31 Μαΐου 2018

Τέχνη και πολιτική

Στο ενδέκατο τεύχος του Φρμκ!
 
Τέχνη και πολιτική. Ένα από τα πλέον αμφιλεγόμενα ζητήματα του μετα- γενικά.μια συζήτηση για το πολιτικό στην τέχνη με 17 ποιητές και ποιήτριες, εικαστικούς και επιμελητ(ρι)ες τέχνης, που απαντούν στο ερώτημα:

Πώς θα ορίζατε το πολιτικό στην τέχνη σήμερα; Υπάρχει «καλή» ή «κακή» πολιτική τέχνη; Με ποιον τρόπο παίρνετε πολιτική θέση στο έργο σας;
Απαντούν οι: Στέργιος Μήτας, Ευτυχία Παναγιώτου, Δήμητρα Κωτούλα, Μάριος Χατζηπροκοπίου, Mαρία Τοπάλη, Θοδωρής Ρακόπουλος, Λένια Ζαφειροπούλου, Κυριάκος Συφιλτζόγλου, Ιορδάνης Παπαδόπουλος, Κώστας Χριστόπουλος, Γιάννης Κωνσταντινίδης, Ελπίδα Καραμπά, Δέσποινα Ζευκιλή, Ζήσης Κοτιώνης, Νάντια Καλαρά, Λίνα Θεοδώρου, Γιάννης Ισιδώρου.

Να η δική μου απάντηση:
Το «πολιτικό» ως περιεχόμενο στην τέχνη είναι «αίτημα των καιρών». υπάρχει η τέχνη που ως προς το περιεχόμενό της αντιτίθεται, σατιρίζει, κριτικάρει το πολιτικό περιεχόμενο. Είναι η αντι-πολιτική τέχνη. Η τέχνη είναι πάντοτε αντι-πολιτική.
Τα τραγικά αδιέξοδα που δημιουργεί το μετά τα 60's διαρκώς εντεινόμενο αίτημα για «πολιτικό περιεχόμενο» στην τέχνη μοιάζουν αξεπέραστα. Οι καλλιτέχνες, τις περισσότερες φορές αδαείς σχετικά και με τους στοιχειώδεις ορισμούς αυτού του «πολιτικού», οδηγούνται σε προβληματικές που αδυνατούν να διαχειριστούν και να επιλύσουν. Γίνονται υπηρέτες του και δημιουργούν μέσα σε ένα σύννεφο ανοησίας. Έχοντας περάσει το μεγαλύτερο μέρος της ζωής τους σε προαύλια ακαδημιών και ιδρυμάτων, εκθέτουν πληροφορίες και δεδομένα που έχοντας πριν μπερδέψει τους δασκάλους τους και κατόπιν τους ίδιους, μπερδεύουν τέλος και το κοινό τους. Αυτή η εν τέλει επιβεβλημένη πρακτική έχει ως αποτέλεσμα και το πολιτικό και το αισθητικό να περιθωριοποιούνται ταυτόχρονα. Δίνεται έτσι ο χώρος για την ανάδυση του υποκειμένου ως ενός απρόσωπου αυτοαναφορικού ατόμου.
Αν υποθέσουμε πως η τέχνη είναι δημιουργία ανισοτήτων (Β. Σκλόφσκι) και πολιτική είναι το σύνολο διαδικασιών (και των μέτρων) που λαμβάνουν ομάδες ανθρώπων ώστε να διακρίνουν το κοινό τους συμφέρον, να το διευρύνουν και να ζήσουν αρμονικά, εύλογα καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι η «πολιτική τέχνη» συνιστά αντίφαση όρων.
«Πολιτική τέχνη» είναι σήμερα η προπαγάνδα του εμπορεύματος. Η διαφήμιση.
«Πολιτική τέχνη» είναι σήμερα η προπαγάνδα των «σκοπών» και των «δικαιωμάτων».
Η πολιτική πράξη βρίσκεται στο κέντρο της κοινωνίας, τη στιγμή που η καλλιτεχνική βρίσκεται στο περιθώριο ή στο όριό της (κάποτε και εκτός). Η πολιτική και η καλλιτεχνική πράξη έχουν τη σχέση μιας γόνιμης αψιμαχίας. Η πολιτική επαναφομοιώνει την τέχνη, τη χρησιμοποιεί, και από τον μοντερνισμό κι έπειτα και τους ίδιους τους καλλιτέχνες, τη στιγμή που οι επόμενοι σκάβουν τάφρους και αναχώματα, οχυρώνοντας την κριτική τους.
Δεν υπάρχει καλή και κακή πολιτική τέχνη. Η τέχνη μπορεί να έχει πολιτικό περιεχόμενο και έχει πάντοτε πολιτικές ερμηνείες, αλλά δεν μπορεί να κάνει πολιτική. Η καλλιτεχνική πράξη είναι πράξη απόδοσης νοήματος, ενώ η πολιτική είναι πράξη της διαχείρισής του. Η αισθητικοποίηση της πολιτικής είναι πράξη πολέμου. Η πολιτικοποίηση της τέχνης είναι στα επείγοντα ζητούμενα της σοσιαλιστικής ιδεολογίας από τα 1920.
Καθώς δεν υπάρχει σαφές όριο, παρά ένα φάσμα πολιτικο-αισθητικό, η πολιτική χρησιμοποιεί τις ποιητικές μεθόδους τη στιγμή που η τέχνη περιλαμβάνει το πολιτικό στα περιεχόμενά της. Στο έργο μου συχνά χρησιμοποιώ κομμάτια από τα δομικά στοιχεία του πολιτικού. Τα μανιφέστα και οι διδασκαλίες, τα κηρύγματα είναι ξεκάθαρα πολιτικά κείμενα που ιδιοποιούνται ποιητικές πρακτικές. Η σύνταξή τους αποτελεί πολιτική πράξη. Αυτή η ιδιοποίηση από την εκάστοτε προπαγάνδα των ποιητικοκαλλιτεχνικών πρακτικών με ενδιαφέρει πάρα πολύ.
Περισσότερο, όμως, με ενδιαφέρει μια αντιστροφή της προοπτικής του κηρύγματος, η απονοηματοδότησή του, η αποδόμησή του και η έκθεση της χειραγωγητικής του λειτουργίας. Χρησιμοποιώ, λοιπόν, κατά κόρον τις τεχνικές μορφές του, ώστε να δημιουργώ άσκοπα και άχρηστα αντικείμενα, εικόνες και αφηγήσεις.
Η πολιτική προ-τοποθέτηση στην καλλιτεχνική διαδικασία οδηγεί σε φαιδρότητες (βλ. από την καριέρα ως το gentrification). Δεν θα μπορούσε να υπάρξει πολιτική δίχως το τραγικό θέατρο από όπου και αυτή αναδύεται.
Η τέχνη προηγείται της πολιτικής!
 =================================
Το [ΦΡΜΚ] κυκλοφορεί σε κεντρικά βιβλιοπωλεία σε όλη την Ελλάδα.
[φρμκ] Φάρμακο | Εξαμηνιαίο περιοδικό για την διερεύνηση του ποιητικού φαινομένου
Ιθάκης 24 11257 Αθήνα | ηλ. διεύθ.: frmkpoetry@gmail.com | ιστότοπος: www.frmk.gr

