12 Ιανουαρίου 2012
11 Ιανουαρίου 2012
Πώς ΜΑΓΕΙΡΕΥΤΗΚΕ ένα σκληρά καταδυναστευτικό κριτήριο | Οικονομία 12
![]() |
| Ζύο και ζύο τέττελα! |
Το εντόπισα ξαφνικά σήμερα σκαλίζοντας, αν
και το είχε αποκαλύψει αναλυτικότατα από πρόπερσι τον Οκτώβριο ο
γάλλος οικονομολόγος Γκι Αμπέιγ, υψηλόβαθμο στέλεχος του υπουργείου
Οικονομικών επί Ζισκάρ ντ’ Εστέν και στις αρχές της περιόδου Φρανσουά Μιτεράν,
επιφορτισμένος μεταξύ 1977-1982 με το έργο της εκτέλεσης του κρατικού
προϋπολογισμού.
Καταγράφοντας την ιστορική διαδρομή από το «πετρελαϊκό σοκ» του 1973, που σήμανε το τέλος της μεταπολεμικής «χρυσής τριακονταετίας», το πέρασμα στο νεοφιλελευθερισμό και στους απανωτούς πανικούς με το δημόσιο έλλειμμα, αφηγείται αναλυτικά τι συνέβη ένα βράδυ του 1981 στο γαλλικό υπουργείο Οικονομικών σε μια στιγμή που φαινόταν ότι, στον υπό κατάρτιση προϋπολογισμό για το 1982, το δημόσιο έλλειμμα θα ξεπερνούσε το σοκαριστικό για τα δεδομένα της εποχής αριθμών των 100 δις γαλλικών φράγκων.
Καταγράφοντας την ιστορική διαδρομή από το «πετρελαϊκό σοκ» του 1973, που σήμανε το τέλος της μεταπολεμικής «χρυσής τριακονταετίας», το πέρασμα στο νεοφιλελευθερισμό και στους απανωτούς πανικούς με το δημόσιο έλλειμμα, αφηγείται αναλυτικά τι συνέβη ένα βράδυ του 1981 στο γαλλικό υπουργείο Οικονομικών σε μια στιγμή που φαινόταν ότι, στον υπό κατάρτιση προϋπολογισμό για το 1982, το δημόσιο έλλειμμα θα ξεπερνούσε το σοκαριστικό για τα δεδομένα της εποχής αριθμών των 100 δις γαλλικών φράγκων.
Οι τεχνοκράτες μας δεν παίζουν ούτε καν με αλγόριθμους.
Παίζουν ζάρια! - Σημ.HS
*
«(…) Μέσα στις συνθήκες αυτές, ο Πιέρ Μπιλζέρ (που
αργότερα πήγε και διέπρεψε στην Alcatel), ο υπ’ αριθμόν 2 στο υπουργείο
Οικονομικών, μας καλεί ένα βράδυ, αργά, −εμένα και τον Ρολάν ντε Βιλπέν
(απόφοιτοι κι οι δυο της ENSAE, από τους λίγους που ήξεραν πρόσθεση σε αυτό το
υπουργείο, όπως μας έλεγαν χαριτολογώντας)− κι αφού μας ενημερώνει με δυο λόγια
για την τρικυμία στον προϋπολογισμό, μάς γνωστοποιεί ότι ο Πρόεδρος [Μιτεράν]
ζήτησε προσωπικά ο ίδιος και κατεπειγόντως να σκαρώσουμε ένα κανόνα, ένα γνώμονα απλό, εύχρηστο αλλά που να δίνει και την
αίσθηση επιστημοσύνης, για να
τον κοπανάει στους πιο σκληρούς από όσους τον επισκέπτονταν για να ροκανίσουν
από τον κρατικό προϋπολογισμό.
Έπρεπε να
βιαστούμε. Ούτε ο Βιλπέν, ούτε κι εγώ είχαμε ιδέα τι να κάνουμε, αφού
δεν υπήρχε καμιά οικονομική θεωρία για να μας βοηθήσει να σκαρώσουμε τον κανόνα
αυτό, ούτε καν για να προσανατολίσει κάπως τη σκέψη μας. Αλλά η παραγγελία είχε
έρθει από πολύ ψηλά. Στήσαμε λοιπόν το κτήνος του προϋπολογισμού πάνω στο
ανατομικό τραπέζι κι αρχίσαμε να το ψάχνουμε.
Σκαλίσαμε τα δημόσια έξοδα, τον όγκο τους, τη δομή τους,
με χρέη, χωρίς χρέη, τέτοιου είδους, του άλλου είδος, το ποσοστό αύξησής τους
σε σχέση με αυτό της οικονομία. Φανταζόμαστε ότι θα βγάζαμε έτσι κάποια
ποσοστά, αλλά τίποτα. Έβγαιναν κάτι γνώμονες πλαδαροί, καθόλου εντυπωσιακοί, ακατάλληλοι
για να τους κραδαίνει κανείς σαν δόρυ για να απειλεί το θεριό των δημόσιων
εξόδων. Γυρίσαμε το κτήνος από την άλλη μεριά: να σκαρώσουμε το γνώμονα με βάση
το ποσοστό των φόρων επί του εθνικού εισοδήματος; Αλλά οι φόροι δεν είναι κάτι
το σταθερό, για να πατούσαμε σε αυτούς (…) Έτσι η κουβέντα μας για το
φορολογικό σύστημα κατέληξε σύντομα στα γνωστά τεχνικά μπλα-μπλά (…) οπότε
κατέρρευσε και η ιδέα μήπως σκαρώσουμε το ζητούμενο γνώμονα με βάση τα δημόσια
έσοδα.
Δεν μας
έμενε λοιπόν παρά μια διέξοδος: το δημόσιο
έλλειμμα. Καταρχήν, από τον πιο άσχετο πολίτη
ίσαμε τον Πρόεδρο, η λέξη “δημόσιο έλλειμμα”
κάνει μεγάλη εντύπωση: “έχουμε έλλειμμα, άρα μας λείπουν χρήματα”. (…)
Έπειτα, από τον Κέινς και δώθε, το δημόσιο έλλειμμα απέκτησε τίτλους
οικονομικής ευγένειας: είναι μια λέξη που τη βρίσκουμε συνέχεια μπροστά μας
στις οικονομικές θεωρίες και φαίνεται σαν μια από τις πιο λειτουργικές
μεταβλητές των οικονομικών μοντέλων.
Ήταν ολοφάνερο λοιπόν: το δημόσιο έλλειμμα, και μόνο αυτό, είχε
το κύρος και τη φαινομενική σαφήνεια, που χρειαζόμασταν για να
ανταποκριθούμε σε αυτό που μας ζητήθηκε. Αλλά με ποιο τρόπο θα μπορούσαμε να το χειριστούμε;
Σε ποιο σουρωτήρι θα έπρεπε να το στραγγίξουμε για
να βγάλουμε από αυτό ένα γνώμονα;
Δεν μας πήρε ώρα να το βρούμε. Η σανίδα σωτηρίας κάθε στριμωγμένου
μακρο-οικονομολόγου είναι το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν [ΑΕΠ]: τα πάντα ξεκινούν και τελειώνουν
με το ΑΕΠ∙ όλα τα κάπως χοντροκομμένα μεγέθη, σε σχέση με το ΑΕΠ μπορούν να λογιστούν.
Άρα, ο απλός, ευκολόχρηστος αλλά που να δίνει και την αίσθηση
επιστημοσύνης γνώμονας που μας
ζητούσαν, θα ήταν το ποσοστό του δημόσιου
ελλείμματος σε σχέση με το ΑΕΠ.
Στοιχειώδες κύριε Ουότσον, που έλεγε κι ο δαιμόνιος
ντετέκτιβ! Με το
ποσοστό δημοσίου ελλείμματος επί του ΑΕΠ νομίζεις
διαμιάς πως έχεις μπροστά σου κάτι το ολοκάθαρο. (…)
Σε αυτό το σημείο χρειάστηκε να σκεφτούμε λιγάκι. Πρώτη
παρατήρηση. Είδαμε πως το δημόσιο έλλειμμα είναι ένα υπόλοιπο λογαριασμού.
Δηλαδή δεν είναι ένα πρωτογενές οικονομικό μέγεθος αλλά το αποτέλεσμα ενός
υπολογισμού μεταξύ δυο μεγεθών. Αυτό το απλό, κοινότοπο γεγονός επιβάλλει δυο
παρατηρήσεις. Πρώτον, ότι το ίδιο έλλειμμα μπορεί να μας δώσει η διαφορά μεταξύ
δυο αριθμών, που απέχουν μεταξύ τους όσο η μέρα με τη νύχτα. Π.χ. 20 δις
έλλειμμα είναι η διαφορά μεταξύ 50 και 70 δις, αλλά και η διαφορά μεταξύ 150 κι
170 δις. Δεύτερον, δεν μπορεί να είναι τελείως άσχετο για την πορεία μιας
οικονομίας αν ο όγκος των δημόσιων εξόδων και εσόδων είναι ενός α μεγέθους
(κάτω από 35% του ΑΕΠ όπως στις ΗΠΑ ή την Ιαπωνία) αντί ενός β (πάνω από το 50%
για τη Γαλλία ή τις σκανδιναβικές χώρες)∙ για να μην πούμε και για το τι
περιέχει ο καθένας από αυτούς τους όγκους, αφού δεν είναι το ίδιο να περιμένεις
ένα ορισμένο ποσό εσόδων όταν έχεις από τη μια το ΦΠΑ στο 10% με τα έσοδα από
τους φόρους να φτάνουν έως και το 80% των δημόσιων εσόδων, ενώ από την άλλη το
ΦΠΑ στο 20% και τα φορολογικά έσοδα να φτάνουν το 30% το πολύ των δημόσιων
εσόδων. (…)
Η δεύτερη παρατήρηση αφορά το ίδιο το ποσοστό ελλείμματος
προς ΑΕΠ: μήπως διαιρούμε κουνουπίδια με καρότα; Γιατί το έλλειμμα δεν είναι
παρά χρέος: είναι ο ακριβής αριθμός χρημάτων, που πρέπει ευθύς αμέσως να
δανειστούμε, δηλαδή να πάμε να ζητήσουμε από άλλους, και επομένως να
εξοικονομήσουμε τα επόμενα χρόνια ώστε να ξεχρεώσουμε τους δανειστές μας. Με
άλλα λόγια, για να σκαρώνουμε ένα ποσοστό δημόσιου ελλείμματος προς ΑΕΠ, πρέπει
να βάλουμε σε αναλογία μια ροή χρημάτων, χωρισμένη σε επιμέρους ληξιπρόθεσμα
χρέη που είναι να πληρωθούν μέσα σε κάποια επόμενα χρόνια, με τον πλούτο που
έχει παραχθεί μέσα στη χρονιά κατά την οποία έχουμε συνάψει το χρέος. Υπάρχει
ασυμφωνία χρόνων. Άρα το μόνο κατάλληλο κριτήριο είναι αυτό της ικανότητας
αποπληρωμής του χρέους σε ένα δεδομένο χρονικό ορίζοντα (αυτόν του δανείου), ο
οποίος όμως δεν είναι τόσο συνάρτηση του ελλείμματος κατά τη χρονιά που
συνάφθηκε το δάνειο, όσο του συνολικά συσσωρευμένου ελλείμματος εκείνης της
χρονιάς, προηγούμενων ετών καθώς και των επόμενων ίσως χρόνων, καθώς και της
πρόβλεψης που μπορούμε να κάνουμε για τα μελλοντικά δημόσια έσοδα, δηλαδή του
ζεύγους ανάπτυξη-φορολογικά έσοδα. (…)
Τρίτη και τελευταία, γενικότερης φύσης παρατήρηση: Προφανώς ένα δημόσιο έλλειμμα δεν έχει την ίδια βαρύτητα αν είναι στιγμιαίο, αν δηλαδή προέκυψε ξαφνικά μέσα σε μια σειρά ετών δημοσιοοικονομικής ισορροπίας (…), ή το αν, απεναντίας, είναι απλά ένας κρίκος σε μια μακριά αλυσίδα χρόνιων ελλειμμάτων δεκαετιών. (…)
Επομένως, δεν έχει κανένα νόημα να εστιάσουμε στο έλλειμμα
μιας δεδομένης χρονιάς και είναι ακόμα πιο παράλογο να το συγκρίνουμε με το ΑΕΠ
της ίδιας χρονιάς. Ο λόγος δημόσιο έλλειμμα/ΑΕΠ δεν μπορεί λοιπόν να
χρησιμεύσει παρά σαν ένας δείκτης, που μας δείχνει μια αχνή ιδέα για την πορεία
της κατάστασης αλλά σε καμιά περίπτωση δεν μπορεί να θεωρείται και να
χρησιμοποιείται σαν πυξίδα, διότι δεν μετράει απολύτως τίποτα και
επομένως δεν μπορεί να αποτελεί κριτήριο. (…)
Ναι, αλλά το πολιτικό −πολιτικό, όχι οικονομικ − ζήτημα
παρέμενε: πώς να σκαρώσουμε τον εντυπωσιακό γνώμονα που μας ζητούσαν και που θα
μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σαν σύνθημα;
Τόσο στεγνά και χοντροκομμένα έμπαινε το ζήτημα, που είχαμε να απαντήσουμε
εκείνο το βράδυ του Ιουνίου του 1981.
