28 Ιουλίου 2011

«Στυγερές αλλά απαραίτητες…» | Σκέψεις με αφορμή ένα φρικώδες φονικό

Το εύκολο είναι το προφανές. Ασφαλώς ισχύε πως ο Άντερς Μπέρινγκ Μπρέιβικ, ο Νορβηγός ψυχρός φονιάς ήταν ιδεολογικά ακροδεξιός. Κι είναι γνωστό πως ο συνδυασμός εκτελεστικής δεινότητας και ψυχικής παγωνιάς χαρακτήριζε τους ιστορικούς Ναζιστές ομοϊδεάτες του, ένας από τους οποίους, κατά την απολογία του στη δίκη της Νυρεμβέργης, δήλωνε ότι δεν ένιωθε το παραμικρό για τα χιλιάδες θύματά του διότι εκείνο που τον απασχολούσε, ήταν αν θα λειτουργούσε στην εντέλεια ο θάλαμος αερίων που διαχειριζόταν.

Παρολαυτά δεν θα πρέπει να παρασυρθούμε από την ευκολία του προφανούς. Δεν θα πρέπει να πιστέψουμε πως αυτές οι αποτρόπαιες πράξεις και κυρίως ο τρόπος με τον οποίο τις διέπραξε, και ο λόγος με τον οποίο τις δικαιολόγησε ο φονιάς, αποτελούν απλώς και μόνον εκδήλωση ακραία περιθωριακών ιδεών και ψυχικών καταστάσεων. Αυτό ακριβώς θα ήθελαν τα μμε και, δι’ αυτών, ο κυρίαρχος λόγος προκειμένου να μην έρθει στο φως η σκανδαλώδης συνάφειά τους με το κέντρο της σημερινής κοινωνίας. Γιατί στην πραγματικότητα, ο συνδυασμός εκτελεστικής δεινότητας και ψυχικής παγωνιάς χαρακτηρίζει σε βάθος το ίδιο το κέντρο της σύγχρονης, εκτεχνικευμένης κοινωνίας.  Είναι ένα βασικό χαρακτηριστικό στοιχείο του ανθρώπου, για τον οποίον, με διάφορα προσχήματα και διανοητικές ταχυδακτυλουργίες (βλ. το 90% του ευπώλητου «στοχασμού» σήμερα) η τεχνική διεκπεραίωση και αποτελεσματικότητα έχει εκτοπίσει την «παλιομοδίτικη» ανθρωπιά. 

Είναι με λίγα λόγια σήμα κατατεθέν του σύγχρονου ανθρώπου, δηλαδή του ανθρώπου τον οποίο διαμορφώνει ένας κόσμος, ο οποίος:

  • επέλεξε να αντιμετωπίζει τα κοινωνικά ζητήματα σαν ζητήματα καθαρά τεχνικής φύσης∙
  • πίστεψε ότι η τεχνική συστηματοποίηση θα οδηγήσει την ανθρωπότητα με ασφάλεια σ’ ένα καλύτερο μέλλον∙ και τελικά,
  • συνεπαρμένος από αυτό τον τεχνολογικό μεσσιανισμό,
  • εδώ και πολλές δεκαετίες υποτάσσεται με ιλιγγιώδη ταχύτητα στο Τεχνικό σύστημα.


Στο βάθος όλων αυτών συναντάμε ένα κόσμο, για τον οποίον το πράγμα και η τεχνική διαχείριση του πράγματος είναι το παν και το ανθρώπινο πρόσωπο τίποτα. Διότι πράγματι, ο ολέθριος συνδυασμός εκτελεστικής δεινότητας και ψυχικής παγωνιάς δεν μπορεί να εκδηλωθεί, και μάλιστα τόσο ακραία −με αυτή την αδιαφορία, τη σκυθρωπή αποφασιστικότητα και τη σκληρή τυφλότητα, που τρόμαζαν ήδη τον Ντοστογιέφσκι −, εάν δεν έχει προηγουμένως αποπεμφθεί από τον ψυχικό κόσμο, από τον πολιτισμικό ορίζοντα, από το συμβολικό πεδίο και τέλος και από το ίδιο το οπτικό πεδίο, η διάσταση του προσώπου. 

Μα τι! Χρειάζεται να μας το πει αυτό ο Αντερς Μπέρινγκ Μπρέιβικ;

Αλλά μην νομίσετε πως είμαι ουτοπιστής. Αναγνωρίζω ασφαλώς, πως η συγκρότηση του συλλογικού πεδίου δεν είναι εκ των πραγμάτων δυνατόν να λαβαίνει εντελώς υπόψη της το ανθρώπινο πρόσωπο, το κάθε ανθρώπινο πρόσωπο∙ γι’ αυτό και στο Κράτος −στην πολιτική εξουσία γενικότερα −ενυπάρχει πάντοτε η όψη του «ψυχρού τέρατος». Παρολαυτά, είναι άλλο αυτό και άλλο η αποπομπή της διάστασης του προσώπου από τη συγκρότηση του συλλογικού πεδίου.


Όμως, ακριβώς επειδή η συγκρότηση του συλλογικού πεδίου δεν είναι εκ των πραγμάτων δυνατό να λαβαίνει εντελώς υπόψη της το ανθρώπινο πρόσωπο, γι' αυτό μια κοινωνία που θέλει να είναι ανθρώπινη, μια σοφή κοινωνία δηλαδή,  φροντίζει − θα φρόντιζε − ώστε η διάσταση του προσώπου, όχι μόνο να μην αποπέμπεται, όχι μόνο να παραμένει εν ισχύ, αλλά και να ενσαρκώνει μια μορφή ισχύος παράλληλη προς την καθαυτό πολιτική ισχύ∙ ώστε να ελέγχει τη εγγενή ροπή της προς την οδό του «ψυχρού τέρατος» και να στερεώνει τον πολίτη στην οδό της ανθρωπιάς.