3 σχόλια:

Tassos Langis είπε...


Πιο πολύ σαν wishful thinking είναι η απάντησή σου και κάπως ανελαστική: η τέχνη είναι φύσει πολίτικη γιατί εμπεριέχει την απεύθυνση - ακόμα κι αν δημιουργείται κατά μόνας - και συμβαίνει στη πόλη ή για τη πόλη ακόμα και αν το έργο είναι στην ερημιά. Είναι επίσης φύσει πολιτική γιατί εμπεριέχει την ουσία του ανθρώπου κατά Μαρξ δηλαδή το αόρατο* - τι άλλο από αόρατο είναι "η πράξη απόδοσης νοήματος" που λες κι εσύ; - που όλοι μέσα σε αυτό ζούμε, αλλά το έχουμε χεσμένο για το ορατό, τις τάξεις, τα προνόμια και - κυρίως - την ιδιοκτησία! Το έργο "μου", το μπλογκ "μου", το παρεάκι "μου", η κοσμάρα "μου", η καβλάντα "μου".
Αν στα Πολιτικά του Αριστοτέλη, το θέμα προσεγγίζεται από την άποψη της πόλης - πολιτείας - πολιτικής, θεωρώντας πως είναι εκείνη που συντελεί στην πληρέστερη ζωή του πολίτη, γιατί η τέχνη ως απόδοση νοήματος και ως θεραπαινίδα της αρρώστιας της ανθρώπινης κατάστασης και του άδικου που κάνουμε ο ένας στον άλλο, να μην είναι πολιτική; Θα έλεγα ότι εξισώνεις τη πολιτική με τη βιοπολιτική και το κυβερνείο που διαχειρίζεται τις νομές και τις περιουσίες και - ίσως - μήπως τελικά κι εσύ μπερδεύεσαι; Να είναι ανένταχτη και έξω από στρατολογήσεις συμφωνώ. Μη πολιτική - μου φαίνεται απλώς αδύνατο.

*μόνο μέσω της ελεύθερης ανθρώπινης δραστηριότητας «η φύση συνδέεται με τον εαυτό της».Καρλ Μαρξ, Οικονομικά και Φιλοσοφικά Χειρόγραφα 1944, Αθήνα: 2012

izi είπε...

Μα Τάσο, σημείωσα πως "Η πολιτική και η καλλιτεχνική πράξη έχουν τη σχέση μιας γόνιμης αψιμαχίας." Στις αψιμαχίες εννοείται πως αποτυπώνεται το ίχνος του ενός στον άλλον. Συμφωνούμε (και το ξέρεις). Άλλωστε σύντομα θα αποκαλυφθεί και η δική σου απάντηση (την οποία έχουμε προ πολλού στα χέρια μας)και θα φανεί η απόλυτη συμπληρωματικότητα των απόψεων. :-)
Αναμείνατε!