Στριμωγμένοι
λοιπόν άσχημα, αλλά ξέροντας πως κάθε αναφορά στο ΑΕΠ ακούγεται σαν κάτι το
κρίσιμο κι έτσι όλοι όσοι έχουν λίγες (αλλά όχι αρκετές) γνώσεις πάνω στα
οικονομικά την παίρνουν στα σοβαρά, σκαρώσαμε το στοιχειώδη λόγο δημόσιου
ελλείμματος/ΑΕΠ, έναν στρογγυλό ωραίο αριθμό, μια
όμορφη χίμαιρα (με την αρχαία έννοια της λέξης), με πλήρη συνείδηση ότι ήμασταν αρκετά
καλυμμένοι από το κύρος που μας έδιναν τα πτυχία μας. Δεν είχαμε τίποτα καλύτερο να
προτείνουμε. Αυτός ο λόγος θα ήταν ο γνώμονας που μας ζητήθηκε.
Απόμενε να σκεφτούμε ένα συγκεκριμένο ποσοστό. Δεν μας
πήρε ούτε δυο δευτερόλεπτα. Κοιτάξαμε τη πιο πρόσφατη πρόβλεψη του ΑΕΠ για το
1982. Βάλαμε στο κομπιουτεράκι μας το φάντασμα των 100 δις δημόσιου
ελλείμματος, που πλανιόταν πάνω από το γραφείο μας, και αφορούσε τον επερχόμενο
προϋπολογισμό. Διαιρέσαμε και βρήκαμε
έναν αριθμό κοντά στο 3%.
3% λοιπόν. Ωραίο νούμερο! Δεν στηριζόταν παρά στις
περιστάσεις, αλλά βόλευε μια χαρά. Ένα 1% θα παραήταν στενό και εξωπραγματικό
σε τελική ανάλυση. Ένα 2% θα ήταν, σε αυτές τις δύσκολες ώρες, τρομερά
δυσβάσταχτο κι επομένως δεν είχε νόημα να το προτείνουμε. Άλλωστε, πώς να το
πω, αισθανόμασταν πως ένα “2% του ΑΕΠ” έδινε την εντύπωση ενός πολύ πλαδαρού
και τεχνητού αριθμού. Αλλά ο αριθμός 3, είναι ένας στέρεος αριθμός με
ξακουστούς προγόνους (μερικούς από τους οποίους εξακολουθούμε να λατρεύουμε). (…)
Ανεβήκαμε λοιπόν ολόχαροι, για να μην πω περήφανοι, στο
γραφείο του Μπιλζέρ με το “3% του ΑΕΠ”
μας. Και του δώσαμε να καταλάβει, πως αυτή τη δεδομένη ώρα (αυτό δεν του το
είπαμε) ήταν ό,τι πιο σοβαρό, και κυρίως ό,τι πιο ευπαρουσίαστο, είχαμε να του
προτείνουμε. Έπειτα γυρίσαμε στα σπίτια μας και η συνέχεια είναι πια γνωστή.»
Guy Abeille, Pourquoi
le déficit à 3% du PIB est une invention100% française («Γιατί ο όρος “δημόσιο έλλειμα στο 3% του ΑΕΠ” είναι μια 100% γαλλική
εφεύρεση»),
άρθρο στην οικονομική εφημερίδα La Tribune (1 Οκτωβρίου 2010),
από όπου και μετέφρασα.
άρθρο στην οικονομική εφημερίδα La Tribune (1 Οκτωβρίου 2010),
από όπου και μετέφρασα.
Συμπέρασμα : Μια ω-ραί-α πεταλούουδα, μια ω-ραί-α
πεταλούουδα / μια ωραία πεταλούδα εις το δάσος μια φορά... (κορόιδα, όλοι μαζί τώρα, πάμε χαρωπά!).
10 Ιανουαρίου 2012
Πώς γίναμε χρονοανταλλακτικά
![]() |
Λε Κορμπυζιέ - Modulor
|
«Ότι τα πράγματα διαρκούν και η διάρκεια αυτή είναι συμμετρική και ανεπανάληπτη, είναι η φοβερή έμπνευση της Ευρώπης. […] Η μηχανική διάταξη του χρόνου μετέβαλε την όψη του κόσμου, διότι κατ’ ουσίαν δεν επρόκειτο περί εισαγωγής μιας νέας τάξης στον κόσμο αλλά περί της εισόδου του κόσμου σε μια νέα τάξη. […]
Με το μηχανικό ρολόι ο Ευρωπαίος δάμασε τον κόσμο σαν χρόνο. Για να γίνει αυτό, έπρεπε ο κόσμος να χάσει την οντολογική του μορφή, να πάψει να είναι μια εχθρική ή φιλική, ευπειθής ή δύστροπη, σατανική ή εξαγνιζόμενη παρουσία, ή απλώς προβολή μιας αρχικής στάσης, και να γίνει μηχάνημα, μια κατ’ ανάγκη συμμετρική εξέλιξη. […]
Το έτος 1338 στη Φραγκφούρτη, ο Γερμανός αυτοκράτορας Λουδοβίκος ο Δ΄ ο Βαυαρός καθορίζει ακριβώς το χρόνο εκδόσεως ενός διατάγματος: “Ώρα πρώτη δηλαδή 8 η ώρα”. Σιγά-σιγά το μηχανικό ρολόι τελειοποιείται, διαδίδεται και ρυθμίζει την πρακτική και επιστημονική ζωή. Το 1377 ο Κάρολος ο Ε΄ μεταφέρει στις περιοδείες του ένα “φορητό ρολόι”. Το 1389 οι καμπάνες χτυπούν τα τέταρτα της ώρας. Το 1478 εμφανίζεται ο λεπτοδείκτης. Το 1484 ο Μπέρναρντ Βάλτερ υπολογίζει την απόσταση του Ερμή από τον Ήλιο στη βάση του μηχανικού χρόνου. Το 1657 ο Κρίστιαν Χάιγκενς εισάγει στην Ευρώπη το δευτερόλεπτο με το εκκρεμές. Από τη στιγμή αυτή το ρολόι είναι η ενσάρκωση της ευρωπαϊκής ανησυχίας. […]
Ο άνθρωπος του ρολογιού δεν επανέρχεται αλλά επεκτείνεται∙ δεν σκέφτεται τι υπάρχει αλλά τι είναι δυνατόν να συμβεί∙ δεν ακολουθεί τη φύση αλλά την κατευθύνει μέσα από την υπακοή του σε μια τάξη, η οποία απουσιάζει από τη φύση. Ενώ προηγουμένως το φυσικό μέγεθος καθόριζε πότε θ’ αρχίσει και πότε θα τελειώσει τις εργασίες του, τώρα εντολοδότης του ανθρώπου γίνεται η τεχνική συσκευή. […]
Μέσα κι έξω από το εργοστάσιο ο άνθρωπος πρέπει να “συγχρονιστεί” προς το μηχάνημα. Το μηχάνημα όμως είναι μια τροποποίηση του ρολογιού, μια παραγωγική διάταξη του χρόνου, μια χρονική τάξη αντικειμενικών διαστάσεων. Το μηχανικό ρολόι είναι το πρότυπο όλων των τεχνικών διαρρυθμίσεων, με τις οποίες ο άνθρωπος επιβλήθηκε στη φύση έχοντας ο ίδιος προσαρμοστεί στο νέο ρυθμό. Βεβαίως τα πρώτα μηχανήματα ήταν προεκτάσεις των μελών του σώματος, ώστε να εντάσσονται στη φυσική διάθεση του ανθρώπου. Σήμερα όμως τα μηχανήματα τείνουν να μιμηθούν το ρολόι, να γίνουν αυτόματα, να επιβάλλουν στον άνθρωπο πότε και πώς ακριβώς πρέπει να ενεργήσει, πράγμα που συνήθως σημαίνει να παρακολουθήσει την κίνηση και να εφαρμόσει την υπόδειξη μιας άλλης διάταξης του χρόνου. Αρχίζει λοιπόν ο άνθρωπος να ζει μέσα από την προσαρμογή του στη μηχανή και μέσα από την αντικατάστασή του από τη μηχανή, ούτως ώστε “η εργασία του να μπορεί πια να οριστεί ως εκτέλεση εκείνων των κινήσεων, που απλώς δεν είναι ακόμα δυνατόν να εκτελεστούν από μηχανές”. […]
Η μηχανική δεν είναι μόνο συνείδηση της ευρωπαϊκής επιστήμης αλλά και κοινωνική απαίτηση, την οποία οφείλει να εκπληρώσει το επιστημονικό έργο. Ο,τιδήποτε διεξάγεται χάρη σε μηχανήματα, κρίνεται έκτοτε ως αντάξιο της γενικής προσδοκίας.»
Σπ. Κυριαζόπουλος, Η καταγωγή του τεχνικού πνεύματος (1962)
Σημ. HS. «Και ποιο είναι το πρόβλημα;», θα ρωτήσετε. Το πρόβλημα είναι πως η μηχανή, και ριζικότερα ακόμα η Τεχνική (και οι πολιτικά εμπλεκόμενοι θεράποντές της, οι λεγόμενοι τεχνοκράτες), αντιλαμβάνεται τα πράγματα και κινείται
- αποκλειστικά με όρους αιτίου-αποτελέσματος και
- με βάση την αρχή πως «οτιδήποτε είναι τεχνικά δυνατόν να γίνει, πρέπει να το κάνουμε», χωρίς να διαθέτει κανένα «τελικό αίτιο»
Θα πείτε: «Μα εφόσον μπορούμε να τις ελέγξουμε και να αποφασίζουμε εμείς τι θα παράγουν, οι μηχανές μάς παρέχουν χρήσιμα πράγματα, καλύπτουν πλήθος από ανάγκες μας και μάλιστα μας ελευθερώνουν χρόνο από τη δουλειά, τον οποίο μπορούμε να τον αφιερώσουμε σε πιο ενδιαφέρουσες κι ελεύθερες δραστηριότητες, περνώντας έτσι από το “βασίλειο της ανάγκης” στο “βασίλειο της ελευθερίας”».
ΟΜΩΣ δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι ο σημερινός άνθρωπος, ο οποίος έχει διαπαιδαγωγηθεί με ιδανικό την «απεριόριστη πρόοδο», είναι σε θέση να ελέγξει τις μηχανές και τις τεχνολογίες. Δεδομένου ότι, από τη μια άκρη έως την άλλη του πολιτικού και του ιδεολογικού φάσματος, έχει εγκολπωθεί το τεχνικό πνεύμα και λιβανίζει τον τεχνολογικό μεσσιανισμό, ο σημερινός άνθρωπος αποικιοκρατείται πλέον από την τεχνική λογική, από το τεχνικό πνεύμα. Έτσι, αδυνατεί ολοένα και περισσότερο να σκεφτεί τις κινήσεις του με όρους σφαιρικού «τελικού» σκοπού: γιατί τα κάνω όλα αυτά; Απεναντίας, αυτούς τους όρους τους αισθάνεται μάλλον σαν κατασταλτικούς της πειραματικής ελευθερίας του παρά σαν αναγκαία συνθήκη διασφάλισης των όρων της από τον κίνδυνο του τυχοδιωκτισμού.
Την ίδια στιγμή η αυξανόμενη διάβρωσή του από την τεχνική «ηθική», η οποία τον κάνει να ταυτίζει την ελευθερία με την πραγμάτωση όλων όσων έχει τη δύναμη να κάνει (αδυνατώντας να δει, πως η ελευθερία βρίσκεται πολύ συχνά και στο να αρνηθεί να το κάνει!), τον καθιστά σε ακραίο βαθμό ευάλωτο στην τεχνική εντολή και υπονομεύει από τη ρίζα της κάθε προσπάθειά του να συντάξει ένα λόγο, που θα είναι σε θέση να την βλέπει από την απόσταση εκείνη, που είναι αναγκαία για να είναι κανείς σε θέση να αποφασίσει. Έτσι, οριακά μιλώντας, κινδυνεύει πραγματικά να μπερδεύει το ελευθεριακό όραμα, το όραμα ενός κόσμου στον οποίο θα είναι «αφέντης δίχως σκλάβους», με ένα κόσμο όπου θα είναι «σκλάβος χωρίς αφέντες».
ΟΜΩΣ δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι ο σημερινός άνθρωπος, ο οποίος έχει διαπαιδαγωγηθεί με ιδανικό την «απεριόριστη πρόοδο», είναι σε θέση να ελέγξει τις μηχανές και τις τεχνολογίες. Δεδομένου ότι, από τη μια άκρη έως την άλλη του πολιτικού και του ιδεολογικού φάσματος, έχει εγκολπωθεί το τεχνικό πνεύμα και λιβανίζει τον τεχνολογικό μεσσιανισμό, ο σημερινός άνθρωπος αποικιοκρατείται πλέον από την τεχνική λογική, από το τεχνικό πνεύμα. Έτσι, αδυνατεί ολοένα και περισσότερο να σκεφτεί τις κινήσεις του με όρους σφαιρικού «τελικού» σκοπού: γιατί τα κάνω όλα αυτά; Απεναντίας, αυτούς τους όρους τους αισθάνεται μάλλον σαν κατασταλτικούς της πειραματικής ελευθερίας του παρά σαν αναγκαία συνθήκη διασφάλισης των όρων της από τον κίνδυνο του τυχοδιωκτισμού.