Μια τέτοια κοινωνία φροντίζει − θα φρόντιζε − να αναδεικνύει στην ανθρωπολογία της τόσο τη διάσταση του Πολίτη όσο και αυτή του Προσώπου. Γιατί χωρίς την πολιτική διάσταση του πολίτη, η οντολογική διάσταση του προσώπου κινδυνεύει να υποχωρεί στις χαραμάδες και τις αετοφωλιές του κόσμου, αδύναμη να παρεμβαίνει καταλυτικά στη ροή των πραγμάτων∙ αλλά και χωρίς την οντολογική διάσταση του προσώπου, η πολιτική διάσταση του πολίτη κινδυνεύει να σαγηνεύεται από τον τεχνικό πειρασμό και να υποχωρεί στη θέση του καλολαδωμένου γραναζιού ενός συστήματος.




10 σχόλια:

Ανώνυμος είπε...

Να επισημάνω στα γρήγορα πως ο Νορβηγός δολοφόνος αυτο-προσδιορίστηκε όχι ως προς κάποιο κέντρο αλλά ως προς τον εχθρό -το Ισλάμ- και ως προς την πίστη του σε μια οργανωμένη θρησκεία τον Χριστιανισμό. (αυτό γενικά το έκαναν γαργάρα στα γρήγορα)
Το "ακροδεξιός" δεν το είπε ο ίδιος.
Αρά έχουμε να κάνουμε με έναν φανατικό χριστιανό και όχι με "ακροδεξιό" για να είμαστε ακριβείς.

HollowSky είπε...

Ανώνυμε/η,

μού φαίνεται πως ψάχνεις ψύλλους στ' άχυρα. Μα όσοι δηλώνουν φονταμενταλιστές χριστιανοί, είναι τις περισσότερες φορές (και) ακροδεξιοί πολιτικά! Άλλωστε οι ελληνικές οργανώσεις που φαίνεται να θεωρούσε φίλα προσκείμενες στις ιδέες του - χρυσή αυγή, ελληνικό μέτωπο, κ.α. -, είναι κατά πρώτο πρώτο λόγο ακροδεξιές και λιγότερο (ή και καθόλου) φονταμενταλιστικοχριστιανικές.

Αλλά, επαναλαμβάνω, το να καθήσουμε και ν' ασχοληθούμε με αυτή την όψη του γεγονοτος, είναι σαν να ψάχνουμε ψύλλους στ' άχυρα. Είναι μια εμμονή στο προφανές, δηλαδή στο εύκολο, και αναγωγή μιας λεπτομέρειας σε ουσία του ζητήματος - ό,τι θέλουν τα μμε και ο κυρίαρχος λόγος.

Όμως ήδη από την πρώτη παράγραφο της ανάρτησής μου το ξεκαθαρίζω αυτό: η ιδεολογία του Νορβηγού δεν έχει και πολλή σημασία. Στη σημερινή εποχή, της επικράτησης του τεχνικού πνεύματος δηλαδή, οι ιδεολογίες είναι πεθαμένες. Δεν ξέρω αν το έχεις αντιληφθεί, αλλά δεν χρειάζονται πια ιδεολογίες για να πατήσει κανείς ένα κουμπί και να σβύσει από το χάρτη ολόκληρους λαούς.

Το ουσιαστικό λοιπόν είναι ο συνδυασμός εκτελεστικής δεινότητας και ψυχικής παγωνιάς, που χαρακτηρίζει το ίδιο το κέντρο της κυρίαρχης σήμερα κοινωνίας.

Πάνω σε αυτό έχεις να κάνεις κάποια επισήμανση;

Ανώνυμος είπε...

Θα επανέλθω ...
Προς το παρόν επισημαίνω την ικανότητα σου να υποδεικνύεις τι είναι "ουσιαστικό" και τι "Ψύλλος".

Ο "Ψύλλος" όμως βρίσκεται στα άχυρα που κοιμόμαστε, και θα γνωρίζεις ότι τέτοιου είδους "ψύλλοι" έγιναν αιτία των γνωστων επιδημιων του μίσους που εξαφάνισαν εκατομμύρια.
Για το "ουσιαστικό" Σου όπως είπα θα επανέλθω με nickname μπας και βγάλουμε άκρη.

HollowSky είπε...

Ανώνυμε/η,

περιμένω.

jerrymoff είπε...

Όσα υποστηρίζω τα υποστηρίζω συμπληρωματικά στην εξαιρετική σου ανάρτηση.
Τα κουμπιά που θα σκοτώσουν πατιούνται στα πλαίσια μιας ιδεολογίας πάντα.
Χρειάζεται μια ιδεολογία.
Χρειάζεται μια ΤΥΦΛΗ πίστη.
Οι ερμηνείες της κοινωνίας- φυλετική, ταξική, εθνική, ηθική,γραφειοκρατική,θεαματική, καταναλωτική, τεχνοτρονική,μαζική, οργανωτική ή υπηρεσιακή κτλ. επινοούν όλες έναν εχθρό , κάθε μια τον δικό της, ο οποίος τείνει να αντικειμενοποιήσει τον, αγωνιζόμενο να παραμείνει στην θέση του υποκειμένου ,πραγματιστή άνθρωπο των μοντέρνων καιρών. Στην κλιμάκωση της ιδεολογίας ο εχθρός αυτός δαιμονοποιείται.("αλλόθρησκος" "καπιταλιστής", "γραφειοκράτης", "έμμισθο πλήθος" "τεχνοκράτης" "καταναλωτής", "μάνατζερ" κτλ.)
Τότε επέρχεται ένας ποιοτικός μετασχηματισμός και ο πραγματιστής γίνεται ένας μοντέρνος δεισιδαίμων