Να απαντήσω και στο ερώτημά σου:
Αν στα Πολιτικά του Αριστοτέλη, το θέμα προσεγγίζεται από την άποψη της πόλης - πολιτείας - πολιτικής, θεωρώντας πως είναι εκείνη που συντελεί στην πληρέστερη ζωή του πολίτη, γιατί η τέχνη ως απόδοση νοήματος και ως θεραπαινίδα της αρρώστιας της ανθρώπινης κατάστασης και του άδικου που κάνουμε ο ένας στον άλλο, να μην είναι πολιτική;

Διότι η απόδοση νοήματος διαφέρει από την διαχείριση του.
Διότι η πληρέστερη ζωή του πολίτη επιτυγχάνεται με τη γνώση των κοινών,
η θεραπεία των δεινών της ανθρώπινης κατάστασης από την άλλη, με την αποκάλυψη του μοναδικού.
Ιδανικά μιλώντας πάντα.
Μεταξύ αυτών μπαίνει σφήνα η έννοια της ιδιοκτησίας, η εξίσωση κοινού και μοναδικού και δημιουργούν τη γνωστή μηδενιστική θολούρα.

Θεατροκρατία είπε...

μια ενδιαφέρουσα προσέγγιση στο θέμα διαβάζεις στο Κώστας Παπαϊωάννου, ΜΑΖΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑ

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Follow by Email

Ταγοί (ήτοι οδηγοί, αγγλ. tags)