Την ίδια στιγμή η αυξανόμενη διάβρωσή του από την τεχνική «ηθική», η οποία τον κάνει να ταυτίζει την ελευθερία με την πραγμάτωση όλων όσων έχει τη δύναμη να κάνει (αδυνατώντας να δει, πως η ελευθερία βρίσκεται πολύ συχνά και στο να αρνηθεί να το κάνει!), τον καθιστά σε ακραίο βαθμό ευάλωτο στην τεχνική εντολή και υπονομεύει από τη ρίζα της κάθε προσπάθειά του να συντάξει ένα λόγο, που θα είναι σε θέση να την βλέπει από την απόσταση εκείνη, που είναι αναγκαία για να είναι κανείς σε θέση να αποφασίσει. Έτσι, οριακά μιλώντας, κινδυνεύει πραγματικά να μπερδεύει το ελευθεριακό όραμα, το όραμα ενός κόσμου στον οποίο θα είναι «αφέντης δίχως σκλάβους», με ένα κόσμο όπου θα είναι «σκλάβος χωρίς αφέντες».
«Πολύ μαύρα μας τα λες. Είσαι δηλαδή εναντίον των ρολογιών, των μηχανών και της αυτοματοποίησης;». Όχι! Είμαι εναντίον του τεχνολογικού μεσσιανισμού, δηλαδή της (κυρίαρχης) ιδέας, ότι όλα αυτά δεν κάνουν τίποτε άλλο από το να παράγουν πράγματα και να μας απελευθερώνουν από τη «σπάνη»∙ και ότι μπορούν να χρησιμοποιηθούν, εντελώς διαζευκτικά, είτε για καλό σκοπό, είτε για κακό, ανάλογα και μόνο με το ποιος ή ποιοι τα χρησιμοποιούν.
Τα τεχνικά μέσα, εκτός από κάθε λογής και χρήσης πράγματα, παράγουν ταυτόχρονα καλά και κακά αποτελέσματα∙ και αν νομίζουμε πως είναι όπως το μαχαίρι, με το οποίο μπορούμε είτε να κόψουμε το ψωμί, είτε να σφάξουμε το γείτονά μας, μάλλον υποτιμάμε τη χαώδη διαφορά που υπάρχει ανάμεσα στο μαχαίρι κι ένα διηπειρωτικό πύραυλο − όχι μόνο από την άποψη της έκτασης των καταστροφών, που μπορούν να προκαλέσουν, ή από το ότι το να χτυπήσεις έναν άνθρωπο με μαχαίρι διαφέρει από το να πατήσεις ένα κουμπί για να εξοντώσεις μερικές εκατοντάδες ανθρώπους χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από εσένα, αλλά και από τον όγκο των προσπαθειών που απαιτούνται για την κατασκευή, άρα και για την ακύρωση εάν το θελήσουμε, του ενός και του άλλου.
«Δηλαδή συμφωνείς με την ιδέα ότι “ο χρόνος είναι πια το παν κι άνθρωπος δεν είναι τίποτα∙ το πολύ-πολύ ο σκελετός του χρόνου”;». Αν και όχι για το ίδιο σκεπτικό, η φράση αυτού του κλασσικού ποιητή είναι όμορφη και με βρίσκει σύμφωνο!
«Και τι προτείνεις δηλαδή;». Να μην ξεχνάμε με τι έχουμε να κάνουμε. Ώστε να μην παρασυρόμαστε και σβήσει κάθε απόσταση από αυτά.
Ετικέτες
αλλοτρίωση,
δυσφορία,
εργασία,
ευρωπαϊκή προοπτική,
Σπύρος Κυριαζόπουλος,
σώμα,
τεχνικό σύστημα,
χρόνος,
ψυχή,
Hollowsky
08 Ιανουαρίου 2012
Κάποιοι "θα πλήρωναν για να εργαστούν εκεί"...
Το απάνθρωπο της απουσίας, σε ένα "πρωτοπόρο" περιβάλλον ενέταξε η αρχιτέκτονας Ζάχα Χαντίντ υπηρετώντας "τα κεκτημένα" του Γερμανού εργαζόμενου, βυθίζοντας τον στην καινοτομία των σχεδιασμών της και διευρύνοντας την δυστυχία του.
Κάποιοι "θα πλήρωναν για να εργαστούν εκεί"...
Ένα εξαιρετικό θρίλερ με θέμα την αποξένωση, εξελίσσεται καθώς η αυτοματοποιημένη γραμμή της παραγωγής περνάει πάνω από τα κεφάλια μας
...και ο εφιαλτικός επίλογος αυτού του καταπληκτικού βίντεο!
Η σύλληψη, η κατάκτηση, και η διάδοση τρόπων διαρκούς παρεμβολής ανάμεσα στον εαυτό μας και τα πράγματα, θα είναι πάντα μια σοβαρή υπόθεση για όσους εναντιώνονται στην σύγχρονη κυριαρχία της Παραγωγής.
06 Ιανουαρίου 2012
Τυραννία, Βία και Τεχνική
![]() |
Εμ. Λεβινάς (1906-1995) |
«Η τυραννία έχει με το μέρος της ανεξάντλητους πόρους: την αγάπη και το χρήμα, τα βασανιστήρια και τον πόλεμο, τη σιωπή και τη ρητορεία. Δύναται να εκμηδενίσει, στην εξανδραποδισμένη ψυχή, ώς και την ικανότητά της να κάμπτεται, δηλαδή ώς και την ικανότητα υπακοής σε μια εντολή. Η πραγματική ετερονομία ξεκινά όταν η υπακοή σταματά να είναι συνειδητή και μετατρέπεται σε κλίση. Ο άνθρωπος που έχει ψυχή δούλου είναι ακριβώς ο άνθρωπος που δεν μπορεί πλέον να καμφθεί, που είναι ανίκανος να δεχτεί εντολές. Η λατρεία του αρχηγού πλημμυρίζει σε τέτοιο βαθμό την ψυχή, ώστε αυτή να μην τηρεί αποστάσεις. Ο φόβος κατέχει την ψυχή σε τέτοιο βαθμό ώστε να μην τον βλέπει αλλά να βλέπει μέσω αυτού. […] Η υπόσταση που στραγγαλίζει ο τύραννος δεν είναι διόλου υπόσταση∙ ενώπιόν του δεν βρίσκεται κανείς. (...)
Η τυραννική ή βίαιη πράξη καταργεί κάθε σχέση με το Άλλο: είναι η κατάσταση στην οποία πράττει κανείς σαν να ήταν εντελώς μόνος του. Ενώ εμφανίζεται σαν άμεση και αδιαμεσολάβητη, στην πραγματικότητα η βίαιη πράξη πρέπει να θεωρηθεί ως μια πράξη [παρόμοια με αυτή] που ασκείται, επί παραδείγματι, πάνω στα πράγματα [και που] συνίσταται στο να βρεθεί εκείνη η λαβή του αντικειμένου, από την οποία ξεκινώντας θα εφαρμοστεί, στη βάση των καθολικών νόμων που εξαφανίζουν την ατομικότητά του, η βούληση του εργαζόμενου. (...)
Η βία είναι ένα πράττειν που πλησιάζει πλαγίως κάθε ον και κάθε ελευθερία. Η βία είναι ένα πράττειν που συλλαμβάνει το ον εξαπίνης, αρπάζοντάς το εν τη απουσία του, από αυτό που δεν είναι πραγματικά το ίδιο. Η βία συλλαμβάνει το ον ως υπολογιστικό δεδομένο, σαν ιδιαίτερη περίπτωση μιας έννοιας.(...)
Η άσκηση βίας πάνω σε ένα ελεύθερο ον είναι, υπό την ευρεία έννοια, πόλεμος. (...) Ο πόλεμος είναι ενέδρα: είναι η απόπειρα άλωσης της βαθύτερης υπόστασης του άλλου, άλωσης του πυρήνα της δύναμης και της απόλυτης μοναδικότητάς του, διαμέσου της πιο αδύναμης πλευράς του∙ είναι η αναζήτηση της αχίλλειας πτέρνας του. (...) Το ίδιον δηλαδή της βίαιης πράξης, το ίδιον της τυραννίας, είναι ο πλάγιος τρόπος με τον οποίο προσεγγίζεται το υποκείμενο εφαρμογής αυτής της πράξης∙ η μη αναγνώριση του άλλου ως προσώπου∙ η θεώρηση της ελευθερίας του άλλου ανθρώπου ως δύναμης και μάλιστα πρωτόγονης∙ η αναγωγή της ετερότητάς του στην τάξη της δύναμης. (...)
Η όψη, το πρόσωπο, είναι το γεγονός μιας πραγματικότητας που μου αντιτάσσεται [αλλά] θα ήταν λάθος να θεωρήσουμε την αντίσταση αυτή υπό το πρίσμα της δύναμης που συγκρούεται με την ελευθερία μου. Στην πραγματικότητα πρόκειται για μια αντίθεση που προηγείται της ελευθερίας μου και τη θέτει σε κίνηση. […] Μη όντας αντιπαράθεση ισχύος, η αντίθεση του προσώπου δεν ερμηνεύεται ως εχθρότητα. Είναι μια ειρηνική αντίθεση, κατά την οποία η ειρήνη δεν είναι επ’ ουδενί μια πολεμική ανακωχή, μια απλώς αυτοσυγκρατούμενη βία. Η βία συνίσταται τουναντίον στο να αγνοεί κανείς το πρόσωπο του όντος, να αποφεύγει το βλέμμα του. (...)
Το νόημα του προσώπου εκπορεύεται από το ίδιο το πρόσωπο, είναι η προσωπική έκφραση. (...)
Η έκφραση είναι μια πρόσκληση συνομιλίας. Η έκφραση είναι η κατεξοχήν άμεση σχέση. (...)
Το ον που παρουσιάζεται στην έκφραση μάς δεσμεύει ήδη στην κοινωνία, σε ένα κοινωνείν μαζί του. Τα όντα που παρουσιάζονται το ένα στο άλλο, υποτάσσονται το ένα στο άλλο. Η υπόταξη αυτή αποτελεί το πρωταρχικό γεγονός της μεταβατικής σχέσης μεταξύ των ελευθεριών καθώς και την ίδια τη μορφή της εντολής. Πρόκειται για τη δυνατότητα ενός όντος να εντέλλεται ένα άλλο, χωρίς η εντολή αυτή να απορρέει από τη λειτουργία ενός συστήματος και χωρίς να εμπεριέχει τίποτα το τυραννικό. (...)
Η μαζική παραγωγή εξανδραποδισμένων ψυχών δεν αποτελεί απλώς την τραγικότερη εμπειρία του νεωτερικού ανθρώπου, αλλά συνιστά επίσης την ισχυρότερη ανασκευή των επιχειρημάτων περί της ανθρώπινης ελευθερίας. (...)
Η ελευθερία που εντούτοις μας απομένει, συνοψίζεται στη δυνατότητά μας να προβλέψουμε τις διαστάσεις του εξανδραποδισμού μας και να επιχειρήσουμε να διασφαλιστούμε εναντίον του. Η ελευθερία συνίσταται λοιπόν στο να θεμελιώσουμε μια υπέρ-υποκειμενική τάξη, να εμπιστευτούμε το έλλογο στο γραπτό, να καταφύγουμε σε ένα θεσμό. (...)»
Εμμανουήλ Λεβινάς, Ελευθερία και Εντολή (1953),
(μετάφραση Μιχάλης Πάγκαλος, ΕΣΤΙΑ, 2007)
Σημ. HS. Αξίζει να σκεφτούμε αυτές τις επισημάνσεις του Λεβινάς για τη βίαιη ή τυραννική πράξη, η οποία αγνοεί τον Άλλο ως πρόσωπο, σε συνάρτηση με το γεγονός, που έχουν υπογραμμίσει σημαντικοί στοχαστές από διαφορετικές αφετηρίες, ότι στις σύγχρονες κοινωνίες:
(α) «οι σχέσεις μεταξύ προσώπων εμφανίζονται σαν σχέσεις μεταξύ πραγμάτων» − δηλαδή απογυμνωμένες, όχι μόνο από το βλέμμα αλλά και από το λόγο∙ και
(β) το κυρίαρχο πνεύμα τους, το τεχνικό πνεύμα, «κυριαρχεί τόσο περισσότερο, όσο περισσότερο κάμπτεται, όπου είχε δημιουργηθεί, η προσωπική διάσταση» − μια παρατήρηση που μας βοηθάει να εμβαθύνουμε ακόμα περισσότερο στην προηγούμενη και να διευκρινίσουμε, ότι σήμερα οι σχέσεις μεταξύ προσώπων δεν διαμεσολαβούνται ακριβώς από «πράγματα» αλλά από ένα Σύστημα.
Κάποιου είδους ειδωλοποίηση της τυραννικής βίας πρέπει, λοιπόν, να διευκόλυνε αυτή την εξέλιξη των πραγμάτων προβάλλοντας τον εξοστρακισμό του προσώπου σαν ένα «αναγκαίο» μέτρο για να συσταθεί ο σύγχρονος κόσμος.
04 Ιανουαρίου 2012
Αφηρημένοι εργαζόμενοι: από την αλλοτρίωση στην αυτοκτονία και πάλι πίσω...
