Ποια ήταν τότε η συμβολή του Δαρβίνου; Τι έκανε την Καταγωγή των Ειδών σημείο καμπής στη σκέψη του 19ου αιώνα; (…)
Η απάντηση σ’ αυτό το ερώτημα δεν βρίσκεται στην ίδια τη βιολογία. Η ίδια η θεωρία της φυσικής επιλογής είχε εν μέρει διατυπωθεί από τον Ντιντερό ήδη το 18ο αιώνα: «Υποστηρίζω», έλεγε αυτός, «πως τα θηρία εξόντωσαν διαδοχικά το ένα το άλλο, πως όλοι οι εσφαλμένοι συνδυασμοί της ύλης εξαφανίστηκαν και πως επέζησαν μόνο εκείνα που ο μηχανισμός τους δεν περιείχε κάποια σημαντική αδυναμία προσαρμογής κι είχαν τη δύναμη να στηρίξουν και να διαιωνίσουν τους εαυτούς τους». (…)
Εκείνο που έκανε ο Δαρβίνος ήταν να ανιχνεύσει μέσα στη Φύση τον καθημερινό αγώνα για την οικονομική επιτυχία. Τόσο αυτός όσο και ο Άλφρεντ Γουάλλας χρησιμοποίησαν άκριτα τον Μάλθους [, τον Άγγλο αιδεσιμότατο που υποστήριζε πως ο πληθυσμός αυξάνεται με γεωμετρική πρόοδο ενώ η προσφορά τροφής με αριθμητική πρόοδο], χωρίς να ζητήσουν αποδείξεις για τις καλοστημένες γενικεύσεις του. Έτσι ο Δαρβίνος κατέληξε να μπερδέψει το  γεγονός της επιβίωσης, που εξαρτάται από πολλές άλλες περιστάσεις πέρα από την ατομική δεξιότητα και ικανότητα, με το γεγονός της βιολογικής ανάπτυξης: μπέρδεψε την καταλληλότητα με τη βελτίωση, και την προσαρμογή με τη φυσική ρώμη. Με δυο λόγια, δικαιολόγησε τη σύγχρονη απανθρωπιά του ανθρώπου προς τον άνθρωπο, ρίχνοντας στη Φύση την ευθύνη για όλη τη διαδικασία.
Κανένας, φυσικά, δεν μπορεί ν’ αμφισβητήσει την ύπαρξη του αγώνα, της αιματηρής επιθετικότητας και της αδηφάγας όρεξης στον κόσμο της Φύσης. Εκείνο που έκανε η θεωρία του Δαρβίνου, ήτανε να μεγαλοποιήσει αυτούς τους παράγοντες και να τους καταστήσει επαρκή εξήγηση του ρου της ιστορίας.
Εδώ βρισκόταν το μυστικό της μεγάλης λαϊκής επίδρασης του Δαρβίνου· η θεωρία της φυσικής επιλογής καθαγίαζε τη βαρβαρότητα της βιομηχανικής κοινωνίας κι έδινε μια νέα ώθηση στον ιμπεριαλισμό των «ανώτερων» φυλών [ερμηνεύοντας] κάθε πράξη ωμού εγωϊσμού ως εκδήλωση του θεμελιώδους νόμου της Φύσης. Ο βιομηχανικός κόσμος ένιωσε κολακευμένος, βρίσκοντας τις ανταύγειες του μέσα σ’ αυτή η μυθική μαυρολίμνη της Φύσης. Βρήκε τα λεχρίτικα κόλπα του εργοστασίου και του λογιστηρίου να δικαιώνονται μέσα από τα στρατηγήματα του αγρού και του δάσους. Η τύχη, η δύναμη, η ανηλεότητα, η απληστία, θεωρήθηκαν από τις κυρίαρχες τάξεις ως το μυστικό της επιβίωσης. (…)
Τελικά, αν δεν είσαι άγριος, δεν πας καλά…
Στις εκλαϊκευμένες του μορφές, ο δαρβινισμός δεν εξοβέλισε απλώς την αξία και την στόχευση από τις διαδικασίες της ζωής· απάλλαξε κιόλας την ανθρωπότητα από το συλλογικό υπερεγώ της. (…)
Έτσι, το εξαπλωνόμενο ενδιαφέρον για τις διαδικασίες της ζωής εξέθρεψε τη βαρβαρότητα κι εξυπηρέτησε τα συμφέροντα των αδίστακτων. Αντιδρώντας στην απανθρωποποίηση της μηχανής, οι άνθρωποι ταύτισαν λαθεμένα το φυσικό με το άγριο, το οργανικό με το πρωτόγονο, την προωθητική για τη ζωή οργάνωση με την ευρείας κλίμακας εξόντωση.

