15 Φεβρουαρίου 2012

Νηφάλιοι μέσα στην καταιγίδα

  

Μάλεβιτς: Μαύρο τετράγωνο σε άσπρο φόντο
Το μέγεθος, και η επικινδυνότητα, της παρούσας κρίσης μπορούν να μετρηθούν στο βαθμό στον οποίο δοξολογούνται οι γυμνές βιολογικές ανάγκες καθώς και στην έκταση των πολιτικών δυνάμεων που διαλαλούν ότι, αυτές και όχι άλλες, μπορούν να εγγυηθούν την ικανοποίησή τους.



Όσο περισσότερες φωνές μπαίνουν σε τούτο το παιχνίδι τυφλής αναγωγής του ανθρώπινου στο βιολογικό, τόσο περισσότερο μπορούμε να είμαστε βέβαιοι πως η κρίση προχωράει προς την καρδιά του υπάρχοντος πολιτισμού. Διότι αυτές οι φωνές πολλαπλασιάζονται όσο περισσότερο καταρρέουν όλες εκείνες οι ιδέες, οι θεσμοί και οι πρακτικές μέσα από τις οποίες ο κυρίαρχος πολιτισμός βεβαιώνει, πως η κοινωνική σχέση είναι ισχυρότερη της γυμνής ανάγκης − δηλαδή όλα όσα του επιτρέπουν να παρουσιάζεται πειστικά ως πολιτισμός.



Αρκετά μακριά από την έμφαση στον «υπερκαταναλωτισμό», που δίνεται από πολλές πλευρές ως εξήγηση αυτής της κρίσης, η αλήθεια είναι πως αυτή συνδέεται με τη σχεδόν 40ετή περίοδο μιας ξέφρενης χρησιμοποίησης του πιστωτικού χρήματος ως όπλου κυριαρχίας − στην ουσία, αυτό ονομάστηκε «νεοφιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση» −, η οποία εμπνεύστηκε, στηρίχτηκε και ενισχύθηκε από: 


  • μια αναδιάρθρωση του κυρίαρχου συστήματος οργάνωσης, δηλαδή διοίκησης των πραγμάτων, στηριγμένη στην «πανοπτικότητα» που φαινόταν να εξασφαλίζει η πληροφορική επέλαση του Τεχνικού Συστήματος,

και οδήγησε σε:



  • μια αναδιάρθρωση του κυρίαρχου συστήματος παραγωγής, δηλαδή εργασίας, μέσα από την οποία παραχωρήθηκε στους διευθυντικούς υπαλλήλους του κεφάλαιου μερίδιο στη μετοχική σύνθεσή του και επομένως η συμμετοχή τους στη χρηματιστηριακή-τζογαδόρικη αντίληψη του επιχειρείν∙



  • μια αναδιάρθρωση του κυρίαρχου συστήματος κυκλοφορίας, δηλαδή του χρηματοπιστωτικού συστήματος, μέσα από την παραγωγή τζογαδόρικων πιστωτικών «προϊόντων» (subprimes, cds, κ.τ.λ) που αντιμετώπισαν το χρήμα ως εμπόρευμα, δηλαδή ως κάτι που δεν είναι και που, μάλιστα, απαγορεύεται αυστηρά να είναι αν θέλει να επιτελεί τον κεντρικό ρόλο του ως «δεσμός όλων των δεσμών»∙ 
και τέλος (μετά το 1990),




  • μια αναδιάρθρωση του κυρίαρχου συστήματος διανομής, δηλαδή κατανάλωσης, με την πλασματική αύξηση της αγοραστικής δύναμης των μικρομεσαίων και χαμηλών στρωμάτων μέσα από τον ανεξέλεγκτο δανεισμό (αντί μιας αύξησης των μισθών) και την, δι’ αυτού του τρόπου, υπαγωγή και «συμμετοχή» και αυτών (από τη θέση του καρπαζοεισπράκτορα) στη χρηματιστηριακή-τζογαδόρικη αντίληψη του ζην.

Το υποκείμενο αυτών των αναδιαρθρώσεων − τόσο από την πλευρά του πομπού όσο και από την πλευρά του δέκτη τους − δεν ήταν, ασφαλώς, άλλο από το αποχαλινωμένο άτομο της ύστερης νεωτερικότητας, δηλαδή το νεωτερικό άτομο, το οποίο:


  • έχει πλέον εφησυχασθεί ως προς την ικανότητα της Τεχνικής να συντηρεί την κοινωνία υπό τη μορφή Συστήματος και υποσυστημάτων («όπως ανοίγω τη βρύση και τρέχει νερό, έτσι απλά ξυπνώ το πρωΐ και βρίσκω τον πολιτισμό στη θέση του»)∙
  • αισθάνεται αποδεσμευμένο από την ευθύνη να αγωνίζεται το ίδιο για τη συντήρησή της∙ και επομένως
  • ελεύθερο να πραγματώσει το όνειρο της νεωτερικότητας, που είδε τον πολιτισμό σαν «πηγή δυσφορίας» και την κοινωνία σαν ένα απλό μέσο προς ανακούφισή της στην υπηρεσία των ατομικών βλέψεων (από όπου και όλες οι ιδέες περί «αόρατου χεριού», και τα παρόμοια, που τις ισορροπεί μαγικά).



Έτσι, οι αναδιαρθρώσεις που περιέγραψα, στην ουσία σήμαναν μια αποδιάρθρωση:  αποδιάρθρωση όχι μόνο των επιμέρους συστημάτων αλλά και του ίδιου του δεσμού τους, του «δεσμού όλων των δεσμών» και θεσμού όλων των θεσμών στον κυρίαρχο κεφαλαιοκρατικό πολιτισμό, δηλαδή του χρήματος.



Πράγματι, εκείνο που γίνεται ολοένα και πιο έντονα, όσο και τραγικά, αντιληπτό − όχι μόνο στους κυριαρχούμενους αλλά και στους ίδιους τους κυρίαρχους − μέσα από την καταφανή πλέον προσπάθεια των Δυνατών να διασώσουν το χρηματοπιστωτικό σύστημα γκρεμίζοντας στην εξαθλίωση τους λαούς τους (υπάγοντας ακόμα και τις συντάξεις στο κερδοσκοπικό παιχνίδι με την προοδευτική παράδοσή τους στο χρηματιστήριο και τις ασφαλιστικές εταιρείες), είναι η απογείωση της εσωτερικής αντίφασης του χρήματος, δηλαδή της αντίφασης ανάμεσα:



  • στην τεράστια μεταφυσική ισχύ που υπόσχεται ως ποιότητα («κατέχοντάς με μπορείς να αποκτήσεις όποιο αντικείμενο θέλεις και επιθυμείς εσύ, τον πλούτο όλου του κόσμου αν το θες»)∙ και



  • την τρομακτική υλική πενία που πραγματώνει ως ποσότητα («μπορείς ν’ αγοράσεις μόνον ό,τι αντέχει η τσέπη σου και ποτέ δεν μπορείς να εξισώσεις το περιεχόμενο του πορτοφολιού σου με τον πλούτο όλου του κόσμου»).



Όμως η αποδιάρθρωση του χρήματος είναι αποδιάρθρωση του «συμβόλου της πίστεως» τούτου εδώ του πολιτισμού! Δεν είναι τριγμός σε κάποιο υποσύστημά του, ούτε σε κάποια επιμέρους ιδεολογία του. Ούτε καν σε κάποιο κεντρικό «μέσον» του. Είναι τριγμός στη ραχοκοκκαλιά του. Κι ένας τέτοιος τριγμός δεν σταματά χωρίς να χυθούν δάκρυα, αίμα και ιδρώτας.






Ένας ολάκερος κόσμος λοιπόν, κι όχι μια χώρα μόνο, βρίσκεται υπό κατάρρευση. Αλλά αυτό δεν σημαίνει, ούτε ότι θα καταρρεύσει … αύριο, ούτε κι ότι από την κατάρρευσή του − εάν και όταν συντελεστεί − θα προκύψει οπωσδήποτε μια καλύτερη κοινωνία κι ένας πιο ανθρώπινος πολιτισμός. Η κηδεμόνευση μάλιστα του μεγαλύτερου μέρους των «αντιπολιτευτικών» στο σύστημα δυνάμεων από τις βασικές καταγωγικές ιδέες του (ωφελιμισμός, αναγκοκρατία, γραμμική ιστορικότητα, ιεροποίηση της βίας, κ.λπ.), την οποία έχουμε επισημάνει πολλές φορές εδώ, δεν επιτρέπει τέτοιου είδους υπεραισιοδοξίες. Τουλάχιστον όχι προς το παρόν.


