20 Ιανουαρίου 2009

Είπατε Μηδενισμός;



"Το αληθινό πρόβλημα των φιλελεύθερων καπιταλιστικών κοινωνιών βρίσκεται στον κυρίαρχο σε αυτές μηδενισμό. Είναι ένας μηδενισμός αντίθετος από εκείνον για τον οποίο μίλησε ο Νίτσε. Δεν είναι πια μια κριτική απόρριψη των κατεστημένων αξιών, αλλά η αποσύνθεσή τους μέσα σε μια παθητική αδιαφορία. Ίσως αντί για μηδενισμό θα έπρεπε να μιλάμε για ηδονισμό. Διότι ο χαρακτήρας του μηδενιστή είναι τραγικός ενώ ο ηδονιστής είναι παραιτημένος. Ο σύγχρονος ηδονισμός είναι διαφορετικός από τον επικούρειο. Δεν τολμάει ν' αντιμετωπίσει το θάνατο καταπρόσωπο. Δεν είναι σωφρωσύνη αλλά παραίτηση. Στο ένα άκρο του είναι κάτι σαν λαιμαργία, μια άπληστη αναζήτηση για περισσότερα, όλο και περισσότερα. Στο άλλο άκρο το είναι ένα κράμα εγκατάλειψης, παραίτησης, δειλίας μπροστά στη δυστυχία και το θάνατο. Παρά τη λατρεία των σπορ και της υγείας, η συμπεριφορά των δυτικών λαών μαρτυράει μια μείωση της ζωτικής ορμής. Ο ηδονισμός μας είναι ένας ηδονισμός κατάλληλος για ρομπότ και φαντάσματα." (Octavio Pas, 1983)

28 σχόλια:

izi είπε...

Συνεχίζουμε εδω μετά το ωραιότατο απόσπασμα του -δεν θυμάμαι τώρα το νικ.

hollow sky είπε...
Αυτό το σχόλιο αφαιρέθηκε από τον συντάκτη.
hollow sky είπε...

Ο Οκτάβιο έχει πει πολλά ενδιαφέροντα πράγματα, και από νωρίς, για το ζήτημα αυτό.

Μεταφράζω εδώ στα πρόχειρα λίγα αποσπάσματα από μια συνέντευξή του:

«[…] Όταν αυτή η νεωτερική έμφαση στο άτομο συνδυάζεται με τον αντί-ιστορικό χαρακτήρα ενός έθνους, που προσανατολίζεται ορμητικά στο μέλλον και προσπαθεί να λησμονήσει το παρελθόν, δημιουργεί στον πολιτισμό ένα είδος ναρκισσισμού του παρόντος, ο οποίος καταλήγει σε μια ιδιώτευση που είναι ταυτόχρονα ηδονιστική και απομονωτική. Αυτή η παθητική αδιαφορία προς τις αξίες είναι ίσως ο πραγματικός δαίμονας των φιλελεύθερων κοινωνιών. Είναι πραγματικά μια μορφή μηδενισμού.

[…] Αυτή η έμφαση στην άμεση ικανοποίηση και ανταμοιβή στο παρόν φανερώνει μια έλλειψη πίστης στο μέλλον. Η Αμερική έχει καταντήσει ένας ηδονιστικός πολιτισμός.

Δεν είμαι κατά του ηδονισμού. Είμαι κατά του ηδονισμού όταν παραβλέπει το θάνατο. […] Ο Επίκουρος δεν ήταν ένας ευτελής ηδονιστής. Καταλάβαινε ότι ο θάνατος είναι το όριο τη ζωής. Αυτό το αναστοχαστικό στοιχείο δεν το βλέπω στον αμεριάνικο ηδονισμό.

Μια ακόμα ένδειξη της απουσίας πίστης στο μέλλον είναι ο τρόπος με τον οποίον η εξέγερση μετακινήθηκε από μια εξέγερση στο όνομα γενικών αξιών σε μια εξέγερση στο όνομα επιμέρους ζητημάτων. Στο παρελθόν, οι επαναστάσεις της νεοτερικότητας σε όλο τον κόσμο γίνονταν στο όνομα παγκόσμιων ιδεών. Η μεγάλη προλεταριακή επανάσταση του μαρξισμού, που καλούσε στην ενότητα όλων των εργατών της γης, ήταν η τελευταία από αυτές. Τώρα οι μαύροι αμερικάνοι ξεσηκώνονται επειδή είναι μαύροι, οι ομοφυλόφιλοι επειδή είναι ομοφυλόφιλοι, οι γυναίκες επειδή είναι γυναίκες, οι μεξικάνοι επειδή είναι μεξικάνοι. Όταν τα επιμέρους γίνονται σημαντικότερα από τις γενικές ιδέες, αυτό σημαίνει πως τα συμφέροντα της στιγμής θεωρούνται σημαντικότερα από την πίστη σ’ ένα καλύτερο μέλλον.

[…] Επειδή οι ΗΠΑ είναι μια μοντέρνα χώρα με αντί-ιστορικό προσανατολισμό, ενσαρκώνει τις αντιφάσεις της Νεοτερικότητας. Από τη μια μεριά, το ναρκισσιστικό παρόν, το οποίο θεωρεί τη μνήμη και την ιστορία καταπιεστές της ελευθερίας, οδηγεί στο μηδενισμό. Παρόλα αυτά, με ένα τρόπο μεσιανικό, υπάρχει εκεί και πίστη σε ένα ξεχωριστό πεπρωμένο της χώρας, η οποία εξαιρεί την Αμερική από την ιστορία που δεσμεύει όλους τους άλλους.

[…] Όταν βλέπεις τα πράγματα μόνον από τη νεωτερική οπτική γωνία, είναι γενικά δύσκολο να τα βγάλεις πέρα με την ανθρωπότητα και την ιστορία, διότι αυτός ο αφηρημένος, ορθολογιστικός ηθικισμός αγνοεί τη φύση της πραγματικότητας, αγνοεί τα πάθη, αγνοεί τη σεξουαλικότητα, αγνοεί τη ζωή των ενστίκτων, τη ζωή των βιολογικών ενορμήσεων. Μόνο ένα νέο ήθος, που θα θεμελιώνεται στην αναγνώριση αυτών των ορμών, μπορεί να αντιμετωπίσει με όρους ηθικούς την ιστορική εμπειρία της ανθρωπότητας».

από http://www.digitalnpq.org/archive/1987_winter/border.html

Παζ-λ είπε...

Ωραίο θέμα ανοίξατε!

Ο Μεξικάνος είπε κι αυτό:

"Η τεχνολογία δεν είναι μια εικόνα του κόσμου αλλά ένας τρόπος δράσης πάνω στην πραγματικότητα. Ο μηδενισμός της τεχνολογίας δεν εντοπίζεται μόνο στο γεγονός ότι αυτή αποτελεί την τελειότερη έκφραση της θέλησης για ισχύ, αλλά και στο γεγονός ότι στερείται νοήματος".

υγ μήπως σωστότερο είναι να γράφετε Paz και όχι Pas;

fatefull είπε...

συγχαρητήρια και για το ποστ και για το μπλογκ σας.
Διαβάζω και το φοβερό σαιτ σας και απορώ, πως τόσο καιρό δεν το γνώριζα (ενώ από ότι κατάλαβα αφού μίλησα με έναν δυο φίλους όλοι οι άλλοι μάλλον το χαίρονται από καιρό)

Γιάννης είπε...