Η ιδέα του "συστήματος" είναι μια εκλεκτικιστική κορύφωσή των παραπάνω μισαλλόδοξων θεωρήσεων η οποία ενώ δεν αφήνει περιθώριο "αντίδρασης", αποζητά την αντίδραση και υμνεί προκαταβολικά την ήττα της. Κλασσικό!
Κατα τα άλλα το ερώτημα "τί είναι ο άνθρωπος?" δεν δύναται να απαντηθεί με βάση την θεώρηση του ανθρώπινου προσώπου καθ' αυτού, αλλά μόνον δια μέσου της θεωρησής του στην ολότητα των ουσιαστικών του σχέσεων προς το Όν.
Μόνον ο άνθρωπος , ο οποίος τις δυνατές γι αυτόν σχέσεις τις πραγματώνει με ολόκληρη την οντότητά του σε ολόκληρη την ζωή του, μας βοηθά να γνωρίσουμε τον άνθρωπο πραγματικά.
Ο ατομισμός παραμορφώνει το ανθρώπινο πρόσωπο ενώ η συλλογικότητα (που προκύπτει από το "ναυάγιο" του ατομισμού) το καλύπτει.
Αναζητείται μια υπέρβαση των δύο. Η κοινωνική θεώρηση που θέτει στο κέντρο την εκτεχνικευση και την συστηματοποίηση δεν βοηθάει. Aντίθετα καλύπτοντας την μεταξύ των ανθρώπων περιοχή ακυρώνει η αναβάλει- πες το όπως θες -την αναζήτηση του αυθεντικού αυτού Τρίτου.
Κάθε κοινωνική θεώρηση που δημιουργεί θύτες θύματα και παρηγορητές-και πολύ περισσότερο κάθε θεώρηση που στον "μεσσία της" τοποθετεί και τις τρείς ιδιότητες- οδηγεί αναπόφευκτα σε παγιώσεις και μοιραίες αφαιρέσεις και στην ουσία ο κόσμος εξουδετερώνεται. Γίνεται μια ανυπόφορη κενότητα.
Ας σκεφτούμε μόνον τον "Υιό του Θεού" ή την "Εργατική Τάξη" την "αιώνια ζωή" και την "αταξική κοινωνία"
Οι υπερβάσεις μπορούν να ενεργοποιήσουν το συγκεκριμένο της ανθρώπινης ζωής και να ακυρώσουν τους κήρυκες του Θανάτου, αυτούς τους άπληστους φθισικούς της ζωής...
Το "ψυχρό τέρας" του Κράτους εφευρέθηκε για τους περιττούς.Εκεί που τελειώνει το κράτος αρχίζει ο άνθρωπος, αρχίζει το τραγούδι του απαραίτητου.

j είπε...

jerrymoff, ξέχασες και το "εκμεταλλευτικό σύστημα" ανθρώπου από άνθρωπο:-))

j είπε...

... μια σύντομη έρευνα βλέπουμε ότι ο Νορβηγός δολοφόνος περιγράφεται και ως "χριστιανός τρομοκράτης", αλλά και αυτοαποκαλείται χριστιανός. Τα κείμενα του είναι γεμάτα από αποστροφή προς το Ισλάμ και τον μαρξισμό, τις "εβραϊκές συνωμοσίες" τον απάνθρωπο καπιταλισμό, το χρήμα, τους κεφαλαιοκράτες κτλ.

Πιστεύω ότι τον ενδιέφερε να σκοτώσει "τους οχτρούς" και όχι να λειτουργήσουν άψογα τα πέντε αυτόματα πολυβόλα που κουβαλούσε.
Από την άλλη βέβαια ρωτούσε επίμονα τον δικηγόρο του "πόσους σκότωσε", ερώτηση που έχει να κάνει και με την λειτουργία των αυτομάτων και με την ικανότητά του να είναι αποτελεσματικός.

HollowSky είπε...

@ J.,

ποιο είναι λοιπόν το συμπέρασμά σου;

HollowSky είπε...

@ Jerrymoff,

όταν λέμε ότι οι ιδεολογίες πέθαναν, δεν εννοούμε πως έχουν πεθάνει οι ιδέες γενικώς.

Εννοούμε - για να το πω πολύ απλά - ότι η βελτίωση της κοινωνίας δεν θεωρείται πια σαν ένα πρόβλημα πολιτικής και ηθικής τάξης, αλλά σαν ένα τεχνικής φύσης ζήτημα: "Να βρούμε το καταλληλότερο μηχανισμό (ή οπλισμό) που θα αλλάξει ταχύτερα και πιο αποτελεσματικά τα πράγματα".

Το πολιτικό και ηθικό δίλημμα δίνει τη θέση του στην τεχνική ψευτο-επιλογή ... λέω ψευτο-επιλογή γιατί στην πραγματικότητα η τεχνική προσέγγιση η "επιλογή" είναι του τύπου "αν είναι μεγαλύτερο το 4 από το 3" κι "αν είναι ταχύτερο να τρέχεις με 100 ή με 150 χλμ/ωρα".

Τώρα, για το αν βοηθάει ή όχι το να το αντιληφθούμε αυτό - την επικράτηση του τεχνικού πνεύματος, το πέρασμα από την εκτεχνίκευση στο τεχνικό σύστημα -, νομίζω πως ασφαλώς και βοηθάει το να βλέπει κανείς με ανοιχτά μάτια αυτό που συμβαίνει μπροστά του. Αλλά σίγουρα αυτό δεν αρκεί. Σε προστατεύει από ψεύτικες λύσεις αλλά δεν δίνει τη λύση.