Λιούις Μάμφορντ, Δαρβίνος: Μυθολογία και Οικολογία (1944)

Σημ. HS. Από την εξαιρετική ανθολογία κειμένων του με τίτλο Η προσωπικότητα στην ιστορία (μετάφραση Κώστας Κουρεμένος, εκδ. Ύψιλον/βιβλία, 1988). Εννοείται ότι τα υποκεφάλαια και οι τίτλοι τους είναι δικής μου ... έμπνευσης. 



Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Follow by Email

Ταγοί (ήτοι οδηγοί, αγγλ. tags)

1000 ρέγγες 1789 1900 190cm 1917 1940 1955 1965 1968 1980 2008 Αδάμ Κέρτις/Adam Curtis Αδάμ Σμιθ/Adam Smith Αιδ. Μπίλι/Rev Billy Αιμίλιος Μπενβενίστ/Emile Beneveniste Αιμίλιος Ντυρκέμ/Emile Durkheim Αιμίλιος Σιοράν/Emil Cioran Αισχύλος Άκης Πάνου Ακρόπολη Αλαίν Καγιέ/Alain Caillé Άλαν Τιούρινγκ/Alan Turing Άλασνταιρ Μακιντάιρ/Alasdair MacIntyre Αλβέρτος Αϊνστάιν/Albert Einstein Αλβέρτος Καβαλκάντι/Alberto Cavalcanti Αλβέρτος Καμύ/Albert Camus Αλβέρτος Σπέερ/Albert Speer Αλβέρτος Φίνεϊ/Albert Finney Άλδος Χάξλεϊ/Aldus Haxley Αλέξανδρος Κοζέβ/Alexandre Kojève Αλέξανδρος Μπέρκμαν/Александр Беркман Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης Αλέξανδρος Πούσκιν/Александр Пушкин Αλέξανδρος Σμέμαν/Александр Шмеман Αλέξανδρος Σοκούροφ/Алекса́ндр Соку́ров Αλέξανδρος Τομπάζης Αλέξανδρος Τρόκκι/Alexander Trocchi Αλέξης Ασλάνογλου Αλέξης ντε Τοκβίλ/Alexis deTocqueville αλήθεια Αληthεια αλλοτρίωση Αλταμίρα αμνησία Αναξίμανδρος ανάπτυξη αναρχισμός Ανδρέας Εμπειρίκος Ανδρέας Κερτέζ/André Kertész Ανδρέας Ορλεάν/André Orléan Ανδρέας Παπανδρέου ανθρώπινα πιράνχας ανθρωποποίηση Άννα Άρεντ/Hannah Arendt Άννα Κοκκίνου Άννα Κρούγκερ/Ann Krueger Άνσελμος Γιάπε/Anselm Jappe Αντίνοος Άντυ Γουώρχολ/Andy Warhol Αντώνης Κουτρουμπής Αντώνιος Νέγκρι/Toni Negri Αντώνιος ντε Σαιντ-Εξυπερύ/Antoine de Saint-Exupéry Αποκάλυψη Απόστολος Παύλος Άρβο Περτ/Arvo Pärt Αργυριάδης-Καλούμενος-Μπάτσης Άρης Αλεξάνδρου Άρης Κωνσταντινίδης Άρης Μπερλής Αρθούρος Λένινγκ/Arthur Lehning Αρθούρος Σοπενχάουερ/Arthur Schopenhauer Αρθούρος Τζένσεν/Arthur Jensen Αριστερά Αριστοτέλης Αρμαγεδώνας Αρμάνδος Μέλβιλ/Herman Melville Άσγκερ Γιόρν/Asger Jorn Ασφαλιστικό Άυν Ραντ/Ayn Rand αυτοπεριστρεφόμενοι διανοούμενοι αυτοπεριστροφή Αφρική Βαβυλώνα Βαγγέλης Αρτέμης Βαλεντίνος Βολόσινοφ/Валенти́н Воло́шинов Βάλτερ Μπένγιαμιν/Walter Benjamin Βανς Πάκαρντ/Vance Packard Βασίλης