"Δεν είμαι κατά του ηδονισμού. Είμαι κατά του ηδονισμού όταν παραβλέπει το θάνατο. […] Ο Επίκουρος δεν ήταν ένας ευτελής ηδονιστής. Καταλάβαινε ότι ο θάνατος είναι το όριο τη ζωής. Αυτό το αναστοχαστικό στοιχείο δεν το βλέπω στον αμεριάνικο ηδονισμό.
"

ο επίκουρος δεν ήταν χριστιανός, η αμερική είναι χριστιανική, εκεί είναι η διαφορά στην αντίληψη των ορίων της ηδονής χάρη στο θάνατο. όπως τα λέει ο οκτάβιος, είναι σα να εννοεί ότι ο επικούρειος ηδονισμός ήταν "καλλίτερος" ή "μετρημένος". για το δεύτερο ας αμφιβάλλουμε πιστεύοντας τα σχετικά διασωθέντα, για το πρώτο με τι κριτήρια;

όσο για τη σχέση μεταξύ του νιτσεϊκού μηδενισμού και του σημερινού μηδενισμού, τους εμφανίζει ως αντίθετους. γιατί να μην είναι ο δεύτερος συνέπεια του νιτσεϊκού (αλλά όχι μόνο αυτού και με τίποτε κυρίως αυτού) μηδενισμού, όχι αναπόφευκτη αλλά δεδομένη;

hollow sky είπε...

@ fatefull,

σ' ευχαριστώ για τα καλά σου λόγια!

---

@ Γιάννη,

μάλλον με την έννοια του "καλύτερος" το έλεγε ο Οκτάβιο. Με ποιο κριτήριο; Δεν γνωρίζω. Έλεγε, ενδιάμεσα, το εξής: "Ο αληθινός ηδονιστής δεν είναι σκλάβος αλλά κύριος του χρόνου και του εαυτού του. Δίνει αξία στην ηδονή αλλά επίσης αντιλαμβάνεται ότι τα πάντα είναι πρόσκαιρα και στο τέλος υπάρχει ο θάνατος". Φαίνεται λοιπόν να πίστευε, πως μια τέτοια εαυτοκυριαρχική στάση είναι καλύτερη από την παθητική εγκατάλειψη στην ηδονή.

Για τους δυο μηδενισμούς, ίσως το αντίθετο δεν αποκλείει οπωσδήποτε να είναι το ένα απότοκος του άλλου ή στενά συνδεδεμένο με το άλλο. Εξαρτάται πού εντοπίζει κανείς την αντίθεση. Γι' αυτό και λέμε καμιά φορά για "αντίθετες όψεις του ίδιου νομίσματος".

Η αντίθεση πάντως που εντοπίζει ο Οκτάβιο, είναι, όπως έλεγε, μεταξύ μιας "κριτικής απόρριψης των κατεστημένων αξιών" και μιας "αποσύνθεσής τους μέσα στην αδιαφορία". Αυτή η αντίθεση δεν είναι, νομίζω, από εκείνες τις ριζικότερες αντιθέσεις, που αποκλείουν να είναι το ένα δεδομένο του άλλου.

Γνωμοδότης είπε...

Ο Επίκουρος πρέπει να είναι ο πλέον ηλίθιος φιλοσόφος που παρήγαγε ο αρχαίος κόσμος αν κρίνουμε από τους σημερινούς οπαδούς του και τη χρήση του.

(δεν εννοώ φυσικά τον Πας)

Υπάρχει άραγε κάποιος "ηδονιστής" που δεν είναι για τα πανηγύρια;

hollow sky είπε...

@ Γιάννη,

μια συμπληρωματική διευκρίνηση.

Έγραψα προηγουμένως: "Φαίνεται λοιπόν να πίστευε, πως μια τέτοια εαυτοκυριαρχική στάση είναι καλύτερη από την παθητική εγκατάλειψη στην ηδονή."

Συμπληρώνω: καλύτερη - κατά τον Οκτάβιο - από την άποψη της κοινωνικής θέσμισης, αν κρίνω το σύνολο της συνέντευξής του, στην οποία αρκετά κεντρική θέση έχει η ανάδειξη των (κατ' αυτόν) δυο κεντρικών αντιφάσεων των Ηπα, δηλ. το γεγονός ότι είναι ταυτόχρονα αυτοκρατορία και δημοκρατία, και το ότι θεμελιώθηκε στο διαχωρισμό δημόσιου και ιδιωτικού.

Γιάννης είπε...

Γνωμοδότα,
"λέει ο Επίκουρος "να πράττεις το κάθε τι σαν να σε έβλεπε ο Επίκουρος"

έχεις δίκαιο, αν κρίνω από κάτι δημοφιλή ελληνικά βλογ επικουροκοινωνικοδαρβινιστών θετικισμός και οποιον πάρει ο χάρος.

oper εδει δειξαι

bukanieros είπε...

Εγώ ένα πράγμα δεν καταλαβαίνω.
Πώς γίνεται, μέσα σ' ένα κόσμο όπου βασιλεύει ο ηδονισμός (οποιουδήποτε είδους), οι άνθρωποι να ζούνε τόσο άσκημα;
Και το ότι ζούνε τόσο άσκημα (σκατά, πραγματικά) δεν το λέω μόνο εγώ, με τα ίσως αυθαίρετα κριτήριά μου, το λένε κι οι ίδιοι οι (κατά φαντασία;) "ηδονιστές".
Επίσης, δεν καταλαβαίνω πώς γίνεται, μέσα σ' ένα κόσμο όπου βασιλεύει ο μηδενισμός (οποιουδήποτε είδους), να εκδηλώνεται τόσο πολύ ο έμπρακτος σεβασμός απέναντι στις κυρίαρχες αξίες.

hollow sky είπε...

Bukanieros,

δεν μου φαίνεται τόσο πολύ παράξενο.

Ας πούμε, για το πρώτο, υποθέτω ότι γίνεται περίπου όπως όταν σ' ένα κόσμο που βασιλεύει η ατομική ιδιοκτησία και δοξάζεται η συσσώρευση κεφαλαίου, υπάρχουν τόσα εκατομμύρια πάμφτωχοι.

Για το δεύτερο πάλι, δεν βλέπω πώς το ένα αναιρεί το άλλο εάν δεχτούμε ότι κυρίαρχη αξία σήμερα είναι η ωφελιμιστική επιβίωση, πολύ πρόχειρα μισοσκεπασμένη πλέον από τα ράσα της Πανσέπτου Οικονομίας.

Γιάννης είπε...

κυρίαρχη αξία μπορεί να είναι και η επιβίωση και η συναδέλφωση των λαών. έμπρακτα και λεκτικά, αντίστοιχα.

κάποιος που δεν έχει να φάει, δεν έχει κατά νου κάθε στιγμή τον ηδονισμό (μόνο ως απουσία πόνου ίσως), αλλά απλώς να φάει και αυτόν τον μήνα. όμως ο άνθρωπος δεν μπορεί να σταματήσει να στοχοθετεί όλο και ανώτερα επίπεδα πρόσβασης στο "αγαθό", όπως κι αν αυτό το αντιλαμβάνεται, οπότε όλοι είναι κατά μια έννοια ηδονιστές.
το να είσαι ηδονιστής, δηλαδή, δεν έχει να κάνει με την κατάστασή σου, αλλά με την επιδιωκόμενη κατάστασή σου ( : ηδονή συνέχεια ή και αυξανόμενη), και το ότι κάποιος κατά δήλωσή του ηδονιστής ζει καθ' ομολογία του "σκατά" δε συνεπάγεται πως αποδίδει την κατάσταση αυτή στον ηδονισμό, το αντίθετο, μέσω του ηδονισμού θεωρεί ότι θα την ξεπεράσει.

λέει ο οκτάβιος
"είναι γενικά δύσκολο να τα βγάλεις πέρα με την ανθρωπότητα και την ιστορία, διότι αυτός ο αφηρημένος, ορθολογιστικός ηθικισμός αγνοεί τη φύση της πραγματικότητας, αγνοεί τα πάθη, αγνοεί τη σεξουαλικότητα, αγνοεί τη ζωή των ενστίκτων, τη ζωή των βιολογικών ενορμήσεων. Μόνο ένα νέο ήθος, που θα θεμελιώνεται στην αναγνώριση αυτών των ορμών, μπορεί να αντιμετωπίσει με όρους ηθικούς την ιστορική εμπειρία της ανθρωπότητας."