Παρολαυτά αν αντιληφθούμε ότι το τεχνικό πνεύμα επικρατεί πάντα αποπέμποντας το ανθρώπινο πρόσωπο, ίσως από εδώ μπορούμε να δούμε ένα ουσιαστικό στοιχείο της λύσης ... τελοσπάντων ένα "συστατικό", που δίχως αυτό δεν θα υπάρξει λύση.

j είπε...

Τώρα που το ξανασκέφτομαι συμπεραίνω πως το αίτημα της μακάβριας αποτελεσματικότητας που φανερώνει η απορία "πόσους σκότωσα?" σχετίζεται με την επικράτηση της τεχνικής και του αυτοματισμού.
Σχετίζεται επίσης με τον συνδυασμό εκτελεστικής δεινότητας και ψυχικής παγωνιάς.

Ταυτόχρονα πιστεύω ότι κάποιος σαμουράι, τον 14ο αιώνα, με σπαθί και αστεράκια θα είχε σκοτώσει τους πάντες και επιπλέον θα είχε προλάβει να τους μετρήσει.

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Follow by Email

Ταγοί (ήτοι οδηγοί, αγγλ. tags)

1000 ρέγγες 1789 1864 190cm 1917 1929 1940 1955 1957 1965 1968 2008 2013 2014 3/45 Ά. Γιάπε/A.Jappe Α. Καγιέ/A. Caillé Α. Καμύ/A. Camus Α. Κοζέβ/A. Kojève Α. Σοπενχάουερ/A. Schopenhauer Ά. Σπέερ/A. Speer Ά. Τιούρινγκ/A. Turing αγάπη Αισχύλος Άκης Πάνου Αλ. Μπέρκμαν/Al. Berkman Αλ. Σμέμαν/Al. Schmeman Αλέκα Παπαρήγα Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης Αλέξανδρος Τομπάζης Αλεξάντερ Τρόκκι/Alexander Trocchi Αλέξης Ασλάνογλου αλήθεια Αληthεια αλλοτρίωση Άλμπερτ Φίνεϊ/Albert Finney Αλταμίρα αμνησία Αναξίμανδρος αναρχισμός Ανδρέας Εμπειρίκος Ανδρέας Παπανδρέου ανθρώπινα πιράνχας ανθρωποποίηση Άννα Άρεντ/Hannah Arendt Άννα Κρούγκερ/Ann Krueger Ανρί Λεφέβρ/Henri Lefebre Ανρί Μισώ/Henry Michaux Ανρί Ντεμπριγιώ/Henry Debrillaut Άνταμ Κέρτις/A. Curtis Άνταμ Σμιθ/Adam Smith Αντίνοος Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ Αντρέ Κερτέζ/André Kertész Αντρέ Ορλεάν/André Orléan Άντυ Γουώρχολ.Andy Warhol Άντυ Γουώρχολ/Andy Warhol Αντώνης Κουτρουμπής Αποκάλυψη Ιωάννου Απόστολος Παύλος Άρβο Περτ/Arvo Pärt Αργυριάδης Άρης Κωνσταντινίδης Άρθουρ Λένινγκ/Arthur Lehning Άρθουρ Τζένσεν/Arthur Jensen Αριστερά Αριστοτέλης Αρμαγεδώνας Άσγκερ Γιόρν/Asger Jorn Ασφαλιστικό Άυν Ραντ/Ayn Rand Β. Γκ. Ζέμπαλντ/W.G. Sebald Βαβυλώνα Βαγγέλης Αρτέμης Βαλεντίν Βολόσινοφ/Valentin Voloshinov Βάλτερ Μπένγιαμιν/Walter Benjamin Βανς Πάκαρντ/Vance Packard Βασίλης Ηλιακόπουλος Βασίλης Καραποστόλης Βενσάν Ντεκόμπ/Vincent Descombes Βέρνερ Χέρτσογκ/Werner Herzog Βερολίνο βία Βιετνάμ Βίκτορ Μπούλλα/Victor Bulla Βικτόρ Σερζ/Victor Serge Βίκτορ Σκλόφκσι/Victor Chklovski Βίκτορ Φρανκλ/Victor Frankl Βίκτωρ Ουγκώ/Vicror Hugo Βίλεμ Φλούσερ/Vilem Flusser Βίνσεντ Μπράουν/Vincent Browne βιοτεχνολογία βοηθήματα μνήμης Βολταίρος Βομβάη Βόρειοι Γ. Γκ. Φίχτε/ J. G. Fichte Γ. Τζέης/W. James Γαλαρίες Γένεσις Γεράσιμος Λυκιαρδόπουλος Γιάννης Γρηγοριάδης Γιάννης Ισιδώρου Γιάννης Κάτρης Γιάννης Πεδιώτης Γιάννης Ρίτσος Γιάννης Σκαρίμπας Γιάννης Τσέγκος Γιεβγκένι Ζαμιάτιν/Yevgeny Zamyatin Γιόζεφ Ντίτζγκεν/Josef Dietzgen γιορτή Γιούργκεν Χάμπερμας/Jurgen Habermas Γιόχαν Γκριμονπρέ/Johan Grimonprez Γιόχαν Χάιζινχα/Johan Huizinga Γιώργος Γαϊτάνος Γιώργος Δάβος Γιώργος Μακρής Γιώργος Σεφέρης Γιώργος Χαντζής Γκ. Κ. Τσέστερτον/G.K. Chesterton