Βρισκόμαστε, ακόμα, σε τροχιά πτώσης προς το πολιτισμικό Μηδέν. Η ίδια η επικράτηση στην πολιτική και τη γενικότερη σκηνή των φωνών που μιζάρουν στις γυμνές βιολογικές ανάγκες και την αυτοσυντήρηση τους, καθώς και η αίσθηση ότι όποια φωνή δεν μπαίνει σε τούτο το παιχνίδι είναι απίθανο να εισακουστεί από ένα ευρύτερο ακροατήριο, σηματοδοτεί μια πτώση του Συμβολικού Λόγου και μια αιχμαλώτισή του από το πεδίο της Μαγείας, χαρακτηριστική σε εποχές διάλυσης.



Δυο είναι οι κίνδυνοι, τώρα, για όποιους θέλουν ακόμη να μιλούν, αντέχουν να μιλούν, και δεν μπορούν να κάνουν χωρίς να μιλούν. 
Η απελπισία, ότι ένας λόγος που δεν υποκύπτει στη «μαγεία» δεν βρίσκει ακροατές∙
και ο πειρασμός να υποκύψει σε αυτήν προκειμένου να εισακουστεί. 
 Απέναντί τους, αυτό που μπορεί να μας βαστήξει όρθιους είναι η πίστη αυτή η υπέρτατη ένταση ανάμεσα στη βεβαιότητα και την αμφιβολία για κάτι που «γνωρίζουμε» αλλά μας διαφεύγει διαρκώς −, πως μόνο μέσα από την αντίσταση και σ’ αυτή την απελπισία και σ’ αυτό τον πειρασμό θα μπορέσει να αρθρωθεί ο Συμβολικός Λόγος, δηλαδή το «σύμβολο πίστεως» κι η ραχοκοκκαλιά μιας πιο ανθρώπινης κοινωνίας… όχι μόνο μιας «αυριανής» πιο ανθρώπινης κοινωνίας, αλλά και μιας πιο ανθρώπινης κοινωνίας εδώ και σήμερα, μ’ εκείνους που γνωρίζουμε άμεσα κι εκείνους που συναντάμε θελημένα ή αθέλητα στην πορεία μας



Νηφαλιότητα, άλλωστε, πάει να πει επαγρύπνηση.


UPDATE 25/5/2015 Μια ξαναδουλεμένη και λίγο μεγαλύτερη έκδοση αυτού του κειμένου κυκλοφόρησε στο 4ο τεύχος του εξαιρετικού περιοδικού ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΣΤΕΠΑΣ, 10 Μαΐου 2015


11 Φεβρουαρίου 2012

Σεισάχθεια ή Αρμαγεδώνας: το δίλημμα




ΣΕΙΣΑΧΘΕΙΑ: «Καὶ ὅλως αἰεὶ τὴν αἰτίαν τῆς στάσεως ἀνάπτει τοῖς πλουσίοις· διὸ καὶ ἐν ἀρχῇ τῆς ἐλεγείας δεδοικέναι φησὶ τήν τε φιλαργυρίαν τήν θ’ ὑπερηφανίαν, ὡς διὰ ταῦτα τῆς  ἔχθρας ἐνεστώσης. Κύριος δὲ γενόμενος τῶν πραγμάτων Σόλων τόν τε δῆμον ἠλευθέρωσε καὶ ἐν τῷ παρόντι καὶ εἰς τὸ μέλλον, κωλύσας δανείζειν ἐπὶ τοῖς σώμασιν, καὶ νόμους ἔθηκε καὶ χρεῶν ἀποκοπὰς ἐποίησε, καὶ τῶν ἰδίων καὶ τῶν δημοσίων, ἃς σεισάχθειαν καλοῦσιν, ὡς ἀποσεισάμενοι τὸ βάρος» (Αριστοτέλης, Αθηναίων Πολιτεία).

 ή: διαζευκτικός-διαχωριστικός σύνδεσμος.
ΑΡΜΑΓΕΔΩΝΑΣ: «Βιβλικός προφητικός  τόπος ή κατάσταση πολεμικού πεδίου διεξαγωγής ολέθριων  συγκρούσεων».



Σημ HS. Ούτε «Μνημόνιο ή Χρεοκοπία», ούτε «Ευρώ ή Δραχμή», ούτε «Μέσα ή έξω από την Ευροζώνη»!  Ούτε απλώς διαγραφή των χρεών, ιδιωτών και κρατών. Ακύρωση και απαγόρευση όλων των «μαγειρεμάτων» του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος, από τα «subprimes» έως τις «securizations» κι από τα «cds» έως τις «off-shore» εταιρείες... 

ΣΕΙΣΑΧΘΕΙΑ ή ΑΡΜΑΓΕΔΩΝΑΣ, είναι σήμερα το δίλημμα που αντιμετωπίζει, όχι μόνο η Ελλάδα αλλά η Ευρώπη, η Δύση και μαζί τους ο κόσμος όλος.




06 Φεβρουαρίου 2012

Να γίνει, λοιπόν, της Αλταμίρας!


«Μιλούν για “άνθρωπο των σπηλαίων” χωρίς ποτέ να ρίξουν μια ματιά εκεί ακριβώς που παραπέμπει αυτός ο χαρακτηρισμός. Έτσι, κατατρίβονται με όλα όσα υποτίθεται πως έκανε ο άνθρωπος των σπηλαίων, εκτός από εκείνο που πράγματι έκανε μέσα στα σπήλαια και για το οποίο έχουμε πραγματικά και ορατά δεδομένα. Βέβαια τα δεδομένα αυτά είναι λιγοστά, όπως συμβαίνει με όλα τα τεκμήρια της προϊστορικής εποχής, αλλά έχουν να κάνουν με τον πραγματικό και όχι με τον φανταστικό ροπαλοφόρο άνθρωπο των σπηλαίων. Εάν θέλουμε λοιπόν να μην υποτιμάμε την πραγματικότητα, οφείλουμε πολύ απλά να κοιτάξουμε κατάματα αυτά τα πραγματικά τεκμήρια και όχι να τα προσπερνάμε για χάρη φανταστικών επινοήσεων. […]

Όποιος θυμάται τα εφηβικά του χρόνια, δεν θα δυσκολευτεί να νιώσει πώς είναι όταν ένα αγόρι τρυπώνει, όπως ο Πίτερ Παν, κάτω από τις ρίζες όλων των δέντρων και προχωράει ολοένα και βαθύτερα ώσπου να φτάσει σ’ αυτό που ο Γουίλιαμ Μόρρις αποκαλούσε “οι ρίζες των βουνών”. Ας υποθέσουμε τώρα, ότι κάποιος με τον ίδιο απλό κι αμόλυντο ρεαλισμό που χαρακτηρίζει την παιδική ηλικία, κάνει ετούτο το ταξίδι ίσαμε το τέλος του∙ όχι ψάχνοντας να βγάλει κάτι από εκεί, ούτε για να κάνει φιγούρα από τις στήλες κανενός περιοδικού, μα απλά και μόνο γι’ αυτό που ίσως θα δει εκεί. Κι αυτό που επιτέλους βλέπει, είναι μια σπηλιά τόσο μακριά από το φως της μέρας όσο κι η σπηλιά του Ποσειδώνα, που λένε πως είναι κάτω από το πυθμένα της θάλασσας. Ανάβει ένα πυρσό και ξάφνου αυτή η μυστική πέτρινη αίθουσα φωτίζεται έπειτα από μια νύχτα που βάστηξε αμέτρητους αιώνες∙ κι ευθύς αποκαλύπτονται, πάνω στα τοιχώματά της, φαρδιά και ακανόνιστα περιγράμματα με διάφορους χρωματισμούς. Ακολουθεί με το βλέμμα του τις παράξενες γραμμές και ξάφνου καταλαβαίνει πως είναι δουλειά ανθρώπινου χεριού. Είναι σχέδια και ζωγραφιές ζώων, και φτιάχτηκαν όχι απλώς από άνθρωπο αλλά από αληθινό καλλιτέχνη! 