Ηλιακόπουλος Βασίλης Καραποστόλης Βενσάν Ντεκόμπ/Vincent Descombes Βερνάρδος Μάντεβιλ/Bernard Mandeville Βέρνερ Χέρτσογκ/Werner Herzog Βερολίνο βία Βικέντιος Μπράουν/Vincent Browne Βίκτωρ Μπούλλα/Виктор Буллаa Βίκτωρ Ουγκώ/Victor Hugo Βίκτωρ Σερζ/Ви́ктор Киба́льчич Βίκτωρ Σκλόφκσι/Ви́ктор Шкло́вский Βίκτωρ Φρανκλ/Victor Frankl Βίλεμ Φλούσερ/Vilem Flusser Βίνφριντ Γκ. Ζέμπαλντ/Wienfried G. Sebald βιοτεχνολογία Βλαδίμιρος Λένιν/Влади́мир Ле́нин Βλαδίμιρος Μαγιακόφκι/Влади́мир Маяко́вский βοηθήματα μνήμης Γαλαρίες Γαλλία Γεράρδος Νταβί/Gerard Davy Γεράσιμος Λυκιαρδόπουλος Γερμανία Γεώργιος Αγκάμπεν/Giorgio Agamben Γεώργιος Ζίμελ/Georg Simmel Γεώργιος Λ. Μπόρχες/Jorge L. Borges Γεώργιος Λίγκετι/György Ligeti Γεώργιος Λούκατς/György Lukács Γεώργιος Μπατάιγ/Georges Bataille Γεώργιος Όργουελ/George Orwell Γεώργιος Στάινερ/George Steiner Γεώργιος Χάμπερμας/Jurgen Habermas Γιάννηδες Γιάννης Γρηγοριάδης Γιάννης Ισιδώρου Γιάννης Κάτρης Γιάννης Πεδιώτης Γιάννης Ρίτσος Γιάννης Σκαρίμπας Γιάννης Τσέγκος γιορτή Γιώργος Γαϊτάνος Γιώργος Μακρής Γιώργος Νικολαΐδης Γιώργος Σεφέρης Γιώργος Χαντζής Γκ. Κ. Τσέστερτον/G.K. Chesterton Γκετζ Άλυ/Götz Aly Γκι Αμπέιγ/Guy Abeille Γκουίντο Καβαλκάντι/Guido Cavalcanti Γκυ Ντεμπόρ/Guy Debord Γκύντερ Άντερς/Günther Anders γλώσσα Γουάλας Στήβενς/Wallace Stevens Γουδή Γουλιέλμος Ήγγλετον/William Eggleton Γουλιέλμος Μπάροους/William Burroughs Γουλιέλμος Σαίξπηρ/William Shakespeare Γουλιέλμος Χηρστ/William Hearst Γούντι Άλλεν/Woody Allen Γρηγόρης Βαλτινός Δαβίδ Λυντς/David Lynch Δαβίδ Μπομ/David Bohm Δαβίδ Ρικάρντο/David Ricardo Δαβίδ Χιούμ/David Hume Δανία του Βορρά Δανία του Νότου Δελφοί Δέσποινα Ζευκιλή Δημήτρης Δημητριάδης Δημήτρης Καραγιάννης Δημήτριος Πρίγκοφ/Дми́трий При́гов Δημήτρις Βεργέτης δημιουργικότητα Διεθνής δικαιοσύνη δοκιμασίες Δουβλίνο Δραπετσώνα δυσφορία Έ. Λ. Μάστερς / Ε. L. Masters Ε.Ε. Κάμινγκς/E.E. Cummings Ε.Χ. Γονατάς Εδουάρδος Βιλ/Edouard Will εικονική δημόσια σφαίρα εικονογραφημένα κείμενα εκπομπές Ελένη Κέλλερ/Helen Keller Ελένη Μπέλλου Ελευθερία Ελευθεριακός Ελισάβετ Άνσκομπ/Elizabeth Anscombe Έμιλυ Ντίκινσον/Emily Dickinson Εμμανουήλ Ζάχος Παπαζαχαρίου Εμμανουήλ Καντ/Emmanuel Kant Εμμανουήλ Λεβινάς/Emmanuel Levinas Εμμανουήλ Μουνιέ/Emmanuel Mounier εξατομίκευση