ΣΤΑΘΜΟΙ ΜΕΤΡΟ ΣΤΗ ΔΑΝΙΑ (του Βορρά)
Κι εκεί που όλα έδειχναν* πως οι Δανοί (του Βορρά) θα ήταν το πρωί ψαράδες το απόγευμα ποιητές και το βράδυ μοντελίστες ... αυτοί άρχισαν να πηδούν απελπισμένοι στις γραμμές των υπερσύγχρονων τρένων τους! Τώρα με τις προστατευτικές θύρες δεκάδες απελπισμένοι κάθε πρωί πέφτουν με φόρα στα διαφανή τζάμια όπως τα περιστέρια στις φωτισμένες βιτρίνες την νύχτα. Ζαβλακωμένοι σηκώνονται, ζητούν συγγνώμη από τους κατατρομαγμένους διπλανούς τους· κάποιες στρώνουν την φούστα τους, άλλοι ισιώνουν την γραβάτα τους και επιβιβάζονται ντροπιασμένοι για να φτάσουν στην καλοπληρωμένη εργασία τους. Το επόμενο πρωί κάποιοι άλλοι δοκιμάζουν την τύχη τους...
... ενώ εμείς, οι καθυστερημένοι Δανοί (του Νότου), περιμένουμε πώς και πώς να γίνουμε κάποτε μία Δανία 100% ώστε ν' απολαύσουμε, λέει, τα τόσα αγαθά αυτού του σύγχρονου, καλά οργανωμένου, αδιάφθορου και ανεπτυγμένου επίγειου παραδείσου.
*Στην Κοπεγχάγη ο μέσος μηνιαίος μισθός είναι γύρω στις 5000€ ενώ ο ... κοινωνικά αναγκαίος χρόνος εργασίας των Δανών είναι 4 ώρες την ημέρα. Το μετρό της Κοπεγχάγης έχει βραβευτεί κατ' επανάληψη σε σχετικούς διαγωνισμούς. Είναι το μοναδικό μετρό στον κόσμο που λειτουργεί αδιάκοπα. Το εισιτήριο κοστίζει περίπου 3€
Περισσότερες πληροφορίες για αυτήν την παγκόσμια μόδα της συρόμενης προστατευτικής θύρας εδώ.
Ο πρώτος σταθμός στον κόσμο με συρόμενες προστατευτικές θύρες κατασκευάστηκε στο Λένινγκραντ. Το 1961.
Ο πρώτος σταθμός στον κόσμο με συρόμενες προστατευτικές θύρες κατασκευάστηκε στο Λένινγκραντ. Το 1961.
Ψυχραιμία....εδώ θα μπορούσαμε να ισχυριστούμε και μια γενετική κλίση γνωστή και ως Finno-Ugrian suicide hypothesis
02 Ιανουαρίου 2012
Φιλοσοφία και Τυραννία
![]() |
| Ξενοφών (427-355 π.Χ) |
«Μπορεί και θέλει άραγε ένας φιλόσοφος να κυβερνήσει τους ανθρώπους, ή να συμμετέχει στη διακυβέρνησή τους, δίνοντας ιδίως συγκεκριμένες πολιτικές συμβουλές στον τύραννο; (...)
Ας αναρωτηθούμε πρώτα αν το μπορεί, ή πιο συγκεκριμένα εάν ως φιλόσοφος διαθέτει κάποιο πλεονέκτημα έναντι του “αμύητου” (και ο τύραννος είναι αμύητος) όταν πρόκειται για ζητήματα σχετικά με τη διακυβέρνηση.(...)
Για τις ανάγκες της συζήτησης θα αρκεστώ να θυμίσω τρία διακριτικά γνωρίσματα του φιλοσόφου σε αντίθεση με τον “αμύητο”. Πρώτα-πρώτα ο φιλόσοφος είναι πιο έμπειρος στην τέχνη της διαλεκτικής ή της συζήτησης γενικά: βλέπει καλύτερα από τον “αμύητο” συνομιλητή του τις ανεπάρκειες της επιχειρηματολογίας του τελευταίου και ξέρει καλύτερα από αυτόν να προβάλλει τα δικά του επιχειρήματα και να ανασκευάζει τις αντιρρήσεις των άλλων. Κατά δεύτερο λόγο, η τέχνη της διαλεκτικής επιτρέπει στον φιλόσοφο να απελευθερωθεί περισσότερο απ’ ό,τι ο “αμύητος” από προκαταλήψεις: είναι συνεπώς περισσότερο ανοικτός στην πραγματικότητα όπως αυτή είναι και εξαρτάται λιγότερο από τον τρόπο με τον οποίο τη φαντάζονται οι άνθρωποι σε μια δεδομένη ιστορική στιγμή. Τρίτον, τέλος, καθώς είναι περισσότερο ανοικτός στο πραγματικό, πλησιάζει περισσότερο το συγκεκριμένο απ’ ό,τι ο “αμύητος”, ο οποίος περιορίζεται στις “αφαιρέσεις” χωρίς άλλωστε να συνειδητοποιεί τον αφηρημένο, δηλαδή εξωπραγματικό, χαρακτήρα τους.
Αυτά τα τρία διακριτικά γνωρίσματα του φιλοσόφου αποτελούν ισάριθμα πλεονεκτήματά του, τα οποία καταρχήν διαθέτει απέναντι στον “αμύητο” όταν πρόκειται να κυβερνήσει. (...)
Για όλους αυτούς τους λόγους, στους οποίους θα μπορούσαμε να προσθέσουμε και άλλους, υποστηρίζουμε, όπως και ο Ιέρων, ο Ξενοφών και ο Στράους και αντίθετα προς μια κοινά αποδεκτή γνώμη, ότι φιλόσοφος είναι εντελώς ικανός να πάρει την εξουσία και να κυβερνήσει, ή να συμμετέχει στην κυβέρνηση, δίνοντας για παράδειγμα πολιτικές συμβουλές στον τύραννο. Το όλο ζήτημα είναι εάν θέλει να το κάνει.(...)
Ο πολύπλοκος και δυσχερής χαρακτήρας του προβλήματος οφείλεται στο κοινότοπο γεγονός, ότι ο άνθρωπος χρειάζεται χρόνο για να σκεφτεί και να ενεργήσει, και ότι ο χρόνος που διαθέτει είναι πράγματι πολύ περιορισμένος.(...)
Μη μπορώντας ν’ αφιερώσουν όλο τους το χρόνο ταυτόχρονα στη φιλοσοφία και στη διακυβέρνηση − η οποία επίσης θέλει πολύ χρόνο και παίρνει, και αυτή, όλο το χρόνο ενός ανθρώπου −, οι φιλόσοφοι αναζήτησαν γενικά μια συμβιβαστική λύση. (...) Αρνούνται να πάρουν στα χέρια τους τη διακυβέρνηση του κράτους και αρκούνται να αφιερώνουν τον λίγο χρόνο που αποσπούν από τη φιλοσοφία σε συμβουλές (προφορικές ή γραπτές) προς τους εκάστοτε κυβερνήτες. (...)
Αλλά μου φαίνεται πως ο φιλόσοφος κατέχει θέση ιδιαίτερα μειονεκτική προκειμένου να επικρίνει την τυραννία ως τέτοια. Από τη μια μεριά, ο φιλόσοφος-σύμβουλος εξ ορισμού βιάζεται στο έπακρο: θα ήθελε πολύ να συμβάλλει στη μεταρρύθμιση του κράτους αλλά θα ήθελε να το κάνει χάνοντας το λιγότερο δυνατό χρόνο. Αλλά εάν θέλει να τελειώσει γρήγορα, τότε θα πρέπει να απευθυνθεί κατά προτίμηση στον τύραννο και όχι στο δημοκρατικό ηγέτη. Πράγματι, οι φιλόσοφοι που θέλησαν να δράσουν μέσα στο πολιτικό παρόν προσελκύστηκαν ανέκαθεν από την τυραννία.(...)
Από την άλλη, δύσκολα μπορούμε να φανταστούμε ένα φιλόσοφο που έχει γίνει ο ίδιος (εντελώς υποθετικά) πολιτικός χωρίς να εμφανιστεί υπό μορφή «τυράννου» οποιουδήποτε είδους. Καθώς θα βιάζεται να «ξεμπλέξει» με την πολιτική και να ξαναγυρίσει σε ευγενέστερες ενασχολήσεις, δεν θα είναι προικισμένος με εξαιρετική πολιτική υπομονή. Πώς λοιπόν θα μπορούσε να πραγματοποιήσει γρήγορα τα μεταρρυθμιστικά του σχέδια, τα οποία κατ’ ανάγκην είναι ριζοσπαστικά και αντίθετα προς τις γενικώς αποδεκτές ιδέες, χωρίς να ανατρέξει σε πολιτικές διαδικασίες οι οποίες πάντοτε χαρακτηρίστηκαν ως “τυραννία”;».
Αλέξανδρος Κοζέβ, Τυραννία και σοφία,
από ένα εξαιρετικό βιβλίο, που περιλαμβάνει το Ιέρων ή Τυραννικός του Ξενοφώντα
και το αλληλογραφικό διάλογο, πάνω σε αυτό, μεταξύ Λέο Στράους και Κοζέβ
και το αλληλογραφικό διάλογο, πάνω σε αυτό, μεταξύ Λέο Στράους και Κοζέβ
Σημ. HS. Το βιβλίο κυκλοφόρησε σε δυο διαφορετικές εκδόσεις. Το 1994, με τίτλο Ιέρων ή Τυραννικός σε μετάφραση Λίλας Τρουλινού από τις εκδόσεις ΕΞΑΝΤΑΣ∙ και το 1995 με τίτλο Περί Τυραννίας σε μετάφραση Παναγιώτη Κονδύλη, Γεράσιμου Λυκιαρδόπουλου και Ευρυδίκης Παπάζογλου από τις εκδόσεις ΓΝΩΣΗ. - Χάιντεγκερ (και Χίτλερ), Λούκατς (και Στάλιν), είναι ανάμεσα στα παραδείγματα προς αποφυγήν, που επιβεβαιώνουν τα παραπάνω λόγια του Κοζέβ και καλούν κάθε σκεπτόμενο άνθρωπο σε επιφυλακή απέναντι στον αέρα, που εύκολα παίρνουν τα μυαλά όταν εντρυφούν σε μεγαλεπήβολα οράματα...
Ετικέτες
Αλέξανδρος Κοζέβ/Alexandre Kojève,
Γκιόργκι Λούκατς/György Lukács,
Ξενοφών,
Παναγιώτης Κονδύλης,
τυραννία,
Φιλοσοφία,
Hollowsky
Μαύρη πρωτοχρονιά!
Οι πρώτοι αναγκάστηκαν να περάσουν αυτή την μέρα με τον Παπαδήμο, τον Καμίνη και τον Καψή, ενώ οι επί ένα δίμηνο τώρα απεργοί δέχτηκαν διπλό χτύπημα από αντιπροσωπεία του Σύριζα και από την Αλέκα Παπαρήγα αυτοπροσώπως! Όλες οι ομάδες χτύπησαν μέρα μεσημέρι και στην ψύχρα, σύμφωνα με τις πληροφορίες μας.
Οι άστεγοι ζήτησαν από τον πρωθυπουργό να είναι όσο πιο συνεπής με τα μέτρα και να τηρήσει τις συμφωνίες μπας και γυρίσουν επιτέλους στα δανεικά σπίτια τους. Γνωρίζουν ότι το καλό των τραπεζών είναι και καλό δικό τους και πως τα μέτρα του μνημονίου είναι κι αυτά για καλό.
Οι εργάτες χαλυβουργοί από την άλλη, συζήτησαν με την Γ.Γ του ΚΚΕ αλλά και την αντιπροσωπία του ΣΥΡΙΖΑ (ξεχωριστά πάντα) την επισπεύση της επανάστασης ώστε να πάψουν τα αφεντικά να τους εκμεταλλεύονται. Γνωρίζουν ότι τα μέτρα των τραπεζιτών είναι υπέρ του κεφαλαίου και πως ο Τσίπρας και η Παπαρήγα μπορούν να δημιουργήσουν το μόνο παλλαϊκό μέτωπο ενάντια στα συμφέροντα των κεφαλαιοκρατών.
Όλοι δεσμεύτηκαν!
Ο Παπαδήμος, ο Καψής και ο Καμίνης ψάχνουν έναν Αρμένη ξενοδόχο ονόματι Νταρτανιάν να σώσει την κατάσταση, ενώ ταυτόχρονα υποσχέθηκαν πως αν δεν γίνουν τα αιτήματά τους δεκτά από τους Ευρωπαίους σχετικά με την αποστολή ευχητήριων καρτ-ποσταλ , θα τους καλέσουν σε αλλεπάλληλες μονομαχίες (με προτεραιότητα στην επιλογή όπλου, που σύμφωνα με πληροφορίες μας θα είναι φρέσκα λαχανάκια Βρυξελλών)
Μίλησαν για συμβολική παρουσία, συμπάσχουσα πολιτεία, κοινωνική αλληλεγγύη και πρωτοβουλίες και ευχήθηκαν στους άστεγους καλή χρονιά και το θεό μαζί τους. Υποσχέθηκαν ότι για τις επόμενες ημέρες οι σακούλες μεταφοράς πτωμάτων θα είναι θερμαινόμενες ώστε να φτάνουν στο νεκροτομείο ζεστοί και εύκαμπτοι οι άτυχοι που δεν έβγαλαν την νύχτα. Η βασιλόπιτα -σχεδιασμός και έμπνευση του Πάγκαλου-είχε σχήμα κεραμιδιού.