1000 ρέγγες 1789 1900 190cm 1917 1929 1940 1955 1965 1968 1980 2008 Αιδ. Μπίλι/Rev Billy Αισχύλος Άκης Πάνου Ακρόπολη Αλαίν Καγιέ/Alain Caillé Άλαν Τιούρινγκ/Alan Turing Άλασνταιρ Μακιντάιρ/Alasdair MacIntyre Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης Αλέξανδρος Πούσκιν/Александр Пушкин Αλέξανδρος Τομπάζης Αλεξάντερ Μπέρκμαν/Александр Беркман Αλεξάντερ Σμέμαν/Александр Шмеман Αλεξάντερ Σοκούροφ/Алекса́ндр Соку́ров Αλεξάντερ Τρόκκι/Alexander Trocchi Αλεξάντρ Κοζέβ/Alexandre Kojève Αλέξης Ασλάνογλου Αλεξίς ντε Τοκβίλ/Alexis deTocqueville αλήθεια Αληthεια αλλοτρίωση Αλμπέρ Καμύ/Albert Camus Άλμπερτ Σπέερ/Albert Speer Άλμπερτ Φίνεϊ/Albert Finney Αλμπέρτο Καβαλκάντι/Alberto Cavalcanti Αλταμίρα αμνησία Αναξίμανδρος ανάπτυξη αναρχισμός Ανδρέας Εμπειρίκος Ανδρέας Παπανδρέου ανθρώπινα πιράνχας ανθρωποποίηση Άννα Άρεντ/Hannah Arendt Άννα Κοκκίνου Άννα Κρούγκερ/Ann Krueger Ανρί Λεφέβρ/Henri Lefebre Ανρί Μισώ/Henry Michaux Ανρί Ντεμπριγιώ/Henry Debrillaut Άνσελμ Γιάπε/Anselm Jappe Άνταμ Κέρτις/Adam Curtis Άνταμ Σμιθ/Adam Smith Αντίνοος Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ/Antoine de Saint-Exupéry Αντρέ Κερτέζ/André Kertész Αντρέ Ορλεάν/André Orléan Άντυ Γουώρχολ/Andy Warhol Αντώνης Κουτρουμπής Αποκάλυψη Απόστολος Παύλος Άρβο Περτ/Arvo Pärt Αργυριάδης-Καλούμενος-Μπάτσης Άρης Αλεξάνδρου Άρης Κωνσταντινίδης Άρης Μπερλής Άρθουρ Λένινγκ/Arthur Lehning Άρθουρ Σοπενχάουερ/Arthur Schopenhauer Άρθουρ Τζένσεν/Arthur Jensen Αριστερά Αριστοτέλης Αρμαγεδώνας Άσγκερ Γιόρν/Asger Jorn Ασφαλιστικό Άυν Ραντ/Ayn Rand αυτοπεριστρεφόμενοι διανοούμενοι αυτοπεριστροφή Αφρική Βαβυλώνα Βαγγέλης Αρτέμης Βαλεντίν Βολόσινοφ/Валенти́н Воло́шинов Βάλτερ Μπένγιαμιν/Walter Benjamin Βανς Πάκαρντ/Vance Packard Βασίλης Ηλιακόπουλος Βασίλης Καραποστόλης Βενσάν Ντεκόμπ/Vincent Descombes Βέρνερ Χέρτσογκ/Werner Herzog Βερολίνο βία Βίκτορ Μπούλλα/Виктор Буллаa Βικτόρ Ουγκώ/Victor Hugo Βικτόρ Σερζ/Ви́ктор Киба́льчич Βίκτορ Σκλόφκσι/Ви́ктор Шкло́вский Βίκτορ Φρανκλ/Victor Frankl Βίλεμ Φλούσερ/Vilem Flusser Βίνσεντ Μπράουν/Vincent Browne Βίνφριντ Γκ. Ζέμπαλντ/Wienfried G. Sebald βιοτεχνολογία Βλαντίμιρ Λένιν/Влади́мир Ле́нин Βλαντίμιρ Μαγιακόφκι/Влади́мир Маяко́вский βοηθήματα μνήμης Γαλαρίες Γαλλία Γένεσις Γεράσιμος Λυκιαρδόπουλος Γερμανία Γιάννηδες Γιάννης Γρηγοριάδης Γιάννης Ισιδώρου Γιάννης Κάτρης Γιάννης Πεδιώτης Γιάννης Ρίτσος Γιάννης Σκαρίμπας Γιάννης Τσέγκος Γιεβγκένι Ζαμιάτιν/Евге́ний Замя́тинn Γιόζεφ Ντίτζγκεν/Josef Dietzgen γιορτή Γιούργκεν Χάμπερμας/Jurgen Habermas Γιόχαν Γκριμονπρέ/Johan Grimonprez Γιόχαν Χάιζινχα/Johan Huizinga Γιώργος Γαϊτάνος Γιώργος Μακρής Γιώργος Νικολαΐδης Γιώργος Σεφέρης Γιώργος Χαντζής Γκ. Κ. Τσέστερτον/G.K. Chesterton Γκεοργκ Ζίμελ/Georg Simmel Γκετζ Άλυ/Götz Aly Γκι Αμπέιγ/Guy Abeille Γκιόργκι Λίγκετι/György Ligeti Γκιόργκι Λούκατς/György Lukács Γκουίντο Καβαλκάντι/Guido Cavalcanti Γκυ Ντεμπόρ/Guy Debord Γκύντερ Άντερς/Günther Anders γλώσσα Γουάλας Στήβενς/Wallace Stevens Γουδή Γουίλιαμ Ήγγλετον/William Eggleton Γουίλιαμ Μπάροους/William Burroughs Γουίλιαμ Σαίξπηρ/William Shakespeare Γουίλιαμ Τζέης/William James Γουίλιαμ Χηρστ/William Hearst Γούντι Άλλεν/Woody Allen Γρηγόρης Βαλτινός Δανία του Βορρά Δανία του Νότου Δελφοί Δέσποινα Ζευκιλή Δημήτρης Δημητριάδης Δημήτρης Καραγιάννης Δημήτρις Βεργέτης δημιουργικότητα Διεθνής δικαιοσύνη δοκιμασίες Δουβλίνο Δραπετσώνα δυσφορία Έ. Λ. Μάστερς / Ε. L. Masters Ε.