εξέγερση εξουσία επανάσταση επαναστατικός χαρτοπολτός επιβίωση επιστήμη εργασία ερείπια Ερνέστος Γιούνγκερ/Ernst Junger Ερνέστος Γκέλνερ/Ernest Gellner Ερνέστος Κασσίρερ/Ernst Cassirer Ερνέστος Μπλοχ/Ernst Bloch Ερρίκος Γκουγκενχάιμ/Harry Guggenheim Ερρίκος Λεφέβρ/Henri Lefebre Ερρίκος Μισώ/Henry Michaux Ερρίκος Ντεμπριγιώ/Henry Debrillaut Ερρίκος Σατί/Eric Satie Ερρίκος Φράνκφουρτ/Harry Frankfurt Ερρίκος Χομπσμπάουμ/Eric Hobsbaum ΕΣΣΔ Ευγένιος Αρανίτσης Ευγένιος Ενρικέζ/Eugène Enriquez Ευγένιος Ζαμιάτιν/Евге́ний Замя́тинn ευθύνη ευρωπαϊκή προοπτική ευτυχία Ζάχα Χαντίντ/Zahā Ḥadīd Ζερμαίν Γκρηρ/Germaine Greer Ζήσης Κοτιώνης Ζήσης Σαρίκας Ζορ Βον/Zohr Vaughan ζωή ηθική Ηλίας Κανέττι/Elias Canetti ΗΠΑ Θανάσης Σβώλος θέαμα Θένια Κουτρουμπή Θεόδωρος Αντόρνο/Theodor Adorno Θεόδωρος Ντοστογιέφσκι/Фёдор Достоевский Θεόδωρος Ρόζακ/Theodore Roszak Θεός Θεοφάνης Μελάς θλίψη Θόδωρος Ζιάκας Θουκυδίδης Θωμάς Ιμπάνιεθ/Tomás Ibáñez Θωμάς Πίντσον/ Thomas Pynchon Θωμάς Ράιντ/Thomas Reid Θωμάς Χομπς/Thomas Hobbes Ι.-Π. Βουαγιέ/Jean-Pierre Voyer Ι.-Π. Ντιτέιγ/Jean Pierre Duteuil Ιάκωβος Α. Γκόλντστοουν/Jack A. Goldstone Ιάκωβος Ελλύλ/Jacques Ellul Ιάκωβος Λακάν/Jacques Lacan Ιάκωβος Μπάλντουιν/James Baldwin Ιάκωβος Μπουβερές/Jacques Bouveresse Ιάκωβος Ντεριντά/Jacques Derrida Ιάκωβος Πρεβέρ/Jacques Prévert Ιάκωβος Σαπίρ/Jacques Sapir Ιάκωβος Φρέιζερ/James Frazer Ίγγα Κρεστενσεν/Inger Christensen ιδεολογία ιδρύματα τέχνης Ιερεμίας Μπένθαμ/Jeremy Bentham ικέτες και ξένιοι Ιουλία Κρίστεβα/Julia Cristeva Ιουλιανός ντε Λα Μετρί/ Julien de La Mettrie Ιούλιος Ντελέζ/Gilles Deleuze Ιούλιος Ντωβέ/Gilles Dauvé Ισαάκ Μπ. Σίνγκερ/Isaac B. Singer Ισπαχάν ιστορία ισχύς Ιχάμπ Χασσάν/Ihab Hassan Ιωάννα Μορώ/Jeanne Moreau Ιωάννα Τσιβάκου Ιωάννης Βίβες/Juan Vives Ιωάννης Γκριμονπρέ/Johan Grimonprez Ιωάννης Ιτάρ/Jean Itard Ιωάννης Κ. Γκαλμπρέιθ/John K. Galbraith Ιωάννης Λοκ/John Locke Ιωάννης Μ. Εντσενσμπέργκερ/Hans M. Enzensberger Ιωάννης Μ. Κούτσι/John M. Coetzee Ιωάννης Παβλόφ/Ива́н Па́влов Ιωάννης Ρ. Σάουλ/John R. Saul Ιωάννης Ρωλς/John Rawls Ιωάννης Σερλ/John Searle Ιωάννης Στ. Μιλλ/John St. Mill Ιωάννης Στάινμπεκ/John Steinbeck Ιωάννης Τουργκένιεφ/Иван Тургенев Ιωάννης Φ. Κέννεντυ Ιωάννης Φόουλς/John Fowles Ιωάννης Χάκινγκ/Ian Hacking Ιωάννης Χιούστον/John Houston Ιωάννης Χουιζίνγκα/Johan Huizinga Ιωάννης-Ιάκωβος Ρουσσό/Jean-Jacques Rousseau Ιωάννης-Λουκάς Γκοντάρ/Jean Luc Godard Ιωάννης-Παύλος Σαρτρ/Jean-Paul Sartre Ιωάννης-Πέτρος Βερνάν/Jean Pierre Vernant Ιωσήφ Μπλοχ/Joseph Bloch Ιωσήφ Ντίτζγκεν/Josef Dietzgen Ιωσήφ Στάλιν/Ио́сиф Ста́лин Κ.