Αλλά και οι (παγκόσμιοι πλέον μετά την τελευταία απώλεια) ουράνιοι ηγέτες του κομμουνιστικού κινήματος έδωσαν ρέστα. Η Αλέκα Παπαρήγα τόνισε ότι το 2012 το εργατικό κίνημα θα κάνει ένα νέο βήμα, πιο αποτελεσματικό και επισήμανε ότι θα πρέπει να παλέψουν όλοι μαζί για αυξημένη κρατική επιχορήγηση του κόμματος με το νέο έτος. Μίλησε για την αντρειοσύνη του κινήματος και κυρίως -μόλις πριν βγάλει τα κουπόνια-την αρχοντιά του έλληνα εργάτη.
Οι επαναστάτες του ΣΥΡΙΖΑ από την άλλη, επιχειρηματολόγησαν αναλόγως, συμπληρώνοντας ότι καταδικάζουν τον σεξισμό από όπου κι αν προέρχεται (αυτό ήταν σπόντα για την Παπαρήγα). Δεν ξέχασαν να ζητήσουν την εξαίρεση από τις επαναστατικές διαδικασίες σε προβληματικούς σωματότυπους τους οποίους χυδαία χαρακτήρισαν "κουβάδες" και "κοντόχοντρους μύωπες απροσδιόριστου φύλου", και ευχήθηκαν για το 2012 το όνομα του Γκράμσι να είναι σε υψηλές θέσεις αναζήτησης στο google, ενώ μοίρασαν στους απεργούς κουπόνια με έκπτωση ως αντίδραση στην σχετική δήλωση της ΚΕ του ΚΚΕ ("το κόμμα δεν κάνει εκπτώσεις") είπε ο ΣΥΡΙΖΑ: Το 2012 να είναι χρονιά νικηφόρων αγώνων και ανατροπών' έτοιμος να αναλάβει τα ηνία της ευρωλαικής εξουσίας αμέσως μετά το τέλος της Ιστορίας.
Για να δούμε... Δεν αποκλείεται καθόλου! Μα καθόλου...
30 Δεκεμβρίου 2011
Ο δανεισμός στη μάχη των Λέξεων
Το 1870, στα συγκινητικά πεζά Ποιήματα με τα οποία θέλησε ν’ αντικαταστήσει τη μελαγχολία με το
θάρρος, την απελπισία με την ελπίδα και την κακία με την καλοσύνη, ο 24χρονος
Ιζιντόρ Ντυκάς, γνωστός με το ψευδώνυμο «Λοτρεαμόν», σημείωνε πως το νόημα των
λέξεων μετέχει στη βελτίωση των ιδεών και γι’ αυτό «η λογοκλοπή είναι
αναγκαία»: «ακολουθεί από κοντά τη φράση ενός συγγραφέα, χρησιμοποιεί
τις εκφράσεις του, σβήνει μια λαθεμένη ιδέα και την αντικαθιστά με τη σωστή»
− κι αυτό έκανε, πράγματι, στο μεγαλύτερο μέρος των Ποιημάτων του.
Το 1894, στο άρθρο του Η
γαλλική γλώσσα πριν και μετά την Επανάσταση, ο Πωλ Λαφάργκ εξηγούσε με
ποιο τρόπο η γαλλική επανάσταση τροποποίησε άρδην τη γλώσσα, αντικαθιστώντας τα
«κλασσικά» γαλλικά της αριστοκρατίας με τη «ρομαντική γλώσσα» της αστικής τάξης
− έτσι που το 1831, μια ομάδα φιλόλογων εκπόνησε και κυκλοφόρησε ένα Συμπλήρωμα στο Λεξικό της Ακαδημίας, το
οποίο περιέλαβε 11.000 επιπλέον λέξεις που διαμορφώθηκαν κατά την
προεπαναστατική και μετεπαναστατική περίοδο. Με αυτό τον τρόπο, σημείωνε
ο Λαφάργκ, η αστική τάξη διέδωσε τις ιδέες της και εδραίωσε την κυριαρχία
της.
Το 1909, στην ανθολογία αποφθεγμάτων του με τίτλο Ρήσεις και Αντιρρήσεις, ο Καρλ Κράους
σημείωνε πως μόνο μια γλώσσα που πάσχει από καρκίνο, έχει την τάση να
σκαρώνει καινούργια λεκτικά σχήματα.
Το 1948, στο περίφημο βιβλίο του 1984, ο Τζορτζ Όργουελ
διηγείται την τραγική ιστορία δυο κατώτερων υπαλλήλων, του Γουίνστον και της
Τζούλια, που, μέσα σ’ ένα κόσμο όπου το νόημα των λέξεων έχει διαστρεβλωθεί στο
πιο απίθανο βαθμό για να υπηρετήσει την κυρίαρχη, ολοκληρωτική ιδεολογία, ψάχνουν
με αγωνία παλιά βιβλία για να θυμηθούν τι σήμαιναν οι λέξεις.
Το 1966, στο άρθρο του Οι
αιχμάλωτες λέξεις, που δημοσιεύτηκε στο 10ο τεύχος της επιθεώρησης «Internationale Situationniste», ο Μουσταφά Καγιάτι ξαναθύμιζε
τη μάχη για την απελευθέρωση της γλώσσας από την κυρίαρχη ιδεολογία,
σημειώνοντας πως «η νίκη της αυθεντικής επικοινωνίας και η διαφάνεια των
ανθρώπινων σχέσεων θα αντικαταστήσουν τη φτώχεια, στην οποία υποχρεώνονται οι
λέξεις μέσα στο παλιό καθεστώς της καταχνιάς».
Σήμερα, κολυμπάμε πλέον σε μια θάλασσα καινούργιων λέξεων και λεκτικών σχημάτων, οι οποίες έχουν αντικαταστήσει παλιές − π.χ. «αναδιάρθρωση της επιχείρησης» αντί του «μαζικές απολύσεις», «απασχολήσιμος» αντί του «άνεργος» − σε μια κατεύθυνση αντίθετη προς αυτήν που έλπιζαν ο Λοτρεαμόν, ή ο Καγιάτι, και μάλλον σύμφωνη με τις ιδέες που διατύπωνε ευθαρσώς το 1770 ο ανώνυμος συγγραφέας ενός Essay on Trade and Commerce (στο οποίο συχνά αναφέρεται ο Μαρξ στο Κεφάλαιο):
«Αν όμως οι φτωχοί μας θέλουν να ζουν στην πολυτέλεια (…) πρέπει φυσικά η εργασία τους να είναι ακριβή. Φτάνει μόνο να ρίξουμε μια ματιά στο τρομαχτικό σωρό των περιττών πραγμάτων, που καταναλώνουν οι εργάτες μας, όπως λ.χ. το ρακί, το τζιν, το τσάι, η ζάχαρη, τα φρούτα που έρχονται από το εξωτερικό, η δυνατή μπύρα, τα σταμπάτα υφάσματα, ο καπνός, κ.λπ. (…) Στη Γαλλία όμως η εργασία είναι κατά το ⅓ φτηνότερη απ’ ό,τι εδώ στην Αγγλία, γιατί οι Γάλλοι φτωχοί εργάζονται σκληρά, ενώ η τροφή και το ντύσιμό τους είναι πενιχρά. Καταναλώνουν κυρίως ψωμί, καρπούς, λάχανα, ρίζες και παστό ψάρι∙ κρέας τρώνε πολύ σπάνια, κι όταν ανέβει η τιμή του σταριού, τότε τρώνε ελάχιστο ψωμί. (…) Φυσικά είναι δύσκολο να πετύχουμε κι εμείς εδώ μια τέτοια κατάσταση, όμως δεν είναι αδύνατον, όπως το αποδείχνει η ύπαρξή της τόσο στη Γαλλία όσο και στην Ολλανδία».
Όχι παίζουμε!
Σε όλα τούτα, αξίζει να σημειώσουμε και μια άλλη πλευρά
της γλώσσας, την οποία επίσης απολαύσαμε τις τελευταίες δεκαετίες. Είναι αυτή,
κατά την οποία για την ίδια πράξη μπορούν να χρησιμοποιηθούν δυο τελείως διαφορετικές
λέξεις, όπου η μια περιγράφει τη θέση του κυρίαρχου κατά την πράξη αυτή, ενώ η
άλλη του υποτελούς.
Οι λέξεις δάνειο και δανείζω, λ.χ.,
περιγράφουν από τη θέση του κυρίαρχου την ίδια
ακριβώς πράξη που από τη θέση του υποτελούς περιγράφουν οι λέξεις χρέος
και χρεώνομαι. Φυσικά, ο κυρίαρχος εδώ έχει κάθε συμφέρον να
παρουσιάζει την πράξη ως «δανεισμό» και π.χ. να βάζει δροσερά κορίτσια να
παίρνουν κάθε μεσημέρι τηλέφωνο τον υποτελή για να τον ψήσουν με γλυκόλογα, ότι
η καλή τράπεζα τού έχει ετοιμάσει κάποια «πολύ διευκολυντικά» και με «άκρως
συμφέροντες όρους» δάνεια… Εννοείται πως ο υποτελής την έχει πατήσει εάν δεχτεί
να περιγράψει και να σκεφτεί την προτεινόμενη πράξη ως «μου προτείνουν να
δανειστώ» αντί του σωστού, για τη θέση του, «μου προτείνουν να φορτωθώ ένα
χρέος».
Ευχόμαστε λοιπόν την καινούργια χρονιά να ξέρουμε τουλάχιστον,
μέσα στη μάχη της γλώσσας,
ποιες είναι οι λέξεις που περιγράφουν κάθε φορά τη θέση μας!
ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙΑ!
ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙΑ!