Γκ. Λούκατς/G. Lukacs Γκέοργκ Βύχνερ/Georg Büchner Γκεοργκ Ζίμελ/Georg Simmel Γκεόρκι Λούκατς/Georgy LuKacs Γκετζ Άλυ/Gotz Aly Γκι Αμπέιγ/Guy Abeille Γκιόργκι Λίγκετι/György Ligeti Γκυ Ντεμπόρ/Guy Debord Γκύντερ Άντερς/Günther Anders Γουάλας Στήβενς/Wallace Stevens Γουδή Γουίλιαμ Ήγγλετον/William Eggleton Γουίλιαμ Μπάροους/William Burroughs Γουίλιαμ Σαίξπηρ/William Shakespear Γούντι Άλλεν/Woody Allen Γρηγόρης Βαλτινός Δανία του Βορρά Δανία του Νότου δάσκαλοι Δελφοί Δημήτρης Δημητριάδης Δημήτρης Καραγιάννης Δημήτρις Βεργέτης δημιουργικότητα δικαιοσύνη ΔΝΤΟΟΣΑΤΡΟϊΚΑΘΕΣΜΟΙ δόγμα Τρούμαν δοκιμασίες Δουβλίνο Ε. Βιλ/E. Will Ε.Ε. Κάμινγκς/E.E. Cummings Ε.Χ. Γονατάς εγωπαθείς διανοούμενοι εικονική δημόσια σφαίρα εικονογραφημένα κείμενα εκλογές εκπομπές Έλεν Κέλλερ/Helen Keller Ελένη Μπέλλου Ελευθερία Ελευθεριακός Ελίας Κανέττι/Elias Canetti Ελίζαμπεθ Άνσκομπ/E. Anscombe Εμίλ Ντυρκέμ/Emile Durkheim Εμίλ Σιοράν/Emil Cioran Έμιλυ Ντίκινσον/Emily Dickinson Εμμανουήλ Ζάχος Παπαζαχαρίου Εμμανουήλ Λεβινάς/Emmanuel Levinas Εμμανουήλ Μουνιέ/Emmanuel Mounier Έντγκαρ Λη Μάστερς / Edgar Lee Masters εξατομίκευση εξέγερση εξουσία επανάσταση επαναστατικός χαρτοπολτός Επενδυτικό περιβάλλον επιβίωση επιστήμη Έρασμος εργασία ερείπια Έρικ Χομπσμπάουμ/Eric Hobsbawm Έρνεστ Γκέλνερ/Ernest Gellner Ερνστ Γιούνγκερ/Ernst Junger Ερνστ Κασσίρερ/Ernst Cassirer Έρνστ Μπλοχ/Ernst Bloch Ερυθρογράφος Ετιέν ντε λα Μποεσί/E. de la Boetie Ευγένιος Αρανίτσης Ευγένιος Ενρικέζ/Eugène Enriquez ευθύνη ευρωπαϊκή προοπτική ευτυχία Ζ. Νταβί/G. Davy Ζ.Π. Βερνάν/J.P. Vernant Ζακ Ελλύλ/Jacques Ellul Ζακ Λακάν/Jacques Lacan Ζακ Μπουβερές/Jacques Bouveresse Ζακ Ντεριντά/Jacques Derrida Ζακ Πρεβέρ/Jacques Prévert Ζακ Σαπίρ/Jacques Sapir Ζαν Ιτάρ/Jean Itard Ζαν Λυκ Γκοντάρ/Jean Luc Godard Ζαν Μορώ/Jeanne Moreau Ζαν-Ζακ Ρουσσό/Jean-Jacques Rousseau Ζαν-Πιερ Βουαγιέ/Jean-Pierre Voyer Ζάχα Χαντίντ/Zaha Hadid Ζερμαίν Γκρηρ/Germaine Greer Ζήσης Κοτιώνης Ζήσης Σαρίκας Ζίγκμουντ Μπάουμαν/Zygmunt Bauman Ζιλ Ντελέζ/Gilles Deleuze Ζιλ Ντωβέ/Gilles Dauvé Ζορ Βον/Zohr Vaughan Ζορζ Μπατάιγ/Georges Bataille ζωή Η Διεθνής ηθική Θ. Ρόσζακ/Th. Roszak Θανάσης Σβώλος Θάτσερ/Ρήγκαν θέαμα Θένια Κουτρουμπή Θεός Θεοφάνης Μελάς Θίοντορ Αντόρνο/Theodor Adorno θλίψη Θόδωρος Ζιάκας Θουκυδίδης Ίαν Χάκινγκ/Ian Hacking Ιβάν Παβλόφ/Ivan Pavlov Ιβάν Τοθργκένιεφ/I. Tourgueniev Ίγγα Κρεστενσεν/Inger Christensen Ιγνάτιος Λογιόλα ιδεολογία ιδρύματα τέχνης ικέτες και ξένιοι Ιράν Ισαάκ Μπ. Σίνγκερ/Isaac B. Singer Ισπαχάν ιστορία ισχύς Ιχάμπ Χασσάν/Ihab Hassan Ιωάννα Τσιβάκου Κ.Π. Καβάφης Κ.Σ. Λιούις/C.S. Lewis Καβαλκάντι/Cavalcanti Κάθλην Ράιν/Kathleen Raine Καλκούτα καλλιτέχνες Καλοκαίρι Καλούμενος Καντ κάπο Καραμανλής Κάρελ Φουνκ/Karel Funk Κάρεν Κίλιμνικ/Karen Kilimnik Καρλ Κορς/Karl Korsch Καρλ Κράους/Karl Kraus Καρλ Μαρξ/Karl Marx Καρλ Πολάνυι/Karl Polanyi Καρλ Χέκερ/Karl Hocker Καρλομάγνος Καρτέσιος/Descartes καταναλωτικοπαραγωγισμός καταστασιακοί/situationnistes καταστροφή Κατερίνα Ηλιοπούλου Κέβιν Κέλι/Kevin Kelly Κένεθ Γκέργκεν/Kenneth Gergen κενό Κιουσόπουλος