Π. Καβάφης Κ.Σ. Λιούις/C.S. Lewis Κάθλην Ρέιν/Kathleen Raine καλλιτέχνες Καλοκαίρι Κάρελ Φουνκ/Karel Funk Κάρεν Κίλιμνικ/Karen Kilimnik Κάρολος Γκέοργκ Μπύχνερ/Karl Georg Büchner Κάρολος Δαρβίνος/Charles Darwin Κάρολος Κορς/Karl Korsch Κάρολος Κράους/Karl Kraus Κάρολος Μαρξ/Karl Marx Κάρολος Μπουκόφσκι/Charles Bukowski Κάρολος Μπωντλέρ/Charles Baudeilaire Κάρολος Ντέιβενπορτ/Charles Davenport Κάρολος Πεγκί/Charles Péguy Κάρολος Πολάνυι/Karl Polanyi Κάρολος Ράιτ Μιλλς/Charles Wright Mills Κάρολος Σ. Περς/Charles S. Peirce Κάρολος Τέιλορ/Charles Taylor Κάρολος Φορτ/Charles Fort Κάρολος Φουριέ/Charles Fourier Καρτέσιος/Descartes Καταστασιακή Διεθνής/Internationale Situationniste καταστασιακοί/situationnistes καταστροφή Κατερίνα Ηλιοπούλου Κέβιν Κέλι/Kevin Kelly Κένεθ Γκέργκεν/Kenneth Gergen κενό κεφαλαιοκρατία Κλαίρη Οζιάς/Claire Auzias Κλάους Κάρστενσον/Claus Carstensen Κλαύδιος Λεβί-Στρώς/Claude Lévi-Strauss Κομμούνα κομμουνισμός Κόνσταντ/Constant Niewenhuys Κορνήλιος Καστοριάδης κορπορατισμός Κουρτ Βάιλ/Kurt Weil Κουρτ Σβίττερς/Kurt Schwitters κράτος κρίσεις πανικού κρίση Κριστιάν Ντελακαμπάιν/Christiane Delacampaigne Κροστάνδη κυριαρχία Κωνσταντίνος Καραμανλής Κωνσταντίνος Ματσούκας Κωνσταντίνος Μίχος Κώστας Βάρναλης Κώστας Δεσποινιάδης Κώστας Κολημένος Κώστας Παπαϊωάννου Κώστας Χριστοδούλου Κωστής Βελόνης Κωστής Παπαγιώργης Λάζαρος Αρσενίου Λάκι Λουτσιάνο/Lucky Luciano Λάμπρος Κωνσταντάρας Λάο Τσε/老子 Λαρς φον Τρίερ/Lars von Trier λενινισμός Λέσχη της Ρώμης Λέσχη Φιλελεύθερης Ανάγνωσης Λέων Βαλράς/Léon Walras Λέων Σεστώφ/Лев Шесто́в Λέων Τρότσκι/Лев Тро́цкий λογική λογοκρισία Λόγος λογοτεχνία Λονδίνο Λόρδος Μπάϋρον/Lord Byron Λουδοβίκος Αλτουσέρ/Louis Althusser Λουδοβίκος Αραγκόν/Louis Aragon Λουδοβίκος Βιτγκενστάιν/Ludwig Wittgenstein Λουδοβίκος Μαλ/Louis Mal Λουδοβίκος Μάμφορντ/Lewis Mumford Λουδοβίκος Μπουνιουέλ/Louis Buñuel Λουδοβίκος ντε Σαιν Ζυστ/Louis de Saint Juste Λουδοβίκος Ντυμόν/Louis Dumont