ΥΓ. Τα Ποιήματα του Λοτρεαμόν έχουν κυκλοφορήσει από τις
εκδόσεις ΥΨΙΛΟΝ (1983) σε μετάφραση Γ.Δ. Ιωαννίδη. Οι Ρήσεις και
Αντιρρήσεις του Κράους έχουν κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις OPERA
(1992) σε μετάφραση Άγγελου Παρθένη. Οι Αιχμάλωτες λέξεις υπάρχουν
στην εκτεταμμένη ανθολογία κειμένων της I.S. με τίτλο Το Ξεπέρασμα της
Τέχνης, που κυκλοφόρησαν οι εκδόσεις ΥΨΙΛΟΝ (1985, 1999) σε μετάφραση
Γ. Δ. Ιωαννίδη
Ετικέτες
γλώσσα,
Καρλ Κράους/Karl Kraus,
κρίση,
Λωτρεαμόν/Lautréamont,
Μουσταφά Καγιάτι/Mustafa Khayati,
Πωλ Λαφάργκ/Paul Lafargue,
Hollowsky
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)
Ετικέτες
1000 ρέγγες
(7)
1100
(1)
1789
(2)
1837
(1)
1846
(1)
1848
(1)
1850
(1)
1871
(1)
1900
(2)
1907
(1)
190cm
(4)
1917
(12)
1919
(1)
1936
(2)
1939
(1)
1940
(1)
1943
(2)
1944
(1)
1946
(1)
1947
(1)
1950
(2)
1952
(1)
1957
(1)
1965
(3)
1967
(1)
1968
(5)
1969
(1)
1978
(2)
1980
(1)
1983
(1)
2003
(1)
2006
(1)
2008
(9)
2015
(1)
Α. Μπορντίγκα/A. Bordiga
(1)
Α. Σβιατόγκορ/А. Святогор
(1)
Α.Κέννυ/A. Kenny
(1)
Α.Κοντ/A.Comte
(1)
Α.Ντ.Μονκρετιέν/A.de Montchretien
(1)
Α.Τζανγκ/A.Zhang
(1)
αγάπη
(6)
Αγγλία
(3)
Αγία Πετρούπολη
(1)
Αδάμ Σμιθ/Adam Smith
(9)
αερολογίες
(1)
αθεϊσμός
(1)
Αθήνα
(13)
ΑΙ/ΤΝ
(15)
Αιδ. Μπίλι/Rev Billy
(1)
Άινσταϊν
(1)
Αισχύλος
(1)
αιωρούμενοι κόσμοι
(1)
Άκης Πάνου
(1)
Ακρόπολη
(2)
Αλαίν Καγιέ/Alain Caillé
(1)
Άλαν Τιούρινγκ/Alan Turing
(2)
Άλασνταιρ Μακιντάιρ/Alasdair MacIntyre
(1)
Αλβέρτος ο Μέγας
(1)
Αλέκα Παπαρήγα
(1)
Αλέξανδρος Γρηγορόπουλος
(2)
Αλέξανδρος Κοζέβ/Alexandre Kojève
(2)
Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης
(1)
Αλέξανδρος Σμέμαν/Александр Шмеман
(1)
Αλέξανδρος Σοκούροφ/Алекса́ндр Соку́ров
(1)
Αλέξανδρος Τομπάζης
(1)
Αλέξανδρος Τρόκκι/Alexander Trocchi
(1)
Αλεξάντερ Μπέρκμαν/Александр Беркман
(3)
Αλέξης Ασλάνογλου
(2)
Αλέξης Καλοφωλιάς
(1)
Αλέξης ντε Τοκβίλ/Alexis deTocqueville
(3)
αλήθεια
(29)
Αληthεια
(2)
Αλκιβιάδης
(1)
αλλοτρίωση
(62)
Άλμα/Alma
(1)
Αλμπέρ Καμύ/Albert Camus
(2)
Άλμπερτ Σπέερ/Albert Speer
(2)
Άλμπερτ Φίνεϊ/Albert Finney
(1)
Αλμπέρτο Καβαλκάντι/Alberto Cavalcanti
(2)
Άλμπρεχτ Ντύρερ/Albrecht Duhrer
(1)
Άλντους Χάξλεϊ/Aldus Haxley
(1)
Αλταμίρα
(6)
Αλφειός
(1)
Αναξίμανδρος
(1)
ανάπτυξη
(17)
αναρχισμός
(11)
Ανδρέας Εμπειρίκος
(1)
Ανδρέας Παπανδρέου
(1)
ανθρώπινα πιράνχας
(34)
ανθρωπολογία
(4)
Άννα Άρεντ/Hannah Arendt
(8)
Άννα Ιβάνοβνα Μπελιάι/Анна Ивановна Беляй
(1)
Άννα Κοκκίνου
(1)
Ανρί Ντεμπριγιώ/Henry Debrillaut
(1)
Ανρί Λεφέβρ/Henri Lefebre
(4)
Ανρί Μισώ/Henry Michaux
(2)
Άνσελμ Γιάπε/Anselm Jappe
(1)
Άνταμ Κέρτις/Adam Curtis
(1)
Αντίνοος
(1)
Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ/Antoine de Saint-Exupéry
(1)
Αντρέ Κερτέζ/André Kertész
(1)
Αντρέ Ορλεάν/André Orléan
(5)
Άντυ Γουώρχολ/Andy Warhol
(2)
Αντώνης Κουτρουμπής
(1)
αξία
(13)
Άρβο Περτ/Arvo Pärt
(2)
Αργυριάδης-Καλούμενος-Μπάτσης
(1)
Άρης Αλεξάνδρου
(3)
Άρης Κωνσταντινίδης
(1)
Άρης Μπερλής
(1)
Άρθουρ Λένινγκ/Arthur Lehning
(1)
Αρθούρος Σοπενχάουερ/Arthur Schopenhauer
(3)
Αριστοτέλης
(14)
Άσγκερ Γιόρν/Asger Jorn
(23)
Άυν Ραντ/Ayn Rand
(3)
Αφρική
(2)
Β. Γκ. Ζέμπαλντ/W. G. Sebald
(2)
Β. Τέρνερ/V. Turner
(1)
Β.Α. Μότσαρτ/W.A/ Mozart
(1)
Βαγγέλης Αρτέμης
(2)
Βαλεντίν Βολόσινοφ/Валенти́н Воло́шинов
(1)
Βάλτερ Μπένγιαμιν/Walter Benjamin
(6)
Βανς Πάκαρντ/Vance Packard
(2)
Βασίλης Ηλιακόπουλος
(2)
Βασίλης Στρατιώτης
(1)
Βενετιά
(1)
Βενσάν Ντεκόμπ/Vincent
(1)
Βενσάν Ντεκόμπ/Vincent Descombes
(19)
Βέρνερ Χέρτσογκ/Werner Herzog
(1)
Βερολίνο
(3)
βία
(20)
Βιετνάμ
(2)
Βίκτωρ Μπούλλα/Виктор Буллаa
(1)
Βίκτωρ Ουγκώ/Victor Hugo
(1)
Βίκτωρ Σερζ/Ви́ктор Киба́льчич
(1)
Βίκτωρ Σκλόφκσι/Ви́ктор Шкло́вский
(3)
Βίκτωρ Φρανκλ/Victor Frankl
(2)
Βίλεμ Φλούσερ/Vilem Flusser
(1)
Βίνσεντ Μπράουν/Vincent Browne
(1)
βιοτεχνολογία
(6)
Βλαδίμιρος Λένιν/Влади́мир Ле́нин
(6)
Βλαντίμιρ Μαγιακόφκι/Влади́мир Маяко́вский
(2)
βοηθήματα μνήμης
(11)
Γ.Πάουελ/W.Powell
(1)
Γαλλία
(8)
Γένεσις
(1)
Γεράσιμος Λυκιαρδόπουλος
(4)
Γερμανία
(9)
Γιάννηδες
(1)
Γιάννης Γρηγοριάδης
(9)
Γιάννης Ισιδώρου
(4)
Γιάννης Κάτρης
(1)
Γιάννης Πεδιώτης
(3)
Γιάννης Ρίτσος
(3)
Γιάννης Σκαρίμπας
(3)
Γιάννης Τσέγκος
(1)
Γιόζεφ Μπλοχ/Joseph Bloch
(1)
Γιόζεφ Ντίτζγκεν/Josef Dietzgen
(1)
γιορτή
(20)
Γιούργκεν Χάμπερμας/Jurgen Habermas
(2)
Γιόχαν Γκριμονπρέ/Johan Grimonprez
(1)
Γιόχαν Χουιζίνγκα/Johan Huizinga
(3)
Γιώργος Γαϊτάνος
(1)
Γιώργος Μακρής
(1)
Γιώργος Νικολαΐδης
(1)
Γιώργος Σεφέρης
(2)
Γιώργος Χαντζής
(1)
Γκ. Κ. Τσέστερτον/G.K. Chesterton
(6)
Γκαίτε/Goethe
(1)
Γκέοργκ Ζίμελ/Georg Simmel
(4)
Γκετζ Άλυ/Götz Aly
(1)
Γκι Αμπέιγ/Guy Abeille
(1)
Γκίλμπερτ Ράιλ/Gilbert Ryle
(3)
Γκιόργκι Λίγκετι/György Ligeti
(1)
Γκιόργκι Λούκατς/György Lukács
(4)
Γκουίντο Καβαλκάντι/Guido Cavalcanti
(1)
Γκυ Ντεμπόρ/Guy Debord
(23)
Γκύντερ Άντερς/Günther Anders
(10)
γλώσσα
(22)
Γουάλας Στήβενς/Wallace Stevens
(1)
Γουδή
(1)
Γουίλιαμ Ήγγλετον/William Eggleton
(1)
Γουίλιαμ Μπάροους/William Burroughs
(2)
Γουίλιαμ Σαίξπηρ/William Shakespeare
(3)
Γούντι Άλλεν/Woody Allen
(1)
Γρηγόρης Βαλτινός
(1)
Δανία του Βορρά
(3)
Δανία του Νότου
(5)
Δελφοί
(1)
Δέσποινα Ζευκιλή
(1)
Δημήτρης Δημητριάδης
(1)
Δημήτρης Καραγιάννης
(1)
Δημήτρις Βεργέτης
(1)
δημιουργικότητα
(8)
Διεθνής
(1)
δικαιοσύνη
(14)
δοκιμασίες
(3)
Δουβλίνο
(1)
Δραπετσώνα
(1)
δυσφορία
(30)
Ε. Άνσκομπ/E. Anscombe
(6)
Ε. Βιλ/E. Will
(1)
Έ. Λ. Μάστερς / Ε. L. Masters
(1)
Ε.Ε. Κάμινγκς/E.E. Cummings
(1)
Ε.Χ. Γονατάς
(1)
Έγκλημα Τεμπών
(1)
Έζρα Πάουντ/Ezdra Pound
(1)
εικονική δημόσια σφαίρα
(5)
εικονογραφημένα κείμενα
(10)
εκπομπές
(58)
Ελβετία
(1)
Έλεν Κέλλερ/Helen Keller
(1)
Ελένη Ηλιοπούλου
(1)
Ελένη Μπέλλου
(1)
Ελευθερία
(42)
Ελευθεριακός
(2)
Ελίας Κανέττι/Elias Canetti
(1)
Εμίλ Μπενβενίστ/Emile Beneveniste
(1)
Εμίλ Ντυρκέμ/Emile Durkheim
(1)
Εμίλ Σιοράν/Emil Cioran
(1)
Έμιλυ Ντίκινσον/Emily Dickinson
(2)
Εμμανουήλ Καντ/Emmanuel Kant
(2)
Εμμανουήλ Λεβινάς/Emmanuel Levinas
(3)
Εμμανουήλ Μουνιέ/Emmanuel Mounier
(1)
Έντσο Τραβέρσο/Enzo Traverso
(1)
εξατομίκευση
(44)
εξέγερση
(11)
εξουσία
(41)
επανάσταση
(27)
επαναστατικός χαρτοπολτός
(4)
επιβίωση
(5)
επιστήμη
(23)
Έρασμος/Erasmus
(1)
εργασία
(23)
Ερίκ Σατί/Eric Satie
(1)
Έρικ Χομπσμπάουμ/Eric Hobsbaum
(1)
Έρνεστ Γκέλνερ/Ernest Gellner
(1)
Ερνστ Γιούνγκερ/Ernst Junger
(2)
Ερνστ Κασσίρερ/Ernst Cassirer
(3)
Ερνστ Μπλοχ/Ernst Bloch
(1)
ΕΡΩΔΙΟΣ
(1)
έρωτας
(1)
ΕΣΗΕΑ
(2)
ΕΣΣΔ
(1)
Ετιέν Ντε λα Μποεσί/Etien De la Boetie
(1)
Ευγένιος Ενρικέζ/Eugène Enriquez
(1)
Ευγένιος Ζαμιάτιν/Евге́ний Замя́тинn
(1)
Ευγένιος Ιονέσκο/Eugene Ionesco
(1)
ευρωπαϊκή προοπτική
(50)
ευτυχία
(12)
Ζ.-Ζ. Ρουσσώ/J.-J. Rousseau
(1)
Ζ.-Π. Βουαγιέ/J.-P. Voyer
(5)
Ζ.-Π. Ντιτέιγ/J.-P. Duteuil
(1)
Ζ.-Π. Ντυπουΐ/J.-P. Dupuy
(1)
Ζ.-Π. Σαρτρ/J.-P. Sartre
(2)
Ζακ Ελλύλ/Jacques Ellul
(32)
Ζακ Λακάν/Jacques Lacan
(6)
Ζακ Μπουβρές/Jacques Bouveresse
(3)
Ζακ Ντεριντά/Jacques Derrida
(2)
Ζακ Πρεβέρ/Jacques Prévert
(2)
Ζακ Σαπίρ/Jacques Sapir
(2)
Ζαν Ιτάρ/Jean Itard
(1)
Ζαν Μορώ/Jeanne Moreau
(1)
Ζαν Μπωντριγιάρ/Jean Baudrillard
(1)
Ζαν-Λυκ Γκοντάρ/Jean Luc Godard
(3)
Ζαν-Πιέρ Βερνάν/Jean Pierre Vernant
(1)
Ζαπατίστας
(1)
Ζάχα Χαντίντ/Zahā Ḥadīd
(1)
Ζάχος Παπαζαχαρίου
(1)