Κλάους Κάρστενσον/Claus Carstensen Κλοντ Λεβί Στρώς/Claude Levy Strauss κοινωνιοποίηση Κομμούνα κομμουνισμός Κονγκό Κόνσταντ/Constant Niewenhuys Κορέα Κορνήλιος Καστοριάδης Κορνήλιος/Corneille κορπορατισμός Κουρτ Βάιλ/Kurt Weil Κουρτ Σβίττερς/Kurt Schwitters κράτος κρίσεις πανικού κρίση κρισολογία Κριστιάν Ντελακαμπάιν/Christiane Delacampaigne Κριστίν Λαγκάρντ Κρίστοφερ Λας/Ch. Lash Κροστάνδη κυριαρχία Κωνσταντίνος Ματσούκας Κωνσταντίνος Μίχος Κώστας Βάρναλης Κώστας Δεσποινιάδης Κώστας Κολημένος Κώστας Παπαϊωάννου Κωστής Βελόνης Κωστής Παπαγιώργης Λ. Βαλράς/L. Walras λαβύρινθος Λάζαρος Αρσενίου Λάκι Λουτσιάνο/Lucky Luciano Λάμπρος Κωνσταντάρας Λάο Τσε Λένιν Λεόν Βαλράς/Léon Walras Λέον Τρότσκι Λέσχη της Ρώμης Λέσχη Φιλελεύθερης Ανάγνωσης Λέων Σεστώφ/Lev Shestov Λίντον Τζόνσον/Lyndon Johnson Λιούις Μάμφορντ/Lewis Mumford Λισιέν Μαλζόν/Lucien Malson λογική λογοκρισία Λόγος λογοτεχνία Λονδίνο Λόρδος Μπάϋρον/Lord Byron Λουί Αλτουσέρ/Louis Althusser Λουί Ντυμόν/Louis Dumont Λουίς Μπουνιουέλ/Louis Bunuel Λούντβιχ Βιτγκενστάιν/Ludwig Wittgenstein Λουσίντα και Ντέιβις Μάτλοκ Λυγκέας Λωτρεαμόν Μ. Ντριούρι/M. Drury Μ. Μπένετ/M. Bennet Μαγιακόφκι/Mayakovski μαγιονέζα μαθητές Μάικ Κέλυ/Mike Kelley Μάικλ Χάρντ/Michael Hardt Μάιλς Ντέιβις/Miles Davis Μάλκολμ Λόουρι/Malcolm Lowry Μάλκολμ Χ μανιφέστα Μανόλης Λαμπρίδης Μανώλης Αναγνωστάκης Μαξ Βέμπερ/Max Weber Μαξ Ήστμαν/Max Eastman Μάπετς Μάρθα Γκέλχορν/Martha Gellhorn Μαρί ντε Ενζέλ/Marie de Hennezel Μαρίνα Τσβετάγιεβα/Marina Tsvetaeva μαρξιστές-λενινιστές Μαρσαλ Σάλινς/Marshall Sahlins Μαρσέλ Μαριέν/Marcel Mariën Μαρσέλ Μως/Marcel Mauss Μαρσέλ Ντυσάν/Marcel Duchamp Μάρτζορυ Πέρλοφ/Marjorie Perloff Μάρτιν Μπούμπερ/Martin Buber Μάρτιν Χάϊντεγγερ/Martin Heidegger μελαγχολία Μεσαίωνας μεταμοντέρνο μεταμορφωτική δύναμη μετανάστευση μηδέν μηδενισμός Μηνάς Εμμανουήλ Μίκαελ Λέβι/Michael Loewy Μικελάντζελο Αντονιόνι/Michelangelo Antonioni μικροαστισμός Μίλτον Φρίντμαν/Milton Friedmann Μίλτος Σαχτούρης Μιράντα Τερζοπούλου μισαλλοδοξία Μισέλ Αλιετά/Michel Aglietta Μισέλ Ουελμπέκ/Michel Houellebecq Μισέλ Σερ/Michel Serres Μισέλ Τουρνιέ/Michel Tournier Μισέλ Φουκώ/Michel Foucault μισθωτοί σκλάβοι Μιχαήλ Μπακούνιν/Michail Bakunin Μιχαήλ Μπαχτίν/Mikhael Bachtine ΜΜΕ Μόμπυ Ντικ Μουσείο Ακρόπολης μουσική Μπ. Μάντεβιλ/B. Mandeville Μπάρυ Άνσγουωρθ/Barry Unsworth Μπάτσης Μπέλα Ταρ/Bela Tarr Μπερνάρντο Σοάρες/Bernardo Soares Μπέρτολντ Μπρεχτ/Bertold Brecht Μπιενάλε Μπίφο Μπεράρντι/Bifo Berardi Μπουκανιέρος Μπραντ Μπγιόρκ/Brant Bjork Μπρέτον Γουντς Μπρους Σπρίνγκστιν/Bruce Springsteen Μωρίς Μερλώ-Ποντύ/Maurice Merleau-Ponty Ν.Γ. Πεντζίκης ναζιστοφασισμός Νασρεντίν Χότζας ναυαγοί νεοφιλελευθερισμός Νικ Κέιβ/Nick Cave Νικολό Μακιαβέλλι Νίκος Εγγονόπουλος Νίκος Ζαχαριάδης Νίκος Καρούζος Νίκος Μπελογιάννης Νίκος Σκοπλάκης Νίκος Buccanier Κούρκουλος Νόαμ Τσόμσκι/Noam Chomsky Νόρμπερτ Ελίας/Norbert Elias Νούτσιο Όρντινε/Nuccio Ordine Νταβός νταντά Ντέιβιντ Λυντς/David Lynch Ντέιβιντ Μπομ/David Bohm Ντέιβιντ Ρικάρντο/David Ricardo Ντέιβιντ Χιούμ/David Hume Ντιμίτρι Πρίγκοφ Ντιτρόιτ Ντον Ντελίλο/Don Delillo Ντόναλντ Γουίνικοτ/Donald Winnicott Ντονέλα Μήντοους/Donella Meadows Ξενοδοχείο των Ξένων Ξενοφών ξεψάρωμα Ο κήπος Ο Μικρός Πρίγκηπας Οδύσσεια οικονομία Οκτάβιο Πας/Octavio Paz Όλγα Γερογιαννάκη ολιγαρχία ολοκληρωτισμός ομιλίες Ορφέας Απέργης Όσκαρ Ουάιλντ/Oskar Wilde Ουίσταν Ώντεν/Wystan Auden Π. Κονδύλης Π.