Με όλους τους περιορισμούς που ίσως έχουν σαν πρωτόγονα σχέδια, αποκαλύπτουν την ίδια αγάπη για τις μεγάλες, δυναμικές κι ελεύθερες κυματιστές γραμμές που δονεί κάθε άνθρωπο που ζωγραφίζει, ή που έχει δοκιμάσει να ζωγραφίσει, και για την οποία κανένας καλλιτέχνης δεν δέχεται την παραμικρή υπόδειξη από οποιονδήποτε επιστήμονα. Φανερώνουν το πειραματικό και περιπετειώδες πνεύμα του καλλιτέχνη, ένα πνεύμα που δεν αποφεύγει, αλλά προσπαθεί και παλεύει τα δύσκολα πράγματα − όπως το να ζωγραφίσει ένα ελάφι τη στιγμή που στρίβει το κεφάλι του και κοιτάζει προς την ουρά του με αυτή τη χαριτωμένη κίνηση, που βλέπουμε πολύ συχνά στα άλογα και που πολλοί σημερινοί ζωγράφοι ζώων δυσκολεύονται ν’ αποδώσουν με τόσην ομορφιά. Σε αυτήν και σε άλλες είκοσι λεπτομέρειες της ζωγραφιάς είναι ξεκάθαρο πως έχουμε να κάνουμε μ’ ένα καλλιτέχνη, ο οποίος παρατήρησε τα ζώα με έντονο ενδιαφέρον και μάλλον με χαρά∙ δηλαδή, όχι απλώς ως καλλιτέχνης αλλά και σαν φυσιοδίφης − σαν ένας πραγματικά φυσικός φυσιοδίφης. […] 

Ο άνθρωπος που διακρίνουμε πίσω από τις τοιχογραφίες των σπηλαίων, είναι ολοκληρωτικά ανθρώπινος και δεν έχει καμιά απολύτως σχέση με τον “υπάνθρωπο”, που υποδεικνύουν οι αφαιρέσεις της εκλαϊκευμένης επιστήμης. Όταν οι μυθιστοριογράφοι, οι παιδαγωγοί και οι ψυχολόγοι κάθε είδους μιλούν για τον άνθρωπο των σπηλαίων, δεν έχουν ποτέ κατά νου αυτό που πραγματικά έκανε μέσα στις σπηλιές του. Όταν για παράδειγμα ο ρεαλιστής συγγραφέας ερωτικών μυθιστορημάτων γράφει: “Τα εγκεφαλικά κύτταρα του προικισμένου βαρόνου Ντάγκμαρ άρπαξαν φωτιά καθώς ένιωσε το πάθος του ανθρώπου των σπηλαίων να ξυπνάει μέσα του”, οι αναγνώστες του δεν περιμένουν βέβαια ότι εννοεί, πως ο βαρόνος Ντάγκμαρ θα πεταχτεί όρθιος και θα τρέξει να ζωγραφίσει βουβάλια στην αίθουσα ζωγραφικής του πύργου του. Κι όταν ο ψυχαναλυτής λέει στον ασθενή του: “Το υποσυνείδητό σας ταλαιπωρείται από απωθημένα πρωτόγονα ένστικτα”, δεν θέλει να του πει ότι απωθεί την παρόρμηση να ζωγραφίσει με τέμπερες, ή να μελετήσει προσεκτικά πώς στέκονται οι βίσωνες όταν γυρίζουν τα κεφάλια τους για να κοιτάξουν προς τα πίσω. Κι όμως, εκείνο που σίγουρα ξέρουμε από τα απτά τεκμήρια, είναι πως ο άνθρωπος των σπηλαίων ζωγράφιζε και μάλιστα μελετούσε άριστα τα θέματά του − ενώ δεν έχουμε κανένα απολύτως τεκμήριο ότι αυτό που τον χαρακτήριζε ήταν η ωμή βία και η αμείλικτη βαναυσότητα. Κοντολογίς, ο άνθρωπος των σπηλαίων που συνήθως μας παρουσιάζουν, είναι απλώς μια μυθοπλασία ή μάλλον μια μουτζούρα∙ γιατί οι μύθοι έχουν τουλάχιστον κάποια φαντασιακή προσέγγιση της αλήθειας […]

Για να δούμε τον άνθρωπο όπως είναι, είναι και πάλι απαραίτητο να μην ξεχνάμε πως μόνο η απλότητα μπορεί να ξεκαθαρίσει την ομίχλη που έχουν συσσωρεύσει πάνω μας οι σοφιστείες. Και η απλούστερη αλήθεια για τον άνθρωπο είναι, πως πρόκειται για ένα πολύ παράξενο ον, μάλλον το πιο παράξενο απ’ όλα πάνω στη γη. […] Πλεονεκτεί και την ίδια στιγμή μειονεκτεί τρομερά. Δεν μπορεί να νιώσει καλά στο ίδιο του το πετσί, δεν μπορεί να εμπιστευτεί τα ένστικτά του, και είναι την ίδια στιγμή εκπληκτικά δημιουργικός και ανάπηρος. Τυλίγει το σώμα του με τεχνητές λουρίδες, που τις λέει ρούχα και βαστιέται από κάτι τεχνητά δεκανίκια που τα λέει έπιπλα. Το μυαλό του είναι ταυτόχρονα απίστευτα ελεύθερο και τρομερά περιορισμένο. […]

Μπορούμε να δεχτούμε τον άνθρωπο ως γεγονός μόνον εφόσον μας ικανοποιούν τα γεγονότα που δεν έχουν εξήγηση. Μπορούμε να τον δεχτούμε σαν ένα ζώο μόνο εάν δεχόμαστε πως ζούμε ανάμεσα σε μυθικά ζώα. Αν όμως θέλουμε μια αυστηρά λογική εξήγηση, μια αιτιακή ακολουθία γεγονότων και μια αναγκαιότητα για να εξηγήσουμε την εμφάνιση του ανθρώπου στη γη, τότε, για να τον δούμε σαν ένα συνηθισμένο πλάσμα, δεν γίνεται να σκεφτούμε παρά ότι ξεπήδησε μες από ένα πρελούδιο κι ένα κρεσέντο από συνεχόμενα θαύματα καταμεσής μιας θύελλας που τράνταξε συθέμελα το σύμπαν! […]

Άλλωστε η χαραυγή της ιστορίας αποκαλύπτει μια ήδη πολιτισμένη ανθρωπότητα. Ίσως μάλιστα ν’ αποκαλύπτει έναν ήδη αρχαίο πολιτισμό. […] Ταυτίζουν την προϊστορία με τη βαρβαρότητα. Σύμφωνα όμως με τα γραπτά τεκμήρια που έχουμε στα χέρια μας, η βαρβαρότητα και ο πολιτισμός δεν ήταν διαδοχικά στάδια σε μια προοδευτική πορεία της ανθρωπότητας. Ήταν καταστάσεις που συνυπήρξαν και εξακολουθούν να συνυπάρχουν. Υπήρχαν και τότε πολιτισμοί, όπως υπάρχουν και σήμερα. Υπήρχαν και τότε βαρβαρότητες όπως υπάρχουν και σήμερα. Και δεν υπάρχει η παραμικρή ένδειξη, ότι οι πρωτόγονες φυλές κυβερνούνταν από έναν αρχηγό-τύραννο, ότι η κυβέρνησή τους ήταν τυραννική! 