Ζεράρ Νταβί/Gerard Davy
(1)
Ζερμαίν Γκρηρ/Germaine Greer
(1)
Ζήσης Κοτιώνης
(2)
Ζήσης Σαρίκας
(5)
Ζιλ Ντελέζ/Gilles Deleuze
(2)
Ζιλ Ντωβέ/Gilles Dauve
(1)
Ζορ Βον/Zohr Vaughan
(1)
Ζύγκμουντ Μπάουμαν/Zygmunt Bauman
(3)
Ζυλ Ντωβέ/Gilles Dauvé
(3)
ζωή
(47)
Ζωρζ Μπατάιγ/Georges Bataille
(1)
ηθική
(34)
ΗΠΑ
(20)
Θανάσης Σβώλος
(1)
Θάτσερ/Thatcher
(1)
θέαμα/spectacle
(14)
Θένια Κουτρουμπή
(1)
Θεολόγος Βοσταντζόγλου
(1)
Θεός
(16)
Θεοφάνης Μελάς
(2)
Θεσσαλονίκη
(2)
Θήοντορ Ρόζακ/Theodore Roszak
(1)
θλίψη
(12)
Θοδωρής Χιώτης
(1)
Θόδωρος Ζιάκας
(1)
Θουκυδίδης
(2)
Ι.Θ. Κακριδής
(1)
Ίαν Χάκινγκ/Ian Hacking
(3)
Ιβάν Παβλόφ/Ива́н Па́влов
(1)
Ιβάν Τουργκένιεφ/Иван Тургенев
(1)
Ίγγα Κρεστενσεν/Inger Christensen
(1)
ιδρύματα τέχνης
(7)
ικέτες και ξένιοι
(6)
Ιλιάδα
(1)
Ιράν
(1)
Ισαάκ Μπ. Σίνγκερ/Isaac B. Singer
(1)
Ισπανία
(1)
Ισπαχάν
(1)
ιστορία
(41)
ισχύς
(23)
Ιχάμπ Χασσάν/Ihab Hassan
(1)
Ιωάννα Τσιβάκου
(1)
Ιωάννης ο Θεολόγος
(1)
Ιωσήφ Στάλιν/Ио́сиф Ста́лин
(2)
Κ.Π. Καβάφης
(3)
Κ.Σ. Λιούις/C.S. Lewis
(4)
Κάθλην Ρέιν/Kathleen Raine
(1)
καλλιτέχνες
(24)
Καλοκαίρι
(8)
Κάρελ Φουνκ/Karel Funk
(1)
Κάρεν Κίλιμνικ/Karen Kilimnik
(1)
Καρλ Γκέοργκ Μπύχνερ/Karl Georg Büchner
(1)
Καρλ Κορς/Karl Korsch
(3)
Καρλ Κράους/Karl Kraus
(3)
Καρλ Μαρξ/Karl Marx
(36)
Καρλ Πολάνυι/Karl Polanyi
(2)
Καρλ Σμιτ/Karl Schmidt
(1)
Καρλομάγνος
(1)
Κάρολος Δαρβίνος/Charles Darwin
(1)
Καρτέσιος/Descartes
(7)
Καταστασιακή Διεθνής/Internationale Situationniste
(9)
καταστασιακοί/situationnistes
(21)
Κατερίνα Αθανασίου
(1)
Κατερίνα Ηλιοπούλου
(8)
Κέβιν Κέλι/Kevin Kelly
(2)
Κεν Λόουτς/Ken Loach
(1)
Κεν Ρόμπινσον/Ken Robinson
(1)
Κένεθ Γκέργκεν/Kenneth Gergen
(1)
κενό
(18)
κεφαλαιοκρατία
(39)
Κίνα
(1)
Κλάους Κάρστενσον/Claus Carstensen
(1)
Κλερ Οζιάς/Claire Auzias
(1)
Κλωντ Λεβί-Στρώς/Claude Lévi-Strauss
(4)
Κομμούνα
(1)
κομμουνισμός
(10)
Κόνσταντ/Constant Niewenhuys
(1)
Κόρα Ντάιαμοντ/Cora Diamond
(1)
Κορνήλιος Καστοριάδης
(10)
Κορνήλιος/Corneille
(1)
Κουρτ Βάιλ/Kurt Weil
(1)
Κουρτ Σβίττερς/Kurt Schwitters
(1)
κράτος
(14)
κρίση
(33)
Κριστιάν Ντελακαμπάιν/Christiane Delacampaigne
(1)
Κριστίν Λαγκάρντ/Christine Laguarde
(1)
Κριστόφ Κισλόφσκι/Krzysztof Kieslowski
(1)
Κρίστοφερ Λας/Christopher Lasch
(4)
Κροστάνδη
(1)
κυριαρχία
(13)
Κωνσταντίνος Καραμανλής
(1)
Κωνσταντίνος Ματσούκας
(1)
Κώστας Βάρναλης
(1)
Κώστας Δεσποινιάδης
(4)
Κώστας Κολημένος
(1)
Κώστας Παπαϊωάννου
(7)
Κώστας Χριστοδούλου
(1)
Κωστής Βελόνης
(1)
Κωστής Παπαγιώργης
(2)
Λ. Βίττγκενσταϊν/L. Wittgenstein
(17)
Λ.Βάρσνι/L/Varshney
(1)
Λα Μετρί/ La Mettrie
(1)
Λάζαρος Αρσενίου
(3)
Λάκι Λουτσιάνο/Lucky Luciano
(1)
Λάμπρος Κωνσταντάρας
(1)
Λάο Τσε/老子
(1)
Λαρς φον Τρίερ/Lars von Trier
(1)
λενινισμός
(6)
Λεξικό Κριαρά
(1)
Λεξικό Liddell-Scott
(2)
Λέο Στράους/Leo Strauss
(1)
Λεόν Βαλράς/Léon Walras
(2)
Λέσχη Φιλελεύθερης Ανάγνωσης
(1)
Λετονία
(1)
Λετριστές/Lettristes
(1)
Λέων Σεστώφ/Лев Шесто́в
(2)
Λέων Τρότσκι/Лев Тро́цкий
(3)
Λιούις Μάμφορντ/Lewis Mumford
(10)
λογική
(4)
Λογιόλα/Loyola
(1)
Λόγος
(26)
λογοτεχνία
(30)
Λονδίνο
(3)
Λουί Αραγκόν/Louis Aragon
(1)
Λουί Μαλ/Louis Mal
(1)
Λουΐ ντε Σαιν Ζυστ/Louis de Saint Juste
(1)
Λουί Ντυμόν/Louis Dumont
(7)
Λουίς Αλτουσέρ/Louis Althusser
(1)
Λουίς Μπουνιουέλ/Louis Buñuel
(3)
Λουσιέν Μαλζόν/Lucien Malson
(1)
Λουσίντα και Ντέιβις Μάτλοκ/L & D Matlock
(1)
Λυγκέας
(2)
Λωτρεαμόν/Lautréamont
(8)
Μ. Γκωσέ/M. Gauchet
(1)
Μάης '68
(1)
Μάικ Κέλυ/Mike Kelley
(1)
Μάικλ Χάρντ/Michael Hardt
(1)
Μάκης Μηλάτος
(1)
Μακιαβέλλι/Machiavelli
(4)
Μάλκολμ Λόουρι/Malcolm Lowry
(1)
Μάλκολμ Χ/Malcolm X
(1)
μανιφέστα
(72)
Μανόλης Λαμπρίδης
(1)
Μανώλης Αναγνωστάκης
(3)
Μαξ Βέμπερ/Max Weber
(2)
Μαξ Ήστμαν/Max Eastman
(1)
Μαρακές
(1)
Μάρθα Γκέλχορν/Martha Gellhorn
(1)
Μαρί ντε Ενζέλ/Marie de Hennezel
(1)
Μαρίνα Τσβετάγιεβα/Мари́на Цвета́ева
(3)
Μάρσαλ Σάλινς/Marshall Sahlins
(5)
Μαρσέλ Μαριέν/Marcel Mariën
(1)
Μαρσέλ Μως/Marcel Mauss
(1)
Μαρσέλ Ντυσάν/Marcel Duchamp
(1)
Μάρτζορι Πέρλοφ/Marjorie Perloff
(1)
Μάρτζορι Ρόουλινγκ/Marjorie Rowling
(1)
Μάρτιν Λούθερ Κινγκ/M.L. King
(1)
Μάρτιν Μπούμπερ/Martin Buber
(1)
Μάρτιν Χάιντεγγερ/Martin Heidegger
(5)
μελαγχολία
(5)
Μελούνα
(1)
Μέριλυν
(1)
Μεσαίωνας
(7)
Μέση Ανατολή
(2)
μεταμοντέρνο
(10)
μεταμορφωτική δύναμη
(34)
μηδέν
(11)
μηδενισμός
(36)
Μηνάς Εμμανουήλ
(1)
Μίλτος Θεοδοσίου
(2)
Μίλτος Σαχτούρης
(2)
Μίλτων Φρίντμαν/Milton Friedmann
(1)
Μιριέλ Μπαρμπερί/Muriel Barbery
(1)
Μισέλ Αλιετά/Michel Aglietta
(1)
Μισέλ Ουελμπέκ/Michel Houellebecq
(3)
Μισέλ Πικολί/Michel Piccoli
(1)
Μισέλ Σερ/Michel Serres
(1)
Μισέλ Τουρνιέ/Michel Tournier
(2)
Μισέλ Φουκώ/Michel Foucault
(12)
ΜΙΤ
(1)
Μίχαελ Λέβι/Michael Loewy
(2)
Μιχαήλ Θερβάντες/Miguel Cervantes
(1)
Μιχαήλ Μπακούνιν/Михаил Бакунин
(2)
Μιχαήλ Μπαχτίν/Михаи́л Бахти́н
(1)
Μιχαηλάγγελος Αντονιόνι/Michelangelo Antonioni
(2)
Μιχάλης Πάγκαλος
(1)
Μόμπυ Ντικ
(1)
Μόρις Ντρούρι/Maurice Drury
(1)
μουσική
(36)
Μουσταφά Καγιάτι/Mustafa Khayati
(1)
μοφερισμός/mofferism
(6)
Μπαρούχ Σπινόζα/Baruch Spinoza
(1)
Μπάρυ Άνσγουωρθ/Barry Unsworth
(1)
Μπέλα Ταρ/Béla Tarr
(1)
Μπέρναρντ Μάντεβιλ/Bernard Mandeville
(1)
Μπέρτολντ Μπρεχτ/Bertold Brecht
(3)
Μπίφο Μπεράρντι/Bifo Berardi
(2)
Μπλεζ Πασκάλ/Blaise Pascal
(1)
Μπομπ Ντύλαν/Bon Dylan
(1)
Μπουκανιέρος
(3)
Μπρέτον Γουντς
(1)
Μπριζίτ Μπαρντό/Brigitte Bardot
(2)
Μύκονος
(1)
μυστικισμός
(1)
Μωρίς Μερλώ-Ποντύ/Maurice Merleau-Ponty
(2)
Ν.Α. Μπερντγιάεφ/ Н/ А. Бердя́ев
(1)
Ν.Γ. Πεντζίκης
(1)
Ναζίμ Χικμέτ
(1)
ναζιστοφασισμός
(29)
ναρκισσισμός
(10)
Νασρεντίν Χότζας
(1)
ναυαγοί
(2)
Νέα Ζηλανδία
(1)
Νέα Υόρκη
(2)
Νεάντερταλ
(1)
νεοφιλελευθερισμός
(12)
Νίκος Εγγονόπουλος
(3)
Νίκος Ζαχαριάδης
(2)
Νίκος Καρούζος
(4)
Νίκος Μπελογιάννης
(1)
Νίκος Σκοπλάκης
(1)
Νίκος Buccanier Κούρκουλος
(5)
Νόαμ Τσόμσκι/Noam Chomsky
(1)
Νόρμπερτ Ελίας/Norbert Elias
(1)
νους
(28)
Νούτσιο Όρντινε/Nuccio Ordine
(1)
Ντ. Ουίγκινς/D. Wiggins
(2)
Ντ. Χάνκοκ/D. Hancock
(1)
Ντέιβιντ Λυντς/David Lynch
(3)
Ντέιβιντ Μπομ/David Bohm
(1)
Ντέιβιντ Ρικάρντο/David Ricardo
(4)
Ντέιβιντ Χιούμ/David Hume
(4)
Ντέσμοντ Μόρις/Desmont Morris
(1)
Ντμίτρι Πρίγκοφ/Дми́трий При́гов
(1)
Ντον Ντελίλο/Don Delillo
(2)
Ντόναλντ Γουίνικοτ/Donald Winnicott
(2)
Ντονέλα Μήντοους/Donella Meadows
(1)
Ξενοδοχείο των Ξένων
(2)
Ξενοφών
(3)
ξεψάρωμα
(3)
Ο. Σ. Βίκτορ/H. St Victor
(1)
Οδύσσεια
(2)
οικονομία
(56)
Οκτάβιο Πας/Octavio Paz
(2)
Όλγα Γερογιαννάκη
(1)
όλεθρος
(29)
Όμηρος
(1)
ομιλίες
(14)
ΟΟΣΑ
(1)
Ορφέας Απέργης
(3)
Όσκαρ Ουάιλντ/Oskar Wilde
(2)
Ουίσταν Ώντεν/Wystan Auden
(3)
Ουκρανία
(1)
Ουόλτ Ουΐτμαν/Walt Whitman
(1)
Π.Α.Ρενουάρ/P.A.Renoir
(1)
Π.Μ.Σ. Χάκερ/P.M.S. Hacker
(6)
παιδεία
(7)
παιχνίδι
(7)
Παναγιώτης Κονδύλης
(10)
Παπάγος
(1)
παπαρολογία
(7)
παράδοση
(4)
παραμύθιασμα
(2)
Παρίσι
(1)
Πάρνηθα
(1)
Πασκάλ Ενζέλ/Pascal Engel
(1)
Πάσχος Μανδραβέλης
(3)
Πέδρο Ματέο/Pedro Mateo
(1)
Πέπη Ρηγοπούλου
(1)
περιπέτεια
(3)
Πέτρος Αρτάνης
(1)
Πέτρος Παπαθανασίου
(1)
Πήτερ Γκητς/P.T. Geach
(2)
Πήτερ Κρηφτ/Peter Kreeft
(1)
Πήτερ Μπρουκ/Peter Brook
(1)
Πήτερ Ουίντς/Peter Winch
(2)
Πήτερ Ουότκινς/Peter Watkins
(1)
Πιέρ Μανάν/Pierre Manent
(1)
Πιέρ Μπουρντιέ/Pierre Bourdieu
(1)
Πιέρ-Ζοζέφ Προυντόν/Pierre-Joseph Proudhon
(1)
Πλαστήρας
(2)
Πλάτωνας
