09 Δεκεμβρίου 2015

Αξία, Χρήμα και Μαγεία | 9 - Πλαστικό χρήμα, τεχνομονολιθισμός α λα καρτ


Το πρώτο ευρωπαϊκό τραπεζογραμμάτιο
(Σουηδία, 1661)


Μια από τις πιο κρίσιμες για το μέλλον της κοινωνίας όψεις του λεγόμενου «capital control», που επιβλήθηκε εδώ και κάμποσο καιρό στην «καθυστερημένη» χώρα μας, βρίσκεται στο γεγονός ότι, μέσω αυτής της κατάστασης, μυήθηκαν υποχρεωτικά στις χάρες του «άυλου» χρήματος (κάρτες, ηλεκτρονικές συναλλαγές, κ.λπ.) ακόμα και τμήματα του πληθυσμού που μέχρι πρότινος δεν είχαν ιδέα, ούτε και διάθεση, για κάτι τέτοιο. Ορισμένες σκέψεις είναι λοιπόν απαραίτητο να διατυπωθούν.


1.

Είναι βέβαια γνωστό και δεδομένο ότι αυτός ο εθισμός ενός ευρύτερου μέρους του πληθυσμού με το «εξαϋλωμένο» χρήμα, δηλαδή με την αποπομπή του μετρητού από το πεδίο των συναλλαγών, αποτυπώνει μια κίνηση που προωθείται γενικότερα στις λεγόμενες ανεπτυγμένες χώρες. Στη Σουηδία λ.χ., την πρώτη ευρωπαϊκή χώρα που καθιέρωσε το τραπεζογραμμάτιο το 1661 μ.Χ. (και δυστυχώς δεν φαίνεται να ... πρωτοπορεί μόνο εκεί…), η συναλλαγή με ηλεκτρονικό χρήμα είναι πια μια γενικευμένη καθημερινή πρακτική −σε πολλές περιοχές μάλιστα, δεν μπορείς να βγάλεις ούτε εισιτήριο για τα μέσα μαζικής μεταφοράς πληρώνοντας με μετρητό. Στη Δανία πάλι, αποφασίστηκε να σταματήσει η κοπή νέων νομισμάτων από το 2016, ενώ παράλληλα προτάθηκε να επιτραπεί με νόμο στα καταστήματα να μη δέχονται μετρητό, εάν δεν το θέλουν. Στη Γαλλία έχει ήδη απαγορευτεί η χρήση μετρητού χρήματος για συναλλαγές άνω των 1000 ευρώ … και φυσικά ούτε η Ελλάδα γίνεται να μείνει «πίσω».

Είναι επίσης γνωστό και δεδομένο ότι αυτή η «εξαΰλωση» του χρήματος προωθείται επίσημα με δυο κατά βάση επιχειρήματα:

− τον αγώνα εναντίον της τρομοκρατίας, με το επιχείρημα ότι βρίσκει όπλα με παράνομο χρήμα που διακινείται με τη μορφή του μετρητού∙ και
− τον αγώνα εναντίον της φοροδιαφυγής και την πάταξη του «μαύρου» χρήματος.

Οπωσδήποτε όμως το όλο θέμα δεν περιορίζεται σε αυτά τα δυο επιχειρήματα. Κάλλιστα θα μπορούσαν στην πορεία να προστεθούν και άλλα (ήδη λ.χ., σ’ ένα γενικότερα αποστειρωτικό πνεύμα, προβάλλεται σαν «πιο πολιτισμένο» το … «ανέπαφο»), ή να περάσουν σε δεύτερη μοίρα κάποια από τα τρέχοντα. Το θέμα βρίσκεται κυρίως στο ίδιο το γεγονός της καθολίκευσης του «εξαϋλωμένου» χρήματος −ή ακριβέστερα στην ολοένα και πιο κυρίαρχη τάση προς αυτή την κατεύθυνση. Διότι η τάση αυτή σηματοδοτεί και πλειοδοτεί την κορύφωση της τεχνοσυστημικής ολοκλήρωσης, με όλα όσα κάτι τέτοιο μπορεί να σημαίνει για το ανθρώπινο.

2.

Είναι για παράδειγμα κοινός πλέον τόπος ότι η τεχνοσυστημική ολοκλήρωση σημαίνει την εντατικοποίηση στο έπακρο της πανοπτικότητας του τεχνικού Συστήματος, δηλαδή του ελέγχου και της επιτήρησης −που περικλείονται στο ίδιο το τεχνικό πνεύμα και αποχαλινώνονται όταν αυτό δεν οριοθετείται από ένα υπέρτερο τύπο πνεύματος μέσα στην κοινωνία.

Έτσι, ενώ έχουμε ήδη διαβεί το κατώφλι από τον έλεγχο και την επιτήρηση στους τόπους δουλειάς προς τους δημόσιους χώρους, με την «εξαΰλωση» του χρήματος η δυναμική αυτή θα επεκταθεί παντού και όλη την ώρα, μιας και η καθιέρωση του «ηλεκτρονικού» χρήματος διευκολύνει αλλά και επιτείνει την ανάγκη για ψηφιακή πανοπτικότητα, έστω και μόνο επειδή ακόμα εξακολουθεί να είναι αδύνατο να εγκλειστεί σε αλγόριθμους ολόκληρη η ανθρώπινη ανησυχία.

