02 Ιουλίου 2018

Οι περιπέτειες της έκφρασης και οι κοινωνικές νοητικές πράξεις



Ωραίες οι φωτογραφίες, υπέροχες, καμιά φορά δεν χορταίνω να τις βλέπω, όμως έχουμε υποσχεθεί και κάποια άλλα πράγματα εδώ. Τηρώντας λοιπόν, μέσα σε καταιγίδες και καύσωνες, τη δέσμευσή μας για μια ριζική κριτική του αντικοινωνικού σολιψισμού -εμείς θα τον λέμε αυτοπεριδίνηση- στις πιο βαθιές πτυχές των ιδεών που τρέχουν σήμερα στους δρόμους («ουπς, σε τσακώσαμε!»), συνεχίζουμε με τον εξαιρετικό σύγχρονο σχολιασμό ενός πολύ παλιού αποσπάσματος, το οποίο είχαμε δημοσιεύσει εδώ πριν από δυο χρόνια παρά λίγες μέρες. 

Το απόσπασμα ήταν από τα Δοκίμια πάνω στις πνευματικές δυνάμεις του ανθρώπου (1788) του Τόμας Ράιντ και το σχόλιο είναι από ένα βιβλίο του Ρίτσαρντ Μοράν, που κυκλοφόρησε 230 χρόνια αργότερα, πριν από ένα μήνα.

Η μετάφραση είναι δική μου. Ο χωρισμός σε ενότητες και οι τίτλοι τους είναι δική μου αυθαίρετη παρέμβαση για να γίνει πιο ευανάγνωστο εδώ. Καλή ανάγνωση, γενναίες και γενναίοι μας! ΗS


«Σε αυτό εδώ το απόσπασμα, ο Ράιντ διακρίνει τις συντελεστικές λειτουργίες του νου σε μοναχικές και σε κοινωνικές ή, όπως τις αποκαλεί στη συνέχεια, κοινωνικές νοητικές πράξεις. Παρ’ όλο που η διάκρισή του αυτή είναι πολύ γνωστή, βρίσκεται σε δυσαρμονία με τη σύγχρονη σκέψη γύρω από το νου και τις δυνάμεις του. Κατά την άποψή μου μάλιστα, αυτό που θα προκύψει εάν την πάρουμε στα σοβαρά, θα είναι μια αναθεώρηση της εικόνας που έχουμε για το νου πολύ μεγαλύτερη απ’ όσο νομίζουμε συνήθως.

Η πρώτη ομάδα που αναφέρει ο Ράιντ, περιλαμβάνει φαινόμενα οικεία στην φιλοσοφία του νου και την ηθική φιλοσοφία, όπως το να βλέπει κανείς, να ακούει, να θυμάται, ή να διατυπώνει μια κρίση. Αυτά τα ονομάζει μοναχικές” συντελεστικές λειτουργίες επειδή, όπως λέει, η ολοκλήρωσή τους δεν εμπλέκει τη “σχέση με ένα άλλο νοήμον ον”. Σε αυτές, αντιπαραθέτει εκείνες τις συντελεστικές λειτουργίες που αποκαλεί “κοινωνικές νοητικές πράξεις”, στις οποίες συμπεριλαμβάνει το να δίνει κανείς μαρτυρία για ένα γεγονός, να δίνει μια εντολή, μια υπόσχεση, ή να συνάπτει συμβόλαιο

Η σύγχρονη, ουσιαστικά σολιψιστική οπτική

Μια αντίρρηση σε αυτό από την πλευρά της σύγχρονης οπτικής θα ήταν, ότι πρόκειται για ψευδή αντίθεση, διότι τα περιεχόμενα αυτών των δυο ομάδων δεν ανήκουν σε κάποια γενικότερη κατηγορία ώστε ν’ αποτελούν δυο διαφορετικά είδη εντός της. Σύμφωνα με αυτή την αντίρρηση, το να βλέπει κανείς, να ακούει, να θυμάται, ή να διατυπώνει κανείς μια κρίση είναι καθαρώς νοητικά φαινόμενα (έστω κι αν σήμερα πολλοί δεν δέχονται να ονομάσουν νοητικές πράξεις φαινόμενα όπως το ακούειν), αλλά το να δίνει κανείς μαρτυρία για ένα γεγονός, να δίνει μια εντολή, μια υπόσχεση, ή να συνάπτει συμβόλαιο, είναι απλώς αποτελέσματα, εξωτερικές εκφράσεις κάποιων καθαρά νοητικών φαινομένων, όπως είναι π.χ. το να σχηματίζει κανείς μια πεποίθηση, μια πρόθεση, ή να επιθυμεί κάτι. Με άλλα λόγια,  ο Ράιντ, παρά τις προθέσεις του, δεν επισημαίνει μια διαφορά ανάμεσα σε δυο είδη νοητικών συντελεστικών λειτουργιών (μοναχικές - κοινωνικές), αλλά μάλλον τη διαφορά ανάμεσα στις καθαρώς νοητικές συντελεστικές λειτουργίες, που είναι όλες τους μοναχικές, εσωτερικές στο άτομο, και στις διάφορες δραστηριότητες, κάποιες από τις οποίες εμπλέκουν άλλους ανθρώπους και εκπηγάζουν από αυτές τις ατομικές εσωτερικές νοητικές λειτουργίες. 

Κατ’ αυτή τη σύγχρονη άποψη λοιπόν, οι καθαρά νοητικές συντελεστικές λειτουργίες πηγάζουν μέσα από το άτομο και αν συμβεί να εκδηλωθούν προς τα έξω, αυτό θα γίνει είτε έμμεσα, από κάτι που θα κάνει το άτομο (π.χ. ομιλία ως έκφραση μιας πεποίθησης ή επιθυμίας), είτε άμεσα, χωρίς τη διαμεσολάβηση κάποιας πράξης (π.χ. κοκκίνισμα ως έκφραση ντροπής). 

Η έκφραση: ουσιώδες ή συμπτωματικό χαρακτηριστικό του νου;

Σε αντίθεση με αυτή την άποψη, ο Ράιντ λέει ότι το να δίνει κανείς μαρτυρία για ένα γεγονός, να δίνει μια εντολή, μια υπόσχεση, ή να συνάπτει συμβόλαιο, είναι αυτά καθαυτά νοητικές πράξεις και όχι απλώς υποπροϊόντα, ή εξωτερικά σημεία εσωτερικών νοητικών πράξεων του ατόμου. Λέει μάλιστα γι’ αυτές τις “κοινωνικές” νοητικές πράξεις, πως η έκφρασή τους είναι ουσιώδες χαρακτηριστικό τους και όχι κατά συμβεβηκός, όχι κάτι το συμπτωματικό σε αυτές.