δεν τα αγνοεί ο ορθολογισμός της νεωτερικότητας, απλά τα εντάσσει στην ηθική, είτε μέσω της παιδείας η οποία θα εξημερώσει τα πάθη και θα θα καθαρίσει την αγνή υφή τους από τις κακοήθειες της ιστορίας είτε μέσω της άποψης ότι το επιμέρους κακό συντελεί στο γενικό καλό. αυτά βέβαια είναι επί χάρτου (όχι ως προσπάθεια, ως πραγμάτωση), αλλά νομίζω αν παρακάτω επεξηγεί το νέο αυτό ήθος, πρέπει να παρατεθεί η συνέχεια των απόψεών του.


hollow sky,
πράγματι, μπορεί να προηγείται χρονικά (και έτσι νομίζω πως έγινε τους τελευταίους αιώνες) η "κριτική απόρριψη των κατεστημένων αξιών" και να έπεται η "αποσύνθεσή τους μέσα στην αδιαφορία". και απλώς να βρισκόμαστε στο δεύτερο στάδιο ως προς τις άλλοτε κατεστημένες αξίες. και το δεύτερο στάδιο ίσως δεν πάσχει από έλλειψη αυτοκυριαρχίας.

paranoid android είπε...

@ Γιάννη,
το δεύτερο στάδιο, αυτό στο οποίο γίνεται η αποσύνθεση των κατεστημένων αξιών μέσα στην αδιαφορία (αν κατάλαβα καλά) δεν πάσχει από έλλειψη αυτοκυριαρχίας;
αφού ο ηδονισμός είναι υποχρεωτικός μέχρι αναισθησίας και μέχρι θανάτου για μερικούς τουλάχιστον, οι άλλοι να τραβάνε κουπί. Αν μπορείς, σου λέει, μην απολαμβάνεις. Μπορούμε όμως να βγούμε από τον χώρο στον οποίο "δεν θα μπορεί να ζήσει κανείς χωρίς να αγοράσει ή να πουλήσει" και από τις επιρροές του; η δοκιμή τουλάχιστον είναι δωρεάν:)

Γιάννης είπε...

paranoid android,
το βούλιαγμα στον ηδονισμό-αποσύνθεση των αξιών μέσα στην αδιαφορία ενδεχομένως να γίνεται με αυτοκυριαρχία, έπειτα από την κριτική αποδόμηση των αξιών στο πρώτο στάδιο και την ψύχραιμη διαπίστωση ότι δεν μπορούν πια να σταθούν αξίες αντικειμενικά, όπως άλλοτε (φάνταζαν ότι) στέκονταν, πριν από το πρώτο στάδιο.
γι' αυτό επειδή ο ηδονισμός είτε είναι ισχυρό ένστικτο για μερικούς είτε το πιο πρόχειρο αποκούμπι για όσους διαπίστωσαν το παραπάνω, ενισχύεται και, ασφαλώς, ακόμη κι οι μύγες μες στο γάλα συχνά-πυκνά δεν καταλαβαίνουν γιατί δε θα έπρεπε να βαφτούν άσπρες:)

ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΤΙΚΟ ΚΟΥΜΜΟΥΝΙ είπε...

πολύ καλή συζήτηση, αλλά το θέμα είναι που θα βρούμε σήμερα το 1... και όχι το άπειρο

hollow sky είπε...

Φίλοι,

νομίζω πως καίριο ρόλο στη σημερινή μορφή παθητικού μηδενισμού παίζει ο εξαιρετικές διερυμένος πλέον αποκλεισμός της μεγάλης πλειοψηφίας των ανθρώπων από τη συμμετοχή στη διαμόρφωση κοινών πεπρωμένων και κατ' επέκταση στη διαμόρφωση ενός προσωπικού σχεδίου ζωής, που θα υπερβαίνει τη σφαίρα της απλής επιβίωσης και της τετριμένης καθημερινότητας.

Η μέγιστη πλειοψηφία περνάει 10 ώρες τη μέρα στη δουλειά βαστώντας τη θέση του απλού εκτελεστή προειλημμένων αποφάσεων και με ένα ελάχιστο περιθώριο συνεργασίας.

Ένα μεγάλο μέρος της ζωής, το έχουν αναλάβει πλέον τα διάφορα τεχνικά υποσυστήματα: μπορείς π.χ. να μάθεις "τι συμβαίνει στον κόσμο" χωρίς να βγεις από το σπίτι σου (δεν εξετάζω εδώ τι όντως μαθαίνεις).

Η ίδια η πολιτική έχει γίνει τελάλης της Οικονομίας, η οποία (υποτίθεται ότι) επιτάσσει ετούτο ή εκείνο με όρους "αδήριτης ανάγκης", "επιστημονικά ελεγμένης", και κάντε όλοι τουμπεκί.

Η τεχνοεπιστήμη γενικότερα πλασάρεται σαν ο Μάγος της Φυλής, που έχει το γιατρικό για όλα και συμφέρει περισσότερο, γιατί απλά πατάς ένα κουμπάκι κι έγινε η δουλειά σου.

κ.τ.λ., κ.τ.λ.

Μιλάμε για τρομαχτικά απελπιστική κατάσταση ακινητοποίησης.

Είναι να μην το ρίξεις στο τσόντα και να τα γράψεςι όλα στα @@@ σου;

Κοινώς λάσπη.

:-(

Γιάννης είπε...

hollow sky,

όλα αυτά για την κατάσταση στην/με την οικονομοποίηση της πολιτικής, την τεχνολογία, τη δουλειά, τη συμμετοχή στα κοινά είναι πολύ σωστά. αλλά έτσι δεν ήταν και παλιότερα; ας πούμε οι λαοθάλασσες των μεταπολιτευτικών προεκλογικών συγκεντρώσεων δεν συμμετείχαν στον καθορισμό της μοίρας τους παρά μόνο στη φαντασία τους (όπως η κοινότητα των βλόγερ σήμερα), η επιστήμη ήταν ή προιωνιζόταν ως ο μάγος της φυλής, η οικονομία ήταν επίσης το μέγα παμφάρμακο (με σοσιαλιστικά πρόσημα) ή, πολύ παλιότερα, οι άνθρωποι δούλευαν απ' το πρωί ώς το βράδι.
νομίζω ότι η διαφορά έγκειται όχι στην κατάσταση αλλά στην διαπίστωση (ψύχραιμη ή μη) ότι δεν υπάρχει διέξοδος από την κατάσταση. τέτοια διαπίστωση δεν είχε γίνει αισθητή και πλειοψηφική πριν 25-30 χρόνια.

hollow sky είπε...

Γιάννη,

απαντώ με μικρή χρονοκαθυστέρηση. Δεν έχεις πολύ άδικο, όμως νομίζω ότι ισχύει και εδώ ο γενικότερος κανόνας, ότι όσο δεν αλλάζεις (ή δεν ανανεώνεις) μια κατάσταση, αυτή "χειροτερεύει", δηλαδή εξελίσσεται στο δικό της δρόμο.

Μ' αυτή την έννοια, πιστεύω πως ο σημερινός ηδονιστικός μηδενισμός δεν είναι μόνο αποτέλεσμα απογοήτευσης και διαπίστωσης ότι η κατάσταση δεν αλλάζει, αλλά και "στάδιο εξέλιξης" της ίδιας αυτής κατάστασης.

Γιάννης είπε...

hollow sky,

υπό τις παρούσες συνθήκες, λ.χ. επειδή διευρύνεται το χάσμα πλούσιων-φτωχών, όσο περνά ο καιρός η δυνατότητα αντίδρασης των φτωχών θα μειώνεται..