[…] Το μοντέρνο παραμύθι, που λέει ότι ο δυνατότερος κυβερνούσε χάρη στη μυική του μάζα, είναι απλώς ένα παραμύθι όπως αυτό με τους Εκατόγχειρες. Ακόμα και τον πιο δυνατό άνθρωπο του κόσμου, είκοσι άντρες μπορούν να τον ρίξουν κάτω σε κάθε κοινωνία, πρωτόγονη, αρχαία ή σημερινή. Φυσικά οι άνθρωποι μπορεί να θαυμάζουν, με μια ρομαντική και ποιητική έννοια, έναν πάρα πολύ δυνατό άντρα, όπως ακριβώς θαυμάζουν, με μια μυστικιστική και ηθική έννοια, τον πιο αγνό ή τον πιο σοφό άνθρωπο. Όμως η υποταγή στις ορέξεις ενός τυράννου είναι κάτι διαφορετικό κι έχει να κάνει με κοινωνίες που έχουν ήδη γεράσει, όχι με νεαρές κοινωνίες. […] 

Αυτό πάντως που γνωρίζουμε αποδεδειγμένα από την ιστορία, είναι πως η τυραννία προέρχεται συνήθως από την παρακμή άκρως δημοκρατικών κοινωνιών. Πράγματι, μπορούμε να πούμε ότι ο δεσποτισμός είναι μια εξαντλημένη δημοκρατία. Καθώς η εξάντληση των δυνάμεών της κατατρώει μια κοινότητα, οι πολίτες της χάνουν την επαγρύπνηση που απαιτεί η ελευθερία και προτιμούν να οπλίσουν ένα μόνο φρουρό, για να φυλάει την πόλη ενώ αυτοί κοιμούνται. […]

Είναι πολύ πιο πιθανό λοιπόν, η πρωτόγονη κοινωνία να ήταν μια εντελώς δημοκρατική κοινωνία. Μέχρι τις μέρες μας άλλωστε οι σχετικά απλές αγροτικές κοινότητες είναι μακράν οι δημοκρατικότερες κοινωνίες. Η δημοκρατία πάντοτε συγκρούεται με την πολυπλοκότητα του πολιτισμού. Μπορεί κανείς να πει, αν θέλει, πως η δημοκρατία είναι εχθρός του πολύπλοκου πολιτισμού μας, αλλά δεν πρέπει να ξεχνάει πως πολλοί από εμάς προτιμάμε τη δημοκρατία από αυτόν τον πολιτισμό, δηλαδή προτιμάμε τη δημοκρατία από την πολυπλοκότητα. Ανέκαθεν εκείνοι που αυτοδιαχειρίζονταν αληθινά τη μοίρα τους ήταν οι αγρότες, που καλλιεργούσαν τη γη τους ισότιμα και συναντιούνταν για να συναποφασίσουν στην πλατεία του χωριού τους. Το πιο πιθανό δεν είναι λοιπόν να κυβερνούνταν με αυτό τον τρόπο οι ακόμα πιο απλοί πρωτόγονοι άνθρωποι; […]».

G.K. Chesterton, The Everlasting Man (1925)
 * υπό έκδοση στα ελληνικά



Σημ.  H.S. Έχουμε αναφερθεί ξανά στη συστηματική δυσφήμιση των καταβολών του ανθρώπου από τον αστικό-νεωτερικό λόγο, δυσφήμιση την οποία καταγγέλει εδώ και ο Γκίλμπερτ Κιθ Τσέστερτον. Ίσως ν’ αναρωτηθούν κάποιοι αναγνώστες μας το λόγο που επιμένουμε σε αυτό το θέμα. Εξηγούμαστε.
Το θέμα δεν είναι μια άνευ όρων υπεράσπιση του ανθρώπινου παρελθόντος απέναντι στην πραγματικά καταιγιστική κατασυκοφάντησή του από τη νεωτερικότητα. Το θέμα είναι η στενή και άρρηκτη σχέση αυτής της κατασυκοφάντησης με την επικράτηση (σε όλο το πολιτικό φάσμα) της ωφελιμιστικής ιδεολογίας, η οποία −προς χάριν του κυρίαρχου συστήματος− βλέπει τον άνθρωπο σαν ένα ον ριζικά καθορισμένο από τη «φυσική σπάνη», κατακυριευμένο από ακόρεστη πείνα και ά-λογα ένστικτα. Ίσως ορισμένοι δυσκολεύονται να το κατανοήσουν αυτό. Μπορεί να πέφτει και ολίγον τι «απλουστευτικό» για τα υπερλεπτεπίλεπτα διανοητικά τους γούστα.
Ωστόσο, για εμάς, είναι ξεκάθαρο πως τούτη ακριβώς η ωφελιμιστική «ανθρωπολογία» προετοίμασε και σήμερα δικαιολογεί την επικράτηση του τεχνικού πνεύματος εξισώνοντας αυθαίρετα την Τεχνική, όχι μόνο με τον πολιτισμό αλλά με την ίδια την επιβίωση του ανθρώπινου είδους. Είναι γνωστό λ.χ. το μοντέρνο ιδεολόγημα που θέλει τον άνθρωπο να ξεχωρίζει από τα ζώα ως “homo faber”, δηλαδή από την ικανότητα να φτιάχνει και να χειρίζεται εργαλεία, την οποία υποτίθεται ότι διαθέτει μόνον αυτός (κάτι που διαψεύδεται από πληθώρα τεκμηρίων από το ζωϊκό βασίλειο).
Σε τούτη την ωφελιμιστική «ανθρωπολογία» λοιπόν, στηρίζεται και η ιδέα ότι η κρίση οφείλεται, δήθεν, σε μια «μείωση της παραγωγικότητας» και πως, επομένως, από την κρίση μπορεί να μας βγάλει μόνο μια «αύξηση της παραγωγικότητας»!
Κάθε λογής σαχλαμάρα πρέπει να επιστρατευτεί, δηλαδή, προκειμένου να μην ειπωθεί το ουσιώδες: ότι σε κρίση (και της όποιας παραγωγικότητας, εντέλει!) οδηγεί μόνον ο κοινωνικός κατακερματισμός και η γενικευμένη αλληλοϋπονόμευση.  

Μια σημείωση για να κλεισουμε: Είμαστε βέβαιοι ότι σχεδόν οι πάντες συμφωνούν, πως είναι εντελώς αστεία (αν όχι επί σκοπώ εξαπάτησης) η ιδέα ότι μπορούν να βγάλουν την κοινωνία από την κρίση οι πολιτικοί, οι οικονομολόγοι, οι τεχνοκράτες και γενικότερα οι πολιτικές που την οδήγησαν στην κρίση. Θέλουμε λοιπόν να πιστεύουμε πως, το πιθανότερο είναι ότι οι περισσότεροι θα συμφωνούσαν στο ότι εξίσου αστεία (αν όχι επί σκοπώ εξαπάτησης) είναι και η ιδέα ότι μπορούν να βγάλουν την κοινωνία από την κρίση οι περί του ανθρώπου ιδέες που την οδήγησαν στην κρίση. Αρκεί, ελπίζουμε, να έβλεπαν με ποιο τρόπο αυτές οι ιδέες συνδέονται −κι ακόμα περισσότερο: συνέχουν, προσφέρουν σημεία αναφοράς, προσανατολίζουν, δικαιολογούν και διαμορφώνουν− με τις πολιτικές αυτές. Σε τούτο έχουμε αφιερώσει το μεγαλύτερο ίσως μέρος των εδώ προσπαθειών μας.

05 Φεβρουαρίου 2012

Gûna, Tûnica, Accappatoio, Peignoir, Mantija, Köntös, Gewaad, Szata, Rucho, Haljo, Robe, ΡΟΜΠΑ ΞΕΚΟΥΜΠΩΤΗ




Στις 19 του περασμένου μήνα, το στέλεχος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και μέλος της «Τρόικα», τεχνοκράτης ονόματι Κλάους Μάζουχ, δίνει συνέντευξη Τύπου στο Δουβλίνο σχετικά με το «πλάνο διάσωσης» της Ιρλανδίας. Ξεκινάει με τις γνωστές p.r. χαριτωμενιές, ότι πόσο ενθουσιάστηκε που στον ιρλανδικό Τύπο συζητούνται σε βάθος τα οικονομικά αυτά θέματα και πόσο εντυπωσιάστηκε που τα γνώριζε άριστα μέχρι και ο οδηγός του ταξί, που τον έφερε από το αεροδρόμιο.  Για κακή του τύχη όμως, μεταξύ των δημοσιογράφων ήταν και ο βετεράνος Βίνσεντ Μπράουν, ουδεμία σχέση έχων με τους δικούς μας οσφυοκάμπτες και αποφασισμένος, κάνοντας το αυτονόητο, να τον χορέψει κέλτικα:


«Μήπως ο ταξιτζής σας κ. Μάζουχ σάς είπε πόσο αποσβολωμένος έχει μείνει ο ιρλανδικός λαός  με την απαίτησή σας να πληρώσει δισεκατομμύρια ευρώ σε κατόχους μη-εγγυημένων ομολόγων για χρέη, με τα οποία δεν έχει καμιά σχέση, ούτε και ευθύνη, αλλά μόνο και μόνο για περισώσει ή για να εγγυηθεί την οικονομική φερεγγυότητα κάποιων ευρωπαϊκών τραπεζών; Κι αν ο ταξιτζής σας σάς έκανε αυτή την ερώτηση, ή αν σας την είχε κάνει, τι θα του απαντούσατε;».