Μ.Σ. Χάκερ/P.M.S. Hacker παιδεία παιχνίδι Παναγιώτης Κονδύλης πανοπτικόν πανσέληνος Παπάγος παράδοση παραλήρημα παραπληροφόρηση Πασκάλ Ενγέλ/Pascal Engel Πάσχος Μανδραβέλης Πέδρο Ματέρο πένθος Πέπη Ρηγοπούλου Πέτρος Αρτάνης Πέτρος Παπαθανασίου Πήτερ Γκητς/P.T. Geach Πήτερ Μπρουκ/Peter Brook Πήτερ Ουότκινς/Peter Watkins Πιέρ Κλαστρ/Pierre Clastres Πιέρ-Ζοζέφ Προυντόν/P.J. Proudhon πίστη Πίτερ Κρήφτ/Peter Kreeft Πλαστήρας Πλάτωνας Πλεύσις πλουραλισμός ποίηση Πολ Ρικέρ/Paul Ricoeur πολεμικά κείμενα πόλεμος πόλη πολιτική Ποτάμι προλεταριάτο Προμηθέας Δεσμώτης πρόοδος προπαγάνδα Πωλ Βαλερύ/Paul Valery Πωλ Βιριλιό/Paul Virilio Πωλ Ζοριόν/Paul Jorion Πωλ Ζωγραφάκης Πωλ Λαφάργκ/Paul Lafargue Ρ. Τζακομπι/R. Jacobi Ραούλ Βανεγκέμ/Raoul Vaneigem Ρέι Μπράντμπερι/Ray Bradbury Ρενέ Ζιράρ/René Girard Ρίνγκο Σταρ/Ringo Star Ρίτα Γκαβέρα Ρίτσαρντ Κόμπντεν/Richard Cobden Ρίτσαρντ Ρόρτι/Richard Rorty Ροβεσπιέρος Ροβινσώνας Κρούσος Ροζα Λουξεμπουργκ Ρόζα Λούξεμπουργκ/Rosa Luxembourg ρομαντισμός Ρομπέρ Αντέλμ/Robert Antelme Ρόμπερτ ΜακΝαμάρα/Robert MacNamara Ρομπερτ Οπενχάϊμερ/Robert Oppenheimer Ρόμπερτ Φρανκ/Robert Frank Ρόμπερτ Χας/Robert Hass Ρούντι Σαιν Ζυστ/Saint Juste Σαρλ Μπωντλερ/Charles Baudeilaire Σαρλ Πεγκι/Charles Péguy Σαρλ Φουριέ/Ch. Fourier Σελίν/Céline Σεμπάστιαν Χάφνερ Σέρεν Κίρκεγκωρ/Soren Kierkegaard σθένος Σίγκμουντ Φρόιντ/Sigmund Freud Σιμόν Βέιλ/Simone Weil Σιμόν Λέις/Simon Leys σινεμά ΣΙΣΒ/SICV Σίσυφος σκεπτικισμός Σκιπίων ο Αφρικανός σκουπιδοντενεκέδες Σλαβόι Ζίζεκ/Slavoj Zizek Σοκούροφ/Sokurov σολιψισμός Σομαλία Σόνια Σουδάν Σουν Τζου σουρεαλισμός σοφία σοφιστές Σπιναλόγκα Σπινόζα/Spinoza Σπύρος Κυριαζόπουλος Στάλιν σταλινισμός Στάνλεϊ Καβέλ/Stanley Cavell Στάντις Λώουντερ/Standish Lawder Στέλιος Κούλογλου Στέλιος Ράμφος Στεφάν Λιαβινιότ/Stéphane Lavignotte Στέφανος Λουπάσκο/Stephan Lupasco Στέφανoς Ροζάνης Στήβεν Πίνκερ/Steven Pinker στρατόπεδα εργασίας Συλβαίν Πιρόν/Sylvain Piron Σύλβια Πλαθ/Sylvia Plath Σύλλογος Υπαλλήλων Βιβλίου-Χάρτου συμβολικό πεδίο συμβολισμός Σύναψις συνείδηση Συνταγή για μαγιονέζα Σύνταγμα συνωμοσιολογία Σφαγεία σχέδιο Μάρσαλ σχετικισμός Σωκράτης σώμα Τ. Ρ. Μιλλς/C. W. Mills Τ.Κ.Παπατσώνης Τ.Σ. Έλλιοτ/T.S. Elliot τα κορδόνια σου! Τάκης Μίχας Τάσος Λάγγης τεστ τέχνη τεχνικό σύστημα τεχνοεπιστήμη τεχνοκρατία τεχνολογικός μεσσιανισμός τεχνοσάχλα Τζ. Α. Γκόλντστοουν/J.A. Goldstone/Τζ. Τζ. Μ. Κούτσι/J.M..Coetzee Τζ. Ρ. Σάουλ/J.R. Saul Τζ.Μ. Κούτσι/J.M. Coetzee Τζ.Ρ.