η απογοήτευση για την οποία έκανα λόγο δεν οφείλεται στην παραπάνω διεύρυνση του χάσματος, αλλά στο ότι παλιότερα υπήρχε η (ψευδ)αίσθηση ότι υπάρχει εναλλακτική δυνατότητα. νομίζω μετά το 1991 (ή και νωρίτερα) αυτή η αίσθηση εξαφανίστηκε. όπως θα εξαφανιστεί, αν δεν εξαφανίζεται ήδη, και η αίσθηση πως τουλάχιστον ο μονόδρομος που απέμεινε οδηγεί σε τόπο χλοερό.

bukanieros είπε...

Μου δημιουργείται η εντύπωση ότι άποψη του Γιάννη είναι, κατά κάποιο τρόπο, πολύ "μηδενιστική".
Πάντως, σε ό,τι έχει να κάνει με τη "μηδενιστολογία", δείτε και τον Φιλόξενο Μηδενισμό του Σεβαστάκη (με κάθε επιφύλαξη).

hollow sky είπε...

Γιάννη,

για να εξηγήσω καλύτερα τι εννοώ λέγοντας, ότι "ο σημερινός ηδονιστικός μηδενισμός [...] είναι [...] και στάδιο εξέλιξης της ίδιας αυτής κατάστασης", η αντίληψη που έχω για το όλο πράγμα, είναι χοντρικά η εξής.

Αυτό που λέμε "αξίες", δεν είναι απλά "ηθικολογικά δέοντα" αλλά τα σημεία ή οι άξονες αναφοράς γύρω από τους οποίους συντίθεται το συλλογικό. Φυσικά είναι σχετικοί και αλλάζουν από (ιστορική) εποχή σε εποχή, όμως δεν μπορεί να υπάρξει ανθρώπινη συλλογικότητα και κοινωνία χωρίς τέτοιους άξονες, δλδ χωρίς αξίες.

Η κριτική απόρριψη των αξιών είναι ένα μέσον ανασύνθεσης των κοινωνιών γύρω από άλλους τέτοιους άξονες. Εάν αυτό το μέσον γίνει σκοπός, εάν η κριτική απόρριψη των αξιών γίνει αξία καθεαυτή, τότε υπάρχει πρόβλημα, διότι η απόρριψη είναι μια αναλυτική/αποδομητική διαδικασία που δεν παράγει, αυτή, σύνθεση.

Ας προσθέσουμε τώρα σε αυτό και το γεγονός, ότι η συγχρονη εποχή έβαλε στο επίκεντρο των αξιών της το Άτομο, δλδ έθεσε το Άτομο ως εγγυητή και ταυτόχρονα φορέα παροχής "καυσίμων" των αξιών της.

Έχουμε λοιπόν μια ιστορική εποχή που περιστρέφεται γύρω από το προικισμένο με αναγνωρισμένη ικανότητα κριτικής απόρριψης των αξιών (=συλλογικών συνθέσεων) Άτομο. Πώς και από πού εξασφαλίζει αυτή η εποχή τη συλλογική της σύνθεση;

Τη διασφαλίζει, προφανώς, μόνο στο βαθμό που θεωρεί το άτομο όχι ως ιδιώτη αλλά ως Πολίτη και που θεωρεί ως αξία των αξιών της τη Δημοκρατία. Επομένως, στο βαθμό που αποτυγχάνει σε αυτά, στο βαθμό που καθηλώνει το άτομο στην κατάσταση του ιδιώτη, στο βαθμό που κάνει αυταξία την απόρριψη των αξιών, στο βαθμό που υποτάσσει την Πόλη στην Αγορά και τη δημοκρατία σε κάποια ολιγαρχική παραλλαγή, έχει πρόβλημα. Πρόσεξε: πρόβλημα όχι απλώς λόγω απογοήτευσης αλλά λειτουργικό πρόβλημα. Χάνει τις καύσιμες ύλες της.

Σε τούτη τη φάση περιπέφτει στον παθητικό μηδενισμό. Δεν μπορεί να πετύχει συλλογική σύνθεση. Εγκαταλείπει τη σφαίρα του συλλογικού στους αυτοματισμούς της αγοράς και της τεχνολογίας. Το άτομο αισθάνεται έρμαιό τους. Βρίσκει δικαίωση μόνο στην ιδιωτική σφαίρα. Καθίσταται ανίκανο να συνθέτει συλλογικότητα. Η πολιτική εκτεχνικεύεται και μαζί βιολογικοποιείται, κ.τ.τ.

---

Bukaniero,

δεν το έχω υπόψη μου. Θα το δω. Θενξ!

Γιάννης είπε...

hollow sky,

νομίζω το ζήτημα έχει δύο επίπεδα, αυτό των αξιών-διακηρύξεων και αυτό της πράξης: εννοείται του να είναι το άτομο πολίτης, σε μια δημοκρατία κ.λπ. τέτοιες αξίες και διακηρύξεις δεν έπαυσαν ακούγονται ποτέ στα τελευταία 200 χρόνια ούτε και να κυριαρχούν τα τελευταία 60 χρόνια. ακόμη και η δυτική μεταπολεμική αποδόμηση και ο σχετικισμός των αξιών γίνονταν πάντα με την προϋπόθεση ότι πριν από αυτά προηγείτο ή μετά ακολουθούσε η δημόσια δήλωση πίστης στα ανθρώπινα δικαιώματα και στη δημοκρατία. (*)

αλλά, αν κοιτάξουμε καλά τις διακηρύξεις αυτές, θα δούμε ότι πάντοτε υποτασσόταν η πόλη στην αγορά-αυτόματο πιλότο που θα έφερνε την ευημερία και θα απέτρεπε τον πόλεμο(από βολταίρο, σμιθ, μαρξ έως μπακούνιν) και η δημοκρατία στην ολιγαρχία (έμμεση δημοκρατία, αρχικώς ψήφος για τους λίγους, μαζική δημοκρατία, αριστερές σέχτες και κλίκες ηγετών). τα τελευταία 200 χρόνια είναι γεμάτα από το μοντέλο "ολιγαρχία/ελιτισμός, οικονομισμός". δεν διακηρύχθηκαν τώρα, δεν εφαρμόστηκαν πρώτη φορά τώρα. μόνο που έως τώρα ήταν πιο διαδεδομένο ότι "δεν πειράζει" αφού "τρώμε και δεν έχει βασανιστήρια". τώρα, που το φαί ίσως τελειώνει ή δεν είναι τόσο εξασφαλισμένο, ανακαλύπτουμε ότι "πειράζει".

κατέρρευσε αρχικά το ένα σκέλος του μοντέλου, αλλά υπήρχε η ελπίδα ότι (παρά τον ολιγαρχισμό και οικονομισμό) το άλλο θα εκπλήρωνε την υπόσχεση. ενώ τώρα ενδεχομένως να έχει τρωθεί σημαντικά το άλλο σκέλος, και αυτή η υποψία ελλείψει εναλλακτικών προτάσεων οδηγεί στο "ό,τι φάμε κι ό,τι πιούμε".

αν δεν είχε καταρρεύσει το ένα σκέλος ή δεν είχε εξαπλωθεί η παραπάνω υποψία, αν ξεπεραστεί η κρίση, πιστέυω ότι πάλι θα εμπιστευτούν όλοι το ρομπότ που τυπώνει χρήματα και κάνει τις πέτρες ψωμιά.