Πανικός στο πάνελ των τεχνοκρατών! Ψιλοτραυλίζοντας, η εκ δεξιών του τεχνοκράτη κυρία προσπαθεί να ψαρώσει τον Μπράουν, υποδεικνύοντάς του να κάνει και μια δεύτερη ερώτηση. Ο βετεράνος δεν μασάει και επιμένει να του απαντηθεί πρώτα η ερώτησή του αυτή. Η κυρία, νομίζοντας ότι είναι γάτα, τον ευχαριστεί για την ερώτηση και τον καλεί να περάσει το μικρόφωνο στον επόμενο δημοσιογράφο για άλλη ερώτηση, αλλά χτυπάει τοίχο:

«Υπάρχει μια παράδοση στην ιρλανδέζικη δημοσιογραφία», απαντά ήρεμα ο Μπράουν, «να εμβαθύνουμε στα ζητήματα κι όταν κάποιος δεν απαντάει, εμείς να επιμένουμε. Ελπίζω να τη σεβαστείτε κι εδώ. Απαντήστε λοιπόν στην ερώτησή μου!».


Τι να κάνει ο τεχνοκράτης; Αυτό που έχει μάθει να κάνει: να κρυφτεί πίσω από ένα ανθυπομειδίαμα και να καμωθεί πως απαντάει. Μασώντας κι ανακατεύοντας τα λόγια του, με παρόμοια διασπαστικές χειρονομίες αραδιάζει κάτι ασυνάρτητα περί «δύσκολων αποφάσεων», «σύνθετων προβλημάτων», «τραπεζικής πίστης», «ισορροπίας του συστήματος» και «κατανόησης» για να καταλήξει στο dictatum: «Ήταν μια δύσκολη απόφαση αλλά αυτή η απόφαση έχει παρθεί»!



Φυσικά ο Μπράουν δεν ψαρώνει: 

«Δεν απαντήσατε την ερώτησή μου! Μας ζητάτε κάτι που δεν έχει καμιά σχέση με την ευημερία του ιρλανδικού λαού, ζητάτε να πληρώσουμε χρέη φαληριμένων τραπεζών για τα οποία δεν ευθυνόμαστε, ζητάτε και μας απειλείτε να πληρώσουμε δισεκατομμύρια ευρώ μη-εγγυημένων ομολόγων μόνο και μόνο για χάρη ευρωπαϊκών τραπεζών. Επεμβαίνετε σ’ αυτή τη χώρα και προξενείτε τεράστια καταστροφή. Πώς εξηγείτε αυτή την κατάσταση στον ταξιτζή σας;».


Η ρόμπα δεν έχει άλλα κουμπιά…

04 Φεβρουαρίου 2012

Κρίσεις πανικού

The Wall Street Journal | Middle East :

U.S. fears Iran's links to al Qaeda



Σημ. του H.S. Το άρθρο δημοσιεύτηκε χτες, Παρασκευή, 3/2/2012. Δεν θυμάμαι και πολύ καλά, αλλά νομίζω πως κάτι είχε γίνει την προηγούμενη φορά που υπήρξαν παρόμοιοι φόβοι για άλλη χώρα... Τα έχει αυτά η εφεύρεση της ευτυχίας. 


03 Φεβρουαρίου 2012

dirty dam dead





Ο Mike Kelley μουσικός, εικαστικός καλλιτέχνης* πέθανε στα 57 του, την Τρίτη στο Λος Άντζελες.
Λένε πως αυτοκτόνησε. Είναι πολύ πιθανό. Γεννήθηκε στο Detroit τον Οκτώβριο του '54.
Το μακρινό, ωστόσο θλιβερό γεγονός, μας δίνει την ευκαιρία για κάποιες εμβόλιμες αναφορές, και την παράθεση πηγών, σχετικά με την τέχνη που ριζώνει στα λαϊκά στρώματα δίχως να τα πνίγει.
Μια τέτοια περίπτωση ήταν και η τέχνη του M. Kelley της οποίας κεντρικό ζήτημα ήταν η αποστροφή, η δυσφορία αλλά και οι παρανοήσεις που δημιουργεί ο μαζικό-καταναλωτικός μας κόσμος.

*[Μεταξύ πολλών άλλων δραστηριοτήτων, ένα όχι και τόσο βραχύβιο αλλά ακριβοθώρητο μουσικό συγκρότημα που συμμετείχε ήταν από την γενέτηρά του, οι  Destroy All Monsters. Φοβεροί! Δίπλα τους έπαιξαν οι καλύτεροι της καλύτερης σκηνής που ανέδειξε το πανκ .]

01 Φεβρουαρίου 2012

Καλό Μήνα! (δίχως παραισθήσεις)



No hay banda
There is no band!
Il n'est pas de orquestra!
This is all... a tape-recording.
No hay banda! and yet we hear a band.
If we want to hear a clarinette... listen...
Un trombon "à coulisse".
Un trombon "con sordina".
Sient le son du trombon in sourdine.
Hear le son... and mute it... drop it...
It's all recorded.
No hay banda!
It's all a tape.
Il n'est pas de orquestra.
It is... an illusion.
Listen...

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Follow by Email

Ταγοί (ήτοι οδηγοί, αγγλ. tags)