Για παράδειγμα, στην πρωτοπόρο Σουηδία, η προοδευτική καθιέρωση του «άυλου» χρήματος πολλαπλασίασε την κυβερνοπαραβατικότητα: τα 3.000 τέτοιας λογής εγκλήματα του 2000, έφτασαν τα 20.000 έπειτα από 10 χρόνια. Αποτέλεσμα; Αύξηση των επενδύσεων (και του κόστους) σε σχετικά υποσυστήματα ελέγχου των ηλεκτρονικών συναλλαγών, και φυσικά εντατικοποίηση στη έρευνα περαιτέρω τεχνικών ελέγχου-επιτήρησης.

3.

Αυτή η εξέλιξη είναι λοιπόν δεδομένη, μπροστά στα μάτια μας, τώρα −και μαζί της η παράδοση στη βαρβαρότητα όσων περιοχών, όχι μόνον εκτός του «ανεπτυγμένου» Κόσμου αλλά και εντός αυτού, δεν γίνεται προς το παρόν, ή δεν συμφέρει, να επιτηρούνται με το τεχνοσυστημικό «γάντι» ... με αποτέλεσμα, φυσικά, στη θάλασσα των αστέγων και των απόκληρων του Πρώτου Κόσμου να προτίθενται τα κύματα των προσφύγων και των διωγμένων του Τρίτου.

Παρ' όλα αυτά, σε ό,τι αφορά τη γενίκευση της «εξαϋλωσης» του χρήματος, θεωρούμε σημαντικότερη από την εντατικοποίηση της πανοπτικότητας του Συστήματος μια άλλη, βαθύτερη δυναμική, πάνω στην οποία στηρίζεται και την οποία ενισχύει στο μέγιστο βαθμό η συγκεκριμένη «εξαΰλωση». Η δυναμική αυτή αφορά τον ακρωτηριασμό του πλούτου των ανθρώπινων ανταλλαγών, και σχετίζεται με αυτό που θα μπορούσαμε να περιγράψουμε πολύ σχηματικά ως τρία βήματα έκπτωσης των ανθρώπινων ανταλλαγών:

  1. Υπαγωγή του πεδίου των ανταλλαγών στη σφαίρα του χρήματος∙
  2. Απομπομπή της «αγοραίας ανταλλαγής»  από το πεδίο του χρήματος∙
  3. Καθολίκευση του «άυλου» χρήματος.

Στο στενό πλαίσιο αυτής της ανάρτησης δεν θ’ ασχοληθούμε αναλυτικότερα με αυτό το σχήμα. Θα παραπέμψουμε τον αναγνώστη στη μικρή σειρά των αναρτήσεών μας με θέμα Αξία, Χρήμα και Μαγεία −προκειμένου να ξεκαθαρίσει τη ριζική ασυνέχεια μεταξύ αντιπραγματισμού και χρηματικής ανταλλαγής− και θα σταθούμε μόνο στο δεύτερο βήμα.

Πρόκειται για το στάδιο κατά το οποίο, ουσιαστικότερα, η ανταλλαγή τείνει να αποπεμφθεί από το δημόσιο χώρο, ακόμα κι από εκείνες τις περιθωριακές περιοχές −τις «πιάτσες»−, στις οποίες εξακολουθούσε να της επιτρέπεται να επιβιώνει. Για να γίνει κατανοητό τι σημαίνει αυτή η δυναμική, θεωρούμε απαραίτητες τις παρατηρήσεις του ανθρωπολόγου Ζάχου Παπαζαχαρίου από το δυσεύρετο πια βιβλίο του Η Πιάτσα (εκδ. «Κάκτος», 1980)

4.

Γράφει εκεί ο Παπαζαχαρίου:

«[…] Η Πιάτσα είναι χώρος, είναι χρόνος, είναι παράδοση ηθών και εθίμων, είναι καθημερινή πράξη και ζωή, είναι πολιτισμός ολόκληρος. […] 
Το ‘αλισβερίσι’, το ‘πάρε-δώσε’, δεν είναι μόνο ανταλλαγή προϊόντων με χρήματα, δεν είναι μόνο η τέχνη της ανταλλαγής. Είναι μια ολόκληρη ψυχοσύνθεση, που δημιούργησε η παράδοση της ανταλλαγής. Είναι η ψυχοσύνθεση της ‘συνδιαλλαγής’ και του ‘συνδυασμού’, που χωρίς αυτήν η ανταλλαγή δεν γίνεται σωστά και μένει μάταιη, ξερή χειρονομία δίχως αποτέλεσμα κι ικανοποίηση εκεινού που δίνει κι εκεινού που παίρνει. Το αλισβερίσι έχει τις ρίζες του στην πανάρχαια πρακτική και φιλοσοφία της διαλεκτικής. Σημαίνει, το να παίρνει κανείς, μαζί με το αντικείμενο που πήρε με την ανταλλαγή, και την ιδέα που αυτό κλείνει μέσα του, δηλαδή την ανάγκη που το δημιούργησε. Παίρνοντας αυτή την ιδέα, αυτός που την πήρε αλλάζει. Γίνεται πιο σύνθετος άνθρωπος. [...]  
Το αλισβερίσι σημαίνει ακόμα το ν’ ανακαλύπτεις σχέσεις ανάμεσα στα πιο άσχετα πράγματα, στο … φάντη και το ρετσινόλαδο, και μέσα από το ύψιστο αυτό παιχνίδι του ανθρώπινου μυαλού να φτιάχνεις, να κατασκευάζεις νοήματα κι ιδέες κι αντικείμενα πιο σύνθετα. […] 
Η κυριότερη προετοιμασία που κάνει η Πιάτσα στους ανθρώπους της είναι ότι τους μαθαίνει να συνδυάζουν την παραγωγή και το εμπόριο. Ο συνδυασμός αυτός ήταν το κύριο χαρακτηριστικό της Πιάτσας. […] 
Στις δυτικοευρωπαϊκές χώρες, ωστόσο, υπάρχουν μόνο εμπορικά κι επαγγελματικά κυκλώματα, που το καθένα τους έχει τη δική του εξειδικευμένη παράδοση και δεοντολογία. Αυταρχικές κυβερνήσεις ξεχώρισαν την παραγωγή από την ανταλλαγή με τρόπο που να μην υπάρχει μεταξύ τους σοβαρή επικοινωνία. […] 
Σε κανένα δυτικοευρωπαϊκό κράτος η κεντρική κυβέρνηση δεν άφησε όλα τα επαγγελματικά και εμπορικά κυκλώματα να οργανωθούν σε μια ενιαία Πιάτσα, κι έτσι αποτελούν ‘πιάτσες’ ξεχωριστές το καθένα τους […] ενώ και σε ορισμένα σοσιαλιστικά κράτη, κυρίως των Βαλκανίων, όπου υπήρχε παράδοση Παζαριού, η Πιάτσα καταστράφηκε από τον κρατικό παρεμβατισμό της υπαλληλοποίησης και σχεδιοποίησης, με αποτέλεσμα να συστηματοποιηθεί τις δυο τελευταίες δεκαετίες η ‘αρπαχτή’ σαν σημαντικό κίνητρο της ατομικής πρωτοβουλίας και σοβαρό στήριγμα της οικονομίας. […]  
Το ότι εδώ και δυο περίπου αιώνες δημιουργήθηκε στους κόλπους της εγχώριας Πιάτσας μια ιδιαίτερη κατηγορία ανθρώπων αφιερωμένων αποκλειστικά και εξειδικευμένων στο εμπόριο, στο μεταπρατισμό, αυτό δεν ήταν δείγμα προόδου και εξέλιξης, όπως νομίστηκε. Ήταν μια πρόσκαιρη αρρώστια της Πιάτσας, που την κόλλησε από τη Δύση και που της δημιούργησε ανισορροπίες και προβλήματα ταξικής διαφοροποίησης και εξειδικευμένων λειτουργιών, ατόμων ανολοκλήρωτων, χωρίς γενική θεώρηση της κοινωνίας και του κόσμου. Διότι ο σκέτος μεταπράτης και ο σκέτος παραγωγός είναι άτομα λειψά και ανολοκλήρωτα από πάσης απόψεως. […]» 
5.

Νομίζω πως είναι πολύ δύσκολο να αρνηθεί κανείς ότι η καταστροφή της διαλεκτικής παιδείας των ανθρώπων, η οποία απορρέει από την αποπομπή της ανταλλαγής από το δημόσιο χώρο που επισήμανε ο Παπαζαχαρίου (όντας, τότε, αρκετά αισιόδοξος αφού έβλεπε μια «πρόσκαιρη αρρώστεια»), θα φτάσει στο αποκορύφωμά της με την καθολίκευση του «ηλεκτρονικού χρήματος». Είναι άλλωστε μια δυναμική τεχνομονολιθισμού, που την έχουμε πια μπροστά στα μάτια μας.

Γι’ αυτό το λόγο θεωρούμε σημαντικότερο ν' αναδειχτεί αυτή η υπόγεια καταστροφή από τις πιο φανερές ή ακόμα και «σκανδαλώδεις» πλευρές αυτής της δυναμικής, οι οποίες συνδέονται με τον έλεγχο και την επιτήρηση: μπορεί αυτά τα δυο να κινούνται παράλληλα, όμως η πρώτη είναι εκείνη που υπονομεύει στη ρίζα τους τις δυνατότητες εξόδου από τον τεχνοσυστημικό εφιάλτη.


(ανάρτηση οφειλόμενη από την πρώτη φετινή εκπομπή, όπου εκθέσαμε το ζήτημα)

 


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Follow by Email

Ταγοί (ήτοι οδηγοί, αγγλ. tags)