δεν είναι, λοιπόν, η ολιγαρχία ή ο οικονομισμός ή η (στο χώρο των διανοουμένων άλλωστε μόνο κυρίαρχη και ασυνεπής επιπλέον) κριτική των αξιών οι αιτίες του ηδονιστικού μηδενισμού, αφού τα αίτια αυτά υπήρχαν και πιο πριν και μάλιστα παλιότερα είτε προσδοκιόταν να εξαλειφθούν μέσω των ιδίων (δηλ. μέσω του οικονομισμού να ζήσουμε στην παιδική χαρά ή της έμμεσης δημοκρατίας να επιτευχθεί η άμεση) είτε θεωρούνταν καλά αφού "έκαναν τη δουλειά τους".

(*) γι' αυτό και η κριτική των αξιών δεν ανακηρύχτηκε η υπέρτατη αξία, κοινωνικά τουλάχιστον.

hollow sky είπε...
Αυτό το σχόλιο αφαιρέθηκε από τον συντάκτη.
hollow sky είπε...

Γιάννη,

δεν είπα ότι η ολιγαρχία και ο τεχνο-οικονομισμός διακηρύχτηκαν τώρα για πρώτη φορά` ίσα-ίσα.

Νομίζω όμως (όταν π.χ. λες πως έως τώρα επικρατούσε το "δεν πειράζει αφού τρώμε και δεν έχει βασανιστήρια"), πως παραβλέπεις τους αγώνες που δόθηκαν αυτά τα 200 χρόνια και τον ανανεωτικό ρόλο που έπαιξαν - αγώνες για τη διεύρυνση της δημοκρατίας τόσο ποσοτικά (αναγνώριση δικαιωμάτων π.χ. σε εργατική τάξη και γυναίκες) όσο και ποιοτικά (επαναπροσδιορισμοί των δικαιωμάτων).

Τούτοι οι αγώνες ανανέωναν τα "καύσιμα" της νεοτερικότητας, τόσο με την έννοια των ελπίδων όσο και με την έννοια του "αφοσιωμένου" προσωπικού αλλά και της μαζικότερης κατανάλωσης.

Αυτή η διεύρυνση των ιδρυτικών αξιών και η ανανέωση καυσίμων ήταν απαραίτητες, για την ιστορική επικράτηση, τη λειτουργία και την "ευζωία" της νεοτερικότητας.

Αλλά το αγωνιστικό φρόνημα, που ενέπνεε αυτούς τους αγώνες για τη ΜΕΤΟΧΗ στη νεοτερικότητα, έχει πια εκλείψει. Κυρίως στη μητρόπολη, τη "Δύση".

Και εξέλιπε, γιατί η μετοχή στη νεοτερικότητα προσδιορίζεται από τον ορίζοντα του τοπίου της.

Π.χ. η εργατική τάξη αγωνίστηκε για το σοσιαλισμό και πέτυχε την αναγνώριση των συνδικαλιστικών και κομματικών εκπροσώπων της στην κοινοβουλευτική ολιγαρχία ...

bastet είπε...

i pio kairia sizitisi pu eho petixi sta ellinika blogs, tha epaneltho otan tha eho xrono gia sxolio

hollow sky είπε...

@ bastet,

ευχαριστούμε θερμά και ελπίζουμε να επανέλθεις σύντομα.

presuntos είπε...

Διάβασα τα περισσότερα σχόλια, πολλή καλή συζήτηση.

Θα ήθελα απλά να διευκρινιστεί ότι ο ηδονισμός είναι ένα ηθικό σύστημα, στο ερώτημα δηλαδή του τι είναι ηθικά ορθό, απαντά πως οι ηδονές είναι, και πρέπει να είναι ο απώτατος σκοπός, και όχι το μέσο για να επιτύχουμε κάτι άλλο.

Αντίθετα, εκλαμβάνεται τις αξίες ως μέσα κατάκτησης της ηδονής.

Αυτός ο ηδονισμός θεμελιώθηκε από τον Αρίστιππο, ο Επίκουρος όμως εισήγαγε τις έννοιες της "Αταραξίας της Ψυχής" και της "Γαλήνης", ενώ μίλησε για ευδαιμονία σε ολόκληρη τη ζωή που υπερβαίνει τις επιμέρους, παροδικές ηδονές.

Επίσης, ήταν ο θεμελιωτής της άποψης ότι οι πνευματικές είναι ανώτερες από τις σωματικές ηδονές.

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Follow by Email

Ταγοί (ήτοι οδηγοί, αγγλ. tags)