Ρ. Τόλκιν/J.R.R. Tolkien Τζακάρτα Τζέημς Μπάλντουιν/James Baldwin Τζέιμς Φρέιζερ/James Frazer Τζέρεμι Μπένθαμ/Jeremy Bentham Τζέφρεϊ Χερφ/Jeffrey Herf Τζιανφράνκο Σανγκουινέτι/Gianfranco Sanguinetti Τζιόρτζιο Αγκάμπεν/Giorgio Agamben Τζο Στράμερ/Joe Strummer Τζον Κένεθ Γκαλμπρέιθ/J.K. Galbraith Τζον Ρωλς/John Rawls Τζον Σηρλ/John Searle Τζον Στάινμπεκ/John Steinbeck Τζον Χιούστον/John Houston Τζόρτζ Όργουελ/George Orwell Τζορτζ Στάινερ/George Steiner Τζούλια Κρίστεβα/Julia Cristeva Τζων Λοκ/John Locke Τζων Φόουλς/John Fowles Το καταραμένο απόθεμα Το Ξεπέρασμα της Τέχνης Τοκβίλ/Tocqueville Τόμας Μαν/Tomas Mann Τόμας Πίντσον/ Thomas Pynchon Τόμας Ράιντ/Thomas Reid Τόνι Νέγκρι/Toni Negri Τόνι Σουάρτζ/Tony Schwartz τραγωδία τριλεκτική Τσ. Σ. Περς/Ch. S. Peirce Τσαρλς Μπουκόφσκι/Charles Bukowski Τσαρλς Ντέιβενπορτ/Charles Davenport Τσαρλς Τέιλορ/Charles Taylor Τσαρλς Φορτ/Charles Fort τυραννία τύψεις Υβ Λε Μανάκ/Yves Le Manach υλισμός υπαρξισμός ύπνος υποκείμενο υποκρισία υπομονή Φ. Β. Μουρνάου/F.W. Murnau Φ. Γιάκομπι/F. Jacobi Φ. Ε. Ρεϊνάλ/F. E. Reynal Φαινομενολογία Φερνάντο Αρρραμπάλ/F. Arrabal Φερνάντο Πεσσόα/Fernando Pessoa Φίγκαρω Φιλανθρωπία φιλία Φίλιπ Λάρκιν/Philip Larkin Φιλοσοφία Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι/Fyodor Dostoevsky Φλαν Ο' Μπράϊαν/Flann O' Brien Φουκουσίμα Φρ. Έμπερτ/Fr. Ebert Φρ. Καραντέκ/F. Caradec Φρ. Φουρκέ/Fr. Fourquet Φρ. Χάγιεκ/Fr. Hayek Φρανκ Ζάπα/Frank Zappa Φράνσις Μπέικον/Francis Bacon Φρανσουά Λυοτάρ/François Lyotard Φρανσουά Σιμιάν/François Simiand Φραντς Κάφκα/Frantz Kafka Φρέντερικ Τέιλορ/Frederick Taylor Φρεντερικ Τζεϊμσον/Frederick Jameson Φρίντριχ Ένγκελς/Friedrich Engels Φρίντριχ Νίτσε/Friedrich Nietsche Φριτς Λάιστ/Fritz Leist φρμκ Φύση Φώτης Τερζάκης Χ. Τζ. Θορώ/H.J. Thoreau Χ.Λ. Μπόρχες/J.L. Borges Χ.Μ Ενζενσμπέργκερ χαρά Χάρι Φράνκφουρτ/Harry Frankfurt Χέγκελ/Hegel Χειρτ Μακ/Geert Mak Χέρμαν Μέλβιλ/Herman Melville Χέρμπερτ Μαρκούζε/Herbert Marcuse Χίλαρι Κλίντον χιούμορ χίπστερ Χιροσίμα Χλόη Κολλύρη Χομπς/Hobbes χοντρό δούλεμα Χουάν Βίβες/Juan Vives χρεοκοπία χρήμα Χρήμα και Μαγεία Χρήστος Βακαλόπουλος χριστιανισμός χρόνια πολλά χρόνος ψέμματα ψυχή Ψυχρή Ιδεολογία ωφελιμισμός AP auld lang syne beton7 Bob Dylan Bob Marley Bodies Christopher Cinemarian CoBrA D-503 dangerfew David Bowie DOCUMENTA Einsatzgruppe D European Media Art Festival F. C. Stanley Frank Zappa gosplan Grafton Happyfew Hildegoesasger Hollowsky Iggy Pop Il Consigliere Internationale Lettriste/Λεττριστική Διεθνής Internationale Situationniste/Καταστασιακή Διεθνής intothepill izi Jeffrey Lee Pierce Jimmy Cliff Joe Strummer Johnny Cash Keith Moon Keith Richards Krzysztof Kieslowski/Κριστόφ Κισλόφσκι La Commune Les Levres Nues Les Lèvres Nues Malaguena Melanie Pain memento mori mofferism/μοφερισμός Monty Python Necrology Nosotros RadioBubble Raul Zurita/Ραούλ Σουρίτα Raymond Carver/ Ρέϋμοντ Κάρβερ remap 2 Renty Roberto Juarroz RSA Salon De Vortex sexbox Sunrise Tales from the Crypt The Adicts The Beatles The Crass The Great Society The Gun Club The Juniors The Meteors The Morlocks The Please The Rolling Stones The Ruts The Sonic Youth The Stooges The Stranglers The Three Johns The UK Subs The War TwixtLab Vince Taylor Wall Street Journal WIRED wobblies Zabriskie Point Zoviets