Ε. Κάμινγκς/E.E. Cummings Ε.Χ. Γονατάς εικονική δημόσια σφαίρα εικονογραφημένα κείμενα εκπομπές ελε Έλεν Κέλλερ/Helen Keller Ελένη Μπέλλου Ελευθερία Ελευθεριακός Ελίας Κανέττι/Elias Canetti Ελίζαμπεθ Άνσκομπ/Elizabeth Anscombe Εμίλ Μπενβενίστ/Emile Beneveniste Εμίλ Ντυρκέμ/Emile Durkheim Εμίλ Σιοράν/Emil Cioran Έμιλυ Ντίκινσον/Emily Dickinson Εμμανουήλ Ζάχος Παπαζαχαρίου Εμμανουήλ Λεβινάς/Emmanuel Levinas Εμμανουήλ Μουνιέ/Emmanuel Mounier Εντουάρ Βιλ/Edouard Will εξατομίκευση εξέγερση εξουσία επανάσταση επαναστατικός χαρτοπολτός επιβίωση επιστήμη εργασία ερείπια Ερίκ Σατί/Eric Satie Έρικ Χομπσμπάουμ/Eric Hobsbaum Έρνεστ Γκέλνερ/Ernest Gellner Ερνστ Γιούνγκερ/Ernst Junger Ερνστ Κασσίρερ/Ernst Cassirer Έρνστ Μπλοχ/Ernst Bloch Ετιέν Nτε λα Μποεσί/Etien De la Boetie Ευγένιος Αρανίτσης Ευγένιος Ενρικέζ/Eugène Enriquez ευθύνη ευρωπαϊκή προοπτική ευτυχία Ζακ Ελλύλ/Jacques Ellul Ζακ Λακάν/Jacques Lacan Ζακ Μπουβερές/Jacques Bouveresse Ζακ Ντεριντά/Jacques Derrida Ζακ Πρεβέρ/Jacques Prévert Ζακ Σαπίρ/Jacques Sapir Ζαν Ιτάρ/Jean Itard Ζαν Λυκ Γκοντάρ/Jean Luc Godard Ζαν Μορώ/Jeanne Moreau Ζαν Πιέρ Βερνάν/Jean Pierre Vernant Ζαν Πιέρ Ντιτέιγ/Jean Pierre Duteuil Ζαν-Ζακ Ρουσσό/Jean-Jacques Rousseau Ζαν-Πιερ Βουαγιέ/Jean-Pierre Voyer Ζαν-Πολ Σαρτρ/Jean-Paul Sartre Ζάχα Χαντίντ/Zahā Ḥadīd Ζεράρ Νταβί/Gerard Davy Ζερμαίν Γκρηρ/Germaine Greer Ζήσης Κοτιώνης Ζήσης Σαρίκας Ζίγκμουντ Μπάουμαν/Zygmunt Bauman Ζιλ Ντελέζ/Gilles Deleuze Ζιλ Ντωβέ/Gilles Dauvé Ζορ Βον/Zohr Vaughan Ζυλιέν ντε Λα Μετρί/ Julien de La Mettrie ζωή Ζωρζ Μπατάιγ/Georges Bataille ηθική ΗΠΑ Θανάσης Σβώλος θέαμα Θένια Κουτρουμπή Θεός Θεοφάνης Μελάς Θίοντορ Ρόζακ/Theodore Roszak θλίψη Θόδωρος Ζιάκας Θουκυδίδης Ίαν Χάκινγκ/Ian Hacking Ιβάν Παβλόφ/Ива́н Па́влов Ιβάν Τουργκένιεφ/Иван Тургенев Ίγγα Κρεστενσεν/Inger Christensen ιδεολογία ιδρύματα τέχνης ικέτες και ξένιοι Ιμάνουελ Καντ/Emmanuel Kant Ισαάκ Μπ. Σίνγκερ/Isaac B. Singer Ισπαχάν ιστορία ισχύς Ιχάμπ Χασσάν/Ihab Hassan Ιωάννα Τσιβάκου Ιωσήφ Στάλιν/Ио́сиф Ста́лин Κ.Π. Καβάφης Κ.Σ. Λιούις/C.S. Lewis Κάθλην Ρέιν/Kathleen Raine καλλιτέχνες Καλοκαίρι Κάρελ Φουνκ/Karel Funk Κάρεν Κίλιμνικ/Karen Kilimnik Καρλ Γκέοργκ Μπύχνερ/Karl Georg Büchner Καρλ Κορς/Karl Korsch Καρλ Κράους/Karl Kraus Καρλ Μαρξ/Karl Marx Καρλ Πολάνυι/Karl Polanyi Καρλομάγνος Κάρολος Δαρβίνος/Charles Darwin Καρτέσιος/Descartes Καταστασιακή Διεθνής/Internationale Situationniste καταστασιακοί/situationnistes καταστροφή Κατερίνα Ηλιοπούλου Κέβιν Κέλι/Kevin Kelly Κένεθ Γκέργκεν/Kenneth Gergen κενό Κλάους Κάρστενσον/Claus Carstensen Κλερ Οζιάς/Claire Auzias Κλοντ Λεβί-Στρώς/Claude Lévi-Strauss