1000 ρέγγες 1789 1864 190cm 1917 1929 1940 1955 1957 1965 1968 2008 2013 2014 3/45 Ά. Γιάπε/A.Jappe Α. Καγιέ/A. Caillé Α. Καμύ/A. Camus Α. Κοζέβ/A. Kojève Α. Σοπενχάουερ/A. Schopenhauer Ά. Σπέερ/A. Speer Ά. Τιούρινγκ/A. Turing αγάπη Αισχύλος Άκης Πάνου Αλ. Μπέρκμαν/Al. Berkman Αλ. Σμέμαν/Al. Schmeman Αλέκα Παπαρήγα Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης Αλέξανδρος Τομπάζης Αλεξάντερ Τρόκκι/Alexander Trocchi Αλέξης Ασλάνογλου αλήθεια Αληthεια αλλοτρίωση Άλμπερτ Φίνεϊ/Albert Finney Αλταμίρα αμνησία Αναξίμανδρος αναρχισμός Ανδρέας Εμπειρίκος Ανδρέας Παπανδρέου ανθρώπινα πιράνχας ανθρωποποίηση Άννα Άρεντ/Hannah Arendt Άννα Κρούγκερ/Ann Krueger Ανρί Λεφέβρ/Henri Lefebre Ανρί Μισώ/Henry Michaux Ανρί Ντεμπριγιώ/Henry Debrillaut Άνταμ Κέρτις/A. Curtis Άνταμ Σμιθ/Adam Smith Αντίνοος Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ Αντρέ Κερτέζ/André Kertész Αντρέ Ορλεάν/André Orléan Άντυ Γουώρχολ.Andy Warhol Άντυ Γουώρχολ/Andy Warhol Αντώνης Κουτρουμπής Αποκάλυψη Ιωάννου Απόστολος Παύλος Άρβο Περτ/Arvo Pärt Αργυριάδης Άρης Κωνσταντινίδης Άρθουρ Λένινγκ/Arthur Lehning Άρθουρ Τζένσεν/Arthur Jensen Αριστερά Αριστοτέλης Αρμαγεδώνας Άσγκερ Γιόρν/Asger Jorn Ασφαλιστικό Άυν Ραντ/Ayn Rand Β. Γκ. Ζέμπαλντ/W.G. Sebald Βαβυλώνα Βαγγέλης Αρτέμης Βαλεντίν Βολόσινοφ/Valentin Voloshinov Βάλτερ Μπένγιαμιν/Walter Benjamin Βανς Πάκαρντ/Vance Packard Βασίλης Ηλιακόπουλος Βασίλης Καραποστόλης Βενσάν Ντεκόμπ/Vincent Descombes Βέρνερ Χέρτσογκ/Werner Herzog Βερολίνο βία Βιετνάμ Βίκτορ Μπούλλα/Victor Bulla Βικτόρ Σερζ/Victor Serge Βίκτορ Σκλόφκσι/Victor Chklovski Βίκτορ Φρανκλ/Victor Frankl Βίκτωρ Ουγκώ/Vicror Hugo Βίλεμ Φλούσερ/Vilem Flusser Βίνσεντ Μπράουν/Vincent Browne βιοτεχνολογία βοηθήματα μνήμης Βολταίρος Βομβάη Βόρειοι Γ. Γκ. Φίχτε/ J. G. Fichte Γ. Τζέης/W. James Γαλαρίες Γένεσις Γεράσιμος Λυκιαρδόπουλος Γιάννης Γρηγοριάδης Γιάννης Ισιδώρου Γιάννης Κάτρης Γιάννης Πεδιώτης Γιάννης Ρίτσος Γιάννης Σκαρίμπας Γιάννης Τσέγκος Γιεβγκένι Ζαμιάτιν/Yevgeny Zamyatin Γιόζεφ Ντίτζγκεν/Josef Dietzgen γιορτή Γιούργκεν Χάμπερμας/Jurgen Habermas Γιόχαν Γκριμονπρέ/Johan Grimonprez Γιόχαν Χάιζινχα/Johan Huizinga Γιώργος Γαϊτάνος Γιώργος Δάβος Γιώργος Μακρής Γιώργος Σεφέρης Γιώργος Χαντζής Γκ. Κ. Τσέστερτον/G.K. Chesterton Γκ. Λούκατς/G. Lukacs Γκέοργκ Βύχνερ/Georg Büchner Γκεοργκ Ζίμελ/Georg Simmel Γκεόρκι Λούκατς/Georgy LuKacs Γκετζ Άλυ/Gotz Aly Γκι Αμπέιγ/Guy Abeille Γκιόργκι Λίγκετι/György Ligeti Γκυ Ντεμπόρ/Guy Debord Γκύντερ Άντερς/Günther Anders Γουάλας Στήβενς/Wallace Stevens Γουδή Γουίλιαμ Ήγγλετον/William Eggleton Γουίλιαμ Μπάροους/William Burroughs Γουίλιαμ Σαίξπηρ/William Shakespear Γούντι Άλλεν/Woody Allen Γρηγόρης Βαλτινός Δανία του Βορρά Δανία του Νότου δάσκαλοι Δελφοί Δημήτρης Δημητριάδης Δημήτρης Καραγιάννης Δημήτρις Βεργέτης δημιουργικότητα δικαιοσύνη ΔΝΤΟΟΣΑΤΡΟϊΚΑΘΕΣΜΟΙ δόγμα Τρούμαν δοκιμασίες Δουβλίνο Ε. Βιλ/E. Will Ε.Ε. Κάμινγκς/E.E. Cummings Ε.Χ. Γονατάς εγωπαθείς διανοούμενοι εικονική δημόσια σφαίρα εικονογραφημένα κείμενα εκλογές εκπομπές Έλεν Κέλλερ/Helen Keller Ελένη Μπέλλου Ελευθερία Ελευθεριακός Ελίας Κανέττι/Elias Canetti Ελίζαμπεθ Άνσκομπ/E. Anscombe Εμίλ Ντυρκέμ/Emile Durkheim Εμίλ Σιοράν/Emil Cioran Έμιλυ Ντίκινσον/Emily Dickinson Εμμανουήλ Ζάχος Παπαζαχαρίου Εμμανουήλ Λεβινάς/Emmanuel Levinas Εμμανουήλ Μουνιέ/Emmanuel Mounier Έντγκαρ Λη Μάστερς / Edgar Lee Masters εξατομίκευση εξέγερση εξουσία επανάσταση επαναστατικός χαρτοπολτός Επενδυτικό περιβάλλον επιβίωση επιστήμη Έρασμος εργασία ερείπια Έρικ Χομπσμπάουμ/Eric Hobsbawm Έρνεστ Γκέλνερ/Ernest Gellner Ερνστ Γιούνγκερ/Ernst Junger Ερνστ Κασσίρερ/Ernst Cassirer Έρνστ Μπλοχ/Ernst Bloch Ερυθρογράφος Ετιέν ντε λα Μποεσί/E. de la Boetie Ευγένιος Αρανίτσης Ευγένιος Ενρικέζ/Eugène Enriquez ευθύνη ευρωπαϊκή προοπτική ευτυχία Ζ. Νταβί/G. Davy Ζ.Π. Βερνάν/J.P. Vernant Ζακ Ελλύλ/Jacques Ellul Ζακ Λακάν/Jacques Lacan Ζακ Μπουβερές/Jacques Bouveresse Ζακ Ντεριντά/Jacques Derrida Ζακ Πρεβέρ/Jacques Prévert Ζακ Σαπίρ/Jacques Sapir Ζαν Ιτάρ/Jean Itard Ζαν Λυκ Γκοντάρ/Jean Luc Godard Ζαν Μορώ/Jeanne Moreau Ζαν-Ζακ Ρουσσό/Jean-Jacques Rousseau Ζαν-Πιερ Βουαγιέ/Jean-Pierre Voyer Ζάχα Χαντίντ/Zaha Hadid Ζερμαίν Γκρηρ/Germaine Greer Ζήσης Κοτιώνης Ζήσης Σαρίκας Ζίγκμουντ Μπάουμαν/Zygmunt Bauman Ζιλ Ντελέζ/Gilles Deleuze Ζιλ Ντωβέ/Gilles Dauvé Ζορ Βον/Zohr Vaughan Ζορζ Μπατάιγ/Georges Bataille ζωή Η Διεθνής ηθική Θ. Ρόσζακ/Th. Roszak Θανάσης Σβώλος Θάτσερ/Ρήγκαν θέαμα Θένια Κουτρουμπή Θεός Θεοφάνης Μελάς Θίοντορ Αντόρνο/Theodor Adorno θλίψη Θόδωρος Ζιάκας Θουκυδίδης Ίαν Χάκινγκ/Ian Hacking Ιβάν Παβλόφ/Ivan Pavlov Ιβάν Τοθργκένιεφ/I. Tourgueniev Ίγγα Κρεστενσεν/Inger Christensen Ιγνάτιος Λογιόλα ιδεολογία ιδρύματα τέχνης ικέτες και ξένιοι Ιράν Ισαάκ Μπ. Σίνγκερ/Isaac B. Singer Ισπαχάν ιστορία ισχύς Ιχάμπ Χασσάν/Ihab Hassan Ιωάννα Τσιβάκου Κ.