1000 ρέγγες 1789 1864 190cm 1917 1929 1940 1955 1957 1965 1968 2008 2013 2014 3/45 Ά. Γιάπε/A.Jappe Α. Καγιέ/A. Caillé Α. Καμύ/A. Camus Α. Κοζέβ/A. Kojève Α. Σοπενχάουερ/A. Schopenhauer Ά. Σπέερ/A. Speer Ά. Τιούρινγκ/A. Turing αγάπη Αισχύλος Άκης Πάνου Αλ. Μπέρκμαν/Al. Berkman Αλ. Σμέμαν/Al. Schmeman Αλέκα Παπαρήγα Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης Αλέξανδρος Τομπάζης Αλεξάντερ Τρόκκι/Alexander Trocchi Αλέξης Ασλάνογλου αλήθεια Αληthεια αλλοτρίωση Άλμπερτ Φίνεϊ/Albert Finney Αλταμίρα αμνησία Αναξίμανδρος αναρχισμός Ανδρέας Εμπειρίκος Ανδρέας Παπανδρέου ανθρώπινα πιράνχας ανθρωποποίηση Άννα Άρεντ/Hannah Arendt Άννα Κρούγκερ/Ann Krueger Ανρί Λεφέβρ/Henri Lefebre Ανρί Μισώ/Henry Michaux Ανρί Ντεμπριγιώ/Henry Debrillaut Άνταμ Κέρτις/A. Curtis Άνταμ Σμιθ/Adam Smith Αντίνοος Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ Αντρέ Κερτέζ/André Kertész Αντρέ Ορλεάν/André Orléan Άντυ Γουώρχολ.Andy Warhol Άντυ Γουώρχολ/Andy Warhol Αντώνης Κουτρουμπής Αποκάλυψη Ιωάννου Απόστολος Παύλος Άρβο Περτ/Arvo Pärt Αργυριάδης Άρης Κωνσταντινίδης Άρθουρ Λένινγκ/Arthur Lehning Άρθουρ Τζένσεν/Arthur Jensen Αριστερά Αριστοτέλης Αρμαγεδώνας Άσγκερ Γιόρν/Asger Jorn Ασφαλιστικό Άυν Ραντ/Ayn Rand Β. Γκ. Ζέμπαλντ/W.G. Sebald Βαβυλώνα Βαγγέλης Αρτέμης Βαλεντίν Βολόσινοφ/Valentin Voloshinov Βάλτερ Μπένγιαμιν/Walter Benjamin Βανς Πάκαρντ/Vance Packard Βασίλης Ηλιακόπουλος Βασίλης Καραποστόλης Βενσάν Ντεκόμπ/Vincent Descombes Βέρνερ Χέρτσογκ/Werner Herzog Βερολίνο βία Βιετνάμ Βίκτορ Μπούλλα/Victor Bulla Βικτόρ Σερζ/Victor Serge Βίκτορ Σκλόφκσι/Victor Chklovski Βίκτορ Φρανκλ/Victor Frankl Βίκτωρ Ουγκώ/Vicror Hugo Βίλεμ Φλούσερ/Vilem Flusser Βίνσεντ Μπράουν/Vincent Browne βιοτεχνολογία βοηθήματα μνήμης Βολταίρος Βομβάη Βόρειοι Γ. Γκ. Φίχτε/ J. G. Fichte Γ. Τζέης/W. James Γαλαρίες Γένεσις Γεράσιμος Λυκιαρδόπουλος Γιάννης Γρηγοριάδης Γιάννης Ισιδώρου Γιάννης Κάτρης Γιάννης Πεδιώτης Γιάννης Ρίτσος Γιάννης Σκαρίμπας Γιάννης Τσέγκος Γιεβγκένι Ζαμιάτιν/Yevgeny Zamyatin Γιόζεφ Ντίτζγκεν/Josef Dietzgen γιορτή Γιούργκεν Χάμπερμας/Jurgen Habermas Γιόχαν Γκριμονπρέ/Johan Grimonprez Γιόχαν Χάιζινχα/Johan Huizinga Γιώργος Γαϊτάνος Γιώργος Δάβος Γιώργος Μακρής Γιώργος Σεφέρης Γιώργος Χαντζής Γκ. Κ. Τσέστερτον/G.K. Chesterton Γκ. Λούκατς/G. Lukacs Γκέοργκ Βύχνερ/Georg Büchner Γκεοργκ Ζίμελ/Georg Simmel Γκεόρκι Λούκατς/Georgy LuKacs Γκετζ Άλυ/Gotz Aly Γκι Αμπέιγ/Guy Abeille Γκιόργκι Λίγκετι/György Ligeti Γκυ Ντεμπόρ/Guy Debord Γκύντερ Άντερς/Günther Anders γλώσσα Γουάλας Στήβενς/Wallace Stevens Γουδή Γουίλιαμ Ήγγλετον/William Eggleton Γουίλιαμ Μπάροους/William Burroughs Γουίλιαμ Σαίξπηρ/William Shakespear Γούντι Άλλεν/Woody Allen Γρηγόρης Βαλτινός Δανία του Βορρά Δανία του Νότου Δαρβίνος/Darwin δάσκαλοι Δελφοί Δημήτρης Δημητριάδης Δημήτρης Καραγιάννης Δημήτρις Βεργέτης δημιουργικότητα δικαιοσύνη ΔΝΤΟΟΣΑΤΡΟϊΚΑΘΕΣΜΟΙ δόγμα Τρούμαν δοκιμασίες Δουβλίνο Ε. Βιλ/E. Will Ε.Ε. Κάμινγκς/E.E. Cummings Ε.Χ. Γονατάς εγωπαθείς διανοούμενοι εικονική δημόσια σφαίρα εικονογραφημένα κείμενα εκλογές εκπομπές Έλεν Κέλλερ/Helen Keller Ελένη Μπέλλου Ελευθερία Ελευθεριακός Ελίας Κανέττι/Elias Canetti Ελίζαμπεθ Άνσκομπ/E. Anscombe Εμίλ Ντυρκέμ/Emile Durkheim Εμίλ Σιοράν/Emil Cioran Έμιλυ Ντίκινσον/Emily Dickinson Εμμανουήλ Ζάχος Παπαζαχαρίου Εμμανουήλ Λεβινάς/Emmanuel Levinas Εμμανουήλ Μουνιέ/Emmanuel Mounier Έντγκαρ Λη Μάστερς / Edgar Lee Masters εξατομίκευση εξέγερση εξελικτισμός εξουσία επανάσταση επαναστατικός χαρτοπολτός Επενδυτικό περιβάλλον επιβίωση επιστήμη Έρασμος εργασία ερείπια Έρικ Χομπσμπάουμ/Eric Hobsbawm Έρνεστ Γκέλνερ/Ernest Gellner Ερνστ Γιούνγκερ/Ernst Junger Ερνστ Κασσίρερ/Ernst Cassirer Έρνστ Μπλοχ/Ernst Bloch Ερυθρογράφος Ετιέν ντε λα Μποεσί/E. de la Boetie Ευγένιος Αρανίτσης Ευγένιος Ενρικέζ/Eugène Enriquez ευθύνη ευρωπαϊκή προοπτική ευτυχία Ζ. Νταβί/G. Davy Ζ.Π. Βερνάν/J.P. Vernant Ζακ Ελλύλ/Jacques Ellul Ζακ Λακάν/Jacques Lacan Ζακ Μπουβερές/Jacques Bouveresse Ζακ Ντεριντά/Jacques Derrida Ζακ Πρεβέρ/Jacques Prévert Ζακ Σαπίρ/Jacques Sapir Ζαν Ιτάρ/Jean Itard Ζαν Λυκ Γκοντάρ/Jean Luc Godard Ζαν Μορώ/Jeanne Moreau Ζαν-Ζακ Ρουσσό/Jean-Jacques Rousseau Ζαν-Πιερ Βουαγιέ/Jean-Pierre Voyer Ζάχα Χαντίντ/Zaha Hadid Ζερμαίν Γκρηρ/Germaine Greer Ζήσης Κοτιώνης Ζήσης Σαρίκας Ζίγκμουντ Μπάουμαν/Zygmunt Bauman Ζιλ Ντελέζ/Gilles Deleuze Ζιλ Ντωβέ/Gilles Dauvé Ζορ Βον/Zohr Vaughan Ζορζ Μπατάιγ/Georges Bataille ζωή Η Διεθνής ηθική Θ. Ρόσζακ/Th. Roszak Θανάσης Σβώλος Θάτσερ/Ρήγκαν θέαμα Θένια Κουτρουμπή Θεός Θεοφάνης Μελάς Θίοντορ Αντόρνο/Theodor Adorno θλίψη Θόδωρος Ζιάκας Θουκυδίδης Ίαν Χάκινγκ/Ian Hacking Ιβάν Παβλόφ/Ivan Pavlov Ιβάν Τοθργκένιεφ/I. Tourgueniev Ίγγα Κρεστενσεν/Inger Christensen Ιγνάτιος Λογιόλα ιδεολογία ιδρύματα τέχνης ικέτες και ξένιοι Ιράν Ισαάκ Μπ. Σίνγκερ/Isaac B. Singer Ισπαχάν ιστορία ισχύς Ιχάμπ Χασσάν/Ihab Hassan Ιωάννα Τσιβάκου Κ.Π. Καβάφης Κ.