Εδώ εντοπίζεται ένας ακόμα τρόπος, με τον οποίο ο Ράιντ χρησιμοποιεί τον όρο “νους” και “νοητικός” διαφορετικά από τη σύγχρονη φιλοσοφία, αφού η σύγχρονη φιλοσοφία δεν μπορεί να κατανοήσει πώς είναι δυνατόν η έκφραση να αποτελεί ουσιώδες χαρακτηριστικό μιας νοητικής συντελεστικής λειτουργίας. Πράγματι, στο βαθμό που η νοητική ζωή κατανοείται είτε με την ενδοσκοπική λογική, είτε κατά το πρότυπο του υπολογιστή, ή νευρολογικά, είναι επόμενο να μη θεωρείται ουσιώδες αλλά απλώς συμπτωματικό χαρακτηριστικό μιας νοητικής συντελεστικής λειτουργίας το κατά πόσο μια θα λάβει εξωτερική έκφραση στη συμπεριφορά του ατόμου, ή κατά πόσο σαρκώνεται στο ίδιο το ζωντανό άτομο (και όχι π.χ. σε κάτι το μηχανικό, ή σ’ ένα μεμονωμένο και ξεκομμένο εγκέφαλο).

Οι κοινωνικές νοητικές πράξεις ως απεύθυνση προς ένα άλλο νοήμον ον…

Ωστόσο, ο Ράιντ υποστηρίζει πως υπάρχει μια τάξη νοητικών συντελεστικών λειτουργιών, οι οποίες δεν σχετίζονται κατά σύμπτωση με την εξωτερική έκφραση, αλλά υπάρχουν μόνο ως εκφραζόμενες. Αυτό μας οδηγεί να θέσουμε ερωτήματα τόσο για την έννοια του “νοητικού” που χρησιμοποιεί και το κατά πόσο είναι δυνατό να εφαρμόζεται σωστά σε μια συντελεστική λειτουργία η οποία δεν είναι εσωτερική του ατόμου, όσο και για την ίδια την έννοια της έκφρασης. Διότι είναι σαφές, ότι με τον όρο έκφραση ο Ράιντ δεν εννοεί απλώς οτιδήποτε μπορεί να κάνει ορατό ή διακριτό εξωτερικά κάτι το εσωτερικό. Ισχυρίζεται μάλλον, πως το ουσιώδες σε αυτές τις συντελεστικές νοητικές λειτουργίες είναι ότι η έκφρασή τους παίρνει  ορισμένη μορφή σε μια εκφραστική πράξη από την πλευρά του προσώπου ως πρόσωπο, και δεν είναι μια παθητική εκδήλωση κάποιας εσωτερικής κατάστασης στο πρόσωπο, ή στη φωνή ενός προσώπου. 

Η εκφραστική πράξη που πραγματώνει ή ολοκληρώνει τις συντελεστικές λειτουργίες αυτού του είδους, είναι κατά πρώτιστο λόγο μια λεκτική πράξη. Εδώ, η έννοια “έκφραση” διακρίνεται κατά το ότι δεν είναι απλώς ένα εκφραστικό μέσον (ομιλία, γλώσσα), αλλά είναι έκφραση που απευθύνεται μ’ ένα συγκεκριμένο τρόπο. Με άλλα λόγια, κατά τον Ράιντ, οι λεκτικές συντελεστικές νοητικές λειτουργίες διακρίνονται κατά το ότι υπάρχουν και ολοκληρώνονται μόνο στο βαθμό που εκφράζονται με λόγια προς ένα άλλο νοήμον ον —δηλαδή υπάρχουν απευθυνόμενες προς ένα άλλο πρόσωπο, κατανοούνται από ένα άλλο πρόσωπο και αναλαμβάνονται από αυτό μ’ ένα συγκεκριμένο τρόπο. 

Αυτό δεν σημαίνει απλώς ότι αυτές οι συντελεστικές νοητικές λειτουργίες πρέπει να πραγματωθούν, ή να ολοκληρωθούν, μέσα σε κάποιο εξωτερικό μέσον. Σημαίνει επίσης, ότι υπάρχουν μόνο στο βαθμό που απευθύνονται εκφραστικά προς ένα άλλο νοήμον ον. 

Βέβαια, υπάρχει καταρχάς η διάκριση ανάμεσα σε αυτούς τους δυο όρους —τον όρο ότι το μέσο έκφρασης πρέπει να είναι γλωσσικό και τον όρο ότι η μορφή έκφρασης πρέπει να είναι έκφραση προς ένα άλλο πρόσωπο—, όμως ο Ράιντ θεωρεί ξεκάθαρα ότι συνδέονται πάρα πολύ στενά μεταξύ τους. Δεν μπορούμε να καταλάβουμε αυτό που λέει (ότι δηλαδή αυτές οι κοινωνικές νοητικές συντελεστικές λειτουργίες είναι τέτοιες ώστε η έκφραση να αποτελεί ουσιώδες και όχι συμπτωματικό χαρακτηριστικό τους), αν δεν εμπεδώσουμε την ιδιαίτερη μορφή έκφρασης που έχει κατά νου και στην οποία το μέσον της ομιλίας είναι, αν όχι αναγκαίο, οπωσδήποτε πάντως παραδειγματικό. Γι’ αυτόν, η έκφραση προς ένα άλλο νοήμον ον, προς έναν άλλο ομιλητή, είναι ουσιώδες στοιχείο των συντελεστικών λειτουργιών του νου.