1000 ρέγγες 1100 1789 1900 190cm 1917 1939 1940 1944 1965 1967 1968 1978 1980 2008 Αγγλία Αδάμ Σμιθ/Adam Smith Αθήνα Αιδ. Μπίλι/Rev Billy Αισχύλος Άκης Πάνου Ακρόπολη Αλαίν Καγιέ/Alain Caillé Άλαν Τιούρινγκ/Alan Turing Άλασνταιρ Μακιντάιρ/Alasdair MacIntyre Αλβέρτος Αϊνστάιν/Albert Einstein Αλβέρτος ο Μέγας Αλέξανδρος Κοζέβ/Alexandre Kojève Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης Αλέξανδρος Σμέμαν/Александр Шмеман Αλέξανδρος Σοκούροφ/Алекса́ндр Соку́ров Αλέξανδρος Τομπάζης Αλέξανδρος Τρόκκι/Alexander Trocchi Αλεξάντερ Μπέρκμαν/Александр Беркман Αλέξης Ασλάνογλου Αλέξης Καλοφωλιάς Αλέξης ντε Τοκβίλ/Alexis deTocqueville αλήθεια Αληthεια αλλοτρίωση Αλμπέρ Καμύ/Albert Camus Άλμπερτ Σπέερ/Albert Speer Άλμπερτ Φίνεϊ/Albert Finney Αλμπέρτο Καβαλκάντι/Alberto Cavalcanti Άλμπρεχτ Ντύρερ/Albrecht Duhrer Άλντους Χάξλεϊ/Aldus Haxley Αλταμίρα Αναξίμανδρος ανάπτυξη αναρχισμός Ανδρέας Εμπειρίκος Ανδρέας Παπανδρέου ανθρώπινα πιράνχας ανθρωποποίηση Άννα Άρεντ/Hannah Arendt Άννα Κοκκίνου Άννα Κρούγκερ/Ann Krueger Ανρί Ντεμπριγιώ/Henry Debrillaut Ανρί Λεφέβρ/Henri Lefebre Ανρί Μισώ/Henry Michaux Άνσελμος Γιάπε/Anselm Jappe Άνταμ Κέρτις/Adam Curtis Αντίνοος Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ/Antoine de Saint-Exupéry Αντρέ Κερτέζ/André Kertész Αντρέ Ορλεάν/André Orléan Άντυ Γουώρχολ/Andy Warhol Αντώνης Κουτρουμπής Αποκάλυψη Άρβο Περτ/Arvo Pärt Αργυριάδης-Καλούμενος-Μπάτσης Άρης Αλεξάνδρου Άρης Κωνσταντινίδης Άρης Μπερλής Αρθούρος Λένινγκ/Arthur Lehning Αρθούρος Σοπενχάουερ/Arthur Schopenhauer Αριστοτέλης Αρμαγεδώνας Άσγκερ Γιόρν/Asger Jorn Άυν Ραντ/Ayn Rand αυτοπεριδίνηση αυτοπεριστρεφόμενοι διανοούμενοι Αφρική Βαβυλώνα Βαγγέλης Αρτέμης Βαλεντίν Βολόσινοφ/Валенти́н Воло́шинов Βάλτερ Μπένγιαμιν/Walter Benjamin Βανς Πάκαρντ/Vance Packard Βασίλης Ηλιακόπουλος Βασίλης Καραποστόλης Βενετιά Βενσάν Ντεκόμπ/Vincent Descombes Βέρνερ Χέρτσογκ/Werner Herzog Βερολίνο βία Βιετνάμ Βίκτωρ Μπούλλα/Виктор Буллаa Βίκτωρ Ουγκώ/Victor Hugo Βίκτωρ Σερζ/Ви́ктор Киба́льчич Βίκτωρ Σκλόφκσι/Ви́ктор Шкло́вский Βίκτωρ Φρανκλ/Victor Frankl Βίλεμ Φλούσερ/Vilem Flusser Βίνσεντ Μπράουν/Vincent Browne Βίνφριντ Γκ. Ζέμπαλντ/Wienfried G. Sebald βιοτεχνολογία Βλαδίμιρος Λένιν/Влади́мир Ле́нин Βλαντίμιρ Μαγιακόφκι/Влади́мир Маяко́вский βοηθήματα μνήμης Γαλλία Γεράσιμος Λυκιαρδόπουλος Γερμανία Γιάννηδες Γιάννης Γρηγοριάδης Γιάννης Ισιδώρου Γιάννης Κάτρης Γιάννης Πεδιώτης Γιάννης Ρίτσος Γιάννης Σκαρίμπας Γιάννης Τσέγκος γιορτή Γιούργκεν Χάμπερμας/Jurgen Habermas Γιόχαν Γκριμονπρέ/Johan Grimonprez Γιόχαν Χουιζίνγκα/Johan Huizinga Γιώργος Γαϊτάνος Γιώργος Μακρής Γιώργος Νικολαΐδης Γιώργος Σεφέρης Γιώργος Χαντζής Γκ. Κ. Τσέστερτον/G.K. Chesterton Γκαίτε/Goethe Γκέοργκ Ζίμελ/Georg Simmel Γκετζ Άλυ/Götz Aly Γκι Αμπέιγ/Guy Abeille Γκιόργκι Λίγκετι/György Ligeti Γκιόργκι Λούκατς/György Lukács Γκουίντο Καβαλκάντι/Guido Cavalcanti Γκυ Ντεμπόρ/Guy Debord Γκύντερ Άντερς/Günther Anders γλώσσα Γουάλας Στήβενς/Wallace Stevens Γουδή Γουίλιαμ Ήγγλετον/William Eggleton Γουίλιαμ Μπάροους/William Burroughs Γουίλιαμ Σαίξπηρ/William Shakespeare Γούντι Άλλεν/Woody Allen Γρηγόρης Βαλτινός Δανία του Βορρά Δανία του Νότου Δελφοί Δέσποινα Ζευκιλή Δημήτρης Δημητριάδης Δημήτρης Καραγιάννης Δημήτρις Βεργέτης δημιουργικότητα Διεθνής δικαιοσύνη δοκιμασίες Δουβλίνο Δραπετσώνα δυσφορία Έ. Λ. Μάστερς / Ε. L. Masters Ε.Ε. Κάμινγκς/E.E. Cummings Ε.Χ. Γονατάς Εδουάρδος Βιλ/Edouard Will εικονική δημόσια σφαίρα εικονογραφημένα κείμενα εκπομπές Ελβετία Έλεν Κέλλερ/Helen Keller Ελένη Ηλιοπούλου Ελένη Μπέλλου Ελευθερία Ελευθεριακός Ελισάβετ Άνσκομπ/Elizabeth Anscombe Εμίλ Μπενβενίστ/Emile Beneveniste Εμίλ Ντυρκέμ/Emile Durkheim Εμίλ Σιοράν/Emil Cioran Έμιλυ Ντίκινσον/Emily Dickinson Εμμανουήλ Ζάχος Παπαζαχαρίου Εμμανουήλ Καντ/Emmanuel Kant Εμμανουήλ Λεβινάς/Emmanuel Levinas Εμμανουήλ Μουνιέ/Emmanuel Mounier Έντσο Τραβέρσο/Enzo Traverso εξατομίκευση εξέγερση εξουσία επανάσταση επαναστατικός χαρτοπολτός επιβίωση επιστήμη εργασία ερείπια Ερίκ Σατί/Eric Satie Έρικ Χομπσμπάουμ/Eric Hobsbaum Έρνεστ Γκέλνερ/Ernest Gellner Ερνστ Γιούνγκερ/Ernst Junger Ερνστ Κασσίρερ/Ernst Cassirer Ερνστ Μπλοχ/Ernst Bloch ΕΣΣΔ Ετιέν Ντε λα Μποεσί/Etien De la Boetie Ευγένιος Ενρικέζ/Eugène Enriquez Ευγένιος Ζαμιάτιν/Евге́ний Замя́тинn Ευγένιος Ιονέσκο/Eugene Ionesco ευθύνη ευρωπαϊκή προοπτική ευτυχία Ζ.-Π. Βουαγιέ/J.-P. Voyer Ζ.-Π. Ντιτέιγ/J.-P. Duteuil Ζ.-Π. Σαρτρ/J.-P. Sartre Ζακ Ελλύλ/Jacques Ellul Ζακ Λακάν/Jacques Lacan Ζακ Μπουβερές/Jacques Bouveresse Ζακ Ντεριντά/Jacques Derrida Ζακ Πρεβέρ/Jacques Prévert Ζακ Σαπίρ/Jacques Sapir Ζαν Ιτάρ/Jean Itard Ζαν Μορώ/Jeanne Moreau Ζαν Μπωντριγιάρ/Jean Baudrillard Ζαν-Ζακ Ρουσσώ/Jean-Jacques Rousseau Ζαν-Λυκ Γκοντάρ/Jean Luc Godard Ζαν-Πιέρ Βερνάν/Jean Pierre Vernant Ζαπατίστας Ζάχα Χαντίντ/Zahā Ḥadīd Ζεράρ Νταβί/Gerard Davy Ζερμαίν Γκρηρ/Germaine Greer Ζήσης Κοτιώνης Ζήσης Σαρίκας Ζορ Βον/Zohr Vaughan Ζύγκμουντ Μπάουμαν/Zygmunt Bauman Ζυλ Ντελέζ/Gilles Deleuze Ζυλ Ντωβέ/Gilles Dauvé ζωή Ζωρζ Μπατάιγ/Georges Bataille ηθική Ηλίας Κανέττι/Elias Canetti ΗΠΑ Θανάσης Σβώλος Θατσερήγκαν/Thatchereagan θέαμα Θένια Κουτρουμπή Θεός Θεοφάνης Μελάς Θεσσαλονίκη Θήοντορ Ρόζακ/Theodore Roszak θλίψη Θόδωρος Ζιάκας Θουκυδίδης Θωμάς Ιμπάνιεθ/Tomás Ibáñez Ι.Θ. Κακριδής Ίαν Χάκινγκ/Ian Hacking Ιβάν Παβλόφ/Ива́н Па́влов Ιβάν Τουργκένιεφ/Иван Тургенев Ίγγα Κρεστενσεν/Inger Christensen ιδεολογία ιδρύματα τέχνης Ιερεμίας Μπένθαμ/Jeremy Bentham ικέτες και ξένιοι Ιράν Ισαάκ Μπ. Σίνγκερ/Isaac B. Singer Ισπαχάν ιστορία ισχύς Ιχάμπ Χασσάν/Ihab Hassan Ιωάννα Τσιβάκου Ιωσήφ Μπλοχ/Joseph Bloch Ιωσήφ Ντίτζγκεν/Josef Dietzgen Ιωσήφ Στάλιν/Ио́сиф Ста́лин Κ.Π. Καβάφης Κ.Σ. Λιούις/C.S. Lewis Κάθλην Ρέιν/Kathleen Raine καλλιτέχνες Καλοκαίρι Κάρελ Φουνκ/Karel Funk Κάρεν Κίλιμνικ/Karen Kilimnik Καρλ Γκέοργκ Μπύχνερ/Karl Georg Büchner Καρλ Κορς/Karl Korsch Καρλ Κράους/Karl Kraus Καρλ Πολάνυι/Karl Polanyi Καρλ Σμιτ/Karl Schmidt Κάρολος Δαρβίνος/Charles Darwin Κάρολος Μαρξ/Karl Marx Κάρολος ο Μέγας Κάρολος Φουριέ/Charles Fourier Καρτέσιος/Descartes Καταστασιακή Διεθνής/Internationale Situationniste καταστασιακοί/situationnistes καταστροφή Κατερίνα Ηλιοπούλου Κέβιν Κέλι/Kevin Kelly Κεν Λόουτς/Ken Loach Κένεθ Γκέργκεν/Kenneth Gergen κενό κεφαλαιοκρατία Κίνα Κλάους Κάρστενσον/Claus Carstensen Κλερ Οζιάς/Claire Auzias Κλωντ Λεβί-Στρώς/Claude Lévi-Strauss Κομμούνα κομμουνισμός Κόνσταντ/Constant Niewenhuys Κόρα Ντάιαμοντ/Cora Diamond Κορνήλιος Καστοριάδης Κουρτ Βάιλ/Kurt Weil Κουρτ Σβίττερς/Kurt Schwitters κράτος κρίσεις πανικού Κριστιάν Ντελακαμπάιν/Christiane Delacampaigne Κριστόφ Κισλόφσκι/Krzysztof Kieslowski Κρίστοφερ Λας/Christopher Lash Κροστάνδη κυριαρχία Κωνσταντίνος Καραμανλής Κωνσταντίνος Ματσούκας Κωνσταντίνος Μίχος Κώστας Βάρναλης Κώστας Δεσποινιάδης Κώστας Κολημένος Κώστας Παπαϊωάννου Κώστας Χριστοδούλου Κωστής Βελόνης Κωστής Παπαγιώργης Λα Μετρί/ La Mettrie Λάζαρος Αρσενίου Λάκι Λουτσιάνο/Lucky Luciano Λάμπρος Κωνσταντάρας Λάο Τσε/老子 Λαρς φον Τρίερ/Lars von Trier λενινισμός Λέσχη Φιλελεύθερης Ανάγνωσης Λετριστές/Lettristes Λέων Βαλράς/Léon Walras Λέων Σεστώφ/Лев Шесто́в Λέων Τρότσκι/Лев Тро́цкий Λιούις Μάμφορντ/Lewis Mumford λογική Λόγος λογοτεχνία Λονδίνο Λόρδος Βύρων/Lord Byron Λουδοβίκος Βιτγκενστάιν/Ludwig Wittgenstein Λουί Αραγκόν/Louis Aragon Λουί Μαλ/Louis Mal Λουΐ ντε Σαιν Ζυστ/Louis de Saint Juste Λουί Ντυμόν/Louis Dumont Λουίς Αλτουσέρ/Louis Althusser Λουίς Μπουνιουέλ/Louis Buñuel Λουσιέν Μαλζόν/Lucien Malson Λουσίντα και Ντέιβις Μάτλοκ/L & D Matlock Λυγκέας Λωτρεαμόν/Lautréamont μαγεία Μάης '68 Μάικ Κέλυ/Mike Kelley Μάικλ Χάρντ/Michael Hardt Μάκης Μηλάτος Μάλκολμ Λόουρι/Malcolm Lowry Μάλκολμ Χ/Malcolm X μανιφέστα Μανόλης Λαμπρίδης Μανώλης Αναγνωστάκης Μαξ Βέμπερ/Max Weber Μαξ Ήστμαν/Max Eastman Μάρθα Γκέλχορν/Martha Gellhorn Μαρία ντε Ενζέλ/Marie de Hennezel Μαρίνα Τσβετάγιεβα/Мари́на Цвета́ева Μάρσαλ Σάλινς/Marshall Sahlins Μαρσέλ Μαριέν/Marcel Mariën Μαρσέλ Μως/Marcel Mauss Μαρσέλ Ντυσάν/Marcel Duchamp Μάρτζορι Πέρλοφ/Marjorie Perloff Μάρτζορι Ρόουλινγκ/Marjorie Rowling Μάρτιν Μπούμπερ/Martin Buber Μάρτιν Χάιντεγγερ/Martin Heidegger μελαγχολία Μελούνα Μεσαίωνας μεταμοντέρνο μεταμορφωτική δύναμη μηδέν μηδενισμός Μηνάς Εμμανουήλ Μίλτος Σαχτούρης Μίλτων Φρίντμαν/Milton Friedmann Μιράντα Τερζοπούλου Μιριέλ Μπαρμπερί/Muriel Barbery Μισέλ Αλιετά/Michel Aglietta Μισέλ Ουελμπέκ/Michel Houellebecq Μισέλ Πικολί/Michel Piccoli Μισέλ Σερ/Michel Serres Μισέλ Τουρνιέ/Michel Tournier ΜισέλΤουρνιέ/Michel Tournier Μιχαήλ Θερβάντες/Miguel Cervantes Μιχαήλ Λέβι/Michael Loewy Μιχαήλ Μπακούνιν/Михаил Бакунин Μιχαήλ Μπαχτίν/Михаи́л Бахти́н Μιχαήλ Φουκώ/Michel Foucault Μιχαηλάγγελος Αντονιόνι/Michelangelo Antonioni ΜΜΕ μουσική Μουσταφά Καγιάτι/Mustafa Khayati μοφερισμός/mofferism Μπαρούχ Σπινόζα/Baruch Spinoza Μπάρυ Άνσγουωρθ/Barry Unsworth Μπέλα Ταρ/Béla Tarr Μπέρναρντ Μάντεβιλ/Bernard Mandeville Μπέρτολντ Μπρεχτ/Bertold Brecht Μπιόρκ Γκουμνστότερ/Björk Guðmundsdóttir Μπίφο Μπεράρντι/Bifo Berardi Μπραντ Μπγιόρκ/Brant Bjork Μπρέτον Γουντς Μπριζίτ Μπαρντό/Brigitte Bardot Μώρις Ντρούρι/Maurice Drury Μωρίς Μερλώ-Ποντύ/Maurice Merleau-Ponty Ν.