Σ. Λιούις/C.S. Lewis Καβαλκάντι/Cavalcanti Κάθλην Ρέιν/Kathleen Raine Καλκούτα καλλιτέχνες Καλοκαίρι Καλούμενος Καντ κάπο Καραμανλής Κάρελ Φουνκ/Karel Funk Κάρεν Κίλιμνικ/Karen Kilimnik Καρλ Κορς/Karl Korsch Καρλ Κράους/Karl Kraus Καρλ Μαρξ/Karl Marx Καρλ Πολάνυι/Karl Polanyi Καρλ Χέκερ/Karl Hocker Καρλομάγνος Καρτέσιος/Descartes καταναλωτικοπαραγωγισμός καταστασιακοί/situationnistes καταστροφή Κατερίνα Ηλιοπούλου Κέβιν Κέλι/Kevin Kelly Κένεθ Γκέργκεν/Kenneth Gergen κενό Κιουσόπουλος Κλάους Κάρστενσον/Claus Carstensen Κλοντ Λεβί Στρώς/Claude Levy Strauss κοινωνιοποίηση Κομμούνα κομμουνισμός Κονγκό Κόνσταντ/Constant Niewenhuys Κορέα Κορνήλιος Καστοριάδης Κορνήλιος/Corneille κορπορατισμός Κουρτ Βάιλ/Kurt Weil Κουρτ Σβίττερς/Kurt Schwitters κράτος κρίσεις πανικού κρίση κρισολογία Κριστιάν Ντελακαμπάιν/Christiane Delacampaigne Κριστίν Λαγκάρντ Κρίστοφερ Λας/Ch. Lash Κροστάνδη κυριαρχία Κωνσταντίνος Ματσούκας Κωνσταντίνος Μίχος Κώστας Βάρναλης Κώστας Δεσποινιάδης Κώστας Κολημένος Κώστας Παπαϊωάννου Κωστής Βελόνης Κωστής Παπαγιώργης Λ. Βαλράς/L. Walras Λα Μετρί/ La Mettrie λαβύρινθος Λάζαρος Αρσενίου Λάκι Λουτσιάνο/Lucky Luciano Λάμπρος Κωνσταντάρας Λάο Τσε Λένιν Λεόν Βαλράς/Léon Walras Λέον Τρότσκι Λέσχη της Ρώμης Λέσχη Φιλελεύθερης Ανάγνωσης Λέων Σεστώφ/Lev Shestov Λίντον Τζόνσον/Lyndon Johnson Λιούις Μάμφορντ/Lewis Mumford Λισιέν Μαλζόν/Lucien Malson λογική λογοκρισία Λόγος λογοτεχνία Λονδίνο Λόρδος Μπάϋρον/Lord Byron Λουί Αλτουσέρ/Louis Althusser Λουί Ντυμόν/Louis Dumont Λουίς Μπουνιουέλ/Louis Bunuel Λούντβιχ Βιτγκενστάιν/Ludwig Wittgenstein Λουσίντα και Ντέιβις Μάτλοκ Λυγκέας Λωτρεαμόν Μ. Ντριούρι/M. Drury Μ. Μπένετ/M. Bennet Μαγιακόφκι/Mayakovski μαγιονέζα μαθητές Μάικ Κέλυ/Mike Kelley Μάικλ Χάρντ/Michael Hardt Μάιλς Ντέιβις/Miles Davis Μάλκολμ Λόουρι/Malcolm Lowry Μάλκολμ Χ μανιφέστα Μανόλης Λαμπρίδης Μανώλης Αναγνωστάκης Μαξ Βέμπερ/Max Weber Μαξ Ήστμαν/Max Eastman Μάπετς Μάρθα Γκέλχορν/Martha Gellhorn Μαρί ντε Ενζέλ/Marie de Hennezel Μαρίνα Τσβετάγιεβα/Marina Tsvetaeva μαρξιστές-λενινιστές Μαρσαλ Σάλινς/Marshall Sahlins Μαρσέλ Μαριέν/Marcel Mariën Μαρσέλ Μως/Marcel Mauss Μαρσέλ Ντυσάν/Marcel Duchamp Μάρτζορυ Πέρλοφ/Marjorie Perloff Μάρτιν Μπούμπερ/Martin Buber Μάρτιν Χάϊντεγγερ/Martin Heidegger μελαγχολία Μεσαίωνας μεταμοντέρνο μεταμορφωτική δύναμη μετανάστευση μηδέν μηδενισμός Μηνάς Εμμανουήλ Μίκαελ Λέβι/Michael Loewy Μικελάντζελο Αντονιόνι/Michelangelo Antonioni μικροαστισμός Μίλτον Φρίντμαν/Milton Friedmann Μίλτος Σαχτούρης Μιράντα Τερζοπούλου μισαλλοδοξία Μισέλ Αλιετά/Michel Aglietta Μισέλ Ουελμπέκ/Michel Houellebecq Μισέλ Σερ/Michel Serres Μισέλ Τουρνιέ/Michel Tournier Μισέλ Φουκώ/Michel Foucault μισθωτοί σκλάβοι Μιχαήλ Μπακούνιν/Michail Bakunin Μιχαήλ Μπαχτίν/Mikhael Bachtine ΜΜΕ Μόμπυ Ντικ Μουσείο Ακρόπολης μουσική Μπ. Μάντεβιλ/B. Mandeville Μπάρυ Άνσγουωρθ/Barry Unsworth Μπάτσης Μπέλα Ταρ/Bela Tarr Μπερνάρντο Σοάρες/Bernardo Soares Μπέρτολντ Μπρεχτ/Bertold Brecht Μπιενάλε Μπίφο Μπεράρντι/Bifo Berardi Μπουκανιέρος Μπραντ Μπγιόρκ/Brant Bjork Μπρέτον Γουντς Μπρους Σπρίνγκστιν/Bruce Springsteen Μωρίς Μερλώ-Ποντύ/Maurice Merleau-Ponty Ν.Γ. Πεντζίκης ναζιστοφασισμός Νασρεντίν Χότζας ναυαγοί νεοφιλελευθερισμός Νικ Κέιβ/Nick Cave Νικολό Μακιαβέλλι Νίκος Εγγονόπουλος Νίκος Ζαχαριάδης Νίκος Καρούζος Νίκος Μπελογιάννης Νίκος Σκοπλάκης Νίκος Buccanier Κούρκουλος Νόαμ Τσόμσκι/Noam Chomsky Νόρμπερτ Ελίας/Norbert Elias Νούτσιο Όρντινε/Nuccio Ordine Νταβός νταντά Ντέιβιντ Λυντς/David Lynch Ντέιβιντ Μπομ/David Bohm Ντέιβιντ Ρικάρντο/David Ricardo Ντέιβιντ Χιούμ/David Hume Ντιμίτρι Πρίγκοφ Ντιτρόιτ Ντον Ντελίλο/Don Delillo Ντόναλντ Γουίνικοτ/Donald Winnicott Ντονέλα Μήντοους/Donella Meadows Ξενοδοχείο των Ξένων Ξενοφών ξεψάρωμα Ο κήπος Ο Μικρός Πρίγκηπας Οδύσσεια οικονομία Οκτάβιο Πας/Octavio Paz Όλγα Γερογιαννάκη ολιγαρχία ολοκληρωτισμός ομιλίες Ορφέας Απέργης Όσκαρ Ουάιλντ/Oskar Wilde Ουίσταν Ώντεν/Wystan Auden Π. Κονδύλης Π.Μ.Σ. Χάκερ/P.M.S. Hacker παιδεία παιχνίδι Παναγιώτης Κονδύλης πανοπτικόν πανσέληνος Παπάγος παράδοση παραλήρημα παραπληροφόρηση Πασκάλ Ενγέλ/Pascal Engel Πάσχος Μανδραβέλης Πέδρο Ματέρο πένθος Πέπη Ρηγοπούλου Πέτρος Αρτάνης Πέτρος Παπαθανασίου Πήτερ Γκητς/P.T. Geach Πήτερ Μπρουκ/Peter Brook Πήτερ Ουότκινς/Peter Watkins Πιέρ Κλαστρ/Pierre Clastres Πιέρ-Ζοζέφ Προυντόν/P.J. Proudhon πίστη Πίτερ Κρήφτ/Peter Kreeft Πλαστήρας Πλάτωνας Πλεύσις πλουραλισμός ποίηση Πολ Ρικέρ/Paul Ricoeur πολεμικά κείμενα πόλεμος πόλη πολιτική Ποτάμι προλεταριάτο Προμηθέας Δεσμώτης πρόοδος προπαγάνδα Πωλ Βαλερύ/Paul Valery Πωλ Βιριλιό/Paul Virilio Πωλ Ζοριόν/Paul Jorion Πωλ Ζωγραφάκης Πωλ Λαφάργκ/Paul Lafargue Ρ. Τζακομπι/R. Jacobi Ραούλ Βανεγκέμ/Raoul Vaneigem Ρέι Μπράντμπερι/Ray Bradbury Ρενέ Ζιράρ/René Girard Ρίνγκο Σταρ/Ringo Star Ρίτα Γκαβέρα Ρίτσαρντ Κόμπντεν/Richard Cobden Ρίτσαρντ Ρόρτι/Richard Rorty Ροβεσπιέρος Ροβινσώνας Κρούσος