… και ως μετοχή του άλλου

Παρ’ όλα αυτά, η κοινωνική φύση αυτών των νοητικών συντελεστικών λειτουργιών δεν εξαντλείται στη μορφή τους, ούτε στο γεγονός ότι απευθύνονται προς μια ορισμένη κατεύθυνση, προς ένα άλλο νοήμον ον. Η πρόκληση του Ράιντ στη συνηθισμένη, ατομοκεντρική έννοια των καθαρά νοητικών συντελεστικών λειτουργιών είναι πολύ συνολικότερη, διότι, όπως βλέπουμε στο απόσπασμα, επιμένει πως οι νοητικές πράξεις που περιγράφει “δεν μπορούν καν να υπάρξουν εάν δεν εκφραστούν με λέξεις ή με σημεία, και αν δεν γνωστοποιηθούν στον άλλον, που μετέχει σε αυτές”. Επομένως, ουσιώδες χαρακτηριστικό τους δεν είναι μόνο η έκφρασή τους, και μάλιστα η απεύθυνσή τους προς ένα άλλο νοήμον ον, αλλά και το ότι αυτό το άλλο νοήμον ον πρέπει να τις γνωρίζει και να ‘‘μετέχει’’ στην πραγμάτωση και ολοκλήρωσή τους

Κατ’ αυτό τον τρόπο, η νοητική συντελεστική λειτουργία περιγράφεται ως κοινωνική όχι μόνο ως προς το στόχο και το πλαίσιό της, αλλά ως προς την ενεργό μετοχή ενός άλλου προσώπου, το οποίο δεν πρέπει να έχει απλώς επίγνωση αυτού που του απευθύνει εκφραζόμενο το πρώτο πρόσωπο, αλλά πρέπει επίσης να κάνει κάτι και αυτό, δηλαδή έχει και αυτό ένα ρόλο να παίξει στην ολοκλήρωση της νοητικής πράξης. 

Ίσως εδώ να μοιάζει κάπως σκοτεινή η έννοια της ολοκλήρωσης, διότι αναρωτιόμαστε: Τι θα ήταν άραγε μια νοητική συντελεστική λειτουργία, η οποία ‘‘δεν θα υπήρχε καν’’ εάν δεν εκφραζόταν και δεν γνωστοποιούνταν σε ένα άλλο πρόσωπο; Πώς θα μπορούσε ν’ αποτελεί αντικείμενο έκφρασης ή γνώσης, εάν δεν υφίσταται πριν να εκφραστεί ή γνωστοποιηθεί; 

Ασφαλώς, κανείς δεν διαφωνεί ότι υπάρχουν κοινωνικές πράξεις, που για να υπάρξουν απαιτούν δυο ή περισσότερα πρόσωπα σε κάποιου είδους σχέση μεταξύ τους. Όμως πολλοί αμφιβάλλουν πως υπάρχουν νοητικές πράξεις, οι οποίες υφίστανται μόνο εάν εμπλέκονται με τον ίδιο τρόπο περισσότερα του ενός πρόσωπα, όπου το καθένα παίζει το δικό του ρόλο. Κατ’ αυτούς, θα ήταν καλύτερο να θεωρήσουμε πως, οι υποτιθέμενες ‘‘κοινωνικές νοητικές πράξεις’’, πρέπει πάντοτε να αναλύονται από τη μια μεριά σε ένα καθαρά ‘‘νοητικό’’ μέρος, και από την άλλη στους ποικίλους τρόπους με τους οποίους ένα πρόσωπο μπορεί να εκδηλώσει ή να εκφράσει την καθαρά νοητική κατάστασή του, αποσκοπώντας στην κατανόηση από την πλευρά των άλλων και στη συνεργασία μαζί τους. 

Ο ίδιος ο Ράιντ επισημαίνει αυτή την ‘‘κοινή άποψη των Φιλοσόφων’’, σύμφωνα με την οποία ‘‘οι κοινωνικές συντελεστικές λειτουργίες του νου δεν διαφέρουν ιδιαίτερα από τις μοναχικές, δεν είναι παρά διάφορες τροποποιήσεις ή συνθέσεις των μοναχικών συντελεστικών λειτουργιών μας, και σε τελική ανάλυση ανάγονται σε αυτές’’. Υποστηρίζει ωστόσο, πως μια τέτοια ‘‘αναγωγή’’ είναι ‘‘τρομακτικά δύσκολη, αν όχι αδύνατη’’.

«Λέω σε κάποιον κάτι που ξέρω» 

Ας προσέξουμε το εξής: ο Ράιντ, μαζί με το ‘‘να δίνει κανείς μια εντολή, ή μια υπόσχεση, να κάνει μια ερώτηση, ή να ζητάει μια χάρη’’, συγκαταλέγει στις κοινωνικές πράξεις του νου και ‘‘το να δίνει κανείς μαρτυρία για ένα γεγονός’’, δηλαδή το να πει κανείς κάτι που ξέρει σε κάποιον άλλο. Επομένως, η μετάδοση γνώσης από ένα πρόσωπο σ’ ένα άλλο συγκαταλέγεται μαζί με άλλες πράξεις στις καθαρά κοινωνικές νοητικές πράξεις, στο βαθμό που όλες αυτές οι πράξεις συνίστανται στη διαπραγμάτευση και την αναπροσαρμογή των κανονιστικών θέσμιων μεταξύ των ανθρώπων, η οποία λαβαίνει χώρα συχνά μέσα στο πλαίσιο πολύ συγκεκριμένων κοινωνικών ρόλων. 

Όλες αυτές οι πράξεις ανήκουν στις βασικότερες ανθρώπινες εκφράσεις της διϋποκειμενικότητας, κι ωστόσο η πράξη του ‘‘να δίνει κανείς μαρτυρία για ένα γεγονός’’, αν και συμπεριλαμβάνεται στην ομάδα αυτών των πράξεων, θέτει το δικό της, ξεχωριστό σύνολο ζητημάτων. Αντίθετα από το να δώσει κάποιος μια εντολή, δεν απαιτείται κάποιος ιδιαίτερος ρόλος για να πει κανείς κάτι που ξέρει σε κάποιον άλλον. Αντίθετα από το να δώσει κάποιος μια υπόσχεση, αυτό που πραγματώνει μια πετυχημένη πράξη μαρτυρίας δεν είναι απλώς μια μεταβολή στις υποχρεώσεις μεταξύ δυο προσώπων, αλλά επίσης και κεντρικά μια σχέση προς κάτι που είναι πέραν των δυο εμπλεκόμενων προσώπων και πέραν της μεταξύ τους σχέσης συγκεκριμένα: μια σχέση προς το ίδιο το μαρτυρούμενο γεγονός, η αλήθεια του οποίου είναι ανεξάρτητη από την κοινωνική νοητική πράξη αυτή καθαυτή.