Κομμούνα κομμουνισμός Κόνσταντ/Constant Niewenhuys Κορνήλιος Καστοριάδης κορπορατισμός Κουρτ Βάιλ/Kurt Weil Κουρτ Σβίττερς/Kurt Schwitters κράτος κρίσεις πανικού κρίση κρισολογία Κριστιάν Ντελακαμπάιν/Christiane Delacampaigne Κριστόφ Κισλόφσκι/Krzysztof Kieslowski Κρίστοφερ Λας/Christopher Lash Κροστάνδη κυριαρχία Κωνσταντίνος Καραμανλής Κωνσταντίνος Ματσούκας Κωνσταντίνος Μίχος Κώστας Βάρναλης Κώστας Δεσποινιάδης Κώστας Κολημένος Κώστας Παπαϊωάννου Κώστας Χριστοδούλου Κωστής Βελόνης Κωστής Παπαγιώργης Λάζαρος Αρσενίου Λάκι Λουτσιάνο/Lucky Luciano Λάμπρος Κωνσταντάρας Λάο Τσε/老子 Λαρς φον Τρίερ/Lars von Trier λενινισμός Λεόν Βαλράς/Léon Walras Λέον Σεστώφ/Лев Шесто́в Λέον Τρότσκι/Лев Тро́цкий Λέσχη της Ρώμης Λέσχη Φιλελεύθερης Ανάγνωσης Λετριστική Διεθνής/Internationale Lettriste Λιούις Μάμφορντ/Lewis Mumford Λισιέν Μαλζόν/Lucien Malson λογική λογοκρισία Λόγος λογοτεχνία Λονδίνο Λόρδος Μπάϋρον/Lord Byron Λουί Αλτουσέρ/Louis Althusser Λουί Αραγκόν/Louis Aragon Λουί Μαλ/Louis Mal Λουί ντε Σαιν Ζυστ/Louis de Saint Juste Λουί Ντυμόν/Louis Dumont Λουίς Μπουνιουέλ/Louis Buñuel Λούντβιχ Βιτγκενστάιν/Ludwig Wittgenstein Λουσίντα και Ντέιβις Μάτλοκ/L & D Matlock Λυγκέας Λωτρεαμόν/Lautréamont μαγεία Μάης '68 Μάικ Κέλυ/Mike Kelley Μάικλ Χάρντ/Michael Hardt Μάκης Μηλάτος Μάλκολμ Λόουρι/Malcolm Lowry Μάλκολμ Χ/Malcolm X μανιφέστα Μανόλης Λαμπρίδης Μανώλης Αναγνωστάκης Μαξ Βέμπερ/Max Weber Μαξ Ήστμαν/Max Eastman Μαξ Μπένετ/Max Bennet Μάρθα Γκέλχορν/Martha Gellhorn Μαρί ντε Ενζέλ/Marie de Hennezel Μαρίνα Τσβετάγιεβα/Мари́на Цвета́ева Μάρσαλ Σάλινς/Marshall Sahlins Μαρσέλ Μαριέν/Marcel Mariën Μαρσέλ Μως/Marcel Mauss Μαρσέλ Ντυσάν/Marcel Duchamp Μάρτζορυ Πέρλοφ/Marjorie Perloff Μάρτιν Μπούμπερ/Martin Buber Μάρτιν Χάϊντεγγερ/Martin Heidegger μελαγχολία Μεσαίωνας μεταμοντέρνο μεταμορφωτική δύναμη μηδέν μηδενισμός Μηνάς Εμμανουήλ Μίκαελ Λέβι/Michael Loewy Μικελάντζελο Αντονιόνι/Michelangelo Antonioni Μίκης Θεοδωράκης Μίλτον Φρίντμαν/Milton Friedmann Μίλτος Σαχτούρης Μιράντα Τερζοπούλου Μιριέλ Μπαρμπερί/Muriel Barbery Μισέλ Αλιετά/Michel Aglietta Μισέλ Ουελμπέκ/Michel Houellebecq Μισέλ Σερ/Michel Serres Μισέλ Τουρνιέ/Michel Tournier Μισέλ Φουκώ/Michel Foucault Μιχαήλ Μπακούνιν/Михаил Бакунин Μιχαήλ Μπαχτίν/Михаи́л Бахти́н ΜΜΕ Μόμπυ Ντικ Μόρις Ντρούρι/Maurice Drury μουσική μοφερισμός/mofferism Μπαρούχ Σπινόζα/Baruch Spinoza Μπάρυ Άνσγουωρθ/Barry Unsworth Μπέλα Ταρ/Béla Tarr Μπέρναρντ Μάντεβιλ/Bernard Mandeville Μπέρτολντ Μπρεχτ/Bertold Brecht Μπιενάλε Μπίφο Μπεράρντι/Bifo Berardi Μπραντ Μπγιόρκ/Brant Bjork Μπρέτον Γουντς Μωρίς Μερλώ-Ποντύ/Maurice Merleau-Ponty Ν.