Ροζα Λουξεμπουργκ Ρόζα Λούξεμπουργκ/Rosa Luxembourg ρομαντισμός Ρομπέρ Αντέλμ/Robert Antelme Ρόμπερτ ΜακΝαμάρα/Robert MacNamara Ρομπερτ Οπενχάϊμερ/Robert Oppenheimer Ρόμπερτ Φρανκ/Robert Frank Ρόμπερτ Χας/Robert Hass Ρούντι Σαιν Ζυστ/Saint Juste Σαρλ Μπωντλερ/Charles Baudeilaire Σαρλ Πεγκι/Charles Péguy Σαρλ Φουριέ/Ch. Fourier Σελίν/Céline Σεμπάστιαν Χάφνερ Σέρεν Κίρκεγκωρ/Soren Kierkegaard σθένος Σίγκμουντ Φρόιντ/Sigmund Freud Σιμόν Βέιλ/Simone Weil Σιμόν Λέις/Simon Leys σινεμά ΣΙΣΒ/SICV Σίσυφος σκεπτικισμός Σκιπίων ο Αφρικανός σκουπιδοντενεκέδες Σλαβόι Ζίζεκ/Slavoj Zizek Σοκούροφ/Sokurov σολιψισμός Σομαλία Σόνια σοσιαλδημοκρατία Σουδάν Σουν Τζου σουρεαλισμός σοφία σοφιστές Σπιναλόγκα Σπινόζα/Spinoza Σπύρος Κυριαζόπουλος Στάλιν σταλινισμός Στάνλεϊ Καβέλ/Stanley Cavell Στάντις Λώουντερ/Standish Lawder Στέλιος Κούλογλου Στέλιος Ράμφος Στεφάν Λιαβινιότ/Stéphane Lavignotte Στέφανος Λουπάσκο/Stephan Lupasco Στέφανoς Ροζάνης Στήβεν Πίνκερ/Steven Pinker στρατόπεδα εργασίας Συλβαίν Πιρόν/Sylvain Piron Σύλβια Πλαθ/Sylvia Plath Σύλλογος Υπαλλήλων Βιβλίου-Χάρτου συμβολικό πεδίο συμβολισμός Σύναψις συνείδηση Συνταγή για μαγιονέζα Σύνταγμα συνωμοσιολογία Σφαγεία σχέδιο Μάρσαλ σχετικισμός Σωκράτης σώμα Τ. Ρ. Μιλλς/C. W. Mills Τ.Κ.Παπατσώνης Τ.Σ. Έλλιοτ/T.S. Elliot τα κορδόνια σου! Τάκης Μίχας Τάσος Λάγγης τεστ τέχνη τεχνικό σύστημα τεχνοεπιστήμη τεχνοκρατία τεχνολογικός μεσσιανισμός τεχνοσάχλα Τζ. Α. Γκόλντστοουν/J.A. Goldstone/Τζ. Τζ. Μ. Κούτσι/J.M..Coetzee Τζ. Ρ. Σάουλ/J.R. Saul Τζ.Μ. Κούτσι/J.M. Coetzee Τζ.Ρ.Ρ. Τόλκιν/J.R.R. Tolkien Τζακάρτα Τζέημς Μπάλντουιν/James Baldwin Τζέιμς Φρέιζερ/James Frazer Τζέρεμι Μπένθαμ/Jeremy Bentham Τζέφρεϊ Χερφ/Jeffrey Herf Τζιανφράνκο Σανγκουινέτι/Gianfranco Sanguinetti Τζιόρτζιο Αγκάμπεν/Giorgio Agamben Τζο Στράμερ/Joe Strummer Τζον Κένεθ Γκαλμπρέιθ/J.K. Galbraith Τζον Ρωλς/John Rawls Τζον Σερλ/John Searle Τζον Στάινμπεκ/John Steinbeck Τζον Χιούστον/John Houston Τζόρτζ Όργουελ/George Orwell Τζορτζ Στάινερ/George Steiner Τζούλια Κρίστεβα/Julia Cristeva Τζων Λοκ/John Locke Τζων Φόουλς/John Fowles Το καταραμένο απόθεμα Το Ξεπέρασμα της Τέχνης Τοκβίλ/Tocqueville Τόμας Μαν/Tomas Mann Τόμας Πίντσον/ Thomas Pynchon Τόμας Ράιντ/Thomas Reid Τόνι Νέγκρι/Toni Negri Τόνι Σουάρτζ/Tony Schwartz τραγωδία τριλεκτική Τσ. Σ. Περς/Ch. S. Peirce Τσαρλς Μπουκόφσκι/Charles Bukowski Τσαρλς Ντέιβενπορτ/Charles Davenport Τσαρλς Τέιλορ/Charles Taylor Τσαρλς Φορτ/Charles Fort τυραννία τύψεις Υβ Λε Μανάκ/Yves Le Manach υλισμός υπαρξισμός ύπνος υποκείμενο υποκρισία υπομονή Φ. Β. Μουρνάου/F.W. Murnau Φ. Γιάκομπι/F. Jacobi Φ. Ε. Ρεϊνάλ/F. E. Reynal Φαινομενολογία Φερνάντο Αρρραμπάλ/F. Arrabal Φερνάντο Πεσσόα/Fernando Pessoa Φίγκαρω Φιλανθρωπία φιλία Φίλιπ Λάρκιν/Philip Larkin Φιλοσοφία Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι/Fyodor Dostoevsky Φλαν Ο' Μπράϊαν/Flann O' Brien Φουκουσίμα Φρ. Έμπερτ/Fr. Ebert Φρ. Καραντέκ/F. Caradec Φρ. Φουρκέ/Fr. Fourquet Φρ. Χάγιεκ/Fr. Hayek Φρανκ Ζάπα/Frank Zappa Φράνσις Μπέικον/Francis Bacon Φρανσουά Λυοτάρ/François Lyotard Φρανσουά Σιμιάν/François Simiand Φραντς Κάφκα/Frantz Kafka Φρέντερικ Τέιλορ/Frederick Taylor Φρεντερικ Τζεϊμσον/Frederick Jameson Φρίντριχ Ένγκελς/Friedrich Engels Φρίντριχ Νίτσε/Friedrich Nietsche Φριτς Λάιστ/Fritz Leist φρμκ Φύση Φώτης Τερζάκης Χ. Τζ. Θορώ/H.J. Thoreau Χ.Λ. Μπόρχες/J.L. Borges Χ.Μ Ενζενσμπέργκερ χαρά Χάρι Φράνκφουρτ/Harry Frankfurt Χέγκελ/Hegel Χειρτ Μακ/Geert Mak Χέρμαν Μέλβιλ/Herman Melville Χέρμπερτ Μαρκούζε/Herbert Marcuse Χίλαρι Κλίντον χιούμορ χίπστερ Χιροσίμα Χλόη Κολλύρη Χομπς/Hobbes χοντρό δούλεμα Χουάν Βίβες/Juan Vives χρεοκοπία χρήμα Χρήμα και Μαγεία Χρήστος Βακαλόπουλος χριστιανισμός χρόνια πολλά χρόνος ψέμματα ψυχή Ψυχρή Ιδεολογία ωφελιμισμός AP auld lang syne beton7 Bob Dylan Bob Marley Bodies Christopher Cinemarian CoBrA D-503 dangerfew David Bowie DOCUMENTA Einsatzgruppe D European Media Art Festival F. C. Stanley Frank Zappa gosplan Grafton Happyfew Hildegoesasger Hollowsky Iggy Pop Il Consigliere Internationale Lettriste/Λεττριστική Διεθνής Internationale Situationniste/Καταστασιακή Διεθνής intothepill izi Jeffrey Lee Pierce Jimmy Cliff Joe Strummer Johnny Cash Keith Moon Keith Richards Krzysztof Kieslowski/Κριστόφ Κισλόφσκι La Commune Les Levres Nues Les Lèvres Nues Malaguena Melanie Pain memento mori mofferism/μοφερισμός Monty Python Necrology Nosotros RadioBubble Raul Zurita/Ραούλ Σουρίτα Raymond Carver/ Ρέϋμοντ Κάρβερ remap 2 Renty Roberto Juarroz RSA Salon De Vortex sexbox Sunrise Tales from the Crypt The Adicts The Beatles The Crass The Great Society The Gun Club The Juniors The Meteors The Morlocks The Please The Rolling Stones The Ruts The Sonic Youth The Stooges The Stranglers The Three Johns The UK Subs The War TwixtLab Vince Taylor Wall Street Journal Walt Whitman/Γουόλτ Γουΐτμαν WIRED wobblies Zabriskie Point Zoviets