Αυτό σχετίζεται με μια άλλη διαφορά, διότι, παρ’ όλο που η μαρτυρία ενός γεγονότος είναι κατ’ ανάγκη εξωστρεφής και βλέπει πέρα από την κοινωνική σχέση προς την επικαλούμενη ανεξάρτητη αλήθεια, η γλώσσα της ‘‘μετάδοσης της γνώσης’’ υπαινίσσεται το ρόλο μιας εσωστρεφούς οπτικής με την ιδέα της μεταφοράς κάποιου πράγματος —της γνώσης εν προκειμένω— από τον ένα νου στον άλλο. Πράγματι, αν έχουμε ως αφετηρία την εικόνα μιας γνώσης η οποία εμπεριέχεται σε ένα νου και μεταφέρεται ή γίνεται προσιτή σε έναν άλλο νου, τότε ο ρόλος της ‘‘έκφρασης’’ δεν μπορεί να είναι παρά συμπτωματικός και όχι ουσιώδης: θα είναι απλώς να εκδηλώνει προς τα έξω κάτι που κατέχει ένα άτομο και που, χωρίς την ‘‘έκφραση’’, θα παρέμενε ιδιωτικό, ή αόρατο για τους άλλους. Σε αυτή την περίπτωση, δεν θα υπήρχε τίποτα το ουσιωδώς κοινωνικό σε αυτό —τουλάχιστον όχι με τον τρόπο με τον οποίο μπορούμε να πούμε ότι, το να δίνει κανείς μια εντολή ή μια υπόσχεση, είναι πράξεις που συνίστανται ουσιωδώς στη μεταβολή των κανονιστικών σχέσεων μεταξύ προσώπων. 

Μια άλλη ιδέα για την έννοια της έκφρασης

Όμως η θέση του Ράιντ δίνει έμφαση στις διϋποκειμενικές πράξεις —πράξεις όπως το να λέει κανείς κάτι σε κάποιον—, χωρίς να τις αντιλαμβάνεται σαν πρόσβαση του ενός νου στον άλλο νου, ούτε σαν υπερπήδηση των ορίων που χωρίζουν ένα νου από έναν άλλο. Απεναντίας, στη δική του οπτική, οι κοινωνικές πράξεις του νου πραγματώνονται και ολοκληρώνονται μέσα από την από κοινού μετοχή σε διϋποκειμενικές πράξεις, οι οποίες φέρνουν σε σχέση μια διακριτή υποκειμενικότητα με μια άλλη, λαμβάνοντας χώρα στη δημόσια σφαίρα, στην ανοικτή και φανερή έκφραση, η οποία αποτελεί ουσιώδες και όχι συμπτωματικό χαρακτηριστικό τους.

Η ιδέα μιας πράξης του νου στην οποία η έκφραση είναι ουσιώδης, φαίνεται πως απαιτεί λοιπόν μια διαφορετική έννοια ‘‘έκφρασης’’ σε ό,τι αφορά τα νοητικά φαινόμενα, διότι μέσα στο πλαίσιο που προσδιορίζει η αντίληψη του Ράιντ, δεν μπορούμε να σκεφτόμαστε [όπως κάνουμε συνήθως] την έκφραση ως εκδήλωση κάποιου πράγματος, το οποίο υποτίθεται πως είναι ολοκληρωμένο αυτό καθαυτό αλλά παραμένει κρυμμένο μέσα σε ένα μέσον άλλο από την έκφραση [π.χ. τον εγκέφαλο]. Σε αυτό το νέο πλαίσιο λοιπόν, η ομιλία και η μαρτυρία κάποιου γεγονότος δεν πρέπει να κατανοούνται σαν κάποιου είδους ‘‘παράθυρα’’ προς μια νοητική πραγματικότητα η οποία θα έμενε απρόσιτη χωρίς αυτά, αλλά ως πράξεις που για να πραγματωθούν και να ολοκληρωθούν απαιτούν δυο διακεκριμένα μέρη, όπου το καθένα έχει να παίξει το δικό του ρόλο.»

Richard Moran, The Exchange of Words: Speech, Testimony and Intersubjectivity
 (Oxford University Press, 2018)


1 σχόλιο:

Σπουδάστρια είπε...

Ευχαριστούμε για την παρουσίαση τέτοιων σημαντικών κειμένων!

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Follow by Email

Ταγοί (ήτοι οδηγοί, αγγλ. tags)