Γ. Πεντζίκης ναζιστοφασισμός Νασρεντίν Χότζας ναυαγοί νεοφιλελευθερισμός Νικολάι Γκόγκολ/Николай Гоголь Νικολό Μακιαβέλλι/Niccolò Machiavelli Νίκος Εγγονόπουλος Νίκος Ζαχαριάδης Νίκος Καρούζος Νίκος Μπελογιάννης Νίκος Σκοπλάκης Νίκος Buccanier Κούρκουλος Νόαμ Τσόμσκι/Noam Chomsky Νόρμπερτ Ελίας/Norbert Elias Νούτσιο Όρντινε/Nuccio Ordine Ντεζιντέριος Έρασμος/Desiderius Erasmus Ντέιβιντ Λυντς/David Lynch Ντέιβιντ Μπομ/David Bohm Ντέιβιντ Ρικάρντο/David Ricardo Ντέιβιντ Χιούμ/David Hume Ντμίτρι Πρίγκοφ/Дми́трий При́гов Ντον Ντελίλο/Don Delillo Ντόναλντ Γουίνικοτ/Donald Winnicott Ντονέλα Μήντοους/Donella Meadows Ξενοδοχείο των Ξένων Ξενοφών ξεψάρωμα Ο Μικρός Πρίγκηπας Οδύσσεια οικονομία Οκτάβιο Πας/Octavio Paz Όλγα Γερογιαννάκη ολιγαρχία ολοκληρωτισμός ομιλίες ΟΟΣΑ Ορφέας Απέργης Όσκαρ Ουάιλντ/Oskar Wilde Ούγος του Σαιντ Βίκτορ/Hugh of Saint Victor Ουίσταν Ώντεν/Wystan Auden Ουόλτ Ουΐτμαν/Walt Whitman Π.Μ.Σ. Χάκερ/P.M.S. Hacker παιδεία παιχνίδι Παναγιώτης Κονδύλης πανοπτικόν Παπάγος παπαρολογία παράδοση παραπληροφόρηση Πασκάλ Ενζέλ/Pascal Engel Πάσχος Μανδραβέλης Πέδρο Ματέο/Pedro Mateo Πέπη Ρηγοπούλου περιπέτεια Πέτρος Αρτάνης Πέτρος Κορνήλιος/Pierre Corneille Πέτρος Παπαθανασίου Πήτερ Γκητς/P.T. Geach Πήτερ Κρηφτ/Peter Kreeft Πήτερ Μπρουκ/Peter Brook Πήτερ Ουότκινς/Peter Watkins Πιέρ Κλαστρ/Pierre Clastres Πιέρ Μπουρντιέ/Pierre Bourdieu Πιέρ-Ζοζέφ Προυντόν/Pierre-Joseph Proudhon Πινοσέτ Πλαστήρας Πλάτωνας πλουραλισμός ποίηση πολεμικά κείμενα πόλεμος πόλη πολιτική Ποτάμι προεκλογικά μηνύματα προλεταριάτο Προμηθέας προπαγάνδα Πωλ Βαλερύ/Paul Valery Πωλ Βιριλιό/Paul Virilio Πωλ Ζοριόν/Paul Jorion Πωλ Ζωγραφάκης Πωλ Λαφάργκ/Paul Lafargue Πωλ Ρικέρ/Paul Ricoeur Ραούλ Βανεγκέμ/Raoul Vaneigem Ραούλ Σουρίτα/Raul Zurita Ράσελ Τζάκομπι/Russel Jacobi Ρέι Μπράντμπερι/Ray Bradbury Ρενέ Ζιράρ/René Girard Ρενέ Κλερ/ René Clair Ρέϋμοντ Κάρβερ/Raymond Carver Ρίτα Γκαβέρα Ρίτσαρντ Κόμπντεν/Richard Cobden Ρίτσαρντ Μοράν/Richard Moran Ρίτσαρντ Ρόρτι/Richard Rorty Ροβεσπιέρος Ροβινσώνας Κρούσος Ρόζα Λούξεμπουργκ/Rosa Luxembourg ρομαντισμός Ρομπέρ Αντέλμ/Robert Antelme Ρόμπερτ ΜακΝαμάρα/Robert MacNamara Ρόμπερτ Οπενχάϊμερ/Robert Oppenheimer Ρόμπερτ Φρανκ/Robert Frank Ρόμπερτ Χας/Robert Hass Ρομπέρτο Χουαρόθ/Roberto Juarroz Σαρλ Μπωντλέρ/Charles Baudeilaire Σαρλ Πεγκί/Charles Péguy Σαρλ Φουριέ/Charles Fourier Σέρεν Κίρκεγκωρ/Søren Kierkegaard σθένος Σίγκμουντ Φρόιντ/Sigmund Freud Σιμόν Βέιλ/Simone Weil Σιμόν Λέις/Simon Leys σινεμά Σίντνει Λιουμέτ/Sidney Lumet ΣΙΣΒ/SICV Σίσυφος σκεπτικισμός Σκιπίων ο Αφρικανός Σκοτ Έιστον/Scott Asheton σκουπιδοντενεκέδες Σλαβόι Ζίζεκ/Slavoj Žižek Σόνια σοσιαλδημοκρατία Σουηδία Σουν Τζου/ 孫子 σουρεαλισμός σοφία σοφιστές Σπύρος Κυριαζόπουλος σταλινισμός Σταμάτης Πολενάκης Στάνλεϊ Κάβελ/Stanley Cavell Στάντις Λώουντερ/Standish Lawder Στέλιος Κούλογλου Στέλιος Ράμφος Στεφάν Λιαβινιότ/Stéphane Lavignotte Στέφανος Λουπάσκο/Stephan Lupasco Στέφανoς Ροζάνης Στήβεν Πίνκερ/Steven Pinker στρατόπεδα εργασίας Συλβαίν Πιρόν/Sylvain Piron Σύλβια Πλαθ/Sylvia Plath Σύλλογος Υπαλλήλων Βιβλίου-Χάρτου συμβολικό πεδίο συνείδηση Σύνταγμα σχετικισμός Σωκράτης σώμα Τ.Κ.Παπατσώνης Τ.Σ. Έλλιοτ/T.S. Elliot Τάκης Μίχας Τάλκοτ Πάρσονς/Talcott Parsons Τάσος Λάγγης Τέοντορ Αντόρνο/Theodor Adorno τέχνη τεχνικό σύστημα τεχνοεπιστήμη τεχνοκρατία τεχνολογικός μεσσιανισμός τεχνοσάχλα Τζ.Ρ.