(4)
πλουραλισμός
(1)
ποίηση
(70)
πολεμικά κείμενα
(11)
πόλεμος
(28)
πόλη
(25)
πολιτική
(50)
Ποτάμι
(1)
προαίρεση
(1)
προεκλογικά μηνύματα
(9)
προλεταριάτο
(47)
Προμηθέας
(1)
προπαγάνδα
(58)
Πωλ Βιριλιό/Paul Virilio
(1)
Πωλ Βαλερύ/Paul Valery
(1)
Πωλ Ζοριόν/Paul Jorion
(1)
Πωλ Ζωγραφάκης
(1)
Πωλ Λαφάργκ/Paul Lafargue
(2)
Πωλ Ρικέρ/Paul Ricoeur
(2)
Ρ. ΜακΝαμάρα/R. MacNamara
(3)
Ραούλ Βανεγκέμ/Raoul Vaneigem
(7)
Ραούλ Σουρίτα/Raul Zurita
(1)
Ρας Ρίις/Rush Rhees
(1)
Ράσελ Τζάκομπι/Russel Jacobi
(3)
Ρέι Μπράντμπερι/Ray Bradbury
(1)
Ρέιμοντ Κάρβερ/Raymond Carver
(1)
Ρενέ Ζιράρ/René Girard
(10)
Ρενέ Κλερ/ René Clair
(1)
Ρενέ Σαρ
(1)
Ρισελιέ/Richelieu
(1)
Ρίτα Γκαβέρα
(1)
Ρίτσαρντ Κόμπντεν/Richard Cobden
(1)
Ρίτσαρντ Μοράν/Richard Moran
(1)
Ρίτσαρντ Ρόρτι/Richard Rorty
(7)
Ροβεσπιέρος
(1)
Ρόζα Λούξεμπουργκ/Rosa Luxembourg
(3)
Ρόζενταλ-Γιούντιν
(1)
ρομαντισμός
(4)
Ρομπέρ Αντέλμ/Robert Antelme
(1)
Ρόμπερτ Οπενχάϊμερ/Robert Oppenheimer
(1)
Ρόμπερτ Ρέντφορντ/Robert Redford
(1)
Ρόμπερτ Φρανκ/Robert Frank
(1)
Ρόμπερτ Χας/Robert Hass
(2)
Ρομπέρτο Χουαρόθ/Roberto Juarroz
(1)
Ρουμανία
(1)
Ρωσία
(4)
Σ. Μπενβενούτο/S. Benvenuto
(1)
Σ. Πιρόν/S. Piron
(1)
Σαίξπηρ/Shakespeare
(1)
Σαν Φρανσίσκο
(1)
σαπουνόφουσκες
(9)
Σαρλ Μπωντλέρ/Charles Baudeilaire
(1)
Σαρλ Μπωντλέρ/Charles Baudeilaire
(1)
Σαρλ Πεγκί/Charles Péguy
(1)
Σαρλ Φουριέ/Charles Fourier
(1)
Σβετλάνα Αλεξίεβιτς/Светлана Алексиевич
(1)
Σέρεν Κίρκεγκωρ/Søren Kierkegaard
(5)
Σεσίλ Ιγγλέση Μαργέλου
(1)
Σέσιλ ντε Μιλ/Cecil DeMille
(1)
σθένος
(4)
Σιμόν Βέιλ/Simone Weil
(6)
Σιμόν Λέις/Simon Leys
(1)
σινεμά
(45)
Σίνεντ Ο'Κόνορ/Sinead O'Connor
(1)
Σίντνεϊ Λιουμέτ/Sidney Lumet
(1)
Σίσυφος
(1)
σκεπτικισμός
(6)
Σκιπίων ο Αφρικανός
(1)
σκουπιδοντενεκέδες
(1)
Σλαβόι Ζίζεκ/Slavoj Žižek
(4)
Σόνια
(1)
σοσιαλδημοκρατία
(7)
Σοσιαλισμός ή Βαρβαρότητα
(1)
Σουηδία
(3)
Σουν Τζου/ 孫子
(1)
σουρεαλισμός
(7)
σοφία
(6)
Σπύρος Κυριαζόπουλος
(7)
σταλινισμός
(14)
Σταμάτης Γονίδης
(1)
Σταμάτης Πολενάκης
(1)
Στάνλεϊ Κάβελ/Stanley Cavell
(2)
Στάνλεϊ Κιούμπρικ/Stanley Kubrick
(1)
Στάντις Λώουντερ/Standish Lawder
(2)
Στέλιος Κούλογλου
(1)
Στέλιος Ράμφος
(1)
Στεφάν Λαβινιότ/Stéphane Lavignotte
(1)
Στέφανος Λουπάσκο/Stephan Lupasco
(4)
Στέφανoς Ροζάνης
(8)
Στήβεν Πίνκερ/Steven Pinker
(2)
στρατόπεδα εργασίας
(10)
στρατόπερα αναψυχής
(1)
Σύλβια Πλαθ/Sylvia Plath
(1)
Σύλλογος Υπαλλήλων Βιβλίου-Χάρτου
(3)
Σύνταγμα
(1)
σχετικισμός
(2)
Σωκράτης
(4)
σώμα
(3)
Τ.Κ.Παπατσώνης
(2)
Τ.Σ. Έλλιοτ/T.S. Elliot
(3)
Τάκης Μίχας
(2)
Ταλίν
(1)
Τάλκοτ Πάρσονς/Talcott Parsons
(1)
Τάσος Λάγγης
(2)
Τέοντορ Αντόρνο/Theodor Adorno
(1)
τεχ
(1)
τέχνη
(73)
τεχνικό σύστημα
(48)
τεχνοκρατία
(32)
τεχνολογικός μεσσιανισμός
(38)
τεχνοσάχλα
(17)
Τζ. Μπένθαμ/J. Bentham
(1)
Τζ. Ρ. Σάουλ/J. R. Saul
(8)
Τζ. Σενμπάουμσφελντ/G. Schönbaumsfeld
(1)
Τζ. Στ. Μιλλ/J. St. Mill
(1)
Τζ.Ρ.Ρ. Τόλκιν/J.R.R. Tolkien
(2)
Τζακ Α. Γκόλντστοουν/Jack A. Goldstone
(1)
Τζέημς Μπάλντουιν/James Baldwin
(1)
Τζέφρεϊ Χερφ/Jeffrey Herf
(1)
Τζίλιαν Ρόουζ/Gillian Rose
(1)
Τζον Γκρέι/John Gray
(1)
Τζον Κ. Γκαλμπρέιθ/John K. Galbraith
(1)
Τζον Λοκ/John Locke
(3)
Τζον Μ. Κούτσι/John M. Coetzee
(2)
Τζον Ρωλς/John Rawls
(2)
Τζον Σερλ/John Searle
(6)
Τζον Στάινμπεκ/John Steinbeck
(1)
Τζον Φ. Κέννεντυ/John F. Kennedy
(2)
Τζον Φόουλς/John Fowles
(1)
Τζον Χιούστον/John Houston
(1)
Τζον Ώστιν/John Austin
(1)
Τζορτζ Όργουελ/George Orwell
(4)
Τζορτζ Στάινερ/George Steiner
(2)
Τζόρτζιο Αγκάμπεν/Giorgio Agamben
(4)
Τζουζέπε Πίνοτ-Γκαλίτσιο/Giuseppe Pinot-Gallizio
(1)
Τζούλια Κρίστεβα/Julia Cristeva
(1)
Τομά Λεπετιέ/Thomas Lepeltier
(1)
Τομάς Ιμπάνιεθ/Tomás Ibáñez
(1)
Τόμας Πίντσον/ Thomas Pynchon
(1)
Τόμας Ρηντ/Thomas Reid
(2)
Τόμας Χομπς/Thomas Hobbes
(4)
Τόνι Νέγκρι/Toni Negri
(2)
Τόνι Σουάρτζ/Tony Schwartz
(1)
τραγωδία
(11)
Τρανσχιουμανισμός
(1)
Τριλεκτική
(10)
Τριστάν Τζαρά/Tristan Tzara
(1)
Τρόικα
(21)
Τσαρλς Ντέιβενπορτ/Charles Davenport
(1)
Τσαρλς Ράιτ Μιλλς/Charles Wright Mills
(1)
Τσαρλς Σ. Περς/Charles S. Peirce
(1)
Τσαρλς Τέιλορ/Charles Taylor
(1)
Τσαρλς Φορτ/Charles Fort
(1)
τυραννία
(14)
Υβ Λε Μανάκ/Yves Le Manach
(9)
Υβ Μισώ/Yves Michaud
(1)
υλισμός
(14)
υπαρξισμός
(3)
υποκείμενο
(32)
υπομονή
(2)
Φ. Ε. Ρεϊνάλ/F. E. Reynal
(1)
Φ. Σελίν/. Céline
(1)
Φ.Ντ. Πητ/F.D.Peat
(1)
Φαινομενολογία
(1)
Φελίξ Γκουαταρί/Félix Guattari
(1)
Φερνάντο Αρρραμπάλ/Fernando Arrabal
(1)
Φερνάντο Πεσσόα/Fernando Pessoa
(2)
Φθινόπωρο
(1)
Φίγκαρο
(1)
Φίλιπ Λάρκιν/Philip Larkin
(1)
Φιλοσοφία
(86)
Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι/Фёдор Достоевский
(5)
Φλαν Ο' Μπράϊαν/Flann O' Brien
(1)
Φουκουσίμα
(3)
Φρ. Ένγκελς/Fr. Engels
(7)
Φρ. Νίτσε/Fr. Nietsche
(11)
Φρ. Σιμιάν/Fr. Simiand
(1)
Φρ. Φουρκέ/Fr. Fourquet
(1)
Φράνσις Μπέικον/Francis Bacon
(1)
Φρανσουά Γκρουά/François Grua
(1)
Φρανσουά Καραντέκ/François Caradec
(2)
Φρανσουά Λυοτάρ/François Lyotard
(1)
Φρανσουά Φουρκέ/François Fourquet
(1)
Φραντς Κάφκα/Frantz Kafka
(2)
Φρέντερικ Τέιλορ/Frederick Taylor
(1)
Φρέντερικ Τζέιμσον/Frederick Jameson
(1)
Φρήντριχ Γιάκομπι/Friedrich Jacobi
(1)
Φρήντριχ Έμπερτ/Fredrich Ebert
(1)
Φρήντριχ Μουρνάου/Friedrich Murnau
(1)
Φρήντριχ Χάγιεκ/Friedriech Hayek
(2)
Φριτς Λάιστ/Fritz Leist
(1)
φρμκ
(13)
Φρόιντ/Freud
(6)
Φώτης Τερζάκης
(1)
Χ. Λ. Μπόρχες/J. L. Borges
(2)
Χ. Μ. Εντσενσμπέργκερ/H. M. Enzensberger
(1)
Χάιμε Σεμπρούν/Jaime Semprun
(1)
χαρά
(4)
Χάρβαρντ
(1)
Χάρης Βλαβιανός
(1)
Χάρι Χόλε
(1)
Χάρυ Γκουγκενχάιμ/Harry Guggenheim
(1)
Χάρυ Φράνκφουρτ/Harry Frankfurt
(1)
Χέγκελ/Hegel
(13)
Χέερτ Μακ/Geert Mak
(3)
Χένρικ Ίψεν/H. Ibsen
(1)
Χέρμαν Μέλβιλ/Herman Melville
(1)
Χέρμπερτ Μαρκούζε/Herbert Marcuse
(2)
Χιλή
(1)
Χίλντε ντε Μπράιν/Hilde de Bruijn
(1)
χιούμορ
(29)
Χιροσίμα
(5)
Χλόη Κολλύρη
(1)
Χουάλ Βίβες/Juan Vives
(1)
χρήμα
(38)
Χρήστος Βακαλόπουλος
(1)
Χριστός
(3)
χρόνος
(10)
ψυχή
(13)
ωφελιμισμός
(13)
A.I.
(2)
anarcholiberalism
(1)
Ange S. Vlachos
(1)
authorship
(1)
Bar Beduin
(1)
Beatnics
(1)
beton7
(12)
BHL
(2)
Biennale
(2)
Bob Dylan
(1)
Bob Marley
(1)
Bodies
(3)
Bruce Springsteen
(1)
ChicagoSchool
(1)
Cinemarian
(3)
CNN
(1)
dada
(2)
dangerfew
(77)
David Bowie
(1)
DAVOS
(2)
deathoftheauthor
(1)
Descombes
(1)
distributedresponsibility
(1)
DOCUMENTA
(1)
Einsatzgruppe D
(1)
EMAF
(1)
engagement
(1)
Frank Zappa
(3)
game mechanics
(1)
Gaston Bachelard/Γκαστόν Μπασλάρ
(1)
Happyfew
(5)
HighSpeedAcces
(1)
Hippies
(1)
Hollowsky
(169)
HS/ΓΔΙ
(2)
Iggy Pop
(1)
Il Consigliere
(3)
intothepill
(2)
izi
(234)
Janitoring
(1)
Jazz
(2)
Jeffrey Lee Pierce
(1)
Jimmy Cliff
(1)
Joe Strummer
(1)
Johnny Cash
(2)
Keith Richards
(1)
L.Reymbaud/Λ. Ρεϊμπώ
(1)
Malaguena
(1)
Mark Twain
(1)
Miles Davis
(2)
Monty Python
(1)
Muppet Show
(1)
nem68
(1)
Nick Cave
(1)
Nosotros
(1)
platformlogic
(1)
psonia
(4)
RadioBubble
(61)
readingasuse
(1)
Rene Char
(1)
Renty
(3)
responsibility
(1)
Ringo Star
(1)
RolandBarthes
(1)
RSA
(1)
Salon De Vortex
(5)
Scott Asheton
(1)
selfregulation
(1)
Serajevomag
(1)
sexbox
(2)
socialmedia
(3)
Tales from the Crypt
(1)
TESTS!
(6)
TwixtLab
(1)
UNICEF
(1)
urban hacking
(13)
Wall Street Journal
(1)
wobblies
(2)
Zακ Μπουβρές/Jacques Bouveresse
(1)
Zabriskie Point
(1)
Zoviets
(1)