1000 ρέγγες 1100 1789 1900 190cm 1917 1939 1940 1944 1965 1967 1968 1978 1980 2008 Αγγλία Αδάμ Σμιθ/Adam Smith Αθήνα Αιδ. Μπίλι/Rev Billy Αισχύλος Άκης Πάνου Ακρόπολη Αλαίν Καγιέ/Alain Caillé Άλαν Τιούρινγκ/Alan Turing Άλασνταιρ Μακιντάιρ/Alasdair MacIntyre Αλβέρτος Αϊνστάιν/Albert Einstein Αλβέρτος ο Μέγας Αλέξανδρος Κοζέβ/Alexandre Kojève Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης Αλέξανδρος Σμέμαν/Александр Шмеман Αλέξανδρος Σοκούροφ/Алекса́ндр Соку́ров Αλέξανδρος Τομπάζης Αλέξανδρος Τρόκκι/Alexander Trocchi Αλεξάντερ Μπέρκμαν/Александр Беркман Αλέξης Ασλάνογλου Αλέξης Καλοφωλιάς Αλέξης ντε Τοκβίλ/Alexis deTocqueville αλήθεια Αληthεια αλλοτρίωση Αλμπέρ Καμύ/Albert Camus Άλμπερτ Σπέερ/Albert Speer Άλμπερτ Φίνεϊ/Albert Finney Αλμπέρτο Καβαλκάντι/Alberto Cavalcanti Άλμπρεχτ Ντύρερ/Albrecht Duhrer Άλντους Χάξλεϊ/Aldus Haxley Αλταμίρα Αναξίμανδρος ανάπτυξη αναρχισμός Ανδρέας Εμπειρίκος Ανδρέας Παπανδρέου ανθρώπινα πιράνχας ανθρωποποίηση Άννα Άρεντ/Hannah Arendt Άννα Κοκκίνου Άννα Κρούγκερ/Ann Krueger Ανρί Ντεμπριγιώ/Henry Debrillaut Ανρί Λεφέβρ/Henri Lefebre Ανρί Μισώ/Henry Michaux Άνσελμος Γιάπε/Anselm Jappe Άνταμ Κέρτις/Adam Curtis Αντίνοος Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ/Antoine de Saint-Exupéry Αντρέ Κερτέζ/André Kertész Αντρέ Ορλεάν/André Orléan Άντυ Γουώρχολ/Andy Warhol Αντώνης Κουτρουμπής Αποκάλυψη Άρβο Περτ/Arvo Pärt Αργυριάδης-Καλούμενος-Μπάτσης Άρης Αλεξάνδρου Άρης Κωνσταντινίδης Άρης Μπερλής Αρθούρος Λένινγκ/Arthur Lehning Αρθούρος Σοπενχάουερ/Arthur Schopenhauer Αριστοτέλης Αρμαγεδώνας Άσγκερ Γιόρν/Asger Jorn Άυν Ραντ/Ayn Rand αυτοπεριδίνηση αυτοπεριστρεφόμενοι διανοούμενοι Αφρική Βαβυλώνα Βαγγέλης Αρτέμης Βαλεντίν Βολόσινοφ/Валенти́н Воло́шинов Βάλτερ Μπένγιαμιν/Walter Benjamin Βανς Πάκαρντ/Vance Packard Βασίλης Ηλιακόπουλος Βασίλης Καραποστόλης Βενετιά Βενσάν Ντεκόμπ/Vincent Descombes Βέρνερ Χέρτσογκ/Werner Herzog Βερολίνο βία Βιετνάμ Βίκτωρ Μπούλλα/Виктор Буллаa Βίκτωρ Ουγκώ/Victor Hugo Βίκτωρ Σερζ/Ви́ктор Киба́льчич Βίκτωρ Σκλόφκσι/Ви́ктор Шкло́вский Βίκτωρ Φρανκλ/Victor Frankl Βίλεμ Φλούσερ/Vilem Flusser Βίνσεντ Μπράουν/Vincent Browne Βίνφριντ Γκ. Ζέμπαλντ/Wienfried G. Sebald βιοτεχνολογία Βλαδίμιρος Λένιν/Влади́мир Ле́нин Βλαντίμιρ Μαγιακόφκι/Влади́мир Маяко́вский βοηθήματα μνήμης Γαλλία Γεράσιμος Λυκιαρδόπουλος Γερμανία Γιάννηδες Γιάννης Γρηγοριάδης Γιάννης Ισιδώρου Γιάννης Κάτρης Γιάννης Πεδιώτης Γιάννης Ρίτσος Γιάννης Σκαρίμπας Γιάννης Τσέγκος γιορτή Γιούργκεν Χάμπερμας/Jurgen Habermas Γιόχαν Γκριμονπρέ/Johan Grimonprez Γιόχαν Χουιζίνγκα/Johan Huizinga Γιώργος Γαϊτάνος Γιώργος Μακρής Γιώργος Νικολαΐδης Γιώργος Σεφέρης Γιώργος Χαντζής Γκ. Κ. Τσέστερτον/G.K. Chesterton Γκαίτε/Goethe Γκέοργκ Ζίμελ/Georg Simmel Γκετζ Άλυ/Götz Aly Γκι Αμπέιγ/Guy Abeille Γκιόργκι Λίγκετι/György Ligeti Γκιόργκι Λούκατς/György Lukács Γκουίντο Καβαλκάντι/Guido Cavalcanti Γκυ Ντεμπόρ/Guy Debord Γκύντερ Άντερς/Günther Anders γλώσσα Γουάλας Στήβενς/Wallace Stevens Γουδή Γουίλιαμ Ήγγλετον/William Eggleton Γουίλιαμ Μπάροους/William Burroughs Γουίλιαμ Σαίξπηρ/William Shakespeare Γούντι Άλλεν/Woody Allen Γρηγόρης Βαλτινός Δανία του Βορρά Δανία του Νότου Δελφοί Δέσποινα Ζευκιλή Δημήτρης Δημητριάδης Δημήτρης Καραγιάννης Δημήτρις Βεργέτης δημιουργικότητα Διεθνής δικαιοσύνη δοκιμασίες Δουβλίνο Δραπετσώνα δυσφορία Έ. Λ. Μάστερς / Ε. L. Masters Ε.Ε. Κάμινγκς/E.E. Cummings Ε.Χ. Γονατάς Εδουάρδος Βιλ/Edouard Will εικονική δημόσια σφαίρα εικονογραφημένα κείμενα εκπομπές Ελβετία Έλεν Κέλλερ/Helen Keller Ελένη Ηλιοπούλου Ελένη Μπέλλου Ελευθερία Ελευθεριακός Ελισάβετ Άνσκομπ/Elizabeth Anscombe Εμίλ Μπενβενίστ/Emile Beneveniste Εμίλ Ντυρκέμ/Emile Durkheim Εμίλ Σιοράν/Emil Cioran Έμιλυ Ντίκινσον/Emily Dickinson Εμμανουήλ Ζάχος Παπαζαχαρίου Εμμανουήλ Καντ/Emmanuel Kant Εμμανουήλ Λεβινάς/Emmanuel Levinas Εμμανουήλ Μουνιέ/Emmanuel Mounier Έντσο Τραβέρσο/Enzo Traverso εξατομίκευση εξέγερση εξουσία επανάσταση επαναστατικός χαρτοπολτός επιβίωση επιστήμη εργασία ερείπια Ερίκ Σατί/Eric Satie Έρικ Χομπσμπάουμ/Eric Hobsbaum Έρνεστ Γκέλνερ/Ernest Gellner Ερνστ Γιούνγκερ/Ernst Junger Ερνστ Κασσίρερ/Ernst Cassirer Ερνστ Μπλοχ/Ernst Bloch ΕΣΣΔ Ετιέν Ντε λα Μποεσί/Etien De la Boetie Ευγένιος Ενρικέζ/Eugène Enriquez Ευγένιος Ζαμιάτιν/Евге́ний Замя́тинn Ευγένιος Ιονέσκο/Eugene Ionesco ευθύνη ευρωπαϊκή προοπτική ευτυχία Ζ.