Λουκιανός Μαλζόν/Lucien Malson Λουσίντα και Ντέιβις Μάτλοκ/L & D Matlock Λυγκέας Λωτρεαμόν/Lautréamont μαγεία Μάης '68 Μάκης Μηλάτος Μάλκολμ Λόουρι/Malcolm Lowry Μάλκολμ Χ/Malcolm X μανιφέστα Μανόλης Λαμπρίδης Μανώλης Αναγνωστάκης Μαξ Βέμπερ/Max Weber Μαξ Ήστμαν/Max Eastman Μαξ Μπένετ/Max Bennet Μαργαρίτα Πέρλοφ/Marjorie Perloff Μαργαρίτα Ρόουλινγκ/Marjorie Rowling Μάρθα Γκέλχορν/Martha Gellhorn Μαρία ντε Ενζέλ/Marie de Hennezel Μαρίνα Τσβετάγιεβα/Мари́на Цвета́ева Μάρκελος Μαριέν/Marcel Mariën Μάρκελος Μως/Marcel Mauss Μάρκελος Ντυσάν/Marcel Duchamp Μάρσαλ Σάλινς/Marshall Sahlins Μαρτίνος Μπούμπερ/Martin Buber Μαρτίνος Χάιντεγγερ/Martin Heidegger Μέγας Κάρολος μελαγχολία Μεσαίωνας μεταμοντέρνο μεταμορφωτική δύναμη μηδέν μηδενισμός Μηνάς Εμμανουήλ Μίλτος Σαχτούρης Μίλτων Φρίντμαν/Milton Friedmann Μιράντα Τερζοπούλου Μιριέλ Μπαρμπερί/Muriel Barbery Μιχαήλ Αλιετά/Michel Aglietta Μιχαήλ Κέλυ/Mike Kelley Μιχαήλ Λέβι/Michael Loewy Μιχαήλ Μπακούνιν/Михаил Бакунин Μιχαήλ Μπαχτίν/Михаи́л Бахти́н Μιχαήλ Ουελμπέκ/Michel Houellebecq Μιχαήλ Σερ/Michel Serres Μιχαήλ Τουρνιέ/Michel Tournier Μιχαήλ Φουκώ/Michel Foucault Μιχαήλ Χάρντ/Michael Hardt Μιχαηλάγγελος Αντονιόνι/Michelangelo Antonioni ΜΜΕ Μόμπυ Ντικ μουσική μοφερισμός/mofferism Μπαρούχ Σπινόζα/Baruch Spinoza Μπάρυ Άνσγουωρθ/Barry Unsworth Μπέλα Ταρ/Béla Tarr Μπέρτολντ Μπρεχτ/Bertold Brecht Μπιενάλε Μπίφο Μπεράρντι/Bifo Berardi Μπραντ Μπγιόρκ/Brant Bjork Μπρέτον Γουντς Μώρις Ντρούρι/Maurice Drury Μωρίς Μερλώ-Ποντύ/Maurice Merleau-Ponty Ν.Γ. Πεντζίκης ναζιστοφασισμός Νασρεντίν Χότζας ναυαγοί νεοφιλελευθερισμός Νικόλαος Γκόγκολ/Николай Гоголь Νικόλαος Μακιαβέλλι/Niccolò Machiavelli Νίκος Εγγονόπουλος Νίκος Ζαχαριάδης Νίκος Καρούζος Νίκος Μπελογιάννης Νίκος Σκοπλάκης Νίκος Buccanier Κούρκουλος Νόαμ Τσόμσκι/Noam Chomsky Νόρμπερτ Ελίας/Norbert Elias Νούτσιο Όρντινε/Nuccio Ordine Ντεζιντέριος Έρασμος/Desiderius Erasmus Ντον Ντελίλο/Don Delillo Ντόναλντ Γουίνικοτ/Donald Winnicott Ντονέλα Μήντοους/Donella Meadows Ξενοδοχείο των Ξένων Ξενοφών ξεψάρωμα Οδύσσεια οικονομία Οκτάβιο Πας/Octavio Paz Οκτάβιος Πας/Octavio Paz Όλγα Γερογιαννάκη ολιγαρχία ολοκληρωτισμός ομιλίες ΟΟΣΑ Ορφέας Απέργης Όσκαρ Ουάιλντ/Oskar Wilde Ούγος του Σαιντ Βίκτορ/Hugh of Saint Victor Ουίσταν Ώντεν/Wystan Auden Ουόλτ Ουΐτμαν/Walt Whitman Π.