Γ. Πεντζίκης ναζιστοφασισμός Νασρεντίν Χότζας ναυαγοί Νέα Ζηλανδία Νικολό Μακιαβέλλι/Niccolò Machiavelli Νίκος Εγγονόπουλος Νίκος Ζαχαριάδης Νίκος Καρούζος Νίκος Μπελογιάννης Νίκος Σκοπλάκης Νίκος Buccanier Κούρκουλος Νόαμ Τσόμσκι/Noam Chomsky Νόρμπερτ Ελίας/Norbert Elias νους Νούτσιο Όρντινε/Nuccio Ordine Ντεζιντέριος Έρασμος/Desiderius Erasmus Ντέιβιντ Λυντς/David Lynch Ντέιβιντ Μπομ/David Bohm Ντέιβιντ Ρικάρντο/David Ricardo Ντέιβιντ Χιούμ/David Hume Ντμίτρι Πρίγκοφ/Дми́трий При́гов Ντον Ντελίλο/Don Delillo Ντόναλντ Γουίνικοτ/Donald Winnicott Ντονέλα Μήντοους/Donella Meadows Ξενοδοχείο των Ξένων Ξενοφών ξεψάρωμα Οδύσσεια οικονομία Οκτάβιος Πας/Octavio Paz Όλγα Γερογιαννάκη ολιγαρχία ομιλίες Ορφέας Απέργης Όσκαρ Ουάιλντ/Oskar Wilde Ούγος του Σαιντ Βίκτορ/Hugh of Saint Victor Ουίσταν Ώντεν/Wystan Auden Ουόλτ Ουΐτμαν/Walt Whitman Π.Μ.Σ. Χάκερ/P.M.S. Hacker παιδεία παιχνίδι Παναγιώτης Κονδύλης Παπάγος παπαρολογία παράδοση παραπληροφόρηση Πασκάλ Ενζέλ/Pascal Engel Πάσχος Μανδραβέλης Πέδρο Ματέο/Pedro Mateo Πέπη Ρηγοπούλου περιπέτεια Πέτρος Αρτάνης Πέτρος Κορνήλιος/Pierre Corneille Πέτρος Παπαθανασίου Πέτρος-Ιωσήφ Προυντόν/Pierre-Joseph Proudhon Πήτερ Γκητς/P.T. Geach Πήτερ Κρηφτ/Peter Kreeft Πήτερ Μπρουκ/Peter Brook Πήτερ Ουότκινς/Peter Watkins Πιέρ Κλαστρ/Pierre Clastres Πιέρ Μπουρντιέ/Pierre Bourdieu Πλαστήρας Πλάτωνας πλουραλισμός ποίηση πολεμικά κείμενα πόλεμος πόλη πολιτική Ποτάμι προαίρεση προεκλογικά μηνύματα προλεταριάτο Προμηθέας προπαγάνδα Πωλ Βιριλιό/Paul Virilio Πωλ Βαλερύ/Paul Valery Πωλ Ζοριόν/Paul Jorion Πωλ Ζωγραφάκης Πωλ Λαφάργκ/Paul Lafargue Πωλ Ρικέρ/Paul Ricoeur Ραούλ Βανεγκέμ/Raoul Vaneigem Ραούλ Σουρίτα/Raul Zurita Ράσελ Τζάκομπι/Russel Jacobi Ρέι Μπράντμπερι/Ray Bradbury Ρενέ Ζιράρ/René Girard Ρενέ Κλερ/ René Clair Ρέυμοντ Κάρβερ/Raymond Carver Ρίτα Γκαβέρα Ρίτσαρντ Κόμπντεν/Richard Cobden Ρίτσαρντ Μοράν/Richard Moran Ρίτσαρντ Ρόρτι/Richard Rorty Ροβεσπιέρος Ρόζα Λούξεμπουργκ/Rosa Luxembourg ρομαντισμός Ρομπέρ Αντέλμ/Robert Antelme Ρόμπερτ ΜακΝαμάρα/Robert MacNamara Ρόμπερτ Οπενχάϊμερ/Robert Oppenheimer Ρόμπερτ Φρανκ/Robert Frank Ρόμπερτ Χας/Robert Hass Ρομπέρτο Χουαρόθ/Roberto Juarroz Ρωσία Σαίξπηρ/Shakespeare Σαν Φρανσίσκο Σαρλ Μπωντλέρ/Charles Baudeilaire Σαρλ Μπωντλέρ/Charles Baudeilaire Σαρλ Πεγκί/Charles Péguy Σέρεν Κίρκεγκωρ/Søren Kierkegaard Σέσιλ ντε Μιλ/Cecil DeMille σθένος Σιγισμούνδος Φρόιντ/Sigmund Freud Σιμόνη Βέιλ/Simone Weil Σίμων Λέις/Simon Leys σινεμά Σίντνεϊ Λιουμέτ/Sidney Lumet Σίσυφος σκεπτικισμός Σκιπίων ο Αφρικανός σκουπιδοντενεκέδες Σλαβόι Ζίζεκ/Slavoj Žižek Σόνια σοσιαλδημοκρατία Σουηδία Σουν Τζου/ 孫子 σουρεαλισμός σοφία σοφιστική Σπύρος Κυριαζόπουλος σταλινισμός Σταμάτης Πολενάκης Στάνλεϊ Κάβελ/Stanley Cavell Στάντις Λώουντερ/Standish Lawder Στέλιος Κούλογλου Στέλιος Ράμφος Στεφάν Λιαβινιότ/Stéphane Lavignotte Στέφανος Λουπάσκο/Stephan Lupasco Στέφανoς Ροζάνης Στήβεν Πίνκερ/Steven Pinker στρατόπεδα εργασίας Συλβαίν Πιρόν/Sylvain Piron Σύλβια Πλαθ/Sylvia Plath Σύλλογος Υπαλλήλων Βιβλίου-Χάρτου Σύνταγμα σχετικισμός Σωκράτης σώμα Τ.Κ.Παπατσώνης Τ.Σ. Έλλιοτ/T.S. Elliot Τάκης Μίχας Τάλκοτ Πάρσονς/Talcott Parsons Τάσος Λάγγης ΤΒΧΣ Τέοντορ Αντόρνο/Theodor Adorno τέχνη τεχνικό σύστημα τεχνοεπιστήμη τεχνοκρατία τεχνολογικός μεσσιανισμός τεχνοσάχλα Τζ. Ρ. Σάουλ/J. R. Saul Τζ. Στ. Μιλλ/J. St. Mill Τζ.