-Π. Βουαγιέ/J.-P. Voyer Ζ.-Π. Ντιτέιγ/J.-P. Duteuil Ζ.-Π. Σαρτρ/J.-P. Sartre Ζακ Ελλύλ/Jacques Ellul Ζακ Λακάν/Jacques Lacan Ζακ Μπουβερές/Jacques Bouveresse Ζακ Ντεριντά/Jacques Derrida Ζακ Πρεβέρ/Jacques Prévert Ζακ Σαπίρ/Jacques Sapir Ζαν Ιτάρ/Jean Itard Ζαν Μορώ/Jeanne Moreau Ζαν Μπωντριγιάρ/Jean Baudrillard Ζαν-Ζακ Ρουσσώ/Jean-Jacques Rousseau Ζαν-Λυκ Γκοντάρ/Jean Luc Godard Ζαν-Πιέρ Βερνάν/Jean Pierre Vernant Ζαπατίστας Ζάχα Χαντίντ/Zahā Ḥadīd Ζεράρ Νταβί/Gerard Davy Ζερμαίν Γκρηρ/Germaine Greer Ζήσης Κοτιώνης Ζήσης Σαρίκας Ζορ Βον/Zohr Vaughan Ζύγκμουντ Μπάουμαν/Zygmunt Bauman Ζυλ Ντελέζ/Gilles Deleuze Ζυλ Ντωβέ/Gilles Dauvé ζωή Ζωρζ Μπατάιγ/Georges Bataille ηθική Ηλίας Κανέττι/Elias Canetti ΗΠΑ Θανάσης Σβώλος Θατσερήγκαν/Thatchereagan θέαμα Θένια Κουτρουμπή Θεός Θεοφάνης Μελάς Θεσσαλονίκη Θήοντορ Ρόζακ/Theodore Roszak θλίψη Θόδωρος Ζιάκας Θουκυδίδης Θωμάς Ιμπάνιεθ/Tomás Ibáñez Ι.Θ. Κακριδής Ίαν Χάκινγκ/Ian Hacking Ιβάν Παβλόφ/Ива́н Па́влов Ιβάν Τουργκένιεφ/Иван Тургенев Ίγγα Κρεστενσεν/Inger Christensen ιδεολογία ιδρύματα τέχνης Ιερεμίας Μπένθαμ/Jeremy Bentham ικέτες και ξένιοι Ιράν Ισαάκ Μπ. Σίνγκερ/Isaac B. Singer Ισπαχάν ιστορία ισχύς Ιχάμπ Χασσάν/Ihab Hassan Ιωάννα Τσιβάκου Ιωσήφ Μπλοχ/Joseph Bloch Ιωσήφ Ντίτζγκεν/Josef Dietzgen Ιωσήφ Στάλιν/Ио́сиф Ста́лин Κ.Π. Καβάφης Κ.Σ. Λιούις/C.S. Lewis Κάθλην Ρέιν/Kathleen Raine καλλιτέχνες Καλοκαίρι Κάρελ Φουνκ/Karel Funk Κάρεν Κίλιμνικ/Karen Kilimnik Καρλ Γκέοργκ Μπύχνερ/Karl Georg Büchner Καρλ Κορς/Karl Korsch Καρλ Κράους/Karl Kraus Καρλ Πολάνυι/Karl Polanyi Καρλ Σμιτ/Karl Schmidt Κάρολος Δαρβίνος/Charles Darwin Κάρολος Μαρξ/Karl Marx Κάρολος ο Μέγας Κάρολος Φουριέ/Charles Fourier Καρτέσιος/Descartes Καταστασιακή Διεθνής/Internationale Situationniste καταστασιακοί/situationnistes καταστροφή Κατερίνα Ηλιοπούλου Κέβιν Κέλι/Kevin Kelly Κεν Λόουτς/Ken Loach Κένεθ Γκέργκεν/Kenneth Gergen κενό κεφαλαιοκρατία Κίνα Κλάους Κάρστενσον/Claus Carstensen Κλερ Οζιάς/Claire Auzias Κλωντ Λεβί-Στρώς/Claude Lévi-Strauss Κομμούνα κομμουνισμός Κόνσταντ/Constant Niewenhuys Κόρα Ντάιαμοντ/Cora Diamond Κορνήλιος Καστοριάδης Κουρτ Βάιλ/Kurt Weil Κουρτ Σβίττερς/Kurt Schwitters κράτος κρίσεις πανικού Κριστιάν Ντελακαμπάιν/Christiane Delacampaigne Κριστόφ Κισλόφσκι/Krzysztof Kieslowski Κρίστοφερ Λας/Christopher Lash Κροστάνδη κυριαρχία Κωνσταντίνος Καραμανλής Κωνσταντίνος Ματσούκας Κωνσταντίνος Μίχος Κώστας Βάρναλης Κώστας Δεσποινιάδης Κώστας Κολημένος Κώστας Παπαϊωάννου Κώστας Χριστοδούλου Κωστής Βελόνης Κωστής Παπαγιώργης Λα Μετρί/ La Mettrie Λάζαρος Αρσενίου Λάκι Λουτσιάνο/Lucky Luciano Λάμπρος Κωνσταντάρας Λάο Τσε/老子 Λαρς φον Τρίερ/Lars von Trier λενινισμός Λέσχη Φιλελεύθερης Ανάγνωσης Λετριστές/Lettristes Λέων Βαλράς/Léon Walras Λέων Σεστώφ/Лев Шесто́в Λέων Τρότσκι/Лев Тро́цкий Λιούις Μάμφορντ/Lewis Mumford λογική Λόγος λογοτεχνία Λονδίνο Λόρδος Βύρων/Lord Byron Λουδοβίκος Βιτγκενστάιν/Ludwig Wittgenstein Λουί Αραγκόν/Louis Aragon Λουί Μαλ/Louis Mal Λουΐ ντε Σαιν Ζυστ/Louis de Saint Juste Λουί Ντυμόν/Louis Dumont Λουίς Αλτουσέρ/Louis Althusser Λουίς Μπουνιουέλ/Louis Buñuel Λουσιέν Μαλζόν/Lucien Malson Λουσίντα και Ντέιβις Μάτλοκ/L & D Matlock Λυγκέας Λωτρεαμόν/Lautréamont μαγεία Μάης '68 Μάικ Κέλυ/Mike Kelley Μάικλ Χάρντ/Michael Hardt Μάκης Μηλάτος Μάλκολμ Λόουρι/Malcolm Lowry Μάλκολμ Χ/Malcolm X μανιφέστα Μανόλης Λαμπρίδης Μανώλης Αναγνωστάκης Μαξ Βέμπερ/Max