Μ.Σ. Χάκερ/P.M.S. Hacker παιδεία παιχνίδι Παναγιώτης Κονδύλης πανοπτικόν Παπάγος παπαρολογία παράδοση παραπληροφόρηση Πασχάλης Ενζέλ/Pascal Engel Πάσχος Μανδραβέλης Παύλος Βαλερύ/Paul Valery Παύλος Βιριλιό/Paul Virilio Παύλος Ζοριόν/Paul Jorion Παύλος Λαφάργκ/Paul Lafargue Παύλος Ρικέρ/Paul Ricoeur Πέδρο Ματέο/Pedro Mateo Πέπη Ρηγοπούλου περιπέτεια Πέτρος Αρτάνης Πέτρος Γκητς/P.T. Geach Πέτρος Κλαστρ/Pierre Clastres Πέτρος Κορνήλιος/Pierre Corneille Πέτρος Κρηφτ/Peter Kreeft Πέτρος Μπουρντιέ/Pierre Bourdieu Πέτρος Μπρουκ/Peter Brook Πέτρος Ουότκινς/Peter Watkins Πέτρος Παπαθανασίου Πέτρος-Ιωσήφ Προυντόν/Pierre-Joseph Proudhon Πινοσέτ Πλαστήρας Πλάτωνας πλουραλισμός ποίηση πολεμικά κείμενα πόλεμος πόλη πολιτική Ποτάμι προεκλογικά μηνύματα προλεταριάτο Προμηθέας προπαγάνδα Πωλ Ζωγραφάκης Ραούλ Βανεγκέμ/Raoul Vaneigem Ραούλ Σουρίτα/Raul Zurita Ράσελ Τζάκομπι/Russel Jacobi Ρέι Μπράντμπερι/Ray Bradbury Ρενέ Ζιράρ/René Girard Ρενέ Κλερ/ René Clair Ρεϋμόνδος Κάρβερ/Raymond Carver Ρίτα Γκαβέρα Ριχάρδος Κόμπντεν/Richard Cobden Ριχάρδος Μοράν/Richard Moran Ριχάρδος Ρόρτι/Richard Rorty Ροβέρτος Αντέλμ/Robert Antelme Ροβέρτος ΜακΝαμάρα/Robert MacNamara Ροβέρτος Οπενχάϊμερ/Robert Oppenheimer Ροβέρτος Φρανκ/Robert Frank Ροβέρτος Χας/Robert Hass Ροβέρτος Χουαρόθ/Roberto Juarroz Ροβεσπιέρος Ροβινσώνας Κρούσος Ρόζα Λούξεμπουργκ/Rosa Luxembourg ρομαντισμός Σέρεν Κίρκεγκωρ/Søren Kierkegaard σθένος Σιγισμούνδος Μπάουμαν/Zygmunt Bauman Σιγισμούνδος Φρόιντ/Sigmund Freud Σίδνεϊ Λιουμέτ/Sidney Lumet Σιμόνη Βέιλ/Simone Weil Σίμων Λέις/Simon Leys σινεμά ΣΙΣΒ/SICV Σίσυφος σκεπτικισμός Σκιπίων ο Αφρικανός σκουπιδοντενεκέδες Σλαβόι Ζίζεκ/Slavoj Žižek Σόνια σοσιαλδημοκρατία Σουηδία Σουν Τζου/ 孫子 σουρεαλισμός σοφία σοφιστές Σπύρος Κυριαζόπουλος σταλινισμός Σταμάτης Πολενάκης Στάνλεϊ Κάβελ/Stanley Cavell Στάντις Λώουντερ/Standish Lawder Στέλιος Κούλογλου Στέλιος Ράμφος Στέφανος Λιαβινιότ/Stéphane Lavignotte Στέφανος Λουπάσκο/Stephan Lupasco Στέφανος Πίνκερ/Steven Pinker Στέφανος Nτε λα Μποεσί/Etien De la Boetie Στέφανoς Ροζάνης στρατόπεδα εργασίας Συλβαίν Πιρόν/Sylvain Piron Σύλβια Πλαθ/Sylvia Plath Σύλλογος Υπαλλήλων Βιβλίου-Χάρτου συμβολικό πεδίο συνείδηση Σύνταγμα σχετικισμός Σωκράτης σώμα Τ.Κ.Παπατσώνης Τ.