Π. Καβάφης Κ.Σ. Λιούις/C.S. Lewis Καβαλκάντι/Cavalcanti Κάθλην Ράιν/Kathleen Raine Καλκούτα καλλιτέχνες Καλοκαίρι Καλούμενος Καντ κάπο Καραμανλής Κάρελ Φουνκ/Karel Funk Κάρεν Κίλιμνικ/Karen Kilimnik Καρλ Κορς/Karl Korsch Καρλ Κράους/Karl Kraus Καρλ Μαρξ/Karl Marx Καρλ Πολάνυι/Karl Polanyi Καρλ Χέκερ/Karl Hocker Καρλομάγνος Καρτέσιος/Descartes καταναλωτικοπαραγωγισμός καταστασιακοί/situationnistes καταστροφή Κατερίνα Ηλιοπούλου Κέβιν Κέλι/Kevin Kelly Κένεθ Γκέργκεν/Kenneth Gergen κενό Κιουσόπουλος Κλάους Κάρστενσον/Claus Carstensen Κλοντ Λεβί Στρώς/Claude Levy Strauss κοινωνιοποίηση Κομμούνα κομμουνισμός Κονγκό Κόνσταντ/Constant Niewenhuys Κορέα Κορνήλιος Καστοριάδης Κορνήλιος/Corneille κορπορατισμός Κουρτ Βάιλ/Kurt Weil Κουρτ Σβίττερς/Kurt Schwitters κράτος κρίσεις πανικού κρίση κρισολογία Κριστιάν Ντελακαμπάιν/Christiane Delacampaigne Κριστίν Λαγκάρντ Κρίστοφερ Λας/Ch. Lash Κροστάνδη κυριαρχία Κωνσταντίνος Ματσούκας Κωνσταντίνος Μίχος Κώστας Βάρναλης Κώστας Δεσποινιάδης Κώστας Κολημένος Κώστας Παπαϊωάννου Κωστής Βελόνης Κωστής Παπαγιώργης Λ. Βαλράς/L. Walras λαβύρινθος Λάζαρος Αρσενίου Λάκι Λουτσιάνο/Lucky Luciano Λάμπρος Κωνσταντάρας Λάο Τσε Λένιν Λεόν Βαλράς/Léon Walras Λέον Τρότσκι Λέσχη της Ρώμης Λέσχη Φιλελεύθερης Ανάγνωσης Λέων Σεστώφ/Lev Shestov Λίντον Τζόνσον/Lyndon Johnson Λιούις Μάμφορντ/Lewis Mumford Λισιέν Μαλζόν/Lucien Malson λογική λογοκρισία Λόγος λογοτεχνία Λονδίνο Λόρδος Μπάϋρον/Lord Byron Λουί Ντυμόν/Louis Dumont Λουίς Μπουνιουέλ/Louis Bunuel Λούντβιχ Βιτγκενστάιν/Ludwig Wittgenstein Λουσίντα και Ντέιβις Μάτλοκ Λυγκέας Λωτρεαμόν Μ. Ντριούρι/M. Drury Μ. Μπένετ/M. Bennet Μαγιακόφκι/Mayakovski μαγιονέζα μαθητές Μάικ Κέλυ/Mike Kelley Μάικλ Χάρντ/Michael Hardt Μάιλς Ντέιβις/Miles Davis Μάλκολμ Λόουρι/Malcolm Lowry Μάλκολμ Χ μανιφέστα Μανόλης Λαμπρίδης Μανώλης Αναγνωστάκης Μαξ Βέμπερ/Max Weber Μαξ Ήστμαν/Max Eastman Μάπετς Μάρθα Γκέλχορν/Martha Gellhorn Μαρί ντε Ενζέλ/Marie de Hennezel Μαρίνα Τσβετάγιεβα/Marina Tsvetaeva μαρξιστές-λενινιστές Μαρσαλ Σάλινς/Marshall Sahlins Μαρσέλ Μαριέν/Marcel Mariën Μαρσέλ Μως/Marcel Mauss Μαρσέλ Ντυσάν/Marcel Duchamp Μάρτζορυ Πέρλοφ/Marjorie Perloff Μάρτιν Μπούμπερ/Martin Buber Μάρτιν Χάϊντεγγερ/Martin Heidegger μελαγχολία Μεσαίωνας μεταμοντέρνο μεταμορφωτική δύναμη μετανάστευση μηδέν μηδενισμός Μηνάς Εμμανουήλ Μίκαελ Λέβι/Michael Loewy Μικελάντζελο Αντονιόνι/Michelangelo Antonioni μικροαστισμός Μίλτον Φρίντμαν/Milton Friedmann Μίλτος Σαχτούρης Μιράντα Τερζοπούλου μισαλλοδοξία Μισέλ Αλιετά/Michel Aglietta Μισέλ Ουελμπέκ/Michel Houellebecq Μισέλ Σερ/Michel Serres Μισέλ Τουρνιέ/Michel Tournier Μισέλ Φουκώ/Michel Foucault μισθωτοί σκλάβοι Μιχαήλ Μπακούνιν/Michail Bakunin Μιχαήλ Μπαχτίν/Mikhael Bachtine ΜΜΕ Μόμπυ Ντικ Μουσείο Ακρόπολης μουσική Μπ. Μάντεβιλ/B. Mandeville Μπάρυ Άνσγουωρθ/Barry Unsworth Μπάτσης Μπέλα Ταρ/Bela Tarr Μπερνάρντο Σοάρες/Bernardo Soares Μπέρτολντ Μπρεχτ/Bertold Brecht Μπιενάλε Μπίφο Μπεράρντι/Bifo Berardi Μπουκανιέρος Μπραντ Μπγιόρκ/Brant Bjork Μπρέτον Γουντς Μπρους Σπρίνγκστιν/Bruce Springsteen Μωρίς Μερλώ-Ποντύ/Maurice Merleau-Ponty Ν.Γ. Πεντζίκης ναζιστοφασισμός Νασρεντίν Χότζας ναυαγοί νεοφιλελευθερισμός Νικ Κέιβ/Nick Cave Νικολό Μακιαβέλλι Νίκος Εγγονόπουλος Νίκος Ζαχαριάδης Νίκος Καρούζος Νίκος Μπελογιάννης Νίκος Σκοπλάκης Νίκος Buccanier Κούρκουλος Νόαμ Τσόμσκι/Noam Chomsky Νόρμπερτ Ελίας/Norbert Elias Νούτσιο Όρντινε/Nuccio Ordine Νταβός νταντά Ντέιβιντ Λυντς/David Lynch Ντέιβιντ Μπομ/David Bohm Ντέιβιντ Ρικάρντο/David Ricardo Ντέιβιντ Χιούμ/David Hume Ντιμίτρι Πρίγκοφ Ντιτρόιτ Ντον Ντελίλο/Don Delillo Ντόναλντ Γουίνικοτ/Donald Winnicott Ντονέλα Μήντοους/Donella Meadows Ξενοδοχείο των Ξένων Ξενοφών ξεψάρωμα Ο κήπος Ο Μικρός Πρίγκηπας Οδύσσεια οικονομία Οκτάβιο Πας/Octavio Paz Όλγα Γερογιαννάκη ολιγαρχία ολοκληρωτισμός ομιλίες Ορφέας Απέργης Όσκαρ Ουάιλντ/Oskar Wilde Ουίσταν Ώντεν/Wystan Auden Π. Κονδύλης Π.Μ.Σ. Χάκερ/P.M.S. Hacker παιδεία παιχνίδι Παναγιώτης Κονδύλης πανοπτικόν πανσέληνος Παπάγος παράδοση παραλήρημα παραπληροφόρηση Πάσχος Μανδραβέλης Πέδρο Ματέρο πένθος Πέπη Ρηγοπούλου Πέτρος Αρτάνης Πέτρος Παπαθανασίου Πήτερ Γκητς/P.T. Geach Πήτερ Μπρουκ/Peter Brook Πήτερ Ουότκινς/Peter Watkins Πιέρ Κλαστρ/Pierre Clastres Πιέρ-Ζοζέφ Προυντόν/P.J. Proudhon πίστη Πίτερ Κρήφτ/Peter Kreeft Πλαστήρας Πλάτωνας Πλεύσις πλουραλισμός ποίηση Πολ Ρικέρ/Paul Ricoeur πολεμικά κείμενα πόλεμος πόλη πολιτική Ποτάμι προλεταριάτο Προμηθέας Δεσμώτης πρόοδος προπαγάνδα Πωλ Βαλερύ/Paul Valery Πωλ Βιριλιό/Paul Virilio Πωλ Ζοριόν/Paul Jorion Πωλ Ζωγραφάκης Πωλ Λαφάργκ/Paul Lafargue Ρ. Τζακομπι/R. Jacobi Ραούλ Βανεγκέμ/Raoul Vaneigem Ρέι Μπράντμπερι/Ray Bradbury Ρενέ Ζιράρ/René Girard Ρίνγκο Σταρ/Ringo Star Ρίτα Γκαβέρα Ρίτσαρντ Κόμπντεν/Richard Cobden Ρίτσαρντ Ρόρτι/Richard Rorty Ροβεσπιέρος Ροβινσώνας Κρούσος Ροζα Λουξεμπουργκ Ρόζα Λούξεμπουργκ/Rosa Luxembourg ρομαντισμός Ρομπέρ Αντέλμ/Robert Antelme Ρόμπερτ ΜακΝαμάρα/Robert MacNamara Ρομπερτ Οπενχάϊμερ/Robert Oppenheimer Ρόμπερτ Φρανκ/Robert Frank Ρόμπερτ Χας/Robert Hass Ρούντι Σαιν Ζυστ/Saint Juste Σαρλ Μπωντλερ/Charles Baudeilaire Σαρλ Πεγκι/Charles Péguy Σαρλ Φουριέ/Ch. Fourier Σελίν/Céline Σεμπάστιαν Χάφνερ Σέρεν Κίρκεγκωρ/Soren Kierkegaard σθένος Σίγκμουντ Φρόιντ/Sigmund Freud Σιμόν Βέιλ/Simone Weil Σιμόν Λέις/Simon Leys σινεμά ΣΙΣΒ/SICV Σίσυφος σκεπτικισμός Σκιπίων ο Αφρικανός σκουπιδοντενεκέδες Σλαβόι Ζίζεκ/Slavoj Zizek Σλάβοϋ Ζιζεκ/Slavoj Zizek Σοκούροφ/Sokurov σολιψισμός Σομαλία Σόνια Σουδάν Σουν Τζου σουρεαλισμός σοφία σοφιστές Σπιναλόγκα Σπινόζα/Spinoza Σπύρος Κυριαζόπουλος Στάλιν σταλινισμός Στάνλεϊ Κάβελ/Stanley Cavell Στάντις Λώουντερ/Standish Lawder Στέλιος Κούλογλου Στέλιος Ράμφος Στεφάν Λιαβινιότ/Stéphane Lavignotte Στέφανος Λουπάσκο/Stephan Lupasco Στέφανoς Ροζάνης Στήβεν Πίνκερ/Steven Pinker στρατόπεδα εργασίας Συλβαίν Πιρόν/Sylvain Piron Σύλβια Πλαθ/Sylvia Plath Σύλλογος Υπαλλήλων Βιβλίου-Χάρτου συμβολικό πεδίο συμβολισμός Σύναψις συνείδηση Συνταγή για μαγιονέζα Σύνταγμα συνωμοσιολογία Σφαγεία σχέδιο Μάρσαλ Σωκράτης σώμα Τ. Λεπελτιέ/Th. Lepeltier Τ. Ρ. Μιλλς/C. W. Mills Τ.Κ.Παπατσώνης Τ.Σ. Έλλιοτ/T.S. Elliot τα κορδόνια σου! Τάκης Μίχας Τάσος Λάγγης τεστ τέχνη τεχνικό σύστημα τεχνοεπιστήμη τεχνοκρατία τεχνολογικός μεσσιανισμός τεχνοσάχλα Τζ. Α. Γκόλντστοουν/J.A. Goldstone/Τζ. Τζ. Μ. Κούτσι/J.M..Coetzee Τζ. Ρ. Σάουλ/J.R. Saul Τζ.Μ. Κούτσι/J.M. Coetzee Τζ.Ρ.Ρ. Τόλκιν/J.R.R. Tolkien Τζακάρτα Τζέημς Μπάλντουιν/James Baldwin Τζέιμς Φρέιζερ/James Frazer Τζέρεμι Μπένθαμ/Jeremy Bentham Τζέφρεϊ Χερφ/Jeffrey Herf Τζιανφράνκο Σανγκουινέτι/Gianfranco Sanguinetti Τζιόρτζιο Αγκάμπεν/Giorgio Agamben Τζο Στράμερ/Joe Strummer Τζον Κένεθ Γκαλμπρέιθ/J.K. Galbraith Τζον Σηρλ/John Searle Τζον Στάινμπεκ/John Steinbeck Τζον Χιούστον/John Houston Τζόρτζ Όργουελ/George Orwell Τζορτζ Στάινερ/George Steiner Τζούλια Κρίστεβα/Julia Cristeva Τζων Λοκ/John Locke Τζων Φόουλς/John Fowles Το καταραμένο απόθεμα Το Ξεπέρασμα της Τέχνης Τοκβίλ/Tocqueville Τόμας Μαν/Tomas Mann Τόμας Πίντσον/ Thomas Pynchon Τόμας Ράιντ/Thomas Reid Τόνι Νέγκρι/Toni Negri Τόνι Σουάρτζ/Tony Schwartz τραγωδία τριλεκτική Τσ. Σ. Περς/Ch. S. Peirce Τσαρλς Μπουκόφσκι/Charles Bukowski Τσαρλς Ντέιβενπορτ/Charles Davenport Τσαρλς Τέιλορ/Charles Taylor Τσαρλς Φορτ/Charles Fort τυραννία τύψεις Υβ Λε Μανάκ/Yves Le Manach υλισμός υπαρξισμός ύπνος υποκείμενο υποκρισία υπομονή Φ. Β. Μουρνάου/F.W. Murnau Φ. Γιάκομπι/F. Jacobi Φ. Ε. Ρεϊνάλ/F. E. Reynal Φαινομενολογία Φερνάντο Αρρραμπάλ/F. Arrabal Φερνάντο Πεσσόα/Fernando Pessoa Φίγκαρω Φιλανθρωπία φιλία Φίλιπ Λάρκιν/Philip Larkin Φιλοσοφία Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι/Fyodor Dostoevsky Φλαν Ο' Μπράϊαν/Flann O' Brien Φουκουσίμα Φρ. Έμπερτ/Fr. Ebert Φρ. Καραντέκ/F. Caradec Φρ. Φουρκέ/Fr. Fourquet Φρ. Χάγιεκ/Fr. Hayek Φρανκ Ζάπα/Frank Zappa Φράνσις Μπέικον/Francis Bacon Φρανσουά Λυοτάρ/François Lyotard Φρανσουά Σιμιάν/François Simiand Φραντς Κάφκα/Frantz Kafka Φρέντερικ Τέιλορ/Frederick Taylor Φρεντερικ Τζεϊμσον/Frederick Jameson Φρίντριχ Ένγκελς/Friedrich Engels Φρίντριχ Νίτσε/Friedrich Nietsche Φριτς Λάιστ/Fritz Leist φρμκ Φύση Φώτης Τερζάκης Χ. Τζ. Θορώ/H.J. Thoreau Χ.Λ. Μπόρχες/J.L. Borges Χ.Μ Ενζενσμπέργκερ χαρά Χάρι Φράνκφουρτ/Harry Frankfurt Χέγκελ/Hegel Χειρτ Μακ/Geert Mak Χέρμαν Μέλβιλ/Herman Melville Χέρμπερτ Μαρκούζε/Herbert Marcuse Χίλαρι Κλίντον χιούμορ χίπστερ Χιροσίμα Χλόη Κολλύρη Χομπς/Hobbes χοντρό δούλεμα Χουάν Βίβες/Juan Vives χρεοκοπία χρήμα Χρήμα και Μαγεία Χρήστος Βακαλόπουλος χριστιανισμός χρόνια πολλά χρόνος ψέμματα ψυχή Ψυχρή Ιδεολογία ωφελιμισμός AP auld lang syne beton7 Bob Dylan Bob Marley Bodies Christopher Cinemarian CoBrA D-503 dangerfew David Bowie DOCUMENTA Einsatzgruppe D European Media Art Festival F. C. Stanley Frank Zappa gosplan Grafton Happyfew Hildegoesasger Hollowsky Iggy Pop Il Consigliere Internationale Lettriste/Λεττριστική Διεθνής Internationale Situationniste/Καταστασιακή Διεθνής intothepill izi Jeffrey Lee Pierce Jimmy Cliff Joe Strummer Johnny Cash Keith Moon Keith Richards Krzysztof Kieslowski/Κριστόφ Κισλόφσκι La Commune Les Levres Nues Les Lèvres Nues Malaguena Melanie Pain memento mori mofferism/μοφερισμός Monty Python Necrology Nosotros RadioBubble Raul Zurita/Ραούλ Σουρίτα Raymond Carver/ Ρέϋμοντ Κάρβερ remap 2 Renty Roberto Juarroz RSA Salon De Vortex sexbox Sunrise Tales from the Crypt The Adicts The Beatles The Crass The Great Society The Gun Club The Juniors The Meteors The Morlocks The Please The Rolling Stones The Ruts The Sonic Youth The Stooges The Stranglers The Three Johns The UK Subs The War TwixtLab Vince Taylor Wall Street Journal WIRED wobblies Zabriskie Point Zoviets