Ρ. Τόλκιν/J.R.R. Tolkien Τζακ Α. Γκόλντστοουν/Jack A. Goldstone Τζέημς Μπάλντουιν/James Baldwin Τζέημς Φρέιζερ/James Frazer Τζέρεμι Μπένθαμ/Jeremy Bentham Τζέφρεϊ Χερφ/Jeffrey Herf Τζιόρτζιο Αγκάμπεν/Giorgio Agamben Τζον Κ. Γκαλμπρέιθ/John K. Galbraith Τζον Λοκ/John Locke Τζον Μ. Κούτσι/John M. Coetzee Τζον Ρ. Σάουλ/John R. Saul Τζον Ρωλς/John Rawls Τζον Σερλ/John Searle Τζον Στ. Μιλλ/John St. Mill Τζον Στάινμπεκ/John Steinbeck Τζον Φόουλς/John Fowles Τζον Χιούστον/John Houston Τζόρτζ Όργουελ/George Orwell Τζορτζ Στάινερ/George Steiner Τζούλια Κρίστεβα/Julia Cristeva Το καταραμένο απόθεμα Τομάς Ιμπάνιεθ/Tomás Ibáñez Τόμας Πίντσον/ Thomas Pynchon Τόμας Ράιντ/Thomas Reid Τόμας Χομπς/Thomas Hobbes Τόνι Νέγκρι/Toni Negri Τόνι Σουάρτζ/Tony Schwartz τραγωδία τριλεκτική Τρόικα Τσαρλς Μπουκόφσκι/Charles Bukowski Τσαρλς Ντέιβενπορτ/Charles Davenport Τσαρλς Ράιτ Μιλλς/Charles Wright Mills Τσαρλς Σ. Περς/Charles S. Peirce Τσαρλς Τέιλορ/Charles Taylor Τσαρλς Φορτ/Charles Fort τυραννία Υβ Λε Μανάκ/Yves Le Manach Υβ Μισώ/Yves Michaud υλισμός υπαρξισμός υποκείμενο υποκρισία υπομονή Φ. Ε. Ρεϊνάλ/F. E. Reynal Φαινομενολογία Φερνάντο Αρρραμπάλ/Fernando Arrabal Φερνάντο Πεσσόα/Fernando Pessoa Φερντινάν Σελίν/Ferdinand Céline Φίγκαρο Φιλανθρωπία φιλία Φίλιπ Λάρκιν/Philip Larkin Φιλοσοφία Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι/Фёдор Достоевский Φλαν Ο' Μπράϊαν/Flann O' Brien Φουκουσίμα Φραγκίσκος-Μάριος Βολταίρος/François-Marie Voltaire Φράνσις Μπέικον/Francis Bacon Φρανσουά Γκρουά/François Grua Φρανσουά Καραντέκ/François Caradec Φρανσουά Λυοτάρ/François Lyotard Φρανσουά Σιμιάν/François Simiand Φρανσουά Φουρκέ/François Fourquet Φραντς Κάφκα/Frantz Kafka Φρέντερικ Τέιλορ/Frederick Taylor Φρέντερικ Τζέιμσον/Frederick Jameson Φρίντριχ Β. Μουρνάου/Friedrich W. Murnau Φρίντριχ Γιάκομπι/Friedrich Jacobi Φρίντριχ Έμπερτ/Fredrich Ebert Φρίντριχ Ένγκελς/Friedrich Engels Φρίντριχ Νίτσε/Friedrich Nietsche Φρίντριχ Χάγιεκ/Friedriech Hayek Φριτς Λάιστ/Fritz Leist φρμκ Φύση Φώτης Τερζάκης Χανς Μ. Εντσενσμπέργκερ/Hans M. Enzensberger χαρά Χάρβαρντ Χάρι Γκουγκενχάιμ/Harry Guggenheim Χάρι Φράνκφουρτ/Harry Frankfurt Χάρι Χόλε Χέγκελ/Hegel Χέερτ Μακ/Geert Mak Χέρμαν Μέλβιλ/Herman Melville Χέρμπερτ Μαρκούζε/Herbert Marcuse χιούμορ Χιροσίμα Χλόη Κολλύρη Χόρχε Λουίς Μπόρχες/Jorge Luis Borges Χουάν Βίβες/Juan Vives χρεοκοπία χρήμα Χρήστος Βακαλόπουλος χρόνος ψυχή ωφελιμισμός beton7 Bloomberg Bob Marley Bodies Bruce Springsteen Cinemarian D-503 dada dangerfew David Bowie DAVOS DOCUMENTA Einsatzgruppe D EMAF Frank Zappa gosplan Grafton Happyfew HighSpeedAcces Hildegoesasger Hollowsky Iggy Pop Il Consigliere intothepill izi Jazz Jeffrey Lee Pierce Jimmy Cliff Joe Strummer Johnny Cash Keith Richards La Tribune Les Lèvres Nues lifestyle Malaguena memento mori Metz Miles Davis Monty Python Muppet Show Necrology nem68 Nick Cave Nosotros RadioBubble Reggae Renty robe de chambre Rock RSA Salon De Vortex sexbox Soul Tales from the Crypt TESTS! The Guardian TwixtLab urban hacking Vince Taylor Wall Street Journal WIRED wobblies Zabriskie Point Zoviets