Ρ.Ρ. Τόλκιν/J.R.R. Tolkien Τζακ Α. Γκόλντστοουν/Jack A. Goldstone Τζέημς Μπάλντουιν/James Baldwin Τζέφρεϊ Χερφ/Jeffrey Herf Τζον Κ. Γκαλμπρέιθ/John K. Galbraith Τζον Λοκ/John Locke Τζον Μ. Κούτσι/John M. Coetzee Τζον Ρωλς/John Rawls Τζον Σερλ/John Searle Τζον Στάινμπεκ/John Steinbeck Τζον Φ. Κέννεντυ Τζον Φόουλς/John Fowles Τζον Χιούστον/John Houston Τζον Ώστιν/John Austin Τζορτζ Όργουελ/George Orwell Τζορτζ Στάινερ/George Steiner Τζόρτζιο Αγκάμπεν/Giorgio Agamben Τζούλια Κρίστεβα/Julia Cristeva Τόμας Πίντσον/ Thomas Pynchon Τόμας Ράιντ/Thomas Reid Τόμας Χομπς/Thomas Hobbes Τόνι Νέγκρι/Toni Negri Τόνι Σουάρτζ/Tony Schwartz τραγωδία Τριλεκτική Μέθοδος Τρόικα Τσαρλς Μπουκόφσκι/Charles Bukowski Τσαρλς Ντέιβενπορτ/Charles Davenport Τσαρλς Ράιτ Μιλλς/Charles Wright Mills Τσαρλς Σ. Περς/Charles S. Peirce Τσαρλς Τέιλορ/Charles Taylor Τσαρλς Φορτ/Charles Fort τυραννία Υβ Λε Μανάκ/Yves Le Manach Υβ Μισώ/Yves Michaud υλισμός υπαρξισμός υποκείμενο υποκρισία υπομονή Φ. Ε. Ρεϊνάλ/F. E. Reynal Φαινομενολογία Φερδινάνδος Σελίν/Ferdinand Céline Φερνάντο Αρρραμπάλ/Fernando Arrabal Φερνάντο Πεσσόα/Fernando Pessoa Φίγκαρο Φιλανθρωπία φιλία Φίλιππος Λάρκιν/Philip Larkin Φιλοσοφία Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι/Фёдор Достоевский Φλαν Ο' Μπράϊαν/Flann O' Brien Φουκουσίμα Φραγκίσκος Λυοτάρ/François Lyotard Φραγκίσκος Φουρκέ/François Fourquet Φράνσις Μπέικον/Francis Bacon Φρανσουά Γκρουά/François Grua Φρανσουά Καραντέκ/François Caradec Φρανσουά Σιμιάν/François Simiand Φρανσουά Φουρκέ/François Fourquet Φρανσουά-Μαρί Βολταίρος/François-Marie Voltaire Φραντς Κάφκα/Frantz Kafka Φρειδερίκος Έμπερτ/Fredrich Ebert Φρειδερίκος Ένγκελς/Friedrich Engels Φρειδερίκος Μουρνάου/Friedrich Murnau Φρειδερίκος Νίτσε/Friedrich Nietsche Φρέντερικ Τέιλορ/Frederick Taylor Φρέντερικ Τζέιμσον/Frederick Jameson Φρήντριχ Γιάκομπι/Friedrich Jacobi Φρήντριχ Χάγιεκ/Friedriech Hayek Φριτς Λάιστ/Fritz Leist φρμκ Φώτης Τερζάκης Χ. Λ. Μπόρχες/J. L. Borges Χ. Μ. Εντσενσμπέργκερ/H. M. Enzensberger χαρά Χάρβαρντ Χάρι Χόλε Χάρυ Γκουγκενχάιμ/Harry Guggenheim Χάρυ Φράνκφουρτ/Harry Frankfurt Χέγκελ/Hegel Χέερτ Μακ/Geert Mak Χέρμαν Μέλβιλ/Herman Melville Χέρμπερτ Μαρκούζε/Herbert Marcuse χιούμορ Χιροσίμα Χλόη Κολλύρη Χουάλ Βίβες/Juan Vives χρεοκοπία χρήμα Χρήστος Βακαλόπουλος χρόνος ψυχή ωφελιμισμός Bar Beduin beton7 Biennale Bloomberg Bob Marley Bodies Bruce Springsteen Cinemarian D-503 dada dangerfew David Bowie DAVOS DOCUMENTA Einsatzgruppe D EMAF Frank Zappa Happyfew HighSpeedAcces Hildegoesasger Hollowsky Iggy Pop Il Consigliere intothepill izi Jazz Jeffrey Lee Pierce Jimmy Cliff Joe Strummer Johnny Cash Keith Richards La Tribune lifestyle Malaguena memento mori Miles Davis Monty Python Muppet Show nem68 Nick Cave Nosotros RadioBubble Renty robe de chambre Salon De Vortex Scott Asheton Serajevomag sexbox socialmedia Tales from the Crypt TESTS! The Guardian TwixtLab urban hacking Vince Taylor Wall Street Journal WIRED wobblies Zabriskie Point Zoviets