Weber Μαξ Ήστμαν/Max Eastman Μάρθα Γκέλχορν/Martha Gellhorn Μαρία ντε Ενζέλ/Marie de Hennezel Μαρίνα Τσβετάγιεβα/Мари́на Цвета́ева Μάρσαλ Σάλινς/Marshall Sahlins Μαρσέλ Μαριέν/Marcel Mariën Μαρσέλ Μως/Marcel Mauss Μαρσέλ Ντυσάν/Marcel Duchamp Μάρτζορι Πέρλοφ/Marjorie Perloff Μάρτζορι Ρόουλινγκ/Marjorie Rowling Μάρτιν Μπούμπερ/Martin Buber Μάρτιν Χάιντεγγερ/Martin Heidegger μελαγχολία Μελούνα Μεσαίωνας μεταμοντέρνο μεταμορφωτική δύναμη μηδέν μηδενισμός Μηνάς Εμμανουήλ Μίλτος Σαχτούρης Μίλτων Φρίντμαν/Milton Friedmann Μιράντα Τερζοπούλου Μιριέλ Μπαρμπερί/Muriel Barbery Μισέλ Αλιετά/Michel Aglietta Μισέλ Ουελμπέκ/Michel Houellebecq Μισέλ Πικολί/Michel Piccoli Μισέλ Σερ/Michel Serres Μισέλ Τουρνιέ/Michel Tournier ΜισέλΤουρνιέ/Michel Tournier Μιχαήλ Θερβάντες/Miguel Cervantes Μιχαήλ Λέβι/Michael Loewy Μιχαήλ Μπακούνιν/Михаил Бакунин Μιχαήλ Μπαχτίν/Михаи́л Бахти́н Μιχαήλ Φουκώ/Michel Foucault Μιχαηλάγγελος Αντονιόνι/Michelangelo Antonioni ΜΜΕ μουσική Μουσταφά Καγιάτι/Mustafa Khayati μοφερισμός/mofferism Μπαρούχ Σπινόζα/Baruch Spinoza Μπάρυ Άνσγουωρθ/Barry Unsworth Μπέλα Ταρ/Béla Tarr Μπέρναρντ Μάντεβιλ/Bernard Mandeville Μπέρτολντ Μπρεχτ/Bertold Brecht Μπιόρκ Γκουμνστότερ/Björk Guðmundsdóttir Μπίφο Μπεράρντι/Bifo Berardi Μπραντ Μπγιόρκ/Brant Bjork Μπρέτον Γουντς Μπριζίτ Μπαρντό/Brigitte Bardot Μώρις Ντρούρι/Maurice Drury Μωρίς Μερλώ-Ποντύ/Maurice Merleau-Ponty Ν.Γ. Πεντζίκης ναζιστοφασισμός Νασρεντίν Χότζας ναυαγοί Νέα Ζηλανδία Νικολό Μακιαβέλλι/Niccolò Machiavelli Νίκος Εγγονόπουλος Νίκος Ζαχαριάδης Νίκος Καρούζος Νίκος Μπελογιάννης Νίκος Σκοπλάκης Νίκος Buccanier Κούρκουλος Νόαμ Τσόμσκι/Noam Chomsky Νόρμπερτ Ελίας/Norbert Elias νους Νούτσιο Όρντινε/Nuccio Ordine Ντεζιντέριος Έρασμος/Desiderius Erasmus Ντέιβιντ Λυντς/David Lynch Ντέιβιντ Μπομ/David Bohm Ντέιβιντ Ρικάρντο/David Ricardo Ντέιβιντ Χιούμ/David Hume Ντμίτρι Πρίγκοφ/Дми́трий При́гов Ντον Ντελίλο/Don Delillo Ντόναλντ Γουίνικοτ/Donald Winnicott Ντονέλα Μήντοους/Donella Meadows Ξενοδοχείο των Ξένων Ξενοφών ξεψάρωμα Οδύσσεια οικονομία Οκτάβιος Πας/Octavio Paz Όλγα Γερογιαννάκη ολιγαρχία ομιλίες Ορφέας Απέργης Όσκαρ Ουάιλντ/Oskar Wilde Ούγος του Σαιντ Βίκτορ/Hugh of Saint Victor Ουίσταν Ώντεν/Wystan Auden Ουόλτ Ουΐτμαν/Walt Whitman Π.Μ.Σ. Χάκερ/P.M.S. Hacker παιδεία παιχνίδι Παναγιώτης Κονδύλης Παπάγος παπαρολογία παράδοση παραπληροφόρηση Πασκάλ Ενζέλ/Pascal Engel Πάσχος Μανδραβέλης Πέδρο Ματέο/Pedro Mateo Πέπη Ρηγοπούλου περιπέτεια Πέτρος Αρτάνης Πέτρος Κορνήλιος/Pierre Corneille Πέτρος Παπαθανασίου Πέτρος-Ιωσήφ Προυντόν/Pierre-Joseph Proudhon Πήτερ Γκητς/P.T. Geach Πήτερ Κρηφτ/Peter Kreeft Πήτερ Μπρουκ/Peter Brook Πήτερ Ουότκινς/Peter Watkins Πιέρ Κλαστρ/Pierre Clastres Πιέρ Μπουρντιέ/Pierre Bourdieu Πλαστήρας Πλάτωνας πλουραλισμός ποίηση πολεμικά κείμενα πόλεμος πόλη πολιτική Ποτάμι προαίρεση προεκλογικά μηνύματα προλεταριάτο Προμηθέας προπαγάνδα Πωλ Βιριλιό/Paul Virilio Πωλ Βαλερύ/Paul Valery Πωλ Ζοριόν/Paul Jorion Πωλ Ζωγραφάκης Πωλ Λαφάργκ/Paul Lafargue Πωλ Ρικέρ/Paul Ricoeur Ραούλ Βανεγκέμ/Raoul Vaneigem Ραούλ Σουρίτα/Raul Zurita Ράσελ Τζάκομπι/Russel Jacobi Ρέι Μπράντμπερι/Ray Bradbury Ρενέ Ζιράρ/René Girard Ρενέ Κλερ/ René Clair Ρέυμοντ Κάρβερ/Raymond Carver Ρίτα Γκαβέρα Ρίτσαρντ Κόμπντεν/Richard Cobden Ρίτσαρντ Μοράν/Richard Moran Ρίτσαρντ Ρόρτι/Richard Rorty Ροβεσπιέρος Ρόζα Λούξεμπουργκ/Rosa Luxembourg ρομαντισμός Ρομπέρ Αντέλμ/Robert Antelme Ρόμπερτ ΜακΝαμάρα/Robert MacNamara Ρόμπερτ Οπενχάϊμερ/Robert Oppenheimer Ρόμπερτ Φρανκ/Robert Frank Ρόμπερτ Χας/Robert Hass Ρομπέρτο Χουαρόθ/Roberto Juarroz Ρωσία Σαίξπηρ/Shakespeare Σαν Φρανσίσκο Σαρλ Μπωντλέρ/Charles Baudeilaire Σαρλ Μπωντλέρ/Charles Baudeilaire Σαρλ Πεγκί/Charles Péguy Σέρεν Κίρκεγκωρ/Søren Kierkegaard Σέσιλ ντε Μιλ/Cecil DeMille σθένος Σιγισμούνδος Φρόιντ/Sigmund Freud Σιμόνη Βέιλ/Simone Weil Σίμων Λέις/Simon Leys σινεμά Σίντνεϊ Λιουμέτ/Sidney Lumet Σίσυφος σκεπτικισμός Σκιπίων ο Αφρικανός σκουπιδοντενεκέδες Σλαβόι Ζίζεκ/Slavoj Žižek Σόνια σοσιαλδημοκρατία Σουηδία Σουν Τζου/ 孫子 σουρεαλισμός σοφία σοφιστική Σπύρος Κυριαζόπουλος σταλινισμός Σταμάτης Πολενάκης Στάνλεϊ Κάβελ/Stanley Cavell Στάντις Λώουντερ/Standish Lawder Στέλιος Κούλογλου Στέλιος Ράμφος Στεφάν Λιαβινιότ/Stéphane Lavignotte Στέφανος Λουπάσκο/Stephan Lupasco Στέφανoς Ροζάνης Στήβεν Πίνκερ/Steven Pinker στρατόπεδα εργασίας Συλβαίν Πιρόν/Sylvain Piron Σύλβια Πλαθ/Sylvia Plath Σύλλογος Υπαλλήλων Βιβλίου-Χάρτου Σύνταγμα σχετικισμός Σωκράτης σώμα Τ.Κ.Παπατσώνης Τ.Σ. Έλλιοτ/T.S. Elliot Τάκης Μίχας Τάλκοτ Πάρσονς/Talcott Parsons Τάσος Λάγγης ΤΒΧΣ Τέοντορ Αντόρνο/Theodor Adorno τέχνη τεχνικό σύστημα τεχνοεπιστήμη τεχνοκρατία τεχνολογικός μεσσιανισμός τεχνοσάχλα Τζ. Ρ. Σάουλ/J. R. Saul Τζ. Στ. Μιλλ/J. St. Mill Τζ.Ρ.Ρ. Τόλκιν/J.R.R. Tolkien Τζακ Α. Γκόλντστοουν/Jack A. Goldstone Τζέημς Μπάλντουιν/James Baldwin Τζέφρεϊ Χερφ/Jeffrey Herf Τζον Κ. Γκαλμπρέιθ/John K. Galbraith Τζον Λοκ/John Locke Τζον Μ. Κούτσι/John M. Coetzee Τζον Ρωλς/John Rawls Τζον Σερλ/John Searle Τζον Στάινμπεκ/John Steinbeck Τζον Φ. Κέννεντυ Τζον Φόουλς/John Fowles Τζον Χιούστον/John Houston Τζον Ώστιν/John Austin Τζορτζ Όργουελ/George Orwell Τζορτζ Στάινερ/George Steiner Τζόρτζιο Αγκάμπεν/Giorgio Agamben Τζούλια Κρίστεβα/Julia Cristeva Τόμας Πίντσον/ Thomas Pynchon Τόμας Ράιντ/Thomas Reid Τόμας Χομπς/Thomas Hobbes Τόνι Νέγκρι/Toni Negri Τόνι Σουάρτζ/Tony Schwartz τραγωδία Τριλεκτική Μέθοδος Τρόικα Τσαρλς Μπουκόφσκι/Charles Bukowski Τσαρλς Ντέιβενπορτ/Charles Davenport Τσαρλς Ράιτ Μιλλς/Charles Wright Mills Τσαρλς Σ. Περς/Charles S. Peirce Τσαρλς Τέιλορ/Charles Taylor Τσαρλς Φορτ/Charles Fort τυραννία Υβ Λε Μανάκ/Yves Le Manach Υβ Μισώ/Yves Michaud υλισμός υπαρξισμός υποκείμενο υποκρισία υπομονή Φ. Ε. Ρεϊνάλ/F. E. Reynal Φαινομενολογία Φερδινάνδος Σελίν/Ferdinand Céline Φερνάντο Αρρραμπάλ/Fernando Arrabal Φερνάντο Πεσσόα/Fernando Pessoa Φίγκαρο Φιλανθρωπία φιλία Φίλιππος Λάρκιν/Philip Larkin Φιλοσοφία Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι/Фёдор Достоевский Φλαν Ο' Μπράϊαν/Flann O' Brien Φουκουσίμα Φραγκίσκος Λυοτάρ/François Lyotard Φραγκίσκος Φουρκέ/François Fourquet Φράνσις Μπέικον/Francis Bacon Φρανσουά Γκρουά/François Grua Φρανσουά Καραντέκ/François Caradec Φρανσουά Σιμιάν/François Simiand Φρανσουά Φουρκέ/François Fourquet Φρανσουά-Μαρί Βολταίρος/François-Marie Voltaire Φραντς Κάφκα/Frantz Kafka Φρειδερίκος Έμπερτ/Fredrich Ebert Φρειδερίκος Ένγκελς/Friedrich Engels Φρειδερίκος Μουρνάου/Friedrich Murnau Φρειδερίκος Νίτσε/Friedrich Nietsche Φρέντερικ Τέιλορ/Frederick Taylor Φρέντερικ Τζέιμσον/Frederick Jameson Φρήντριχ Γιάκομπι/Friedrich Jacobi Φρήντριχ Χάγιεκ/Friedriech Hayek Φριτς Λάιστ/Fritz Leist φρμκ Φώτης Τερζάκης Χ. Λ. Μπόρχες/J. L. Borges Χ. Μ. Εντσενσμπέργκερ/H. M. Enzensberger χαρά Χάρβαρντ Χάρι Χόλε Χάρυ Γκουγκενχάιμ/Harry Guggenheim Χάρυ Φράνκφουρτ/Harry Frankfurt Χέγκελ/Hegel Χέερτ Μακ/Geert Mak Χέρμαν Μέλβιλ/Herman Melville Χέρμπερτ Μαρκούζε/Herbert Marcuse χιούμορ Χιροσίμα Χλόη Κολλύρη Χουάλ Βίβες/Juan Vives χρεοκοπία χρήμα Χρήστος Βακαλόπουλος χρόνος ψυχή ωφελιμισμός Bar Beduin beton7 Biennale Bloomberg Bob Marley Bodies Bruce Springsteen Cinemarian D-503 dada dangerfew David Bowie DAVOS DOCUMENTA Einsatzgruppe D EMAF Frank Zappa Happyfew HighSpeedAcces Hildegoesasger Hollowsky Iggy Pop Il Consigliere intothepill izi Jazz Jeffrey Lee Pierce Jimmy Cliff Joe Strummer Johnny Cash Keith Richards La Tribune lifestyle Malaguena memento mori Miles Davis Monty Python Muppet Show nem68 Nick Cave Nosotros RadioBubble Renty robe de chambre Salon De Vortex Scott Asheton Serajevomag sexbox socialmedia Tales from the Crypt TESTS! The Guardian TwixtLab urban hacking Vince Taylor Wall Street Journal WIRED wobblies Zabriskie Point Zoviets