Σ. Έλλιοτ/T.S. Elliot Τάκης Μίχας Τάλκοτ Πάρσονς/Talcott Parsons Τάσος Λάγγης τέχνη τεχνικό σύστημα τεχνοεπιστήμη τεχνοκρατία τεχνολογικός μεσσιανισμός τεχνοσάχλα Τζ.Ρ.Ρ. Τόλκιν/J.R.R. Tolkien Τζέφρεϊ Χερφ/Jeffrey Herf Το καταραμένο απόθεμα Τόνι Σουάρτζ/Tony Schwartz τραγωδία τριλεκτική Τρόικα τυραννία Υβ Λε Μανάκ/Yves Le Manach Υβ Μισώ/Yves Michaud υλισμός υπαρξισμός υποκείμενο υποκρισία υπομονή Φ. Ε. Ρεϊνάλ/F. E. Reynal Φαινομενολογία Φερδινάνδος Αρρραμπάλ/Fernando Arrabal Φερδινάνδος Πεσσόα/Fernando Pessoa Φερδινάνδος Σελίν/Ferdinand Céline Φίγκαρο Φιλανθρωπία φιλία Φίλιππος Λάρκιν/Philip Larkin Φιλοσοφία Φλαν Ο' Μπράϊαν/Flann O' Brien Φουκουσίμα Φραγκίσκος Γκρουά/François Grua Φραγκίσκος Καραντέκ/François Caradec Φραγκίσκος Κάφκα/Frantz Kafka Φραγκίσκος Λυοτάρ/François Lyotard Φραγκίσκος Μπέικον/Francis Bacon Φραγκίσκος Σιμιάν/François Simiand Φραγκίσκος Φουρκέ/François Fourquet Φραγκίσκος-Μάριος Βολταίρος/François-Marie Voltaire Φρειδερίκος Γιάκομπι/Friedrich Jacobi Φρειδερίκος Έμπερτ/Fredrich Ebert Φρειδερίκος Ένγκελς/Friedrich Engels Φρειδερίκος Λάιστ/Fritz Leist Φρειδερίκος Μουρνάου/Friedrich Murnau Φρειδερίκος Νίτσε/Friedrich Nietsche Φρειδερίκος Τέιλορ/Frederick Taylor Φρειδερίκος Τζέιμσον/Frederick Jameson Φρειδερίκος Χάγιεκ/Friedriech Hayek φρμκ Φύση Φώτης Τερζάκης χαρά Χάρβαρντ Χάρι Χόλε Χέγκελ/Hegel Χέερτ Μακ/Geert Mak Χέρμπερτ Μαρκούζε/Herbert Marcuse χιούμορ Χιροσίμα Χλόη Κολλύρη χρεοκοπία χρήμα Χρήστος Βακαλόπουλος Χριστόφορος Κισλόφσκι/Krzysztof Kieslowski Χριστόφορος Λας/Christopher Lash χρόνος ψυχή ωφελιμισμός beton7 Bloomberg Bob Marley Bodies Bruce Springsteen Cinemarian D-503 dada dangerfew David Bowie DAVOS DOCUMENTA Einsatzgruppe D EMAF Frank Zappa gosplan Grafton Happyfew HighSpeedAcces Hildegoesasger Hollowsky Iggy Pop Il Consigliere intothepill izi Jazz Jeffrey Lee Pierce Jimmy Cliff Joe Strummer Johnny Cash Keith Richards La Tribune Les Lèvres Nues lifestyle Malaguena memento mori Metz Miles Davis Monty Python Muppet Show Necrology nem68 Nick Cave Nosotros RadioBubble Reggae Renty robe de chambre Rock RSA Salon De Vortex Scott Asheton sexbox Soul Tales from the Crypt TESTS! The Guardian TwixtLab urban hacking Vince Taylor Wall Street Journal WIRED wobblies Zabriskie Point Zoviets